Corona-uitbraak in Diergaarde Blijdorp: leeuwen en gorilla’s ziek

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

In Diergaarde Blijdorp hebben verschillende leeuwen en gorilla’s COVID-19 opgelopen, zo meldt de Rotterdamse dierentuin. Ze vertonen ”griepachtige verschijnselen: ze zijn hangerig, hebben minder eetlust, soms een lichte hoest en de gorilla’s hebben ook maag- en darmproblemen.” Vermoedelijk zijn de dieren aangestoken door een besmette verzorger, ondanks de extra hygiënemaatregelen die het park sinds het begin van de pandemie getroffen heeft.

Het virus SARS-CoV-2 infecteert cellen door te binden aan de ACE2-receptor. Door het lichaam wordt dit eiwit normaal gesproken gebruikt om de bloeddruk te reguleren. Het gen dat voor dit eiwit codeert, is erg lang geleden geëvolueerd en kan bij veel diersoorten teruggevonden worden. Menselijk ACE2 komt sterk overeen met dat van andere primaten, vleermuizen, hoefdieren, carnivoren, olifanten, zeekoeien en knaagdieren. Het coronavirus kan daardoor vrij makkelijk tussen soorten overspringen, een fenomeen dat zoönose genoemd wordt. Dat is tevens hoe de pandemie begonnen is.

Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt in dierentuinen. Zowel in San Diego als in Atlanta zijn gorilla’s besmet geraakt, terwijl de tijgers en leeuwen in de Bronx Zoo in New York een tijdje in de lappenmand gelegen hebben. In Nebraska zijn drie sneeuwluipaarden zelfs gestorven aan COVID-19. Er wordt gewerkt aan een vaccin voor mensapen.

Diergaarde Blijdorp laat weten dat het Mensapengebouw en de Tweeling-Gebouwen tot nader order afgesloten zijn voor bezoekers. Het park verwacht dat het ziektebeeld mild blijft, omdat de dieren in kwestie een goede conditie hadden. Het is niet bekend welke specifieke dieren positief getest zijn.

In Nederland geldt tevens een ophokplicht voor alle vogels om de verspreiding van het griepvirus H5N1 te voorkomen. Vooralsnog is deze ziekte nog niet vastgesteld in dierentuinen.

-> Update 15.00 uur: media melden dat bij zowel de leeuwen als de gorilla’s slechts één dier negatief getest is. Vermoedelijk gaat het om Chica en Nasibu respectievelijk, gezien deze individuen gescheiden van de rest leven.

Foto: Marja Troost van Dam (BB-Facebook)

Blijdorp neemt afscheid van leeuwin Bente: ”geen leeuwwaardig bestaan”

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Diergaarde Blijdorp rouwt om de dood van Aziatische leeuw Bente. Het park heeft besloten haar in te slapen omdat ze steeds ergere neurologische klachten had. ”De situatie bleef lange tijd stabiel maar de laatste maanden namen de klachten dermate toe dat van een leeuwwaardig bestaan geen sprake meer was.” Bente is 15 jaar oud geworden.

Het verhaal van de Aziatische leeuw in Rotterdam begon in 2005, toen de al de zwangere Shantee introk in het Roofdieren-Gebouw. In 2006 beviel ze hier van Bente en diens tweelingzusje Mika. Trouwere dierentuinbezoekers zullen zich wellicht herinneren dat Mika voor de ogen van een bezoekersmassa verdronk tijdens een neurologische aanval eind 2007. De Diergaarde laat nu weten dat ook Bente al langere tijd kwakkelt met soortgelijke klachten. ”Ze liep heel ongecoördineerd en had zichtbaar moeite om goed door de bochten te lopen. Hierdoor struikelde ze veel en hield haar kop continu in een verkrampte houding.” Bente heeft geen nazaten, omdat ze al haar jongen kort na hun geboorte doodbeet.

Blijdorp weet verder te melden: ”Sinds enige tijd is bekend dat neurologische klachten voorkomen bij veel meer Aziatische leeuwen van diverse afkomst, in verschillende tuinen en in [de laatste wilde populatie in India].” Gezien de Aziatische leeuw eens gereduceerd was tot enkele tientallen individuen, bestaat de kans dat generatielange inteelt de soort ernstig heeft verzwakt. Ook Aapal, de mannetjesleeuw van Blijdorp, is vorig jaar ingeslapen na een lang ziekbed.

Mogelijk dat nieuwe wetenschappelijke inzichten kunnen helpen. Het idee dat er een Aziatische en een Afrikaanse ondersoort zijn, is wellicht achterhaald. De IUCN, de organisatie die de Rode Lijst beheert, gaat tegenwoordig uit van een noordelijke en een zuidelijke ondersoort. Dat betekent dat de Aziatische leeuw gelijk wordt gesteld aan de populaties uit West-Afrika en de Sahel. Wellicht dat ‘vers bloed’ de Aziaten goed zou doen. Er wordt gewacht op verder bewijs voor deze theorie voordat er iets mee wordt gedaan.

Lange tijd gold dat de Rotterdamse leeuwinnen niet door één deur konden. Bente en Churchilla (Chica) hielden elkaar gezelschap als één groepje, Lalana leefde samen met haar drie welpjes. Nu blijft Churchilla dus alleen achter. De fokcoördinator in Denenmarken buigt zich over de kwestie.

Foto: Cor Exalto (BB-Facebook). Bente en Aapal. 

Sede Vacante: leeuwenkoning Aapal overleden

Foto: Barbara Kempeneers (BB-Facebook)

Vandaag is Diergaarde Blijdorp een zeer vooraanstaande inwoner kwijtgeraakt: leeuw Aapal is, met pijn in het hart, ingeslapen. Het is het laatste hoofdstuk in zijn lange medische dossier dat sinds zijn aankomst eind 2014 uit Singapore al maar dikker werd. Diergaarde Blijdorp meldt: ”Hij is diverse malen onderzocht en onder behandeling geweest in samenwerking met specialisten van de Faculteit Diergeneeskunde in Utrecht. Ondanks het uitgebreide onderzoek waarbij ook MRI- en CT-scans werden gemaakt, kon geen duidelijke oorzaak worden gevonden. Bij tijd en wijlen knapte Aapal weer redelijk op, maar zijn conditie bleef wankel. Na een val achterover, ongeveer een maand geleden, ging zijn gezondheid snel achteruit zonder uitzicht op herstel. De dierenarts en de verzorgers hebben moeten constateren dat hierdoor geen dierwaardig bestaan meer mogelijk was.” Aapal is tien jaar oud geworden.

Foto: Tiny Rog (BB-Facebook)

Begin 2015 liet Aapal zich voor het eerst voor het publiek zien. Hij miste ongetwijfeld de charme die zijn voorganger, Kumar, had, maar al snel kende iedere trouwe dierentuinbezoeker de vriendelijke leeuwenman ”appel”. Dat jaar won hij zelfs de Blijdorper Bende Award voor leukste nieuwkomer! Zijn komst uit Zuidoost-Azië was van groot belang voor het Europese fokprogramma: de ‘bufferpopulatie’ van deze zeldzame katachtigen was, voorafgaand aan zijn komst, in zijn totaliteit te herleiden tot negen leeuwen die in de jaren ’90 vanuit India naar het Verenigd Koninkrijk, Finland en Zwitserland overkwamen. Het duurde niet lang voordat vrijwel iedere mogelijke match-up in gevangenschap bestond uit twee dieren die slechts enkele tussenstappen op de stamboom van elkaar verwijderd waren. Dat verhoogt de kans op gezondheidsproblemen onder de dieren. Aapals komst, tezamen met die van nog enkele soortgenoten elders in Europa, was dan ook een waardevolle bloedtransfusie voor het European Endangered Species Programme. Hoewel Aapal het te stellen had met de pittige leeuwinnen van Rotterdam, heeft hij toch zijn steentje bijgedragen: in 2018 werd hij de vader van drie prachtige dochters.

Foto: Cor Exalto (BB-Facebook)

Toch was het ook niet allemaal pais en vree. Zo kon Aapal niet voorkomen dat de vrouwtjes van de groep in een heuse burgeroorlog verzeild raakten, waardoor leeuwinnen Bente en Chica nu permanent apart van Lalana en haar kinderschare leven. Dat, en zijn gezondheid was nooit écht opperbest. De komende tijd zal de Universiteit van Utrecht uitgebreid onderzoek doen naar Aapals mysterieuze problematiek. Het is vooral belangrijk om te weten of zijn aandoening erfelijk is en dus mogelijk toe zou kunnen slaan bij zijn kinderen (of toekomstige kleinkinderen). Zodra dat bekend is, zal de fokcoördinator in Denemarken zich buigen over het lot van de Blijdorp-groep. Voorlopig blijft de troon van de koning der dieren in Rotterdam dus nog leeg.

Foto: Ger Hadem (BB-Facebook)

Dierenvrienden maken zich hard voor Blijdorp

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Hoewel het aantal zwarte neushoorns verdubbeld is sinds 1995, is dit nog steeds geen tiende van wat er een halve eeuw geleden in Afrika leefde.

Nederlandse dierentuinen dreigen dit jaar 70% van hun inkomsten mis te lopen: een financiële aderlating die geen enkel bedrijf zou kunnen incasseren. Diergaarde Blijdorp uit Rotterdam is op zich een gezonde organisatie, zo bleek uit het recent verschenen jaarverslag: in 2019 boekte de dierentuin een winst van 1,8 miljoen. Normaliter zou dit bedrag later weer in nieuwe bouwprojecten gestopt worden, maar de pandemie stak daar een stokje voor: ”Als gevolg van de sluiting van Blijdorp zijn alle geplande investeringen en onderhoudswerkzaamheden stilgelegd”, zo luidt het. Diergaarde Blijdorp heeft tijdens de sluiting immers 8,5 miljoen euro aan omzet misgelopen en zelfs met de huidige overheidsregelingen moeten alle zeilen de komende tijd bijgezet worden, zo maakten enkele doorgerekende scenario’s in het jaarverslag duidelijk: ”Bij een sluiting van 3 maanden zijn de tijdelijke noodmaatregelen onvoldoende om de komende 12 maanden door te komen (…). Door Blijdorp worden er momenteel gesprekken gevoerd met banken en andere partijen over mogelijke steun.” Juist in deze zware tijden is het hartverwarmend dat de vereniging Vrienden van Blijdorp bijspringt: een lichtpuntje in de duisternis.

Afbeelding: ontwerp nieuwe volière Flamingo-Strand. Klik HIER voor groot formaat.

De Vrienden van Blijdorp vormen al decennialang een trouwe achterban die helpt met geld en goede wil. Soms komt dat neer op spectaculaire giften, zoals vlinderkoepel Amazonica, maar vaak helpen ze ook met kleine ondernemingen. Neem bijvoorbeeld het overnetten van het Flamingo-Strand: al enkele jaren houden de Vrienden een potje geld gereed voor dit plan, waar de Welstandscommissie overigens recentelijk, na jaren van gesteggel, eindelijk goedkeuring voor heeft gegeven. Ook nu steken de Vrienden Blijdorp een hart onder de riem: ”Als vereniging komen wij in actie en zamelen wij de komende tijd 75.000 euro in om de Diergaarde te steunen, om zo ervoor te zorgen dat een aantal belangrijke projecten door kunnen gaan.”

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Visaya-wrattenzwijnen zijn de enige varkens waarbij de mannetjes tijdens de paartijd verschillende kapsels kunnen krijgen, van hanenkammen tot slordige bloempotkapsels.

Het geld komt ten goede aan meerdere operaties. Zo wordt het Natuurbehoudscentrum dankzij deze bijdrage weer wat groter: het grote aquarium, een overblijfsel uit de tijd dat stukje Oceanium nog de Zee van Cortez werd genoemd, wordt overgeschakeld van zout op zoet water. Zo kunnen hier binnenkort enkele zeldzame cichliden uit Madagaskar rondzwemmen. Bij de Dikhuidenvleugel van de Rivièrahal moet ook het een en ander gebeuren: omdat hier later dit jaar een jong neushoorntje verwacht wordt, wordt er aan het buitenverblijf gesleuteld. Zo kan het qua dierenwelzijn weer wat jaartjes vooruit en is het bestendig tegen een extra stel denderde pootjes. Een andere kritiek bedreigde diersoort die erop vooruit gaat, is het Visaya-wrattenzwijn. Nadat ze op vier andere eilanden uitgeroeid werden, komen ze nu alleen nog voor op twee Filipijnse eilandjes: Panay en Negros. Uit angst dat ze ook daar uitsterven, wordt er in Europese dierentuinen gefokt met de soort. Dit verblijf doet echter al sinds de jaren ’90 dienst en het perk kan wel een opfrisser gebruiken. Zo is het eigenlijk niet meer van deze tijd dat bezoekers zó dichtbij de varkens kunnen komen, dat is te riskant voor mens en dier. Ook wordt het verblijf ietsjes ruimer door een nieuwe kijkplek te creëren vanaf het Amoer-vlonder bij de pelikanen.

Foto: Annemieke de Wit (BB-Facebook). In vijftien jaar tijd is het aantal witkopgieren in Afrika gedaald met 96% doordat stropers karkassen vergiftigen. Een eerdere gieren-crisis in India resulteerde daar in een explosieve stijging van het aantal zwerfhonden en rabiësbesmettingen.

Tot slot wordt er met het geld ook ter plekke, in situ, geholpen: in 2019 doneerde Blijdorp meer dan €140.000 aan natuurbeschermingsprojecten, waarvan ongeveer een derde ten goede kwam aan de rode panda. Verder ontving de Asian Nature Conservation Foundation (olifanten) €15.000 van Blijdorp, gingen er donaties van €10.000 naar het WWF (klimaatonderzoek ijsberen) en Alterra (witkopgieren), nam NCF India (jaarvogels) €7.500 in ontvangst en gingen er in Afrika sommen van tussen de vier- en vijfduizend euro naar het Okapi Conservation Project, WAPCA (mangabeys) en het Ruaha Carnivore Project (leeuwen). Ook waren er fondsen van ongeveer tweeduizend euro voor de Wildlife Conservation Society (gorilla’s), Selamatkan Yaki (kuifmakaken), Indian Rhino Vision 2020 (Indische neushoorns), de Rhino Dog Squad (zwarte neushoorns), het Rhino Sanctuary in Mkomazi (zwarte neushoorns), de EAZA Silent Forest Campaign (Aziatische zangvogels), de Universiteit van Pisa (gelada’s), Madagasikara Voakajy (Malagassische natuur) en STENAPA (zeeschildpadden). Het Fundacion Proyecto Titi (pinchéaapjes) en Wae Wuul Reserve Protection Programme (Komodovaranan) konden beide rekenen op duizend euro steun, met tot slot nog €16.500 voor noodhulp van verscheidende aard, met onder andere de Turtle Surival Alliance als ontvanger. Collectief zijn de leden van de wereldwijde dierentuinorganisatie WAZA met $350 miljoen per jaar de derde grootste geldschieters voor natuurbehoud, na The Nature Conservancy en het WWF. Binnen de komende tien jaar hoopt Blijdorp zijn jaarlijkse natuurbeschermingsfonds uit te breiden tot een miljoen euro, maar met deze ondersteuning hopen de Vrienden van Blijdorp in ieder geval te kunnen bereiken dat er dit jaar geen projecten afgelast hoeven te worden.

Kleine beetjes maken veel: dat hebben de Vrienden van Blijdorp keer op keer bewezen. Wil jij onderdeel zijn van de club die Blijdorp uit de brand probeert te helpen? Met een contributie van nog geen 50 euro help je niet alleen daarmee, maar ontvang je per jaar ook vier magazines met exclusieve behind-the-scenes verhalen en kan je ieder jaar vele interessante lezingen gratis bijwonen waarbij je je vragen kan stellen aan Blijdorp-medewerkers en natuurexperts. Klik HIER om naar de website van de Vrienden te gaan voor meer info en onthoud: vrienden maken het verschil.

Foto: Coby van Hespen (BB-Facebook). Niet alleen coördineert Blijdorp het Europese fokprogramma van de rode panda, maar ze zijn ook nog eens nauw betrokken bij de Noord-Amerikaanse, Australische, Japanse, Indiase en Chinese fokprogramma’s. In geen enkele dierentuin is zoveel voortplantingssucces geweest als in de Rotterdamse Diergaarde.

Zo ziet post-corona Blijdorp eruit

Geen eindeloze wachtrijen voor de kassa’s, gesloten souvenirwinkels en eenrichtingsverkeer: Diergaarde Blijdorp gaat per 20 mei weliswaar weer open voor abonnementhouders, maar het komt met enkele kanttekeningen. Ter voorbereiding op de heropening worden er deze week al enkele proefdagen georganiseerd om te kijken hoe de maatregelen uitpakken. De medewerkers en hun familie waren zo’n testgroep, alsmede de vrijwilligers en de belangrijke zakenrelaties. Ook de trouwste supporters van de dierentuin, de Vrienden van Blijdorp, mogen alvast komen voorproeven. Een aanbod waar ook ik, als lid van de vereniging, natuurlijk geen nee tegen zei. Eén ding kan ik beamen: post-pandemie Blijdorp is gelukkig geen dystopie van dwanghekken.

Vanaf aanstaande maandag kunnen abonnementhouders online een entreebewijs reserveren, waarvan er per dag maximaal 500 te vergeven zijn. Je hebt een kwartier de tijd om je kaartje vanachter plexiglas te laten scannen bij de hoofdingang en ontvangt direct een plattegrond. Aangenaam nieuws: het Oceanium, verreweg de grootste overdekte attractie in Blijdorp, is gewoon geopend voor bezoekers. Wel wordt er in de twee aquariumtunnels een beleid van ‘links is gaan, rechts is staan’ nageleefd door personeelsleden en zijn de kijkplatformen bij de zeeleeuwen, de Kwallenhoek, de Zeereservaat-Expo, het Publiekslab, het makiverblijf en het ‘glazen huis’ in het Natuurbehoudscentrum afgesloten. Een stukje verderop, in de open buitenlucht, is ook de hoofdroute netjes gemarkeerd met bordjes en linten in de huisstijl van Blijdorp. In de IJsgrot kan je alleen langs de onderwaterruiten van de ijsberen lopen, de vele nauwe paadjes achterin zijn niet toegankelijk. Ook het doodlopende pad langs de Prairie is afgesloten, idem voor het pad door de ibisvolière. Bij het verblijf van de prairiehondjes en de nabijgelegen ‘Amazonica-loop’ komen we het eerste grote stuk waar eenrichtingsverkeer geldt tegen. De gigantische vlinderkoepel is gewoon toegankelijk, al kan je even niet door de ruit van het meer kijken.

Aan de andere kant van de spoorweg, de Rivièrahal-Zijde, wordt goed duidelijk hoe lang de Diergaarde eigenlijk wel niet gesloten was: alle planten pronken ‘opeens’ felgroen en staan in volle bloei. Hoewel je de Gierenrots-volière niet in mag gaan, kan je van buitenaf goed zien dat er heel wat gebroed wordt door de inwonende aaseters. Ook valt in de hele Diergaarde op dat men niet stilgezeten heeft tijdens de sluiting. Vervallen hekjes staan er weer netjes bij, plantsoenen zijn aangeplant en bij het vlonder langs de giraffen is het gele spandoek deels vervangen door houten pilaren. Even terug, bij de hoofdingang, zijn de keien in de berm zelfs vervangen door een heus perceel met primula’s en een insectenhotel! Terug naar Afrika: daar is eenrichtingsverkeer van kracht in de Krokodillenrivier en de Okapi-Volière (op die volgorde). Als je vrede sluit met af en toe even in een kleine file staan, is het allemaal prima te doen met die anderhalve meter afstand.

Als je via de penseelzwijnen, bosbuffels en zwarte neushoorns (waar Blijdorp met grote markeringen op de grond zijn best doet om de bezoekersstroom te sturen) je weg vervolgt, kom je bij nog zo’n eenrichtings-stukje aan: het pad rondom het gorillaverblijf. Bij de aangrenzende Oewanja Kinderjungle is, zoals overal, alleen het afhaalpunt van het restaurant geopend, de deuren van het Roofdieren-Gebouw blijven dicht en wie de Wallaby-Walkabout wil betreden, moet dat doen via de kant van het directiegebouw. De Rivièrahal is met afstand het grootste slachtoffer van de COVID-19-maatregelen: de Westvleugel, de Tropenvleugel en de binnenspeeltuin zijn allemaal gesloten. Het grote Azië-themagebied is daarentegen wel grotendeels geopend, zij het wederom met eenrichtingsbeleid in opeenvolgend het Amoergebied, de Maleise Bosrand, de Chinese Tuin, het Aziatisch Moeras en de Himalaya. Het doodlopende pad naar het Longhouse is wel afgesloten, alsmede het doodlopende pad naar het binnenverblijf van de kuifmakaken. Ook de kleine Moerasvolière, Taman Indah en de Grote Vliegkooi blijven dicht. Wie langs de bamboestengels gluurt, kan zien dat de inwonende vogels met volle teugen genieten van de vrijgekomen bezoekerspaden. Een bezoek aan de Tijgerkreek en het buitenverblijf van de olifanten completeert een rondje Blijdorp: ook hier zijn enkele bospaadjes afgesloten met strategisch geplaatste bankjes en geldt bij de resterende delen eenrichtingsbeleid, richting de afgesloten Tweeling-Gebouwen.

Al met al is een dagje dierentuin prima te doen op een leuke en veilige manier. Voor de kasstroom is het te hopen dat de bezoekerscapaciteit spoedig opgevoerd kan worden, maar geniet tot die tijd vooral van een heerlijk rustig dagje uit. Op blijdorp.nl kan je alle essentiële informatie vinden.

Plattegrond Diergaarde Blijdorp
« van 12 »