Kort Nieuws

Epiloog

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

Wat is er gebeurd sinds de publicatie van ”Blijdorp & Corona: een update”? Het voornaamste: een absolute wildgroei aan krantenartikelen. Leefbaar Rotterdam heeft als grootste oppositiepartij in de Gemeenteraad gepleit voor de terugkeer van structurele subsidie voor Diergaarde Blijdorp, maar dat voorstel sneuvelde al snel. Na het overlijden van de ernstig zieke ijsbeer Olinka laaide het eeuwenoude dierentuindebat weer op in het AD. De opmerkelijke afwezige in dat debat: Diergaarde Blijdorp zelf. Het opmerkelijkste nieuwsbericht bouwt voort op de ijsberen zelf: hoe nu verder met mannetje Wolodja? IJsberen zijn sterk solitaire dieren en waarschijnlijk vindt Wolodja het helemaal niet zo erg om voorlopig over extra bewegingsruimte te beschikken. Toch lijkt het AD te claimen dat er ofwel direct een nieuwe partner gevonden moet worden, ofwel de soort geheel uit Rotterdam moet vertrekken. Met betrekking tot dat laatstgenoemde scenario suggereerde de woordvoerster van Blijdorp wederom dat euthanasie niet ondenkbaar zou zijn, ook al verbiedt de EAZA dat, zoals Blijdorper Bende laatst benadrukte. Gelukkig lijkt de retoriek van het park eindelijk te veranderen, nu directeur Erik Zevenbergen weer van zich laat horen in de media. ”[Het inslapen van dieren] is in de meest pessimistische scenario’s niet aan de orde nu.” Daarnaast kondigt hij aan dat het aantal te ontslaan personeelsleden met de helft verminderd wordt.

Vozende vogels

Foto: Nicole de Vries (BB-Facebook)

De Rüppells gieren zijn er vroeg bij dit jaar. Eén van de koppeltjes in de Gierenrots-volière is alweer aan hun tweede leg toe. Het eerste ei is in de broedmachine gelegd en zo hoopt Blijdorp uiteindelijk twee kuikens van dit bedreigde echtpaar te krijgen. Vorig jaar kropen er in Blijdorp in totaal drie Rüppells gieren en twee kapgieren uit het ei, alsmede zeven(!) maraboes. Dit jaar wordt er ook met veel belangstelling gekeken naar hun huisgenoten: de witkopgieren, de witruggieren, de secretarisvogels en de hamerkoppen. Bij die twee gierensoorten loopt het zo’n vaart niet, terwijl nageslacht wel degelijk fantastisch nieuws zou zijn voor de Europese dierentuinpopulatie. Voor de secretarisvogels geldt dat vorig jaar als ‘oefenseizoen’ werd gezien voor het jonge koppel. Inmiddels zijn ze oud genoeg, maar de vraag is of de maraboes hun gesjor met takken zullen dulden. De hamerkoppen werden de afgelopen jaren veelal weggepest door bemoeizuchtige kraaien, maar dat probleem is inmiddels verholpen. Gaat hun gigantische nest boven het bezoekerspad eindelijk weer wat hamertjes huisvesten? Aan de andere kant van het park, in de Maleise Bosrand, wordt het trouwens ook een spannend voorjaar. De mannelijke Edwards fazant, ook wel de Vietnamfazant genoemd, heeft in december voor het eerst gezelschap gekregen van wat vrouwelijk schoon. Deze diersoort is mogelijk uitgestorven in het wild.

-> Update 25-02-2021: een tweede Rüppells koppel is inmiddels tot broeden overgegaan. Het ei dat in de broedmachine was gelegd, is uitgekomen. Het kuiken wordt grootgebracht door een paartje witruggieren achter de schermen.

Cams op de Coolsingel

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Meegluren met de broedende gieren? Of een kijkje nemen bij de olifanten, gelada’s en leeuwen? Dat kan nu op verschillende locaties in de binnenstad van Rotterdam via live camera’s. JCDecaux, het bedrijf dat reclamezuilen en -borden in Rijnmond beheert, heeft dat mogelijk gemaakt. Voor een kaart van de actielocaties, klik HIER. Het is niet het enige ‘samenwerkingsnieuws’. Zo doneerde Groene Cirkels 150.000 bloembollen aan de dierentuin, die inmiddels aangeplant zijn op verschillende plekken. Groene Cirkels en Diergaarde Blijdorp trappen op deze manier het project ‘Rotterdams bijenlandschap‘ af, samen met de Groene Connectie en 1000 stapstenen voor de Bij. In januari doneerden Paleis Noordeinde en Paleis Huis ten Bosch hun kerstbomen aan het park, en een groot aantal gebiedscommissies in Rotterdam hebben abonnementen aangeschaft en verloot onder hun inwoners. Wildbeheerders rondom de Zeeuwse delta doneren sinds kort aangereden wild en afgeschoten ganzen aan Blijdorp. Kleine beetjes maken veel!

Stokjes

Geboortenieuws! De stokstaartjes hebben voor nageslacht gezorgd. Het is inmiddels alweer een flink aantal jaar geleden sinds dat voor het laatst gebeurde. Vermoedelijk bestond er veel agressie binnen de oude groep in hun ondergrondse tunnels. Vorig jaar overleed de laatste seniore mangoest echter en in de herfst begon Blijdorp dus met een schone lei. Het prille gezin woont in een in 2015 opgeleverd verblijf tussen de okapi’s en wevervogels in. Van nature komen ze voor in Zuid-Namibië en omstreken, waar families uiteindelijk enkele tientallen individuen kunnen tellen. In regel telt zo’n groep één dominant paartje dat zich mag voortplanten, de andere groepsleden helpen bij de opvoeding. Blijdorp laat overigens weten dat de ouders ook zonder onderdanige helpers zich prima weten te redden.

IJsbeer Olinka overleden

Gisteren heeft Diergaarde Blijdorp afscheid moeten nemen van ijsbeervrouwtje Olinka. De dierentuin laat weten dat ze de laatste weken hard aftakelde: ze vermagerde en wist haar vacht niet meer schoon te houden. Ook leek haar buik op te zwellen. In een poging om te ontdekken wat er met haar mis was, werd ze dinsdagochtend onder narcose gebracht. De diagnose: een grote levertumor, 20 kilo zwaar. Het park heeft toen met pijn in het hart besloten om Olinka niet meer wakker te laten worden. Ze was met haar 28 jaar hoogbejaard en heeft nog net van de sneeuw kunnen genieten: een waardig einde.

Olinka is geboren in Duitsland in 1992 en in maart 2010 kwam ze naar Rotterdam. Hier loste ze Tania af als partner van mannetje Eric. Tussen die twee boterde het niet zo, terwijl het fokprogramma wel wat witte pluizebolletjes kon gebruiken! De oude lovers (in het buitenland hadden ze al drie nestjes op naam) lieten er geen gras over groeien en op een koude ochtend in 2011 maakte Vicks kennis met de buitenwereld. De tweeling Sizzel en Todz volgde vier jaar later. Eric overleed begin 2015. Pas in 2019 kwam er een nieuwe vent naar de Maasstad, Wolodja, en er werd in 2020 nog geduimd voor nageslacht. Het is er echter niet van gekomen. Totdat de fokcoördinator in Moskou een nieuwe match vindt voor Wolodja, blijft hij alleen.

Er wordt nog onderzoek gedaan naar de aard van de tumor door de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Mogelijk zullen enkele lichaamsdelen van Olinka gebruikt worden voor educatieve doeleinden.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). IJsbeer Olinka.

Blijdorp & Corona: een update

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

Het vaccinatieproces is begonnen, maar het duurt nog wel even voordat Nederland weer de oude zal zijn en dat geldt ook voor de dierentuinwereld. Vooralsnog geldt 9 februari als einddatum van de derde lockdown, maar het staat nog niet vast dat er dan ook daadwerkelijk een versoepeling van de maatregelen zal plaatsvinden. De afgelopen weken heeft een groot deel van Rotterdam zich achter Diergaarde Blijdorp geschaard, maar laatst is er een kleine mediarel ontstaan rondom de Rotterdamse dierentuin. We zetten de feiten op een rij.

Het is niet de eerste keer dat de portefeuille van Blijdorp in de schijnwerpers staat. Toen het park omstreeks de millenniumwisseling in rap tempo moderniseerde, bestond er een vast subsidiepotje van de Gemeente Rotterdam dat gebruikt werd om alle eindjes aan elkaar te knopen. Na de kredietcrisis viel die steun echter weg onder bewind van VVD, CDA, PvdA en D66: van 4,8 miljoen in 2010 naar acht ton in 2015. Het resterende bedrag was (en is) bovendien uitsluitend bedoeld om schoolreisjes en lespakketten te financieren. Het gevolg was een pijnlijke reorganisatie onder toeziend oog van directeur Marc Damen omstreeks 2013. Het huishoudboekje ging drastisch op de schop en een acuut faillissement werd afgewend. De nieuwe balans was echter kwetsbaar: om alle vaste kosten te dekken, moest de dierentuin ieder jaar minimaal 1,4 miljoen bezoekers ontvangen. Dat liet de huidige directeur, Erik Zevenbergen, laatst weten bij de ZooInside Podcast. En dat getal werd ook gehaald. Tot 2020.

Reorganisatie

In 2020 is Blijdorp 13 miljoen euro aan omzet misgelopen en alle reserves waren al snel opgebrand. Vanuit de Rijksoverheid is er een steunpakket van 39 miljoen beschikbaar gesteld dat in maart verdeeld zal worden onder de circa zeventig Nederlandse dierentuinen (mits de Europese Commissie goedkeuring geeft). Mogelijk blijft het daar niet bij, maar van groter belang voor Diergaarde Blijdorp is het noodkrediet van de Gemeente Rotterdam. Dat bedraagt 10 miljoen euro, maar de voorwaarden zijn strikt. De lening moet zo snel mogelijk worden terugbetaald en wordt bovendien verstrekt onder de randvoorwaarde dat er opnieuw een reorganisatie plaatsvindt. Alle fracties in de Gemeenteraad stemden vóór de (voorwaarden van) noodsteun, met uitzondering van de Partij voor de Dieren.

Absoluut horrorscenario' dreigt voor Blijdorp: dieren de deur uit doen om crisis te overleven | Rotterdam | AD.nl
Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). Directeur Zevenbergen.

De directeur liet eerder al weten dat het massa-ontslag weliswaar pijn doet, maar dat het bestuur het belang ervan ook inziet. De dierentuin gaat uit van een vergelijkbaar sober 2021 en de directie vreest ook voor over eventuele toekomstige crises. Zoals Zevenbergen verklaarde bij ZooInside: ”Onze vaste lasten zijn systematisch te hoog. Zelfs als we onze begrote cijfers voor 2020 wel gehaald hadden, zouden we eigenlijk niet de financiële ruimte gehad hebben om het onderhoud te doen wat we hadden moeten doen. De komende jaren hoeven wij niet meer na te denken over onze inkomsten verhogen, dus wij moeten naar lagere kostenposten toe. Het flexibele deel van de organisatie moet groter worden. We moeten dus beter kunnen meebewegen met fluctuaties in bezoekersaantallen.” In totaal verdwijnen 40 van de 180 vaste arbeidslocaties. Volgens het NRC gaat het om dertig flexfuncties in de horeca en tien vaste medewerkers die zich bezighielden met bezoekerswelzijn en planning.

Het personeel trekt nu echter aan de bel. Volgens RTV Rijnmond schrijven zij in een brief naar de Gemeenteraad: ”Waarom moeten er meer flexcontracten komen om meer winst te genereren? Wij zijn toch een stichting zonder winstoogmerk?” De nieuwsorganisatie weet verder dat de resterende medewerkers enkele arbeidsvoorwaarden moeten afstaan. Het gaat daarbij voornamelijk om de ‘oude garde’, die vanwege de reorganisatie van 2013 onder een CAO-overgangsregeling viel. Het natuurlijk verloop van deze relatief duurdere medewerkers gaat echter langzamer dan verwacht en het idee is nu om alle arbeidsovereenkomsten gelijk te trekken. Dat zou geld besparen. Het beklag: de dierentuintop viel al onder de nieuwe CAO en wordt bij de ‘harmonisatie’ dus amper geraakt. Naar aanleiding van de noodkreet heeft Leefbaar Rotterdam om opheldering gevraagd bij VVD-wethouder Bert Wijbenga. Hij laat namens Blijdorp weten dat het park verwacht 2021 te kunnen doorstaan dankzij de lening, mits de reorganisatie en de harmonisatie doorgang vinden.

Euthanasie

De échte commotie ontstond echter door een ‘wat als’-vraag van Leefbaar Rotterdam: ”Wat gebeurt er met de dieren als zij noodgedwongen weg zouden moeten vanwege de financiële onzekerheid?” Wijbenga schrijft: ”Zoals aangegeven, zal dit zich alleen voordoen indien Diergaarde Blijdorp niet kan reorganiseren en de arbeidsvoorwaarden niet kan harmoniseren. In dat geval zal er bezuinigd moeten worden op het primaire proces, waaronder het aantal dierverzorgers. Alleen dan zal Blijdorp moeten besluiten tot het verkleinen van de dierencollectie. Diergaarde Blijdorp zal er alles aan doen om dat te voorkomen. Lukt dat onverhoopt niet, dan zal Diergaarde Blijdorp zich tot het uiterste inspannen om de dieren in andere dierentuinen te herplaatsen. Dat zal echter, zoals de vragenstellers terecht opmerken, lastig zijn, want andere dierentuinen verkeren ook in zware problemen. Sommige hebben hun dierencollectie noodgedwongen dan ook al verminderd. Onvermijdelijk zal de Diergaarde – zeer tegen haar zin – dan tot euthanasie moeten overgaan. De inzet van Blijdorp om te komen tot een reorganisatie en harmonisering van de arbeidsvoorwaarden is dan ook groot.”

Foto: @bertwijbenga (Twitter). Wethouder Wijbenga.

Het Algemeen Dagblad kopte al snel ”euthanasie van dieren dreigt” en aldaar reageerde Benvenido van Schaik van Leefbaar Rotterdam geschokt: ”Al moet ik heel Rotterdam mobiliseren, ze blijven met hun poten van de dieren af. Ik ga vol op het orgel.” Het is een opmerkelijk contrast met het eerdere standpunt van Leefbaar Rotterdam. Een motie tegen ‘corona-euthanasie’ in Blijdorp waarover in oktober 2020 gestemd werd, sneuvelde namelijk dánkzij Leefbaar Rotterdam. Zij kregen daarbij bijval van CDA, ChristenUnie-SGP, D66, PvdA en VVD. Als Leefbaar Rotterdam zich toen al had uitgesproken tegen zo’n horrorscenario, zou deze motie aangenomen geweest zijn.

Niet dat die motie waarschijnlijk nodig zal zijn. Als lid van de Europese koepelorganisatie EAZA dient Diergaarde Blijdorp zich te houden aan hun richtlijnen voor het gebruik van niet-medische euthanasie. Zij hanteren binnen de context van populatiebeheer drie criteria voor het gebruik ervan. Het mag pas toegepast worden als het dier in kwestie dusdanig abnormaal gedrag vertoont dat het een normaal bestaan voor zijn of haar soortgenoten niet langer mogelijk is, als de aanwezigheid van dat dier het fokprogramma in gevaar brengt en als er écht geen mogelijkheid tot transport bestaat. Volgens de EAZA sluit dit beleid het best aan op hoe er in natuurreservaten wordt omgegaan met het doelbewust doden van individuen. Een spontaan faillissement van een dierentuin was ten tijde van het bepalen van deze richtlijnen ondenkbaar. In een recentere communicatie, naar aanleiding van de COVID-19-pandemie, heeft de EAZA echter duidelijk gemaakt dat de organisatie niet achter het doden van dieren om financiële redenen staat. Uit ethisch bezwaar, maar ook vanwege de schade die zulke acties zouden kunnen aanrichten aan de herintroductieplannen voor bedreigde soorten.

Hoe nu verder?

Aanstaande donderdag zal de Gemeenteraad een spoeddebat houden over de reorganisatie, op verzoek van Leefbaar Rotterdam en de PvdA. Zij vinden dat er meer banen verdwijnen dan strikt noodzakelijk. ”De voorgestelde reorganisatie en harmonisatie zijn erg ingrijpend, met mogelijk grote financiële gevolgen voor de werknemers. Bij de plannen voor de reorganisatie gaat Blijdorp wel uit van héél zwarte scenario’s. Er wordt post-corona een dramatische daling van de bezoekersaantallen verwacht, terwijl verschillende onderzoeksbureaus juist een stijging van consumentenuitgaven verwachten nadat de maatregelen voorbij zijn.”

Foto: Leefbaar Rotterdam (Facebook). Benvenido van Schaik.

Diergaarde Blijdorp is relatief stil te midden van al het tumult. Wel sprak een woordvoerder met het Algemeen Dagblad over het gebruik van euthanasie: ”Wat wethouder Wijbenga heeft opgenoemd (…) is een feitelijke opsomming van de volgorde van stappen. Diergaarde Blijdorp is geenszins van plan het zover te laten komen. Het welzijn van onze dieren komt altijd op de eerste plaats.”

Het beeld dat ontstaat, is complex. De reorganisaties van 2013 en 2021 zijn allebei afgedwongen door politieke besluiten, maar worden tegelijkertijd ook door hen tegengewerkt. Het personeel lijkt zich oneerlijk behandeld te voelen. De Diergaarde laat bij tijd en wijlen doorsijpelen dat het horrorscenario met betrekking tot euthanasie niet uitgesloten is, ook al gaat dit tegen het beleid van de EAZA in en geven ze zelf toe dat het niet nodig zal zijn als de herstructurering slaagt. Dat het om financiële redenen inslapen van dieren daadwerkelijk zou gebeuren, lijkt dus uitermate onwaarschijnlijk. De ontstane onweerswolken hebben voor grootschalige inzamelingsacties gezorgd, maar stuiten veel mensen ook tegen de borst. Dat blijkt wel uit de vele kritische reacties die de krantenkoppen op social media teweeg gebracht hebben.

Bij het debat op donderdag zal blijken wat de Gemeenteraad ditmaal besluit, maar ook de impact van dit alles op het imago van dierentuinen is iets om in de gaten te houden.

Foto: Jeroen Bast (BB-Facebook). Deze week liet ARTIS weten dat hun leeuwengroep naar een ander park zal verhuizen, omdat er geen geld beschikbaar is voor de bouw van een modern verblijf.

Nieuwjaarslezing 2021!

Afgelopen zondag vond de traditionele Nieuwjaarslezing van de vereniging Vrienden van Blijdorp online plaats. Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger, Blijdorp-directeur Erik Zevenbergen en curator Harold Schmidt blikten vooruit op wat 2021 de dierentuin van Rotterdam te bieden heeft. Dat, en hoewel alles wat over 2020 gezegd kan worden inmiddels grijsgedraaid is, moest er toch nog even gesproken worden over de gevolgen van de langdurige sluitingen. 

Foto: Jim Hoogendorp (radionl.fm). Klik HIER voor de actie van Patricia Paay.

Eufemistisch gezegd was 2020 een pittig jaar voor Blijdorp. Met 600.000 bezoekers minder en een gemiste omzet ter waarde van 13 miljoen euro, wat in beide categorieën neerkomt op 40% slechter dan begroot, heeft het enig kunst- en vliegwerk van het bestuur gevergd om alle eindjes aan elkaar te knopen. Directeur Erik Zevenbergen houdt rekening met een vergelijkbaar karig 2021: ”de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat we er nog lang niet zijn, maar optimisme houdt ons overeind.” Zevenbergen stond uitvoerig stil bij ”de rots in de branding”, zoals hij de vereniging Vrienden van Blijdorp altijd noemt, maar uitte ook zijn dank voor de steun die Blijdorp uit allerlei andere hoeken ontving. Denk aan de recente actie van Patricia Paay, die inmiddels al een ton heeft opgeleverd. Verder verklaarde voorzitter Marcel Kreuger dat de Vrienden in 2020 voor het eerst sinds tijden een netto stijging in het ledental hebben meegemaakt en dat ’21 ook veelbelovend lijkt in dat opzicht.

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

Dit jaar vinden er, als alles goed gaat, twee grote transporten plaats. Het is de bedoeling dat olifanten Trong Nhi en Nhi Linh binnen een half jaar naar Amerika vertrekken. Moeder en dochter delen geen verwantschap met de rest van de Irma-groep en daardoor is de laatste jaren een strijd ontstaan over aan welke familie het leiderschap toebehoort. Eerst speelde dat conflict vooral op de achtergrond, maar vorig jaar begon het gevaarlijke vormen aan te nemen en sindsdien staan Trong Nhi en Nhi Linh apart. Er is echter geen ruimte voor het permanent huisvesten van twee kuddes in Blijdorp en daarom moeten ze weg. Nu we het toch over de olifanten hebben: Bangka is uitgerekend voor het voorjaar en hopelijk kan er dit jaar nog een nieuwe olifantendeur gemaakt worden tussen het binnen- en buitenverblijf.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Of de verhuizing van laaglandgorilla Nasibu naar Nieuw-Zeeland even snel geregeld zal zijn, is helaas niet te zeggen. Het land van de kiwi’s is namelijk coronavrij en hanteert vooralsnog strikt gesloten grenzen om dat zo te houden. Nasibu kwam in 2009 als peuter naar Blijdorp omdat hij in zijn geboorteplaats Frankfurt verstoten was door de zilverrug daar. Gelukkig kreeg hij in de Bokito-groep een tweede kans. Nasibu en Bokito werden binnen de kortste keren dikke vrienden en geleidelijk veranderde zijn adoptiezoon ook in een spierbundel van formaat. Helaas ging het mis tijdens zijn puberteit: hij pakte eten van Annet af, tastte Bokito’s grenzen af en uiteindelijk vond er zelfs een dekking met een van zijn dames plaats. Nasibu leefde steeds meer aan het rand van de groep en uiteindelijk is hij door Bokito een separatieverblijf ingejaagd. Hij had eigenlijk al lang in Nieuw-Zeeland moeten leven, maar keer op keer liepen bouwprojecten daarginds vertraging op. Volgens recente berichtgeving is Orana Wildlife Park overigens nu eindelijk klaar voor zijn komst. De directeur vertelde verder namens de verzorgers dat, ondanks zijn langdurige isolatie, de puber nog altijd goed in zijn vel zit.

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)

Dan: bouwnieuws. Er lopen momenteel al drie projecten die in de eerste helft van 2021 afgerond moeten worden. Reeds voorafgaand aan de derde golf was men begonnen met het realiseren van de zogenaamde Bijenvallei op het terrein van het voormalige wolvenverblijf. Het wordt een botanisch toevluchtsoord voor zeldzame wilde insecten en er komt ook educatie over voortslepende milieuproblemen in Nederland, zoals de excessieve uitstoot van stikstofoxiden en ammoniak. Daarnaast is Blijdorp inmiddels begonnen met de werkzaamheden aan het verblijf van de Visaya-wrattenzwijnen. Het is nog niet duidelijk hoe lang het project gaat duren. Net als de realisatie van de Bijenvallei wordt dit project bekostigd door de Vrienden van Blijdorp en met het geld van de vereniging krijgen deze kritiek bedreigde varkens uit de Filipijnen binnenkort toegang tot een van de oevers van het pelikanenverblijf. Ook project drie is een Vrienden-klus: de overnetting van de flamingo’s. Als onderdeel van die verbouwing is eind vorig jaar al het voorplein van de Rivièrahal op de schop gegaan en op 18 januari wordt – ja, nu écht – begonnen aan de bouw van een volière over het Flamingo-Strand. De netconstructie moet eventuele kuikens beschermen tegen hongerige meeuwen en is ook nodig omdat het permanent wieken van jonge vogels nu verboden is. Deze verbouwing heeft ruim vijf jaar vertraging opgelopen door continu gesteggel met de Welstandscommissie van Rotterdam, die zich bekommert om het beschermen van de oorspronkelijke architectuur van Diergaarde Blijdorp anno 1940. Pluspunt is dat er inmiddels betere afspraken liggen met de Gemeente, om dit soort flaters in de toekomst te voorkomen.

Tot slot noemde Zevenbergen nog kort de verbouwing van de Bergdierenrots. Ook dit project gaat extern gefinancierd worden en kan dus doorgaan, al zal het waarschijnlijk op zijn vroegst in 2022 voltooid zijn. Het vervallen rotsblok wordt gereedgemaakt voor rode panda’s, met mogelijk kuifhertjes als onderhuurders. Voor beide soorten geldt dat hun Europese fokprogramma gecoördineerd wordt vanuit Rotterdam en daarom wil Blijdorp graag een tweede verblijf maken. Zo ontstaat er ruimte voor bijvoorbeeld individuen waarvoor tijdelijk geen partner gevonden kan worden in andere parken, of dieren die hun ouders kwijtgeraakt zijn en nog te jong zijn om te koppelen. Daarnaast is het een hele praktische invulling: het verblijf is naar huidige maatstaven simpelweg te klein voor hoefdieren of primaten. Rondom de Bergdierenrots staan ook verschillende ingrepen gepland. De Toko Tjitjak verliest zijn horecafunctie ten behoeve van educatie en ook wordt het vlonder door het oude pandaverblijf deels verlegd, om zo de doorstroom van bezoekers te verbeteren. Ook komt er een plekje voor primula’s, bloemen waarvan Blijdorp de Nationale Plantencollectie beheert, vermoedelijk om de zichtlijnen op de rots in oude luister te herstellen. Het terrein achter de Bergdierenrots moet op een later tijdstip ontwikkeld worden.

Hieronder kan je zelf een kijkje nemen naar de ontwerpen die getoond werden op de Nieuwjaarslezing. Navigeren tussen de verschillende afbeeldingen kan via de pijltjes onderaan. Tip: als je dit soort presentaties zelf wilt bijwonen en ook vragen wilt kunnen stellen, word dan lid van de vereniging Vrienden van Blijdorp en help de tuin de crisis door!

Sfeerimpressie flamingovolière
« 1 van 5 »

Olifantje op komst in Blijdorp

Foto: Danique Dellevoet (BB-Facebook). Sunay in 2015.

De vreugde is groot in Rotterdam: olifant Bangka is zwanger, zo bericht de Diergaarde in abonnementhoudersblad De Giraffe. Ze is uitgerekend omstreeks maart/april 2021. De dracht van Aziatische olifanten duurt 22 maanden, dus ze is al een aardig eindje op weg en alle voortekenen zijn gunstig. Het is een ‘afscheidscadeau’ van Timber, de bul die dit jaar naar Wildlands in Emmen vertrok. Het wordt het derde kalf voor Bangka, die afgelopen november haar twintigste verjaardag vierde. Ze is zelf geboren en getogen onder de rook van de havenstad en is de kroonprinses van de Irma-dynastie. Ze wordt vergezeld door haar bejaarde moeder en haar dochter uit 2010, Faya. Zoontje Sunay, uit 2015, is dit jaar uitgevlogen naar het Franse La Tanière. Ook van die twee kinderen is Timber de vader. Faya is inmiddels al een echte dame en met een beetje geluk zal ook zij op korte termijn met een bolle buik rondlopen, maar dan door ‘toedoen’ van Fahim.

Voor zij die de olifanten in Blijdorp niet bij naam kennen: je hebt ‘oma’ Irma, een inmiddels een vijftig jaar oude dame die in ’84 het allereerste olifantenkalfje van Nederland voortbracht. Haar stamboom kent tegenwoordig nazaten door heel Europa en zelfs in Amerika, maar van haar dochters woont gewoon nog thuis: dat is dus Bangka. De Irma-groep wordt gecompleteerd door de jongvolwassen Faya. Er is nog een tweede groepje in de Diergaarde, maar zij zullen relatief snel vertrekken. Dat zijn Trong Nhi en dochtertje Nhi Linh. Zij delen geen verwantschap met de Irma-tak en de laatste tijd nam Trong Nhi geen genoegen meer met haar onderdanige status. Het leidde tot geduw en slapeloze nachten voor Irma en dat is op haar oude dag simpelweg te gevaarlijk. Trong Nhi’s moeder, Douanita, is destijds om soortgelijke redenen op transport gegaan, maar Trong Nhi was toen hoogzwanger en kon niet mee. Er woont momenteel één mannetje in Blijdorp, dat is Fahim.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp. Allereerste concept uitbreiding olifanten. Klik HIER voor groot formaat.

Van origine werden er meer vrouwtjes dan mannetjes uit Azië gehaald, maar nu die importgeneratie langzamerhand begint te verdwijnen, verschuift ook de sex-ratio. Waren er dertig jaar geleden nog zeven vrouwtjes per bul, nu bungelt dat cijfer rond de twee en over een jaar of vijftien zal het 50-50 zijn. Vrouwtjes blijven doorgaans hun leven lang bij hun moeder, maar mannetjes weken zich van nature los op een gegeven moment. Dan bezoeken ze in het wild afwisselend andere jonge vrijgezellen, maar ook oudere mannetjes en soms komen ze nog even buren bij hun moeder, en soms staan ze ook een poosje alleen. Veel bestaande ZOO-verblijven stammen uit de tijd dat er per vrouwengroep slechts één à twee heren gehouden werden. Om ruimte te maken voor de groeiende populatie jonge mannetjes en om hun sociale behoeftes te faciliteren, zullen dierentuinen in heel Europa meer ruimte moeten maken voor mannetjes en Blijdorp wil als fokcoördinator toonaangevend zijn in die ontwikkeling.

In lijn met de fissionfusion-filosofie zullen er dit decennium twee extra perken gerealiseerd in Blijdorp worden om een dynamische groep van vrouwtjes, een volgroeide bul en enkele jonge mannetjes te creëren. Op het bestaande perk van de Indische neushoorns zal waarschijnlijk een nieuwe stal komen voor de bullen, met als randvoorwaarde dat Namaste in ieder geval haar oude dag in Rotterdam mag slijten. Rondom deze nieuwe stal komt een state-of-the-art buitenverblijf en een derde verblijf zal gerealiseerd worden op de plek waar nu de gedomesticeerde kamelen staan. Er kan geschoven worden met wie waar staat en wie met wie, met oog voor waar de dieren zelf zin in hebben. De nieuwe deur die gemaakt gaat worden in Taman Indah, gefinancierd door de vereniging Vrienden van Blijdorp, is een pril begin. Het meenemen van het bongoperk en het Aziatisch Moeras in de plannen ligt ook nog op tafel, maar momenteel lijkt het erop dat deze gebieden te veel geld zullen vergen om te ontwikkelen in verhouding tot hoeveel terrein het daadwerkelijk oplevert.

Foto: Roy Hijdra (BB-Facebook). Bangka met Sunay in 2015.