Restauratie Rivièrahal: nieuwe toekomstplannen opgedoken

Diergaarde Blijdorp oriënteert zich op hoe de Rivièrahal eruit komt te zien na restauratie. Dat blijkt uit sfeerimpressies die Zoo Inside opgevraagd heeft bij Broekbakema en gedeeld heeft op sociale media. De Rivièrahal werd kort na de Duitse invasie in 1940 opgeleverd en heeft vele gedaanteverwisselingen ondergaan. Inmiddels snakt het pand naar grondig onderhoud. Volgens het masterplan, dat kort voor het uitbreken van de pandemie gepresenteerd werd, wordt de restauratie van de Rivièrahal omstreeks 2030 afgetrapt.

Uit de afbeeldingen valt op te maken dat de Diergaarde nog niet zeker weet welke functie de centrale hal van de Rivièrahal precies moet gaan vervullen. In één scenario keert de klassieke, Mediterrane binnentuin uit de jaren ’40 terug. Weer een andere afbeelding toont een evolutionaire expositie, zoals rondom de jaren ’70 veel gedaan werd. Een ander plan geeft een sfeervol, modern binnenterras weer met verschillende horecastalletjes te midden van weelderige begroeiing.

Artikel gaat door onder de afbeeldingen.

Zo veelzijdig als de mogelijkheden voor de centrale hal zijn, zo summier wordt er gedaan over de vleugels van de Rivièrahal. Eén impressie van de Victoria Serre toont de waterleliekoepel die ogenschijnlijk weinig verandert, met uitzondering van een algeheel iets strakkere look, dat meer doet denken aan de oorspronkelijke bouwplannen van de Rivièrahal. Het achterliggende deel van de Victoria Serre wordt zelfs nóg iets minder groen. De Westvleugel, met het Mensapengebouw en de Dikhuidenvleugel, blijft zelfs compleet buiten beeld.

Artikel gaat door onder de afbeeldingen.

De werkzaamheden aan de gevel van de Rivièrahal staan ook in het teken van nauwgezette restauratie. Zo moet de huidige pofferkraam bijvoorbeeld plaats maken voor het oorspronkelijke berentheater en worden twee dienstterreintjes weer vrijgegeven.

Artikel gaat door onder de afbeeldingen.

Interpretatie

Het is in dit zeer vroege ontwerpstadium nog niet mogelijk om precieze details over het eindresultaat af te leiden. Wel is het leerzaam om de algehele trends te observeren. Een thema dat menigeen direct opviel, is de afwezigheid van dieren. Deze keuze is, ondanks de nodige controverse, een van de weinige constante factoren binnen het ontwerpproces tot nu toe. Sterker nog, zo’n dierloze toekomst werd begin 2020 al door directeur Zevenbergen voorspeld.

De ‘spelregels’ van de Gemeente Rotterdam, over wat wel en wat niet mag met dit rijksmonument, zijn erg strikt en zijn gegrond in de tekeningen van Sybold van Ravesteyn uit de jaren ’30. En tja, toentertijd waren er ook geen terraria of aquaria te vinden in de centrale hal… Wat overblijft aan verblijven, zoals de betonnen put bij de ingang en Westvleugel, is eigenlijk niet goed te praten qua dierenwelzijn.

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook). De kritiek bedreigde Balispreeuw is een schoolvoorbeeld van de rol die dierentuinen kunnen spelen bij natuurbehoud.

De meest realistische mogelijkheden tot het huisvesten van dieren in de ‘Rivièrahal 2.0’ zijn de zaaltjes rondom de centrale hal, waar nu bijvoorbeeld ook een Komodovaraan woont, of de Victoria Serre. Wat die Victoria Serre betreft: de restauratie daarvan werd tot nu toe altijd genoemd als voorloper op de renovatie van de centrale hal. Deze zomer noemde de directeur 2024-’25 als streefdatum. Dat heeft te maken met het spreiden van kosten en overlast, alsmede de extra slechte bouwtechnische staat van de kas.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp. Ontwerp voor de gerestaureerde Victoria Serre uit begin 2019.

Nu is de Victoria Serre nog het heenkomen van meer dan vijftien vogelsoorten, maar dat aantal zal waarschijnlijk teruglopen. Wederom zijn de architecturale kaders die gelden vanuit de monumentencommissie de boosdoener daarbij. Een paar soorten zijn al elders te vinden in het park, al is gebleken dat de Balispreeuwen bijvoorbeeld veel vaker eieren leggen in de Victoria Serre dan in andere volières. Met recente besluiten die juist wegsturen van nieuwe doorloopvolières, liggen ongetwijfeld nog wat moeilijke keuzes in het verschiet…

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp. Deze impressie van de centrale hal, uit 2020, toonde ook al een ‘dierloze’ toekomst voor de Rivièrahal.

Overigens impliceert de restauratie van de Rivièrahal geen koude sanering van het bestand. In plaats daarvan moet de Rivièrahal, met zijn centrale ligging, hét knooppunt van bezoekersfaciliteiten worden. Zo werd in het verleden bijvoorbeeld gespeculeerd dat er een binnenspeeltuin zou komen in het huidige Mensapengebouw, die aansluit op een nieuwe buitenspeeltuin op de plek van het neushoornverblijf. Daardoor zou op de huidige plek van de Oewanja Kinderjungle en Oewanja Lodge weer ruimte vrijkomen voor nieuwe verblijven, vrij van de ‘wurggreep’ van het beschermde erfgoed.

De beraamde kosten van het monsterproject bedragen enkele tientallen miljoenen euro’s. In het gemeentelijk coalitieakkoord van Leefbaar Rotterdam, VVD, D66 en DENK is een eenmalige subsidie van 18 miljoen euro opgenomen. Het college van B en W wil tevens samen met de dierentuin experimenteren met het openstellen van het voorplein van de Rivièrahal buiten de reguliere openingstijden om. Dat wordt nu al gedaan in het kader van de Open Monumentendagen.

Foto: Nationaal Archief (Wikimedia Commons). Hoewel de discussie continu oplaait, is het nog altijd niet de bedoeling dat de oude uitkijktoren terugkeert.

Blijdorper Bende is een organisatie voor en door liefhebbers van Diergaarde Blijdorp. Artikelen en meningen op onze website vertegenwoordigen niet per se het beleid van Diergaarde Blijdorp.

Kort Nieuws #178

Track & trace

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook). Okapi Mhina werd in 2019 geboren.

Okapi Mhina neemt afscheid van Rotterdam. De in 2019 geboren dochter van M’buti is klaar om op eigen benen te staan en mag dat gaan doen in – hou je vast – de Verenigde Arabische Emiraten! De Golfstaten staan bekend om hun ruime, hypermoderne dierentuinen en doen ook mee aan de Europese fokprogramma’s. Diergaarde Blijdorp onderhoudt goede contacten met de VAE, in 2020 vertrokken bijvoorbeeld ook tien jonge pannenkoekschildpadden naar het Midden-Oosten.

In mei…

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Jongvolwassen witkopgier (uit 2021).

Leggen alle vogels een ei! Een bijzondere opbrengst is er dit jaar bij de gieren: de tussenstand bedraagt drie Rüppells gieren, een kapgier en twee witkopgieren! Vooral dat laatste is heugelijk, want tot vorig jaar lukte het nooit met die soort in Rotterdam. Een deel van dit succes is toe te schrijven aan het feit dat de verzorgers de eerste leg weghalen uit het nest en in de broedmachine plaatsen, en zo de ouders aansporen om een tweede ei te leggen. De winst is dit jaar zelfs zo groot, dat Blijdorp eigenlijk oudergieren tekort komt. Eén witkop en één Rüppells worden nu dan ook opgevoed door soortgenoten in Vogelpark Avifauna in Alphen. Vorig jaar gebeurde dat ook met een witruggier, hij is even geleden trouwens weer teruggekomen naar Rotterdam.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Kuiforopendola.

Een stuk of drie pelikanen zijn uit het ei gekropen en beginnen nu voorzichtig hun territorium te verkennen. Druk bezig zijn ook de molonetispreeuwen in de Victoria Serre. Een tijdje terug hebben deze Zuidoost-Aziatische vogels extra nestgelegenheid gekregen en dat werpt nu zijn vruchten af, er wonen circa veertig spreeuwen in de Rivièrahal nu. Om de uitdijende groep wat ademruimte te geven, zijn de roodoorbuulbuuls weggehaald uit dit segment van de kas. De Victoria Serre moet het tevens stellen met een kuiforopendola minder, na het jammerlijke overlijden van het vrouwtje. Er zijn nog maar drie andere parken in Europa die werken met de soort, waarvan twee ook maar één individu hebben, dus het vinden van een nieuwe partner gaat lastig worden.

Apekool

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

De witkruinmangabeys zijn terug op hun vertrouwde stek. In 2018 vertrokken deze primaten uit de koepelkooi naast de gorilla’s om ruimte te maken voor gorillapuber Nasibu, maar nu hij eindelijk verhuisd is, stond dit verblijf weer leeg. Esperanza en de drie jonge mangabeys die sinds 2020 in de gorillakijkhut bivakkeren en sinds 2021 ook het mensapenverblijf mogen betreden, zijn nu weer verhuisd naar hun oude stek. Door deze overplaatsing hebben ze wat extra bewegingsruimte en het is bovendien ook leuker voor de bezoekers. Over kijkgenot gesproken: er is weer een tweeling geboren bij de ringstaartmaki’s bij het Oceanium. De moeder is ditmaal Ketaka, het alfavrouwtje. Beschuit met muisjes is er ook op een steenworp afstand, bij de Chileense poedoes, net als bij de bizons, Indische antilopen en Kaapse grondeekhoorns.

Komt dat zien!

Diergaarde Blijdorp kondigt aan dat de gerestaureerde Bergdierenrots deze zomer opgeleverd wordt. De feestelijke opening gaat samen met de viering van de 165e verjaardag van de Rotterdamse dierentuin. Blijdorp schrijft: ”het totale pandaverblijf is straks meer dan verdubbeld qua oppervlakte omdat ook het huidige pandaverblijf erbij wordt betrokken.” Of daarmee op een (semi)permanente brug naar het oude eiland gedoeld wordt, of dat de twee perken simpelweg visueel en functioneel op elkaar aansluiten, zal nog moeten blijken.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Kort Nieuws #176

Verhuisberichten

Foto: Klaus Rudloff (zootierliste.de). Archieffoto.

Er zitten twee extra diersoorten voor de schermen in Diergaarde Blijdorp! Na ruim twintig jaar is de Bartletts dolksteekduif (Gallicolumba crinigera) weer te zien in Rotterdam. Deze schuchtere vogelsoort leeft voornamelijk op de bosbodems van Mindanao en de Visaya-eilanden, onderdeel van de Filipijnen. Door habitatvernietiging resteren slechts een paar duizend van deze dieren in het wild, waarmee ze een plekje in de categorie ‘kwetsbaar’ op de Rode Lijst gekregen hebben. Twee Barletts dolksteekduiven wonen nu in het Natuurbehoudscentrum in het Oceanium, samen met enkele Balispreeuwen, geelkeelgaailijsters en roodoorbuulbuuls. De twee mannelijke roelroels die hier rondscharrelden, lijken te zijn vertrokken. Deze vogelsoort is nog te vinden in de Maleise Bosrand. Elders in het park is de Kaapse grondeekhoorn (Xerus inauris) terug van weggeweest, na een jaar lang achter de schermen gezeten te hebben. Ze mogen weer naar hartenlust graven rondom het Weverkopje. Hun verblijf delen ze als vanouds met de grote textorwevers, groenhelmtoerako’s, geelkeelfrankolijnen en purperglansspreeuwen.

Welzijnswensen

Foto: Anita de Winter (Facebook)

Enkele praktische mededelingen. Diergaarde Blijdorp heeft namelijk het tijdslot-systeem aangepast. Abonnementhouders zijn niet langer verplicht om een entreetijd te reserveren. Dagbezoekers moeten dat wel nog doen, maar kunnen nu kiezen uit drie ruime blokken: 09.00-11.00 uur, 11.00-13.00 uur en 13.00 uur tot sluitingstijd. Details zijn te vinden op blijdorp.nl. Ook goed om te weten is dat de zichtbaarheid van de Sumatraanse tijgers aangepast is. Er zijn stickers, gethematiseerd als grassprieten, aangebracht op de ruit. Dit leidde direct tot gemopper online, maar deze keuze is gemaakt voor het welzijn van deze zeldzame roofdieren. Ze kampen regelmatig met stress door de bezoekers. Door de mensenmassa’s iets meer aan het zicht te onttrekken, zonder de bron van het geluid geheel te verbergen, neemt die paniekreactie af. Tenminste, dat is het idee, het betreft vooralsnog een experiment. Het ontwerp van de stickers houdt meer dan genoeg rekening met de behoeften van kinderen, rolstoelgebruikers en fotografen.

Apenstreken

Foto: Daniella Vols (BB-Facebook)

Een drukte vanjewelste bij de primaten. Allereerst de gorilla’s: de kleine van Bokito en Aya heeft een naam! Ajabu, zo heet het jonge ventje. Het gaat goed met de koter. Gezinsuitbreiding is er ook bij de gelada’s. De moeder is Kamali, de kleine heet Kaj. Helaas uitte Kamali’s grote kinderwens zich eerder dit jaar in het ‘stelen’ van een jong van vrouwtje Helena, maar deze heeft het niet gered. Tenslotte ook nog vreugde bij de ringstaartmaki’s bij het Oceanium. Kyra is bevallen van een tweeling, waarmee de lemurengroep nu een heus elftal is. Hoe zit die stamboom ook alweer in elkaar? De moeder-overste is Kanto, zij betrok in 2018 samen met haar oudere dochter Kely en nog drie jongere nazaten (Ketaka, Kyra en Kendi) het Malagassische doorloopverblijf. Kely was al zwanger bij aankomst en beviel in 2019 en dankzij de komst van mannetje Leo was het in maart 2020 raak bij Ketaka. Zij greep de aangelegenheid gelijk aan om haar moeder van de troon te stoten als alfavrouwtje… Uiteindelijk was er dat seizoen ook nog succes bij Kyra, Kely en Kanto. Helaas heeft Blijdorp sindsdien afscheid moeten nemen van Kendi en een jong uit 2020, maar daar staat de eerste maki-tweeling in Blijdorp-historie nu dus tegenover.

Receptie

Foto: Diergaarde Blijdorp (Facebook)

Voilà! Een groot insectenhotel, gemaakt van oude klauterbalken uit het gorillaverblijf, siert nu de entree van de Bijenvallei. Dit voorjaar wordt het weer een waar feest van geuren en kleuren in dit hoekje van de dierentuin, dat volledig in het teken staat van inheemse flora, fauna en fungi. Het wooncomplex is gemaakt door de hoveniers van de M. van der Spek Groep. De eerste gasten zijn al gespot…

Export

Foto: @aeresmbobarneveld (Instagram)

Elders in de Diergaarde worden juist bewoners uitgezwaaid. Aeres MBO Barneveld, de enige Nederlandse school met een dierentuinvergunning, pronkt op Instagram met hun nieuwe aanwinsten. Uit Diergaarde Blijdorp zijn enkele veelschubbige tandkarpers en La Palma tandkarpers overgekomen. Tandkarpers zijn kleine zoetwatervissen die het zwaar te verduren hebben in het wild. De laatstgenoemde soort is in 1994 zelfs uitgestorven in het wild. Gelukkig heeft Blijdorp voortplantingssucces gehad met beide soorten en draagt Rotterdam zo bij aan hun voortbestaan. Dat is echter niet het enige verhuisnieuws, want bij de Rivièrahal wordt een transport van een hele andere orde voorbereid! Zwarte neushoorn Vungu gaat Blijdorp verlaten. Zoo Leipzig bereidt zich momenteel voor op zijn komst. Slechts een twintigtal dierentuinen in Europa werkt momenteel met deze kritiek bedreigde dikhuiden, dus het is extra belangrijk dat de populatie nauwkeurig beheerd wordt. Vungu is genetisch gezien waardevol en heeft zich al twee keer bewezen met Naima, dus het wordt tijd voor een andere partner. Naima blijft achter in Blijdorp, met haar kinderen Mara en Nasor.

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook). Zwarte neushoorn Vungu.

Gorillapuber Blijdorp eindelijk naar België, na vier jaar isolatie

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Westelijke laaglandgorilla Nasibu heeft afscheid genomen van Rotterdam. Pairi Daiza, in Wallonië, is zijn nieuwe adres. De verzorgers en vaste bezoekers van Blijdorp gaan hem missen, maar tegelijkertijd is zijn vertrek een feestelijke aangelegenheid. Het transport van Nasibu was namelijk jarenlang onderhevig aan vertragingen en onduidelijkheid.

Schot in het duister

In 2007 werd Nasibu geboren in de dierentuin van Frankfurt, met Rebecca als moeder en Matze als vader. Matze was toen al vijftig jaar oud en kort na Nasibu’s eerste verjaardag overleed hij. Matzes plaatsvervanger, Viatu, moest echter niets weten van zijn stiefzoon. Nasibu was zijn leven niet zeker in Frankfurt en daarom werd, na veel wikken en wegen, besloten om de gehavende kleuter te scheiden van zijn familie en elders een tweede kans te bieden.

Foto: Carla Dekkers (BB-Facebook). Nasibu kort na aankomst in Blijdorp.

De Blijdorp-stam was de uitgelezen kandidaat: toen Bokito enkele jaren eerder het stokje had overgenomen van zilverrug Ernst, had hij zich liefdevol ontfermt over de kleintjes. Toch bleef de introductie spannend. Uiteindelijk was het – ironisch genoeg – vooral Bokito’s eerdere adoptiezoon, Thomas, die enige moeite had met de nieuwkomer. Binnen enkele maanden was de integratie van Nasibu voltooid. Op YouTube is een filmpje uit 2016 te vinden van een stoeipartij tussen Bokito en Nasibu. Nogal een verschil met het beeld dat veel Nederlanders eerst van Bokito hadden, dat van een temperamentvolle, ontsnapgrage slungel. Nasibu’s speelse persoonlijkheid was een wezenlijke verrijking voor de groep, en werd soms ook gekopieerd door de mensapen die toentertijd geboren werden.

Spanning

Zulke dikke vrienden bleven de mannen echter niet voor eeuwig. Omstreeks 2017 was Nasibu’s puberteit goed en wel begonnen. Zijn stoeigedrag veranderde, langzaam maar zeker, in serieuzere krachtmetingen. Bokito hoefde zich geen zorgen te maken, maar zwakkere leden van de groep wel degelijk. Nasibu’s voornaamste conflict ontstond tussen hem en Annet. Annet was de moeder-overste van de groep. Haar dagen als fokvrouwtje lagen achter haar, daarvoor was ze te oud, en daardoor bungelde ze samen met Nasibu onderaan de rangorde.

Foto: Patrick Kruizinga (BB-Facebook). Annet.

Eerst verzette Annet zich, onverschrokken als vanouds, tegen de spierballentaal van Nasibu. Naarmate Nasibu volwassener werd en Annet verder aftakelde, veranderde de dynamiek. Voederschema’s moesten worden aangepast zodat Annet nog aan haar kostje kon komen en regelmatig stopten de verzorgers haar stiekem wat extra’s toe. De spanning in de groep liep op.

Alle ogen waren gericht op de fokcoördinator in Apenheul, wiens taak het was om een nieuw thuis te vinden voor Nasibu. Helaas was zijn familie al rijkelijk vertegenwoordigd in Europa, dus een rol als fokman leek onwaarschijnlijk. Dat betekende dat er gezocht moest worden naar een geschikt mannengroepje, maar ook dat bleek moeilijk. In mannengroepen heerst vaak een fragiel evenwicht. Daarom blijven die groepen doorgaans klein en wordt er zo weinig mogelijk geschoven. Lange tijd was de hoop gevestigd op een mannengroep in een Deense dierentuin maar dat ging uiteindelijk toch niet door. Vooralsnog zou het handhaven van de vrede in Blijdorp de taak van Bokito blijven.

Vlam in de pan

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

De escalatie vond begin 2018 plaats. De Vrienden van Blijdorp schreven nadien: ”In het wild zie je dat een mannetje door de zilverrug wordt weggejaagd. Deze man verdwijnt dan niet meteen, hij blijft nog een tijdje aan de buitenrand van de groep. Soms komt hij weer terug, dan wordt hij weer weggejaagd. Bij dieren in gevangenschap sta je als verzorgers dan voor een flinke uitdaging. Aan de ene kant wil je dat de dieren zo veel mogelijk hun natuurlijke proces kunnen volgen, aan de andere kant wil je niet dat dieren onnodig gewond raken.” De verzorgers voelden de bui hangen en verplaatsten de naburige mangabeys, zodat hun deel van het Mensapengebouw als extra uitwijkmogelijkheid voor de gorilla’s kon dienen.

Nasibu zonderde zich steeds vaker af in delen van het binnenverblijf, het proces leek vredig te verlopen. Begin 2018 overschreed Nasibu echter een grens van Bokito: hij paarde met een van de vrouwtjes. Zijn aanwezigheid in de groep werd niet langer getolereerd en Nasibu werd het oude verblijf van de mangabeys ingejaagd. De schuif viel dicht en de scheiding van Nasibu van de groep was definitief. Het heeft enige tijd geduurd voordat de rust wederkeerde in de gorillagroep.

Perspectief

Foto: Ron Goud (BB-Facebook)

Een jongvolwassen gorilla kan best een tijdje zelfstandig leven. Blijdorp hield de groep soms een dagje binnen en dan mocht Nasibu de benen strekken in het buitenverblijf. Als de verzorgers een gaatje in hun rooster hadden, dan besteedden ze die aan het entertainen van de puber. Toch moest er wel degelijk een nieuwe thuishaven gevonden worden voor Nasibu.

De fokcoördinator had ondertussen niet stilgezeten en had een oplossing gevonden down-under. Orana Wildlife Park in Nieuw-Zeeland had in 2015 een nieuw gorillacomplex gebouwd, dat twee buitenverblijven telt. In het ene verblijf woonde reeds een kleine mannengroep, het andere perk werd tijdelijk gebruikt om orang-oetangs te huisvesten. Zij woonden eigenlijk in de Auckland Zoo, maar hun verblijf werd gerenoveerd en Orana ving de dieren op. De verbouwing in Auckland zou tot 2019 duren, waarna de orang-oetangs weer zouden vertrekken en Orana ruimte zou hebben voor de komst van Nasibu, alsmede enkele vrouwelijke gorilla’s.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

De werkzaamheden in Auckland liepen echter uit, pas in maart 2020 verlieten de orang-oetangs Orana. Mocht dat nou tevens de maand zijn dat de COVID-19-pandemie uitbrak… De grenzen van Nieuw-Zeeland zijn sindsdien nagenoeg geheel gesloten en het internationale transport van primaten is ook onderhevig aan allerlei beperkingen.

Met weinig uitzicht op vooruitgang is daarom besloten om af te zien van Nasibu’s emigratie naar Nieuw-Zeeland voor nu. Pairi Daiza is dus het nieuwe bezoekadres van Nasibu, waar hij een ruim verblijf mag betrekken. Aanvankelijk was het de bedoeling dat hij hier in een mannengroep geplaatst zou worden, maar daar is de fokcoördinator sindsdien op teruggekomen. De nieuwste inzichten zijn dat Europa wel een paar Nasibu-Juniors kan gebruiken. Hij mag zijn charmes gaan beproeven met de vrouwtjes Uzuri (Duisburg, 2008) en Gasira (Keulen, 2010). Wie weet wordt hij wel net zo’n goede zilverrug als z’n adoptievader…

Dit artikel is geschreven met dank aan ”@Joost” op laafsekikkers.be, die zich verdiept heeft in de stand van zaken in Nieuw-Zeeland.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Nasibu speelt met een jonge gorilla.

Anticonceptie gorilla Blijdorp werkt niet, Bokito onverwachts vader geworden

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

De dierenverzorgers in Rotterdam werden vanochtend nogal verrast door de westelijke laaglandgorilla’s: liefdevol hield vrouwtje Aya een pasgeboren mensaapje vast in haar armen. De dierentuin was niet op de hoogte van de zwangerschap. In principe zijn de bloedlijnen van Bokito en Aya voldoende vertegenwoordigd in Europese dierentuinen, dus de Blijdorpse dames zaten al enige tijd aan de pil. Waterdicht was de anticonceptie dus niet: een gelukje bij een ongelukje.

Woningcrisis

Voor diersoorten waarvoor een fokprogramma bestaat, geldt dat de Europese coördinator jaarlijks bepaalt welke dieren zich mogen voortplanten. Dat wordt gedaan aan de hand van wiskundige modellen, zodat de populatie zo gezond mogelijk blijft en er ook geen woningnood ontstaat.

Vooral die krappe huizenmarkt is de laatste jaren goed te merken bij de gorilla’s. Aya’s dochter Ayba wordt dit jaar alweer twaalf, zij staat al enige tijd op de wachtlijst voor een nieuw thuis. In de tussentijd zit ook zij aan de pil om incest te voorkomen. De verzorgers zullen zich de komende tijd dus opnieuw over de receptuur buigen. Bokito’s puberale, Duitse adoptiezoon, Nasibu, zit zelfs al sinds 2018 gescheiden van zijn soortgenoten. In april staat zijn (langverwachte) transport naar Pairi Daiza gepland.

Leerzaam

De nieuwe spruit is dus een onverwachte toevoeging aan het stamboek, maar in Rotterdam mag dat de pret niet drukken. De geboorte veroorzaakt de nodige reuring in de gorillagroep. De familie reageert energiek, maar Aya houdt hen vooralsnog op gepaste afstand. Dat geldt overigens ook voor de verzorgers, dus het zal nog even duren voordat het geslacht vastgesteld kan worden.

Aya wordt behalve door Bokito ook nog vergezeld door vrouwtje Tamani. Beide dames hebben al twee oudere kinderen in de groep. Voor hen is dit een waardevol leermoment, deze intelligente dieren leren continu van het gedrag van hun ouders. Aya heeft al veel ervaring, in totaal is dit haar vierde kind. Het is alweer de tiende keer dat Bokito een jong verwekt heeft. Direct na de geboorte speelt hij niet zo’n grote rol bij de opvoeding, hij houdt vooral de pottenkijkers en druktemakers op afstand. Als de kleintjes eenmaal hun omgeving gaan ontdekken, stelt Bokito zich doorgaans speels op.

Voorlopig blijven de gorilla’s in hun binnenverblijf. Wanneer bezoekers op kraambezoek kunnen komen, staat nog niet vast.