Corona-uitbraak in Diergaarde Blijdorp: leeuwen en gorilla’s ziek

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

In Diergaarde Blijdorp hebben verschillende leeuwen en gorilla’s COVID-19 opgelopen, zo meldt de Rotterdamse dierentuin. Ze vertonen ”griepachtige verschijnselen: ze zijn hangerig, hebben minder eetlust, soms een lichte hoest en de gorilla’s hebben ook maag- en darmproblemen.” Vermoedelijk zijn de dieren aangestoken door een besmette verzorger, ondanks de extra hygiënemaatregelen die het park sinds het begin van de pandemie getroffen heeft.

Het virus SARS-CoV-2 infecteert cellen door te binden aan de ACE2-receptor. Door het lichaam wordt dit eiwit normaal gesproken gebruikt om de bloeddruk te reguleren. Het gen dat voor dit eiwit codeert, is erg lang geleden geëvolueerd en kan bij veel diersoorten teruggevonden worden. Menselijk ACE2 komt sterk overeen met dat van andere primaten, vleermuizen, hoefdieren, carnivoren, olifanten, zeekoeien en knaagdieren. Het coronavirus kan daardoor vrij makkelijk tussen soorten overspringen, een fenomeen dat zoönose genoemd wordt. Dat is tevens hoe de pandemie begonnen is.

Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt in dierentuinen. Zowel in San Diego als in Atlanta zijn gorilla’s besmet geraakt, terwijl de tijgers en leeuwen in de Bronx Zoo in New York een tijdje in de lappenmand gelegen hebben. In Nebraska zijn drie sneeuwluipaarden zelfs gestorven aan COVID-19. Er wordt gewerkt aan een vaccin voor mensapen.

Diergaarde Blijdorp laat weten dat het Mensapengebouw en de Tweeling-Gebouwen tot nader order afgesloten zijn voor bezoekers. Het park verwacht dat het ziektebeeld mild blijft, omdat de dieren in kwestie een goede conditie hadden. Het is niet bekend welke specifieke dieren positief getest zijn.

In Nederland geldt tevens een ophokplicht voor alle vogels om de verspreiding van het griepvirus H5N1 te voorkomen. Vooralsnog is deze ziekte nog niet vastgesteld in dierentuinen.

-> Update 15.00 uur: media melden dat bij zowel de leeuwen als de gorilla’s slechts één dier negatief getest is. Vermoedelijk gaat het om Chica en Nasibu respectievelijk, gezien deze individuen gescheiden van de rest leven.

Foto: Marja Troost van Dam (BB-Facebook)

Kort Nieuws

Welkom!

Foto: Jan Harteman (harteman.nl). Baers witoogeend (archieffoto).

Nieuw in Diergaarde Blijdorp: de Baers witoogeend (Aythya baeri). Een klein groepje is uitgezet bij het Flamingo-Strand, dat recentelijk een facelift heeft gekregen dankzij de Vrienden van Blijdorp. De Baers witoogeend is een trekvogel uit Oost-Azië die in recente jaren sterk achteruitgegaan is. In 2012 werd de status van de Baers witoogeend veranderd van ‘slechts’ bedreigd naar kritiek, de totale populatie bedraagt nog maar enkele honderden dieren. De boosdoeners zijn habitatvernietiging en toenemende jacht door mensen. Die problemen lijken vooral te spelen in hun broedgebied: de moerassen rondom de Amoerrivier, langs de Chinees-Russische grens. Gelukkig gaat het vrij goed met de soort in gevangenschap. Er zijn meer dan 150 witoogeenden in Europese dierentuinen, die nauwkeurig worden gemanaged in het kader van het fokprogramma (EEP). In Blijdorp delen ze hun verblijf met de grote flamingo’s, noordelijke pijlstaarten en krakeenden.

Vogellockdown

Foto: Anthony Breve (BB-Facebook)

Helaas kan je de nieuwkomers nog niet van dichtbij bewonderen: in heel Nederland is een ophokplicht van kracht. In Diergaarde Blijdorp zijn alle doorloopvolières daardoor tijdelijk gesloten voor bezoekers. Het doel is om het influenzavirus H5N1, dat recentelijk bij meerdere pluimveehouders opgedoken is, in te dammen. Dit virus springt gelukkig niet snel over op mensen, maar de overheid is voorzichtig: meer dan de helft van de mensen waarbij deze griepvariant ooit vastgesteld is, is eraan overleden. Vogels vormen het grootste griepreservoir ter wereld en regelmatig vinden er kleine uitbraken plaats in de bio-industrie. De vorige ophokplicht gold van oktober 2020 tot juli 2021. Toen betrof het de H5N8-variant.

Uitzwaaien

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook)

Vissende kat Saray is verhuisd naar Frankrijk. Samen met mannetje Mumbai (overleden in 2020) heeft ze twee nestjes ter wereld gebracht in Blijdorp sinds haar komst in 2016. Het verblijf in de Maleise Bosrand wordt nu nog bewoond door haar jongste dochters, Esmee en Vanessa uit 2019. Het fokprogramma van deze zeldzame Aziatische roofdiertjes wordt overzien door Zoo Děčín in Tsjechië. Zij zullen ook besluiten wat er gebeurt met de resterende dames in Rotterdam.

RoffaReefs

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Innovatie in het Oceanium. Dierenverzorger Sander van Lopik ontwikkelt, in samenwerking met de TU Delft, een soort drijvende kraamkamers voor rifvissen. Tot op heden lukt het fokken van kleine zoutwatervissen in aquaria slechts mondjesmaat. De filterinstallaties vormen een groot gevaar voor de larven en daarom werden ze van oudsher overgeplaatst naar andere tanks. De jongen zijn echter uitermate gevoelig voor schommelingen in waterkwaliteit en dat maakt deze verhuizingen erg risicovol. De drijvende kraamkamers bieden de visjes een veilige omgeving om op te groeien, zonder dat ze overgezet hoeven te worden. Het NRC benadrukt dat ook natuurbeschermers profijt kunnen hebben van het project: ”Door de kraamkamer volledig zelfvoorzienend te maken met onder meer een zonnepaneel, hoopt Blijdorp dat ze het op termijn ook kunnen inzetten in het wild. Eerst wil Blijdorp het laten testen door andere aquaria over de wereld, om feedback te krijgen over de werking. Daarna willen ze in gesprek met organisaties om het bij riffen zelf in te zetten.”

Diverse pluimage

In het Oceanium viert Diergaarde Blijdorp de geboorte van vier koningspinguïns. Een record: nooit eerder kropen er in één jaar zoveel kuikens uit het ei bij deze soort. De teller staat nu op 27 koningspinguïns, wat Rotterdam een van de ‘hofleveranciers’ van Europa maakt. Daar staat tegenover dat voortplantingssucces bij de ezelspinguïns dit jaar uitgebleven is. Erg is dat niet, want ook deze kolonie nadert de maximumcapaciteit van het verblijf. Ook een snelle update uit de Victoria Serre. De vrijgezelle jaarvogel uit Taman Indah is overgeplaatst naar deze vleugel van de Rivièrahal. Ze leeft samen met onder andere de molonetispreeuwen, shamalijsters en Balispreeuwen.

Foto: Yvonne de Vries (BB-Facebook)

Op hoge poten

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Het heeft het hoofd van een havik en het lijf van een kraanvogel: de secretarisvogel, Sagittarius serpentariusBijna dertig jaar nadat ze uit het bestand verdwenen, keert deze slimme en imposante vogelsoort terug in de Diergaarde. Hij wordt niet voor niets door de Fransen ‘serpentaire’ genoemd: deze langpoten zijn geboren slangenjagers. Het is meermaals vastgelegd dat ze giftige slangen verlammen door op ze te trappen met hun poten en ze vervolgens verorberen. De nieuwkomer, die al enige tijd achter de schermen in quarantaine werd gehouden, is te zien bij de Afrikaanse aaseters op de Gierenrots.

Naast slangen staan ook insecten, reptielen en zelfs kleine zoogdieren op het menu. De secretarisvogel is gebouwd voor het leven op de grond. Hun lange benen stelt hen in staat over het lange savannegras heen te kijken. Naast het trappen hebben ze ook andere inventieve jachtmethodes ontwikkeld, waaronder het opjagen van knaagdieren door te stampen op de grond en het uitvoeren van ‘dodenvluchten’. Soms maken ze zelfs gebruik van branden door aan de rand van het vuur te wachten en alle vluchtende dieren te vangen. Ondanks hun disproportioneel lange poten kunnen ze goed vliegen, waarbij ze hun poten als ooievaars achter zich uitstrekken. Deze roofvogels zoeken buiten het broedseizoen de boomtoppen alleen op om te slapen.

Hoewel de secretarisvogel niet als bedreigde diersoort wordt bestempeld, heeft hij in het wild te kampen met een rappe afname van leefgebied waardoor de populatie snel terugloopt. Gelukkig wordt er in gevangenschap regelmatig gefokt met deze bijzondere diersoort. De eieren worden gelegd in een groot ooievaar-achtig nest in een boom, waar maandenlang aan wordt gewerkt. Meestal bestaat een nest uit één of twee kuikens, in uitzonderlijke gevallen uit drie. De ouders vormen trouwe koppeltjes. Het is aan de moeder om over de jongen te waken, terwijl de vader het gezin van eten voorziet.

De secretarisvogel, die voorlopig nog geen soortgenoot heeft, woont samen met andere Afrikaanse vogelsoorten op de Gierenrots, een moderne en ruime doorloopvolière die in 2010 werd geopend. Vier gierensoorten – te weten Rüppels-, witkop-, witrug- en kapgieren – staan hier centraal. Bovenin de volière laten de zwarte wouwen zich meevoeren door de luchtstromen en langs de oevers van de waterpartij kan vaak een koppeltje hamerkoppen worden gespot, dat onder de overkapping van het bezoekerspad al meerdere jaren een groot nest onderhoudt. De opmerkelijke maraboes, die laatst weer werden losgelaten na binnen overwinterd te hebben, zijn momenteel druk in de weer met takken om hun liefdesnesten mee te knutselen. De komst van de secretarisvogel valt samen met de heropening van alle doorloopvolières in de dierentuin, nu de ophokplicht is beëindigd. Deze werd vorig jaar afgekondigd naar aanleiding van de vogelgriep, ook al is deze nooit in Blijdorp vastgesteld.

Foto: Shirley Kroos (Facebook). De secretarisvogel van Blijdorp is nog een jong exemplaar en beschikt daarom nog niet volledig over het volwassen verenkleed.

Vogelgriep is terug

Bijna precies een jaar geleden was het ook al raak: een uitbraak van de vogelgriep. Ook nu is het helaas weer vastgesteld in de agrarische sector en heeft het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit weer een ophokplicht afgekondigd: ook de doorloopvolières in dierentuinen moeten op slot. Voor zover bekend is er echter nog in geen enkel park een besmetting vastgesteld.

Tot de volières die uit voorzorg dichtgaan behoren o.a. de Ibis-Volière, Gierenrots, Moerasvolière en Grote Vliegkooi. Bij de struisvogels en Darwin-nandoes wordt gezorgd voor een grotere afstand tussen de bezoekers en dieren.

De kans op besmetting voor mensen is eigenlijk nihil, alleen mensen die systematisch grote periode’s doorbrengen in gebouwen met grote hoeveelheden besmet pluimvee lopen echt gevaar. Een bezoekje aan de Diergaarde hoeft dus echt niet in het water te vallen.

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook). Helaas zit een ‘close-up encounter’ met deze prachtige dieren er even niet meer in…

Kort Nieuws

  • De kleine hyena heeft een naam! De kleine meid gaat voortaan als Buyah door het leven. Buyah werd eind vorig jaar geboren op de Savanne, samen met een tweelingbroer of -zus. Deze heeft het helaas niet gered. Buyah behoort tot Kira’s vierde worp, geen van haar eerdere jongen (Brutus, Ayo en Hondo) is tegenwoordig nog in de Diergaarde aanwezig.
  • Na bijna een half jaar zijn de Gierenrots, Grote Vliegkooi en Ibis-Volière weer geopend voor het publiek! In verband met de vogelgriepuitbraak moesten deze drie doorloopvolières uit voorzorg tijdelijk de deuren sluiten. Voor pluimveebedrijven is de landelijke ophokplicht nog altijd van kracht, al heeft de Nederlandse overheid aangegeven opnieuw te zullen kijken naar de kwestie.
  • Aansluitend op het vorige onderwerp, kunnen we de broed van meerdere vogels in Blijdorp melden. In de Grote Vliegkooi hebben twee kleine zilverreiger-koppeltjes voor meerdere felblauwe eieren gezorgd, eveneens zitten een kwak en een Indische nimmerzat op het nest. Verderop in de dierentuin is bij de Gierenrots een van de kapgierkoppeltjes weer gaan broeden en in de Tropenvleugel kan een oplettend oog tevens een reuzentoekan in haar nestkast zien. In Blijdorp wonen momenteel 14 van de in totaal 67 reuzentoekans in Europa, waarvan vier koppeltjes in het ’tweede’ segment van de Victoria Serre gehuisvest zijn.
  • Netgiraffen Sofie en Fleur krijgen in mei een nieuw onderkomen in het Oostenrijkse Wenen! Daar wordt op 10 mei het nieuwe ‘Giraffenpark’ geopend, waar ze voorlopig met z’n tweeën zullen blijven. Het mannetje dat in Tierpark Schönbrunn aanwezig is, is namelijk al op hoge leeftijd en men wil hem niet verhuizen naar een ander verblijf. Hij mag daarom zijn oude dag, samen met de twee vrouwtjes aan wie hij gewend is, slijten in zijn oude verblijf. Blijdorp heeft een tijd lang de grootste giraffenkudde van Europa gehad, maar dit jaar zijn de Rotterdamse dames aan de anticonceptie gegaan in verband met een geboorteoverschot. Nu zijn er nog negen vrouwtjes en een man aanwezig op de Afrikaanse Savanne. De halfzusjes Sofie en Fleur zijn allebei in 2015 geboren en hebben respectievelijk Doris en Anne als moeder.
  • Blijft Diergaarde Blijdorp voortaan langer open? Om een verkeersinfarct rondom de gesloten Maastunnel te vermijden spoort de gemeente attracties aan om na het spitsuur te sluiten en zo het verkeer beter te sprijden. Blijdorp doelt momenteel om in plaats van 18.00 uur, de huidige openingstijd (zomer), om 19.00 uur te sluiten.
  • Blijdorps huisfotograaf Rob Doolaard brengt binnenkort zijn eigen boek op de markt. Zijn jubileumwerk wordt naar aanleiding van 25 jaar lange fotografiepassie gepubliceerd en is vanaf 21 april verkrijgbaar in de Zee van Zoovenirs. Het 144 pagina tellende boek bevat Robs meest memorabele momenten in de Diergaarde, samen met tips en trucs voor natuurfotografen en uiteraard een uitgebreide selectie van zijn mooiste werken.
  • Er is een hyacinthara ingetrokken bij de andere arasoorten in de Zuid-Amerika Volière. Vermoedelijk gaat het om het jong dat vorig jaar in de Tropenvleugel uit het nest kroop. In de grote buitenvolière wonen naast geelvleugelara’s, blauwgele ara’s en soldatenara’s ook seriema’s en kuiforopendola’s. Hyacinthara’s zijn van alle papegaaien de grootste maar ook de meest agressieve soort. Daarom verblijven zij apart van de andere arasoorten, in de zijvleugel van de Rivièrahal.
  • Het visbestand van de Atlantische Oceaan in het Oceanium is flink uitgebreid met de komst van 1700 valse haringen (Harengula clupeola). In 2011 werd deze soort al eens geïntroduceerd in Blijdorp, maar de grote medebewoners van de Atlantische Oceaan (beter bekend als Haaientunnel) hebben deze school grotendeels opgesnoept. Deze school is net zoals de vorige geïmporteerd uit het Amerikaanse Florida. De vergrote groep in het Oceanium zal bestudeerd worden door studenten van de Technische Universiteit Delft.
  • Ontsnapt! Op 15 april is tijdens een van de Vrije Vlucht Voorstellingen een heilige ibis ‘m gesmeerd. Vandaag werd hij aan de andere kant van de stad, in Hoogvliet teruggevonden en gevangen door de dierenbescherming. Het uitstapje heeft voor flink wat stress gezorgd bij de vogel, die flink vermagerd en verkleurd is teruggebracht naar Diergaarde Blijdorp. Het gebeurt wel vaker dat vogels ervandoor gaan, zo vloog afgelopen najaar een bergcaracara richting een golfclub en in februari van hetzelfde jaar eindigde een avontuur van vier ara’s in een schranspartij aan de andere kant van het Vroesenpark…

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook). Buyah’s bruine vacht wordt vervangen door een gevlekte!

Foto: Angelique Wubben (BB-Facebook). Deze en andere vogels zijn nu weer van dichtbij te bewonderen…