Veldproef: 30 april t/m 2 mei

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

Na een langdurige coronasluiting lijkt er zomaar perspectief te ontstaan voor de dierentuinen van Nederland. Artis, Ouwehands Dierenpark, GaiaZOO en Diergaarde Blijdorp staan op een lijstje van experimentlocaties dat de Rijksoverheid vandaag naar buiten bracht. In de loop van april mogen deze locaties drie (Blijdorp en Gaia) of vier (Artis en Ouwehands) dagen de poorten op een kiertje zetten. Randvoorwaarde: een negatieve testuitslag.

Voor Diergaarde Blijdorp geldt dat er op 30 april, 1 en 2 mei dagelijks 4.000 mensen mogen langskomen. Daarbij blijven alle COVID-19-maatregelen, zoals het houden van afstand en het streven naar maximale hygiëne, gelden. Diergaarde Blijdorp meldt: ”Het is nog niet mogelijk om je hiervoor in te schrijven of te reserveren. Als we meer weten, zullen we zo snel mogelijk informatie beschikbaar stellen over hoe en onder welke voorwaarden je kunt reserveren.” Hou blijdorp.nl in de gaten.

Het kabinet monitort of er belangstelling bestaat voor deze regeling en of de evenementen geordend verlopen. Mochten de tekenen gunstig zijn en de besmettingscijfers laag blijven, dan wordt dit beleid waarschijnlijk de norm voor de cultuursector zolang er nog geen sprake van groepsimmuniteit is in Nederland. In de woorden van de overheid: ”Het doel van de pilots is om sectoren eerder te openen dan zonder testen mogelijk is.”

Diergaarde Blijdorp sloot op 15 december 2020 de poorten en sindsdien heerst stilte in de dierentuin. Voorafgaand aan de derde lockdown was Blijdorp ook al 79 dagen lang dicht geweest. De financiële gevolgen laten zich raden: klik HIER om je kennis hierover op te frissen. In de meest rooskleurige scenario’s zal Blijdorp overigens nog minimaal twee dagen weer gesloten moeblijven

Kort Nieuws

Vogelverhuizingen

Foto: Sahara Conservation Fund (saharaconservation.org)

Een wisseling van de wacht op de Afrikaanse Savanne. De mannelijke Zuid-Afrikaanse struisvogel, Mo, is eind 2020 vertrokken naar ZOO Płock, in Polen. De zebra’s hoefden echter niet lang zonder huisgenoten te doen. Inmiddels is Blijdorp namelijke de troste houder van een andere, zeldzamere struisvogelsoort geworden: de Noord-Afrikaanse struisvogel (Struthio camelus camelus). Deze loopvogels, de grootste gevederde wezens op de planeet, komen van nature voor langs de randen van de Sahara, maar zijn uitgeroeid in het merendeel van de landen waarin ze eens leefden. Alleen in Kameroen, Tsjaad, Senegal en Centraal Afrika hielden ze stand. Inmiddels hebben biologen de soort geherintroduceerd in Marokko, de Westelijke Sahara en Tunesië en dankzij het Sahara Conservation Fund worden lokale struisvogelfokkers in Niger tegenwoordig ondersteund. In 2011 werden enkele eieren uit Marokko naar Hannover gebracht om ook in Europese dierentuinen een fokprogramma op te richten. Diergaarde Blijdorp is de twaalfde dierentuin op het continent die Noord-Afrikaanse struisvogel in ontvangst heeft genomen: een mannetje en twee vrouwtjes. De verwachtingen zijn hooggespannen.

Vogelverhuizingen (deel 2)

Dat is echter niet de enige nieuwe soort in het park! De gelada’s hebben sinds kort gezelschap van een tweetal blauwvleugelganzen (Cyanochen cyanoptera). Ze staan op de Rode Lijst als kwetsbaar en er is een fokprogramma opgericht voor de soort in Europese dierentuinen. De watervogels komen oorspronkelijk voor in de hooggebergtes van Ethiopië, net als de gelada’s. Ze zwemmen niet zo vaak, maar scharrelen graag op de grond. Hun kennismaking met de gelada’s en geelkeelfrankolijnen verliep gemoedelijk. Het zijn twee broertjes en op eieren hoeven we voorlopig dan ook niet te rekenen in Rotterdam. Toch draagt het park zo bij aan hun instandhouding: mogelijk kan de fokcoördinator een van hen uiteindelijk koppelen aan een vrouwtje en tot die tijd hebben ze een fijn heenkomen. Blijdorp is nu het enige park in de Benelux waar de blauwvleugelgans te bewonderen is.

Nog meer veren

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook). Witruggier.

Tot slot vieren vogelliefhebbers ook de recente geboorte van een witruggier in Diergaarde Blijdorp. Nog nooit eerder gebeurde dat in Rotterdam en ook in andere parken gebeurt dit zelden. Dat, terwijl de witruggier wel een kritiek bedreigde diersoort is: hun populatie is in een halve eeuw tijd met 90% gekrompen. Het kuiken wordt overigens niet door zijn biologische ouders opgevoed. Het ei is uitgekomen in de broedmachine en toen hij teruggeplaatst werd in het nest, moesten de verzorgers hem tot twee keer toe weer weghalen omdat hij geen eten van zijn ouders kreeg. Een ervaren echtpaartje Rüppells gieren, wiens eigen ei niet uitgekomen is, heeft hem nu geadopteerd. Zulke wisseltrucs worden wel vaker toegepast bij de gieren. Het EEP (EAZA Ex-situ Programme) wordt gecoördineerd door het Britse Hawk Conservancy Trust.

Natura artis magistra

De Kunsthal Rotterdam bericht op Facebook: ”Zoek de verschillen… En binnenkort meer over Kunsthal x Blijdorp x We Are Animals!” Daarbij delen zij ook de afbeelding die je hiernaast ziet staan. Wordt vervolgd dus! Eerder verscheen de Rotterdamse dierentuin ook al op het NPO-programma ‘Project Rembrandt’.

Klauterwoud

Foto: Carla Dekkers (BB-Facebook)

Dierenverblijven worden wel vaker opgefrist, maar zelden is daar een hijskraan voor nodig! Met de nodige bombarie is het buitenverblijf van de gorilla’s opnieuw ingericht. De versleten boomstammen krijgen elders in het park een tweede leven en worden deels ook gebruikt voor de bouw van insectenhotels. Een kleine montage van de monsterklus is HIER te zien.

Overstap

Foto: Debrecen Zoo (zoodebrecen.hu)

Er is een rode panda, Pici geheten, uit een Hongaarse dierentuin aangekomen in Blijdorp. Lang zal ze echter niet blijven: samen met een Deense panda, reist ze binnenkort door naar een dierentuin in India. Het transport is tot stand gekomen in het kader van het mondiale fokprogramma (GSMP) dat hier in de Maasstad gecoördineerd wordt.

Stekelig

Foto: Hart van Nederland (hartvannederland.nl)

Friese wetenschappers zijn erin geslaagd te kweken met de zeldzame rotszee-egel (Diadema antillarum). Tot nu toe lukte dat biologen slechts sporadisch. Hoewel ze nog niet geëvalueerd zijn door de Rode Lijst, is het duidelijk dat het niet goed met ze gaat: in de jaren ’80 werd de wilde populatie bijna geheel weggevaagd door een onbekende ziekte. Dat leidde tot een stille ecologische ramp: algen, die de zee-egels normaal zouden opeten, kregen opeens de kans om zich razendsnel te vermenigvuldigen. Voor koralen, die al enorm te lijden hebben onder de gevolgen van klimaatverandering, is dit funest. De hoop is dat de in gevangenschap gekweekte zee-egels uiteindelijk terug kunnen naar de Caraïben, om het natuurlijke evenwicht te herstellen. Tot het zover is, mogen ze in Diergaarde Blijdorp vertoeven. Dat laat Hart van Nederland weten (klik HIER).

Blijdorp Bouwt

Hoe staat het ervoor bij de flamingo’s? Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger kwam hoogstpersoonlijk poolshoogte nemen…

Laatste der Mohikanen: gorilla Annet (48) overleden

Foto: Arjan Haverkamp (gorillasland.com). Annet.

Nee, aan haar was geen plekje in de spotlight. Terwijl Bokito van zijn naam een begrip maakte met zijn ontsnappingspoging, Tamani en Aya roem verwierven met hun bevallingen en Nasibu de hoofdrolspeler werd in een heus familiedrama, keek zij toe. Niet alleen dat: bijna een halve eeuw aan verbouwingen, verhuizingen, geboortes en overlijdens werden door haar overzien. En nu valt het doek. Gorilla Annet, de oudste mensaap uit Diergaarde Blijdorp, is niet meer.

Hoewel wilde gorilla’s zelden ouder worden dan 35, ging Annet al bijna een halve eeuw mee. Dat ging echter niet zonder slag of stoot. Regelmatig kreeg ze medicatie tegen uiteenlopende kwaaltjes of werd haar wat extra eten toegestopt. De afgelopen maanden ging haar conditie erg snel achteruit en ze begon zich ook steeds krampachtiger te bewegen. Daarom is besloten haar onder narcose te brengen voor uitgebreid onderzoek. Röntgenfoto’s lieten onder andere ernstige slijtage en artrose aan haar gewrichten zien. Dit moet erg pijnlijk zijn geweest en is niet behandelbaar. Haar slechte gebit, al jaren een zorgenkindje, bleek ongenadig achteruit te hollen. Om een verdere lijdensweg te besparen, is ervoor gekozen om Annette niet meer bij te laten komen uit de narcose.

Annet mag dan wel een oer-Hollandse naam hebben, maar ze had tropisch bloed. Ze is geboren in het Congowoud in (vermoedelijk) 1973 en kwam op jonge leeftijd naar Rotterdam. Samen met de heren Ernst en Sam-Sam en de dames Salomé en Xara lag ze ten grondslag aan Blijdorps foksucces met de westelijke laaglandgorilla, waar tot dan toe geen sprake van was.

Ze is vijf keer (succesvol) moeder geworden, altijd samen met Ernst. Haar eerste (gezonde) jong, Shinda, werd in juni 1985 geboren en vervolgens door de verzorgers opgevoed. Shinda is in ’90 uitgevlogen naar Artis, waar zij vervolgens voor drie jongen (Shomari, Shambe, Shae) heeft gezorgd tot haar overlijden in 2019.

Haar latere jongen heeft Annet allemaal zelf grootgebracht: Anya in ’87 (naar Tel Aviv), Ashmar in ’92 (naar Polen), Astra in ’95 (naar China) en Abeeku in ’99 (naar Leipzig). Annets stamboom waaiert vanaf daar snel uit: in totaal heeft ze 15 kleinkinderen, waarvan Aya (’95) de enige is die nog in Blijdorp woont. Aya zorgde tevens voor Annets eerste achterkleinkind, in de vorm van Adira (2006). Inmiddels heeft Annet nog drie andere achterkleinkinderen gekregen: Ayba, Aybo en Kato. De exacte getallen kunnen overigens hoger uitvallen als je doodgeboortes ook meerekent.

Annet was de laatste van de ‘founding five‘ die nog in leven was, nadat Ernst in 2017 overleed in Spanje. Ze zal ongetwijfeld gemist worden door de andere leden van de Bokito-groep, die rustig afscheid hebben mogen nemen van haar lichaam.

Foto: Patrick Kruizinga (BB-Facebook). Annet.

Lief en Leed in Diergaarde Blijdorp

Dierentuinen mogen dan wel dicht zijn, maar Moeder Natuur heeft geen pauzeknop! Een kleine update vanuit de Rotterdamse dierentuin. Daar laait het Blijdorp-Syndroom namelijk weer in volle kracht op: meerdere exceptionele baby’s bij uitermate zeldzame dieren, maar bij de ABC-dierentuinsoorten gaat het een stuk moeizamer.

Foto: Maxime Stok (BB-Facebook)

Te beginnen bij de stokstaartjes. Hoewel er vroeger regelmatig jonge ‘aardmannetjes’ te zien waren in de Maasstad, stokte de stokstaartenfok de laatste jaren geheel. Vermoedelijk bestond er veel agressie binnen de oude groep en als er al jongen geboren werden, stierven zij waarschijnlijk in hun ondergrondse gangenstelsels. Vorig jaar overleed de laatste seniore mangoest en in de herfst begon Blijdorp dus met een schone lei. Monsieur en madame lieten er geen gras over groeien en in februari vonden de verzorgers een nestje van vier.

Helaas blijkt nu dat de stokstaartensoap nog niet voorbij is. Diergaarde Blijdorp meldt op zijn website dat de moeder van het kroost onverwachts overleden is. Volgens onbevestigde berichtgeving is de nestkamer ingestort terwijl zij zich daar bevond. Hoewel stokstaartjes normaliter pas na drie maanden gespeend worden, moeten ze het nu doen met de kleine stukjes meelworm en gehakt die de verzorgers aan hen geven. De dierentuin laat weten dat het goed gaat met de groei van de kleintjes. Hoe nu verder, dat is de grote vraag. Wanneer een groep overgenomen wordt door een ander vrouwtje, is het niet ongehoord dat ze de jongen van onderdanige vrouwtjes doodt.

Foto: Maxime Stok (BB-Facebook)

Aan de andere kant van de zoo, in het Oceanium, heerst een feestelijke stemming. Voor de tweede keer ooit zijn er namelijk zwartsnuithaaien geboren in gevangenschap! Vorig jaar vestigde Blijdorp een wereldprimeur hiermee. Haaien staan niet bekend als fantastische ouders en toentertijd had de moeder dan ook drie van haar vier jongen gedood voordat de verzorgers konden ingrijpen. De dappere overlever zwemt tegenwoordig in het ondiepe Mangrove-aquarium. Dit jaar was het park beter voorbereid en bedraagt de opbrengst drie gezonde haaitjes.

Haaien hebben het moeilijk. Sinds de jaren ’90 verdwijnen jaarlijks minimaal 100 miljoen haaien uit de zee, met als belangrijkste eindbestemming de markten van Oost-Azië. Populaties kelderen wereldwijd en onder zulke omstandigheden zou een fokprogramma in gevangenschap goed van pas komen. Bij kleinere soorten, denk aan de hondshaai, vindt er regelmatig voortplanting plaats, maar grote, migrerende soorten voelen zich wat minder snel op hun gemak in aquaria. Des te indrukwekkender dus dat Blijdorp nu de ‘hofleverancier’ van de zwartsnuithaai lijkt te worden. In 2013 voegde de Diergaarde zich tevens bij het korte lijstje van parken dat foksucces met de Californische stierkophaai heeft gehad en ook is de kans op jonge verpleegsterhaaien nog altijd zeer reëel. Dankzij deze jongen wordt het voortbestaan van de haai gegarandeerd, worden publieksaquaria minder afhankelijk van wildvang en zijn de haaien in het wild weer wat ambassadeurs rijker.

Kort Nieuws

Epiloog

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

Wat is er gebeurd sinds de publicatie van ”Blijdorp & Corona: een update”? Het voornaamste: een absolute wildgroei aan krantenartikelen. Leefbaar Rotterdam heeft als grootste oppositiepartij in de Gemeenteraad gepleit voor de terugkeer van structurele subsidie voor Diergaarde Blijdorp, maar dat voorstel sneuvelde al snel. Na het overlijden van de ernstig zieke ijsbeer Olinka laaide het eeuwenoude dierentuindebat weer op in het AD. De opmerkelijke afwezige in dat debat: Diergaarde Blijdorp zelf. Het opmerkelijkste nieuwsbericht bouwt voort op de ijsberen zelf: hoe nu verder met mannetje Wolodja? IJsberen zijn sterk solitaire dieren en waarschijnlijk vindt Wolodja het helemaal niet zo erg om voorlopig over extra bewegingsruimte te beschikken. Toch lijkt het AD te claimen dat er ofwel direct een nieuwe partner gevonden moet worden, ofwel de soort geheel uit Rotterdam moet vertrekken. Met betrekking tot dat laatstgenoemde scenario suggereerde de woordvoerster van Blijdorp wederom dat euthanasie niet ondenkbaar zou zijn, ook al verbiedt de EAZA dat, zoals Blijdorper Bende laatst benadrukte. Gelukkig lijkt de retoriek van het park eindelijk te veranderen, nu directeur Erik Zevenbergen weer van zich laat horen in de media. ”[Het inslapen van dieren] is in de meest pessimistische scenario’s niet aan de orde nu.” Daarnaast kondigt hij aan dat het aantal te ontslaan personeelsleden met de helft verminderd wordt.

Vozende vogels

Foto: Nicole de Vries (BB-Facebook)

De Rüppells gieren zijn er vroeg bij dit jaar. Eén van de koppeltjes in de Gierenrots-volière is alweer aan hun tweede leg toe. Het eerste ei is in de broedmachine gelegd en zo hoopt Blijdorp uiteindelijk twee kuikens van dit bedreigde echtpaar te krijgen. Vorig jaar kropen er in Blijdorp in totaal drie Rüppells gieren en twee kapgieren uit het ei, alsmede zeven(!) maraboes. Dit jaar wordt er ook met veel belangstelling gekeken naar hun huisgenoten: de witkopgieren, de witruggieren, de secretarisvogels en de hamerkoppen. Bij die twee gierensoorten loopt het zo’n vaart niet, terwijl nageslacht wel degelijk fantastisch nieuws zou zijn voor de Europese dierentuinpopulatie. Voor de secretarisvogels geldt dat vorig jaar als ‘oefenseizoen’ werd gezien voor het jonge koppel. Inmiddels zijn ze oud genoeg, maar de vraag is of de maraboes hun gesjor met takken zullen dulden. De hamerkoppen werden de afgelopen jaren veelal weggepest door bemoeizuchtige kraaien, maar dat probleem is inmiddels verholpen. Gaat hun gigantische nest boven het bezoekerspad eindelijk weer wat hamertjes huisvesten? Aan de andere kant van het park, in de Maleise Bosrand, wordt het trouwens ook een spannend voorjaar. De mannelijke Edwards fazant, ook wel de Vietnamfazant genoemd, heeft in december voor het eerst gezelschap gekregen van wat vrouwelijk schoon. Deze diersoort is mogelijk uitgestorven in het wild.

-> Update 25-02-2021: een tweede Rüppells koppel is inmiddels tot broeden overgegaan. Het ei dat in de broedmachine was gelegd, is uitgekomen. Het kuiken wordt grootgebracht door een paartje witruggieren achter de schermen.

-> Update: 03-03-2021: het geadopteerde Rüppells kuiken is helaas overleden.

Cams op de Coolsingel

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Meegluren met de broedende gieren? Of een kijkje nemen bij de olifanten, gelada’s en leeuwen? Dat kan nu op verschillende locaties in de binnenstad van Rotterdam via live camera’s. JCDecaux, het bedrijf dat reclamezuilen en -borden in Rijnmond beheert, heeft dat mogelijk gemaakt. Voor een kaart van de actielocaties, klik HIER. Het is niet het enige ‘samenwerkingsnieuws’. Zo doneerde Groene Cirkels 150.000 bloembollen aan de dierentuin, die inmiddels aangeplant zijn op verschillende plekken. Groene Cirkels en Diergaarde Blijdorp trappen op deze manier het project ‘Rotterdams bijenlandschap‘ af, samen met de Groene Connectie en 1000 stapstenen voor de Bij. In januari doneerden Paleis Noordeinde en Paleis Huis ten Bosch hun kerstbomen aan het park, en een groot aantal gebiedscommissies in Rotterdam hebben abonnementen aangeschaft en verloot onder hun inwoners. Wildbeheerders rondom de Zeeuwse delta doneren sinds kort aangereden wild en afgeschoten ganzen aan Blijdorp. Kleine beetjes maken veel!

Stokjes

Geboortenieuws! De stokstaartjes hebben voor nageslacht gezorgd. Het is inmiddels alweer een flink aantal jaar geleden sinds dat voor het laatst gebeurde. Vermoedelijk bestond er veel agressie binnen de oude groep in hun ondergrondse tunnels. Vorig jaar overleed de laatste seniore mangoest echter en in de herfst begon Blijdorp dus met een schone lei. Het prille gezin woont in een in 2015 opgeleverd verblijf tussen de okapi’s en wevervogels in. Van nature komen ze voor in Zuid-Namibië en omstreken, waar families uiteindelijk enkele tientallen individuen kunnen tellen. In regel telt zo’n groep één dominant paartje dat zich mag voortplanten, de andere groepsleden helpen bij de opvoeding. Blijdorp laat overigens weten dat de ouders ook zonder onderdanige helpers zich prima weten te redden.