ALV 2021: nieuwe volières Zuid-Amerika!

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Hyacinthara.

Voor de tweede keer op rij een digitale Algemene Ledenvergadering voor de vereniging Vrienden van Blijdorp vanwege de voortdurende COVID-19-crisis. Ruim 150 leden volgden thuis de interactieve livestream die door het bestuur verzorgd werd vanuit een kleine studio. Behalve een kleine vooruitblik op de toekomst werd er ook teruggeblikt op het bewogen kalenderjaar 2020…

Over het algemeen was het een pittige terugblik, maar er waren ook lichtpuntjes. Zo nam in 2020 voor het eerst in lange tijd het aantal leden van de vereniging toe! 4.567, dat was de stand omstreeks oud en nieuw. Ook voor 2021 wordt gerekend op (forse) groei. Het betekent een kleine toename wat betreft de administratieve kosten, maar de hogere opbrengst op het gebied van contributies en donaties draagt zeker bij aan de slagvaardigheid van de Vrienden!

Hét grote nieuws van de Algemene Ledenvergadering was de aankondiging van een nieuw project, dat overigens niet opgenomen is in het Masterplan 2030. Diergaarde Blijdorp werkt momenteel aan een plan om de Zuid-Amerikaanse volières te vernieuwen. De bestaande constructie voor onder andere de ara’s en ibissen kampt met bouwvalligheid en is qua dierenwelzijn verouderd. Het bouwproject wordt mogelijk gemaakt door een donatie van de Vrienden van Blijdorp van vijf ton. Het idee is om de huidige locatie geheel aan de rode ibissen en hun verblijfsgenoten te geven. De ara’s verhuizen dan naar een nieuwe volière aan de andere kant van het grote bezoekerspad, nabij Amazonica. Meer details laten nog even op zich wachten, maar het park hoopt binnen een jaar een punt te kunnen zetten achter de werkzaamheden.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Rode ibis.

Flamingo’s strekken vleugels in nieuwe volière Blijdorp

Foto: Monique van Oort-Schenk (BB-Facebook)

Na de winter achter de schermen doorgebracht te hebben, is het goed vertoeven op de nieuwe grasmat. De grote flamingo’s, sinds jaar en dag onderdeel van de ‘oude ingang’ van Blijdorp, hebben een nieuw optrekje. Er is een net gespannen over hun strand, dat zelf ook een facelift heeft gekregen. Op 10 mei mochten ze voor het eerst naar buiten, maar de officiële opening vond vandaag pas plaats.

Het nieuwe perk is niet het enige waar de roze vogels aan moeten wennen. Al sinds 2004 heeft er geen succesvolle voortplanting plaatsgevonden, met vergrijzing tot gevolg. Toentertijd vond er een transport plaats en ogenschijnlijk heeft dat de sociale dynamiek in de groep sterk verstoord. Als er al eieren gelegd werden, waren die een makkelijke snack voor hongerige meeuwen. Inmiddels tikt een aanzienlijk deel van de kolonie de vijftig aan, met uitschieters richting de zestig. Het logische gevolg is dat de groep al een tijdje krimpt.

Om leven in de brouwerij te brengen, zijn maar liefst vijftig extra flamingo’s uit de dierentuinen van Hilvarenbeek, Odense en Arnhem aangekomen in de Maasstad. Dat brengt de stand op ruimschoots 120 flamingo’s in Rotterdam. De hoop is dat de nieuwkomers het voortouw nemen bij de balts en nestbouw.

Vleugellam

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)

De oorspronkelijke reden voor de verbouwing was een wet die per 2018 inging. Het betreft het verbod op leewieken: een praktijk waarbij de uiteinden van de vleugels op jonge leeftijd geamputeerd worden, zodat de dieren permanent hun vliegvermogen kwijtraken. Voor flamingo’s, die te stressgevoelig en talrijk zijn om ieder voorjaar te kortwieken, is dit de enige realistische manier om te voorkomen dat ze opstijgen uit een niet-overdekt verblijf. Op de oudere flamingo’s heeft dit besluit natuurlijk geen invloed, maar het is wel degelijk relevant voor nieuwe aanwinsten!

Toch is de volière niet alleen een manier om om te gaan met nieuwe wetgeving. Vogels vinden het ook makkelijker om te paren wanneer ze niet geleewiekt worden, want ze gebruiken hun vleugels voor balans. Verder helpt de nieuwe omheining ook om roofdieren buiten de deur te houden. Dit project lijkt het dierenwelzijn van de flamingo’s dus zeker ten goede te komen!

Rijksmonumenten

De nieuwe volière was ruim vijf jaar onderhevig aan gesteggel met de Welstandscommissie van de Gemeente Rotterdam, die zich om de monumenten in de stad bekommert. De nieuwbouw wordt immers omgeven door gebouwen die in de jaren ’40 gerealiseerd zijn, onder leiding van architect Sybold van Ravesteyn. Denk aan de Rivièrahal, het Roofdieren-Gebouw, de Winkel van Sinkel en zelfs het binnenverblijf van de flamingo’s zelf: het oude Speelgebouw. Minder tastbaar, maar eveneens beschermd, is het ‘karakter’ van de padenstructuur en het voorplein…

Uiteindelijk is het hele verblijf een stukje naar het noorden opgeschoven ten opzichte van zijn oorspronkelijke locatie, om het entreeplein minder te overschaduwen. Gevolg van deze compromis is wel dat de oude uilenvolière afgebroken moest worden. Een nieuwe rij bomen moet de volière aan het zicht onttrekken en het kijkpunt is een kwartslag opgeschoven. Bovendien is het verblijf cirkelvormig en ‘krult’ de waterpartij mee met de rand van de kooi. Van de hoogte van de palen tot de minutieuze vormgeving van de hekjes bij de kijkplek: over alles is nagedacht.

Succesverhaal

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Van nature komt de grote flamingo voor op het Indiase subcontinent, in het Midden-Oosten, kustregio’s van Afrika, rondom de Kaspische Zee en zelfs in het Middellandse Zeegebied! Sterker nog, bij tijd en wijlen strijkt een verwilderde populatie uit Duitsland ook in Nederland neer. Het is een aangename afwisseling om te kunnen melden dat het aantal grote flamingo’s in het wild zelfs een beetje toeneemt. Het toekomstperspectief van deze unieke vogels is dan ook rooskleurig te noemen.

Het is bekend dat er bij deze suikerspinnen-op-stelten niet alleen heterostellen gevormd worden, maar ook veel man-man en vrouw-vrouw koppels. Vaak fungeren zij als pleegouders voor weeskuikentjes, maar soms eigenen ze zich ook op een wat hardhandigere wijze eieren toe. Gebleken is dat kuikens met twee vaders een twee keer zo grote overlevingskans hebben. Over het fenomeen ‘liefde’ bij dieren bestaat veel discussie, maar vaststaat dat flamingo’s doorgaans jaren trouw blijven aan hun partner. Alhoewel, ‘trouw’ – vreemdgaan is ook bij onze roze vrienden niet ongehoord.

Foto: Stichting SOVON (stats.sovon.nl). Archieffoto.

De flamingo’s hebben ook onderhuurders. De krakeend (Mareca strepera) is een nieuwkomer voor Blijdorp. De vrouwtjes van deze soort lijken vrij veel op de welbekende wilde eend, terwijl de mannetjes gekenmerkt worden door een unieke grijze ‘ruis’ op hun borst. Ook voor deze watervogels, die op het hele noordelijk halfrond voorkomen, geldt dat ze steeds talrijker worden. Het Nederlandse landschap in het bijzonder lijkt in de smaak te vallen, want in vijftig jaar tijd zijn ze gegaan van dwaalgast tot permanente inwoner van de Randstad. De stenige bodem van kanalen bevordert algengroei, en daar spelen ze op in. Tot op de dag van vandaag is hun populatietrend in Holland er eentje van exponentiële groei. De precieze redenen voor hun recente, mondiale succes zijn nog niet in kaart gebracht, maar mogelijk profiteren ze van de aftocht van eendensoorten die minder goed tegen menselijke verstoring kunnen. Er zijn ook een aantal krakeenden in de Grote Vijver geplaatst. De eenden zijn afkomstig van de vogelopvang in Zundert.

Donatie

Door de pandemie gaat het financieel niet goed met de Diergaarde. Dat er toch vernieuwd kan worden, is met dank aan de vereniging Vrienden van Blijdorp. Zij hebben de benodigde fondsen zelfstandig ingezameld en hebben het verblijf dus ‘gedoneerd’. Ook andere organisaties dragen een steentje bij, zoals het Fonds Schiedam Vlaardingen e.o. en het Hoogheemraadschap. Daardoor kon ook het entreeplein aangepakt worden. Ondergronds is nu een wateropslag (490.000 liter) gerealiseerd, om excessief regenwater niet direct op het riool te hoeven afwentelen. Het sluit mooi aan op de bestaande waterzuivering in de kelder van het Roofdieren-Gebouw. Het asfalt op het plein is vervangen door sierlijke klinkers.

VIDEO: flamingo’s testen nieuwe buitenverblijf

De flamingo’s mochten voor het eerst naar buiten gisteren! De officiële onthulling van de nieuwe volière laat nog even op zich wachten en dat geldt ook voor ons nieuwsartikel 😉 Lees tot die tijd alvast over deze roze ‘wondervogels’ op hun ‘Ontdek…’-pagina en bekijk het onderstaande filmpje. Echte globetrotters!

Defilé der dieren: Koning bezoekt Diergaarde Blijdorp Rotterdam

Foto: Vrienden van Blijdorp (vriendenvanblijdorp.nl)

Dat er veel bekende Nederlanders zijn die geen nee zeggen tegen een dagje dierentuin, wisten we al langer, maar laatst ontving Diergaarde Blijdorp wel een zeer bijzondere gast: Koning Willem-Alexander bracht een werkbezoek aan het Rotterdamse dierenpark. De koning wilde meer kennis opdoen over de stand van zaken in dierentuinen. Door de COVID-19-crisis verkeren veel parken namelijk in zwaar financieel noodweer en zoals Blijdorps directeur Erik Zevenbergen het verwoordde: ”onze onvoorwaardelijke inzet voor natuurbehoud wijkt niet, maar het mag duidelijk zijn dat lijfsbehoud op de korte termijn daarvoor cruciaal is.” De koning bracht onder meer een bezoek aan de rode panda’s, waar hij sprak met Janno Weerman, mondiale fokcoördinator voor dit bedreigde dier en door zijn expedities naar Nepal een ervaringsdeskundige op het gebied van natuurbehoud. In Taman Indah maakte Willem-Alexander kennis met curator Harald Schmidt en voerde hij olifant Irma, wiens eerste dochter vernoemd was naar prins Bernhard, een appel. Later op de dag bezocht de koning het Oceanium, waar hij in het Natuurbehoudscentrum verder in gesprek ging met de directeur en de verzorgers. In de Haaienzaal woonde hij tot slot een digitale bijeenkomst van verschillende Nederlandse dierentuinbestuurders, EAZA-medewerkers en biologen bij. 

Aan ambitie geen gebrek bij Diergaarde Blijdorp. Sinds 2018 is directeur Zevenbergen namelijk ook voorzitter van de NvD en op Europees niveau is Rotterdam eindverantwoordelijk voor vijf fokprogramma’s: die van de Rüppells gieren, de Aziatische olifanten, de Egyptische landschildpadden, de kuifhertjes en de rode panda’s. Voor die laatste soort stichtte Blijdorp in 2012 tevens een modiaal fokprogramma, het Global Species Management Plan, gericht op samenwerking met Amerika en Azië. Er zijn nog maar acht andere diersoorten waarvoor al zo’n GSMP opgericht is. Het panda-project van de Maasstad is tevens bijzonder in het opzicht dat Blijdorp al jaren lang de voornaamste bron van geld en expertise van het Red Panda Network is, een organisatie die momenteel informatie verzameld over de status de rode panda in Nepal met in Rotterdam ontwikkelde cameravallen en GPS-halsbanden. Zo kan hopelijk worden voorkomen dat ze verdwijnen uit de beboste dalen van de Himalaya en kan bekeken worden hoe een mogelijke herintroductie van dieren uit gevangenschap eruit zou zien.

Collectief waren de leden van de wereldwijde dierentuinorganisatie WAZA (pre-corona) met $350 miljoen per jaar de derde grootste geldschieter voor natuurbehoud, na The Nature Conservancy en het WWF. In 2019 doneerde Blijdorp alleen al meer dan €140.000 aan natuurbeschermingsprojecten en een van de doelstellingen van het Masterplan 2030 van Blijdorp was om dit fonds uit te breiden tot een miljoen euro per jaar. Echter, doordat Blijdorp dit jaar een enorm verlies gedraaid heeft, zijn deze projecten tijdelijk grotendeels ‘overgeheveld’ naar het huishoudboekje van de vereniging Vrienden van Blijdorp. Zij leveren €25.000 aan tien projecten die ook met kleinere hoeveelheden geld al redelijk uit de voeten kunnen. Het is ook voor een deel een symbolisch ruggensteuntje: veel hardwerkende dierenliefhebbers overzees hebben dit jaar het merendeel van hun geldstroom zien opdrogen en met dit zakcentje wil Rotterdam toch duidelijk maken dat ze er niet alleen voor staan.

Prins Bernhard was vele jaren een trouwe partner voor Diergaarde Blijdorp, wiens volledige naam trouwens Stichting Koninklijke Rotterdamse Diergaarde luidt. In 2007 bezocht toenmalig koningin Beatrix Blijdorp ter gelegenheid van de 150ste verjaardag van de Diergaarde. Ook de vereniging Vrienden van Blijdorp is niet zonder een tintje oranje: in 2014 namen zij een Koninklijke Erepenning in ontvangst.

Kort Nieuws

Flitsend

Foto: Maxime Stok (BB-Facebook). Menarambo-cichlide in Blijdorp.

De eerste stap van de ‘flitsactie 2020‘ van de Vrienden van Blijdorp is voltooid: bij de uitgang van het Natuurbehoudscentrum in het Oceanium vind je nu een zoetwateraquarium met soorten uit Madagaskar. Het soortbordje, dat het aquarium met stukken hout, planten en een geverfde achterwand flankeert, spreekt boekdelen: vijf vissen komen hier uiteindelijk, en dat zijn niet zomaar exotische goudvissen. De lijst wordt aangevoerd door, zoals op Blijdorper Bende al eerder gespeculeerd werd, de damba-cichlide (Paretroplus damii): een dier dat al snel 30 centimeter of langer kan worden van kop tot staart. Ze leven in rivieren in Noordwest-Madagaskar, waar ze zich voornamelijk voeden met slakken. Op de Rode Lijst staan ze als ‘kwetsbaar’ vermeld vanwege hun beperkte verspreidingsgebied en de lokale visserij. Een soort die uit hetzelfde problematische gebied komt en bovendien moet leren omgaan met de bouw van een dam in hun habitat, is de kwetsbare Andapa-cichlide (Paratilapia polleni andapa). De volwassen exemplaren van deze soort zijn gitzwart met vele kleine witte stipjes, een werkelijk prachtig aanzicht. Verder wordt de Grandidiers cichlide (Ptychochromis grandidieri) uit Oost-Madagaskar genoemd, zij houden er een iets simplistischer uiterlijk op na met hun gelige schubben en wat zwarte vlekken. Zij zijn in slechts vier Europese dierentuinen te zien en hebben het geluk dat ze niet als bedreigde diersoort te boek staan, al geeft het IUCN openlijk toe dat er eigenlijk te weinig data bestaan om dat hard te maken. Deze drie soorten zijn nooit eerder in Blijdorp te zien geweest en helaas is dat ook nu nog zo: de enige inwoners die al daadwerkelijk in het aquarium zitten, zijn de kotsovato-cichliden (kwetsbaar) en menarambo-cichliden (kritiek bedreigd). Wat jongere individuen van deze soorten waren eerder al losgelaten in een van de andere aquaria in het Natuurbehoudscentrum en hebben daar tevens geprobeerd om zich voort te planten. Veelbelovend!

Mutatierubriek

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). De nieuwe Chileense poedoe.

Romantiek in de Andes? Bij de Chileense poedoes heeft een wissel plaatsgevonden. Begin 2019 arriveerden hier twee broertjes, maar nu heeft een van de twee heren plaats moeten maken voor wat vrouwelijk schoon. Ze is te herkennen aan haar afwezige gewei – al duurt het wellicht niet heel lang meer voordat de heer de zijne afwerpt, waarna het onderscheiden van de dieren een pittige taak wordt. Verder is, inmiddels alweer enige tijd geleden, een kuiken gemeld bij de sneeuwkaptapuiten: charmante en lawaaierige vogeltjes met een oranje buik die maar in zo’n twintig Europese dierentuinen worden gehouden. Ze leven vooral in in landen ten westen van de Congo-rivier, zoals Togo en Gabon, maar ook in minder beboste regio’s rondom het Victoriameer. In Blijdorp delen ze een verblijf met de populaire steppeslurfhondjes. Recenter is de geboorte van een Mhorr-gazelle, tussen verblijven van de de leeuwen en gieren. Het is (als mijn wiskundevaardigheden me niet in de steek laten) nummer vier dit jaar. In 2015 keerde de Mhorr-gazelle, na vier decennia uitsluitend in gevangenschap bestaan te hebben, terug naar de wildernis van de Westelijke Sahara dankzij het harde werk van Europese dierentuinen en een donatie van UNESCO. Tot slot nog een kleine huishoudelijke mededeling namens de Maleisische wandelende bladeren: het gezin is verhuisd naar een terrarium achter de schermen, waar ze nu samenwonen met acht jonge dieren uit Chester Zoo. Op hun oude adres is nu een tweede groepje Britten te vinden, de reden voor de wissel is niet bekend.

Kuddegedrag

Screenshot: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Nieuw in Diergaarde Blijdorp: de helmparelhoen (Numida meleagris). Een flinke groep van deze grondbewonende vogels is laatst voorgesteld aan de ringstaartmaki’s bij het Oceanium. Ze leven vredig samen, al houden ze elkaar wel strak in de gaten. Eind 2018 financierden de Vrienden van Blijdorp de bouw van dit doorloopverblijf, dat de entree moest worden voor de door de COVID-19 geannuleerde Eilandhoppen-kas. Het eindresultaat getuigde van ongelofelijk oog voor detail: van de kleur van het bezoekerspad tot de vormgeving van de rotsen en de beplanting, alles kon gekoppeld worden aan een educatieve totaalbeleving van Madagaskar. Hoewel dit Oost-Afrikaanse eiland natuurlijk vooral bekend staat om zijn maki’s, is hier nog veel meer te vinden: zo is het qua schildpadden en kameleons een van de meest diverse plekken op de planeet en ook wat betreft vissen en landzoogdieren is het een veelal ondergewaardeerde schatkist. Helaas behoort het ook tot de armste landen ter wereld en het merendeel van de endemische diersoorten staat nu als bedreigd op de Rode Lijst. Nu Eilandhoppen echter van de baan is, lijkt de Diergaarde het over een andere boeg te gooien: de helmparelhoen komt immers in bijna heel Afrika voor, maar opvallend genoeg niet op Madagaskar. Wel is het zo dat ze hier al lange tijd als invasieve immigranten aanwezig zijn in gebieden die meer op de savannes van het vasteland lijken. Daartoe behoort ook zeker de habitat van de ringstaartmaki. Net als hun verblijfsgenoten zijn helmparelhoenders nogal vocaal. Ze zijn verwant aan de kroonparelhoenders in de Okapi-Volière, al zijn helmparelhoenders in circa tien keer zo veel dierentuinen aanwezig.

Ruim baan voor zwaargewichten

Foto: Wianka Keij (BB-Facebook)

Afgelopen weekend werd het winterlezing-seizoen van de Vrienden van Blijdorp afgetrapt. Bij een webinar vertelde curator Harald Schmidt, samen met assistent-fokcoördinator Jeroen Kappelhof, over de ‘oorlog’ tussen Irma en Trong Nhi, de riskante capriolen van Fahim, de evolutie van dierenwelzijn en verzorgerschap, de verschuivende sex-ratio in het fokprogramma en de rol van dierentuinen bij een potentiële ‘genetische restauratie’ van wilde olifantenpopulaties. Er kwamen ook bijzondere beelden voorbij van de Dikhuidenvleugel in de jaren ’70 en als klap op de vuurpijl werd een eerste schets van het toekomstige olifantenverblijf getoond. Hier op Blijdorper Bende zullen we echter nog even wachten met het bespreken hiervan, uit respect voor de Vrienden. Extra leden zijn met het huidige economische noodweer immers harder nodig dan ooit tevoren! Daarom willen we jullie op het hart drukken dat een lidmaatschap van de vereniging Vrienden van Blijdorp, wat je nog geen vijftig euro jaar kost, het geld meer dan waard is. Als je je nu inschrijft voor 2021, krijg je het restant van dit jaar gratis! Je kan dit soort lezingen, waarvan er begin volgend jaar nog twee georganiseerd worden, live bijwonen en je vragen laten beantwoorden door de experts. Ook krijg je vier keer per jaar het Vriendennieuws op de deurmat, een tijdschrift waarin artikelen worden geschreven in nauwe samenwerking met de verzorgers en projectontwikkelaars die werken aan de toekomst van de Diergaarde. Klik HIER om naar de website van de Vrienden te gaan en onthoud zoals altijd: vrienden maken het verschil!

Buiten Blijdorp

Een lichtpuntje in wat een lastige maand voor DierenPark Amersfoort geweest is: olifant Kina is donderdagochtend bevallen van een meisje, Yindi, na een zwangerschap van bijna twee jaar. We besloten om de stamboeken in te duiken en wat blijkt? Het is een mini met Rotterdams bloed! Haar opa en oma, van moeders kant, zijn Indra en Alexander. Ja, de Alexander die hier niet alleen Bangka en Trong Nhi heeft verwekt, maar ook Senang, Anak, Sibu en Tonya! Lang verhaal kort, onze Faya is een half-nicht geworden! Ook oma Indra is niet zonder een vleugje Maasstad: haar vader (en dus de overgrootvader van de spruit) is namelijk Ramon, die haar in ’97 heeft verwekt bij Khine War War, toen zij in Blijdorp bleef logeren. Indra is daarmee het jongste nog levende kind van Ramon. Overigens is het niet een en al polder-DNA: Yindi’s vader is de Franse Maurice, die afstamt van twee in het wild geboren dieren.

Foto: Hart van Nederland (hartvannederland.nl). Moeder en kind zijn HIER live te volgen.