Kort Nieuws #175

Blijdorp Bouwt

Foto: @Wikifrits (commons.wikimedia.org). Henri Martinhuis.

De Vrienden van Blijdorp investeren in de dierenkliniek! Dat maakte de vereniging bekend tijdens een winterlezing. Veel essentiële apparatuur in het Henri Martinhuis is hopeloos verouderd en de Diergaarde is niet in staat om de vervanging zelfstandig te financieren. Ook zullen een paar aanpassingen gemaakt worden aan de indeling van het pand, zo komt er een nieuwe tussenwand in de operatiekamer om hygiënischer te kunnen werken. Er is €82.500 beschikbaar gesteld voor het project. In ’68 en ’81 betaalden de Vrienden ook al voor aanpassingen aan het Henri Martinhuis. Over werkzaamheden gesproken: een snelle epiloog voor het stormseizoen. Uiteindelijk is de materiële schade beperkt gebleven tot het dak van Amazonica, dat sneuvelde na storm Corrie. Wonder boven wonder is de situatie niet wezenlijk verslechterd tijdens de stormen Dudley, Eunice en Franklin. De Zuid-Amerikaanse kas is weer toegankelijk voor bezoekers.

Droevig

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Hermine en haar jong Sifan.

Een lach en een traan bij de gelada’s. Nadat de familiegroep in januari al een stukje groeide met de telg van vrouwtje Hermine, is Helena in februari bevallen. Helaas was de vreugde van korte duur, want al snel werd het jong ‘gekaapt’ door Kamali. Zij kon het aapje niet voorzien van melk en uiteindelijk is hij of zij bezweken. Kamali heeft het levenloze lichaampje daarna nog lange tijd vastgehouden. Geen fijn aanzicht, maar dierentuinen streven naar minimale interventie. Het preventief weghalen van het kleintje uit de groep was niet wenselijk, want menselijke opvoeding van jonge dieren kan leiden tot ernstige gedragsstoornissen. Gedragsmatig is het ook belangrijk dat de gelada’s de kans krijgen om hun rouwproces te voltooien.

Estafette

Foto: Ecomare (ecomare.nl). Archieffoto.

Een bijzondere reddingsoperatie bij de Westerschelde. Door de sterke stroming was een kortsnuitzeepaardje aangespoeld in Zeeuws-Vlaanderen, maar het lijkt erop dat een beschermengel over dit bijzondere visje waakte. Een verontruste wandelaar belde het Texelse Ecomare, dat Neeltje Jans inschakelde. Medewerkers van het Deltapark namen het verzwakte diertje vervolgens terug naar de stormvloedkering, waar verzorgers van Diergaarde Blijdorp paraat stonden om het zeepaardje over te brengen naar het Rotterdamse Oceanium. Uiteindelijk zal hij weer vrijgelaten worden, samen met de vier zeepaardjes die Blijdorp eind vorig jaar al opving. Het complete verhaal kan je HIER lezen.

Alle bee(s)tjes helpen

De dierentuinen in Oekraïne worden gebombardeerd en beschoten. De verzorgers doen wat ze kunnen en een handjevol dieren is geëvacueerd, maar de vele achterblijvers zijn kwetsbaar, bang of verkeren zelfs in acuut levensgevaar. Dierentuinen Onze Hobby, Zoovaria, Blijdorper Bende, Laafse Kikkers en nog meer groepen slaan de handen in één: als Nederlandse en Vlaamse dierentuinfans steunen wij de officiële inzamelingsactie van de Europese Vereniging van Dierentuinen, EAZA. Lees HIER meer.

Lentekriebels

Foto: Monique van Oort-Schenk (BB-Facebook)

De jaarlijkse geboortegolf komt langzaam maar zeker dichterbij. De Bengaalse oehoes hebben al wat eieren gelegd, al lijken de (toch wel ervaren) ouders niet veel moeite te doen om deze warm te houden. Nog even aankijken dus. De immer productieve kroeskoppelikanen in de Amoer zitten ook en masse te broeden. Vorig jaar werd de kolonie ook al verreikt met maar liefst zes kuikens-met-schepnetjes. Ook de eerste Indische antilope van het jaar is een feit, het is een meisje.

Terug van weggeweest

Foto: Diergaarde Blijdorp (Facebook)

De witkruinmangabeys zijn weer te zien op de Afrikaanse Savanne. Mannetje Oda, vrouwtje Casper en haar jongen mochten laatst het vernieuwde binnenverblijf verkennen. De voornaamste verandering is de vloer, waar voorheen regelmatig water en urine bleven staan. Voor de oorspronkelijke inwoners van dit verblijf, de franjeapen, was dat niet zo’n probleem, maar de bedreigde mangabeys uit de West-Afrikaanse jungle brengen meer tijd door op de grond. Behalve de wijzigingen aan de afvoer zijn ook de klauterbalken vervangen.

Pandaperikelen

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook). Rode panda Fang-Pi.

Hoe gaat het met de kleine panda’s, die door werkzaamheden aan hun verblijf ‘ontheemd’ zijn? Vrouwtje Fang-Pi bivakkeert nog altijd bij de dwergmangoesten op Savanne. De Diergaarde laat weten dat zij op termijn doorreist naar India, om deel te nemen aan een lokaal herintroductieproject. Uit Pairi Daiza is laatst een mannelijke rode panda overgekomen, Miyuko geheten. Hij gaat gekoppeld worden aan de in Rotterdam geboren Kwina. Het is de bedoeling dat de Bergdierenrots, die momenteel in ere hersteld wordt, hun liefdesnestje wordt. Vooralsnog zitten beide dieren achter de schermen. Wie het oude pandaverblijf gaat betrekken, is niet helemaal duidelijk. Zelfs de kuifhertjes lijken niet terug te zullen keren naar dit in 2015 opgeleverde perk. Het is er te onrustig voor deze schuchtere hoefdieren. De soort is momenteel nog te vinden in de Chinese Tuin en zal naar verwachting ook bij de Bergdierenrots te zien zijn.

Hollywood

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Het was hét kijkcijferkanon van de zomer van 2021: tv-serie ‘Het Echte Leven in de Dierentuin’ op de NPO. Bezoekers melden dat er momenteel een tweede seizoen opgenomen wordt in Diergaarde Blijdorp. In totaal wordt dit het vierde seizoen van de Nederlandse show, na eerdere edities in Ouwehands Dierenpark. Het programma werd geprezen om de emotie en menselijkheid die het koppelde aan de perikelen van de dieren, al was dit ook reden tot kritiek voor sommigen. Overigens geniet Blijdorp ook een andere vorm van publiciteit, de Koopgoot is tijdelijk aangekleed met een scherm waarop winkelaars live naar het haaienbassin kunnen kijken.

Foto: Patty Kloosterman (Dierentuinen Onze Hobby)

Kort Nieuws #172

Welkom

Foto: @christianbos2001 (Instagram)

Nieuw in Diergaarde Blijdorp: een klein groepje Europese zomertortels (Streptopelia turtur turtur) is laatst gespot in de Okapi-Volière. Alhoewel, nieuw – tot 2017 waren ze er ook al te zien. Hun naam danken ze aan het feit dat het de enige Nederlandse duiven zijn die ’s winters naar de Afrikaanse Sahel migreren. Het gaat deze kleurrijke vogels echter niet voor de wind: ze staan als kwetsbaar op de Rode Lijst. De boosdoeners zijn de intensivering van de landbouw en klimaatverandering, problemen die ook in Nederland spelen. Hier zijn ze nu nog voornamelijk beneden de rivieren te vinden, met nog enkele prominente clusters in het Flevolandse Horsterwold, het Drents-Friese Wold en op Texel. Met een beetje geduld en geluk kan je ze overigens ook tegenkomen in de Vlaardingse Broekpolder.

Noodopvang

Foto: Iguana (iguana.nl). Het dier werd eerst tijdelijk verzorgd in Vlissingen.

Tijdelijk zorgt Diergaarde Blijdorp voor een Kemps zeeschildpad (Lepidochelys kempii). Het dier was ernstig verzwakt aangespoeld nabij Westkapelle, Zeeland. Dit is een kritiek bedreigde soort die normaal gesproken alleen in de Golf van Mexico te vinden is. Vermoedelijk is het dier meegevoerd door de Noord-Atlantische Golfstroom. Het is de bedoeling dat de zeeschildpad weer teruggebracht wordt naar zijn thuis als hij eenmaal opgeknapt is. Blijdorp heeft veel expertise op dit gebied en fungeert als nationaal opvangpunt voor aangespoelde zeeschildpadden.

Weemoedige Wanderoes

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Voor de baardapen zal 2021 de boeken ingaan als een droevig jaar. Nadat er in maart al een mannetje ingeslapen werd, is in augustus een van de vrouwtjes doodgegaan. Eind november leek de geboorte van een baardaap een lichtpuntje, maar helaas is het jong na enkele dagen gestorven. De doodsoorzaak is niet bekend. Het fokprogramma van deze bedreigde primaten uit Zuid-India wordt beheerd door de dierentuin van Keulen. Diergaarde Blijdorp zal in samenspraak met de coördinator kijken naar de toekomst van de resterende dieren.

Blijdorp Bouwt

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

De restauratie van de Bergdierenrots vordert gestaag. Ook de geluidsoverlast voor de naburige rode panda’s en kuifhertjes nam echter toe. Zij verblijven daarom tijdelijk achter de schermen. Op een steenworp afstand, bij de Indische neushoorns, legt Blijdorp de laatste hand aan een extra ‘oprit’ naar het vlonder. Verder gaat Eneco het Oceanium en Amazonica aansluiten op een warmte-koudeopslag, die bestaat uit twee cilinders waarvoor 230 meter diep geboord gaat worden. Ten tijde van het bewind van Marc Damen werd er al nagedacht over zo’n project. Nu wordt overtollige hitte ’s zomers naar buiten geblazen, maar dit opslagsysteem herbruikt deze energie in de winter. Jaarlijks gaat dit honderden tonnen aan broeikasgasuitstoot schelen, waarmee de dierentuin toewerkt naar zijn doel om klimaatneutraal te zijn in 2030. Arno Bonte, wethouder duurzaamheid namens GroenLinks, is enthousiast: ”Ik juich het aardgasvrij maken van het Oceanium en Amazonica erg toe. Blijdorp en Eneco geven hiermee een aansprekend voorbeeld aan andere Rotterdamse bedrijven en organisaties.”

Vriendendeal

Laatst is het Vriendennieuws weer op de deurmat gevallen. Voordat we de inhoud hiervan delen op het Blijdorper Bende Blog, wachten we normaliter enkele maanden uit respect voor de vereniging. Deze keer maken we echter een uitzondering, zodat iedereen up-to-date het nieuwe jaar in gaat. Graag vragen we van jullie een kleine wederdienst: overweeg om in 2022 lid te worden, doe een geliefde een lidmaatschap cadeau of denk na over het doen van een kleine donatie. Bedankt! Afijn: de onderstaande nieuwtjes met dank aan de Vrienden van Blijdorp.

Alle kleuren van de regenboog

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Vreugde is er op Bass Rock: niet alleen was er voortplantingssucces bij de eidereenden en zeekoeten, maar bij de papegaaiduikers is voor het eerst sinds jaren een vrouwtje uit het ei gekropen. Een zeer welkome aanwinst voor de kolonie, die uit bijna alleen maar mannetjes bestaat! Bijzonder vruchtbaar was 2021 ook voor de purperglansspreeuwen. Zowel het echtpaar bij het Weverkopje als het koppel in de Okapi-Volière heeft gebroed, met in totaal vier prachtige jongen als resultaat. In de Centraal-Afrikaanse kas is dit jaar verder ook een violette schildtoerako geboren en de verzorgers duimen voor kleine hoppen in 2022, nu er een tweede duo van deze feloranje insecteneters aangekomen is. Tot slot meldt het Vriendennieuws nog dat Blijdorp een vrouwelijke witruggier naar Beekse Bergen gestuurd heeft, in ruil voor een mannetje.

Hanenkam

Foto: J. Kuyken (zootierliste.de). Zeilvindonderpad (archieffoto).

Dankzij het Oceanário de Lisboa hebben de Amerikaanse kreeften in het Oceanium gezelschap gekregen van een twintigtal glinsterende brandingbaarzen (Cymatogaster aggregata): kleine, levendbarende vissen die voorkomen van Alaska tot Mexico. Daarnaast is Diergaarde Blijdorp nu de tweede dierentuin in Europa die de zeilvindonderpad (Nautichthys oculofasciatus) houdt. Donderpadden leven op de zeebodem en hebben aangepaste borstvinnen waarmee ze hun bovenlichaam ondersteunen. Deze specifieke soort heeft daarnaast een vergrote rugvin. Ze zijn te vinden in het kleine aquarium tussen het Natuurbehoudscentrum en het grote kelpwoudbassin. Enkele tientallen eikapsels zijn opgevist bij de blonde roggen, die gebruikt zullen worden om alvast wat ervaring op te doen voor het vleetproject. Eieren zijn er tot slot ook bij de McCords doosschildpadden, spinschildpadden en Egyptische landschildpadden, drie uiterst bedreigde soorten.

-> Update 23-12-2021: een Rotterdams primeur! Diergaarde Blijdorp meldt de geboorte van een Egyptische landschildpad. Sinds kort is Blijdorp de coördinator van het Europese fokprogramma en neemt het park het voortouw bij het professionaliseren en intensiveren hiervan.

Afscheid

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). François’ langoer Najib (archieffoto).

In 2019 stal hij de harten van heel Rotterdam, François’ langoertje Najib. Nu is het echter tijd om op eigen benen te gaan staan. De Vrienden melden dat in Berlijn een nieuw leven op hem staat te wachten. Verder hebben zes koeneusroggen Rotterdam verruild voor de hoofdstad van Hongarije. Een traan is er bij de papoeamaina’s: het mannetje van deze Nieuw-Guineese vogels begon op zijn oude dag sterk af te takelen, waarna hij achter de schermen geplaatst werd. Het laatste nieuws is dat hij sinds de publicatie van het Vriendennieuws helaas overleden is. Voor het vrouwtje zal een nieuwe partner gezocht worden, maar het aantal dierentuinen dat met deze soort werkt, is inmiddels op één hand te tellen. In het sterfteoverzicht zijn verder een wasbeer, een pelikaan, een klipdas, een bizon, een mannelijke kuifseriema en een bongovrouwtje opgenomen. Daarnaast is recentelijk de laatste poolvos van de oude garde, te herkennen aan zijn grijze vacht, overleden. Er resteren nu nog twee poolvossen, zij kwamen allebei in 2020 naar Blijdorp via Stichting AAP.

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook). Papoeamaina’s.

Onderzoek: komt de pelikaan terug naar Nederland?

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

De Lage Landen zijn mogelijk weer geschikt als leefgebied voor de kroeskoppelikaan. Dat staat in een onderzoeksrapport dat op 15 oktober in Diergaarde Blijdorp aangeboden werd aan de Nederlandse Vogelbescherming en het Vlaamse Natuurpunt. Vijfhonderd jaar geleden verdween deze soort, die tot de grootste watervogels ter wereld behoort, uit Noordwest-Europa door inpoldering en jacht.

Natuurontwikkeling

De afgelopen vijftig jaar is veel vooruitgang geboekt qua waterkwaliteit in Nederland. Hoewel het zeker nog beter kan, worden er steeds minder afvalstoffen geloosd in het milieu. Ook is er meer ruimte gekomen voor zoetwaternatuur, bijvoorbeeld door de aanleg van de Marker Wadden. Aan de hand van o.a. cijfers over de visstand – en met een schuin oog op de gedragingen van de aalscholver – hebben de onderzoekers potentiële pelikaanclusters in kaart gebracht.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

Het meest geschikte gebied ligt in Noord-Nederland: het IJsselmeer, de Friese meren en de Weerribben-Wieden. Ook de Biesbosch en het Haringvliet zijn kanshebbers. Zones waar waarschijnlijk geen nesten gesticht zouden worden, maar waar wel gevist kan worden, zijn het Lauwersmeer, de Westerschelde, de Gelderse Poort en de plassen tussen Amsterdam en Utrecht.

De onderzoekers stellen dat de pelikaan als ‘ambassadeur’ voor moerasecosystemen kan dienen. Maatregelen die getroffen zouden worden om deze soort te verwelkomen, zouden wel eens positief kunnen uitpakken voor allerlei andere dieren. Ook past de pelikaan goed in het rijtje van diersoorten die recentelijk Nederland ‘herontdekt’ hebben als leefgebied: denk aan de kraanvogel, zeearend en visarend, maar ook de otter, bever, steur en wolf.

Herintroductie

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

Een eventuele terugkeer van de pelikaan zal echter alleen kunnen plaatsvinden met doelgerichte herintroducties. Heden ten dage broedt de kroeskoppelikaan namelijk alleen nog op de Balkan en in Centraal-Azië, met overwinteringsgebieden in het Midden-Oosten, India en China. De kans dat een groepje pelikanen toevallig het IJsselmeer koloniseert, is dus nihil. Wegens ons gematigde klimaat verwachten de onderzoekers overigens niet dat een losgelaten kolonie zou migreren in de winter.

Daarnaast schatten de onderzoekers dat een robuuste pelikaanpopulatie (d.w.z. bestendig tegen magere jaren en inteelt) minimaal 250 paartjes zou tellen. Voor méér dieren dan dat is waarschijnlijk ook geen plek in Nederland, zowel qua nestlocaties als qua voedsel. Dit zijn allemaal aspecten die nog in meer detail bestudeerd moeten worden. Ook benadrukt het rapport dat samenwerking met Duitsland en het Verenigd Koninkrijk de kans op een succesvolle herintroductie zou vergroten.

Beeldvorming

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Wellicht dat een van de grootste obstakels maatschappelijke opinie zou zijn. Doordat de kroeskoppelikaan een groot dier is, moeten ze ook veel vis vangen. Een hoge visdichtheid is dus van belang: als de vispopulatie in een gebied eenmaal begint te dalen, laat de pelikaan zulke wateren al snel links liggen. De pelikaan heeft daardoor geen wezenlijke impact op het ecosysteem. Maar ja, boeren beklagen zich ook over de wolf, terwijl loslopende honden jaarlijks veel meer schade aanrichten. Enige weerstand vanuit de visserij is dus te verwachten. Over zulk debat moet van tevoren nagedacht worden.

Ook moet worden voorkomen dat zo’n herintroductieproject andere ecologische problemen in Nederland overschaduwt. Veel plantensoorten liggen nog altijd onder druk door de excessieve uitstoot van stikstofverbindingen, insectenpopulaties verkeren in vrije val en ook weidevogels zijn steeds zeldzamer. Het is niet de bedoeling dat het pelikanendossier het politieke draagvlak en de fondsenwerving voor dat soort kwesties ondermijnt.

Vervolgonderzoek

Het is geen geen kant-en-klare routekaart dus, deze analyse. Wel is het een mooi beginpunt voor verder onderzoek naar dit onderwerp. Het rapport is geschreven door Gijs Kurstjens (Kurstjens Ecologisch Adviesbureau), Chris van Turnhout (Stichting SOVON), Joep de Leeuw (Universiteit Wageningen) en Geert Spanoghe (INBO). De studie is uitgevoerd in opdracht van negen organisaties, waaronder ARK Natuurontwikkeling, Stichting Het Zeeuwse Landschap, Diergaarde Blijdorp, IUCN NL en Pelican Way of LIFE.

Op 14 november zal Maarten Vis, hoofd van de vogelafdeling van Blijdorp, een lezing geven aan de Vrienden van Blijdorp over het lot van de pelikaan. Meer informatie daarover is te vinden op de website van de vereniging.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Kort Nieuws #168

Welkom

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Nieuw in Diergaarde Blijdorp: de Noord-Afrikaanse doornstaartagame (Uromastyx acanthinura). Deze soort is sinds kort te zien in de Krokodillenrivier, in het verblijf waar voorheen een Soedanese schildhagedis woonde. Doornstaartagamen worden gekenmerkt door vrij veel uiterlijke diversiteit tussen individuen en danken hun naam aan hun stekelige staart. Het zijn echte woestijnspecialisten die lang zonder water kunnen. Ze graven diepe holen, waar de temperatuur gematigder is. Naar verluidt blokkeren ze met hun stevige staart de ingang van hun hol als ze aangevallen worden.

Logeerpartij

Foto: Danny Noorman (BB-Facebook)

In de hoofdstad wordt het Artis-Aquarium gerenoveerd en dat betekent dat ook de inwoners tijdelijk moeten uitwijken. In de juni-uitgave van het Vriendennieuws, dat recentelijk online geplaatst is, wordt medegedeeld dat Rotterdam voorlopig onderdak biedt aan enkele Atlantische pijlstaartroggen, een stierkophaai en vier luipaardhaaien. De haaien zijn geplaatst bij hun soortgenoten in het Kelpwoud-bassin, in de hoop dat er voor nageslacht gezorgd wordt. De Krokodillenrivier is verrijkt met een giraffemeerval, een Senegalese kwastvinsnoek en een Afrikaanse longvis. De eerstgenoemde is slechts een tijdelijke logé, maar de twee oervissen mogen hun oude dag in Blijdorp slijten. Helaas heeft dat voor de longvis niet lang mogen duren, want het dier is bezweken aan een tumor. Uit respect voor de Vrienden van Blijdorp wacht Blijdorper Bende altijd even met het delen van de updates uit het Vriendennieuws. Wil je dit kwartaalblad kunnen lezen zodra het gepubliceerd wordt? Word dan lid van de vereniging!

Manege

Eveneens tijdelijk aanwezig in Blijdorp is het kortsnuitzeepaardje. Tijdens een storm eerder dit jaar was een viertal aangespoeld en door de dierenambulance naar de Diergaarde gebracht om te revalideren. Het gaat goed met ze en momenteel wordt gewerkt aan de benodigde papieren om ze weer terug te brengen naar de Noordzee.

Diverse pluimage

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Ook de vogelafdeling zit niet stil. De Braziliaanse tangara is voor het eerst sinds de aanvang van de coronapandemie weer te bezichtigen in de Victoria Serre. Met hun felrode verenkleed is het ongetwijfeld een van de kleurrijkste vogeltjes in de Diergaarde. Tijdelijk afwezig in de Okapi-Volière zijn de kroonparelhoenders. Het Vriendennieuws sprak nog over de komst van een mannetje, maar bronnen melden dat beide dieren kort na de publicatie van het blad overleden zijn. Een vrouwelijke soldatenara, een van de acrobaten van de Vrije Vlucht Voorstellingen, heeft het park verlaten om in het buitenland gekoppeld te worden aan een mannetje. Er wordt nog gezocht naar een nieuwe hamerkop, omdat het vrouwtje in de Gierenrots-volière onverwachts gestorven is. Ook wordt in deze volière gerouwd om een mannelijke witruggier en is een vrouwelijke maraboe uitgezwaaid naar Hongarije. Wel zijn de witkopgieren weer te zien, zij zaten eerst achter de schermen met hun dochter. In de Eurazië-biotoop is een flamingovrouwtje bezweken op 61-jarige leeftijd. Beter nieuws is er bij de kroeskoppelikanen en koningspinguïns, daar zijn kuikens uit het ei gekropen.

Meer mutaties

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Ook een drukte van belang bij de zoogdieren. Blijdorp wacht op de komst van een nieuwe mannelijke Mhorr-gazelle uit Spanje, nadat Jengo in september 2020 overleed. Eind 2019 kwam hij vanuit Berlijn naar de Maasstad. Ook zijn twee jonge bokjes van deze in het wild uitgestorven antilopen verzonden naar ZOO Planckendael. Het park heeft tevens afscheid genomen van vier ringstaartmaki’s. Het betreft (vermoedelijk) de zogenaamde ‘Iza-clan’. In 2018 kwamen deze dames uit Apenheul om samen met hun metgezellen, de Kanto-clan, het nieuwe doorloopverblijf bij het Oceanium te betrekken. Al snel bleek dat deze twee familiegroepen niet door één deur konden en medio 2020 werden Iza en haar dochters definitief achter de schermen geplaatst. Een overlijdensbericht is er bij de baardapen, waar het oude mannetje zijn laatste adem uitgeblazen heeft. Verder zijn ook een wasbeer en een prairiehond gestorven.

Foto: Hugo Sluimer (BB-Facebook)

Kort Nieuws #164

Ontslag & Promotie

Foto: Jean-Luc Sleijpen (BB-Facebook)

Een gehavende gelada bij het Roofdieren-Gebouw houdt de gemoederen bezig. Een gescheurde lip, een bloederige hand, een pijnlijk been: wat is er gaande bij de grasetende apen uit Ethiopië? Een beetje achtergrond: Blijdorp huisvest twee aparte geladagroepen. Aan één kant van het Roofdieren-Gebouw woont een harem, aan de andere kant leeft een mannengroep. Toen het nieuwe verblijf in 2018 geopend werd, was Hagos de alfaman bij de vrouwtjes en was Salto een prominent lid van de vrijgezellen. Van nature zijn dit soort groepjes echter dynamisch en in 2019 wisselden Hagos en Salto van rol. Salto viel echter nooit echt in de smaak bij de dames en nageslacht blijft tot op heden uit. Daarom krijgt de jonge Jaba nu de kans om zich te bewijzen en moet Salto genoegen nemen met de heren. Het gevolg is dat Hagos en Salto nu concurreren om het leiderschap van de mannengroep en Hagos delft daarbij het onderspit. Vermoedelijk stabiliseert de rangorde binnenkort weer en tot die tijd houdt de dierenarts een oogje in het zeil.

Beschuit met korstmos

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

De kudde bosrendieren is een lid rijker met de geboorte van een vrouwtje. Rendieren zijn een icoon van het hoge noorden, maar door klimaatverandering en concurrentie met tamme rendieren gaat het hen niet voor de wind de laatste jaren. Zo’n 250 jaar geleden werd het bosrendier uitgeroeid in Zweden en een paar decennia later was deze soort ook in Finland verdwenen. Een populatie in het Russische Karelië wist echter te overleven en stak uiteindelijk zelfstandig weer de grens over. In de jaren ’80 zijn natuurbeschermers en dierentuinen begonnen met het herintroduceren van bosrendieren in andere delen van Finland, waardoor hun populatie daar inmiddels weer rond de 2.000 schommelt. Ook in Zweden, waarvandaan ook het Europese fokprogramma wordt gecoördineerd, wordt nagedacht over een herintroductie. Oh ja, als we het toch over hoefdieren hebben: bij de bizons is een tweede kalfje geboren. De tussenstand in de Maleise Bosrand is vijf Indische antilopen en één banteng.

Beschuit met krill

Foto: Maxime Stok (BB-Facebook)

Ook geboortenieuws bij de ambassadeurs van de Sub-Antarctische eilanden: het broedseizoen van de ezelspinguïns is begonnen. Blijdorp is, vergeleken andere Europese dierentuinen, een heuse pinguïnfabriek. De Rotterdamse ezelskolonie is sinds hun begin in 2009 meer dan verdubbeld in grootte. Gecombineerd met de immer succesvolle koningspinguïns resulteert dat soms in gekibbel en daarom bekostigden de Vrienden van Blijdorp in 2019 een kleine uitbreiding van het verblijf, bij de meest rechterruit. Met een beetje geluk kan je zien hoe ze stiekem de kiezelsteentjes uit elkaars nesten stelen, of zie je zelfs een ei. Gun de dieren wel hun rust en laat je kinderen dus niet tegen de ruit hangen.

Pampa-Pluizenbollen

Foto: Dinie Smit (BB-Facebook)

Nog meer vogelnieuws: de Darwins nandoes hebben jongen! Bij deze soort leggen de vrouwtjes hun eieren in één groot nest, waarna de vader de zorg voor de kleintjes op zich neemt. De kuikens mogen nog niet het grote perk op, maar soms laten ze zich even zien op het ‘straatje’ bij de stal. De twee moeders staan wel gewoon bij de vicuña’s. Vorig jaar gingen de nandoes ook al over tot voortplanting, maar toen bleef het succes beperkt tot vijf jongen die met de hand grootgebracht zijn. Inmiddels zijn zij al uitgevlogen, uh, -gelopen, naar andere parken.

Bananenrivier

Foto: Jop Kempkes (BB-Beheer/Facebook)

In het stroompje bij de klipdassen zijn wat waterbananen (Typhonodorum lindleyanum) aangeplant. De Botanische Afdeling had deze soort ingeslagen voor de Eilandhoppen-uitbreiding van het Oceanium, maar gezien dat project geannuleerd is, werd er nog gezocht naar een mooi plekje. Thematisch gezien werkt deze locatie wel minder goed dan hun oorspronkelijke bestemming, gezien de waterbanaan uitsluitend voorkomt op de Oost-Afrikaanse eilanden (Zanzibar, Madagaskar, de Comoren en Mauritius) en niet op het vasteland. Wat hun naam betreft: ‘water’ duidt op hun voorliefde voor moerassen en ‘banaan’ op de sterke gelijkenis qua bladvorm. Het zijn echter geen echte bananen, maar aronskelken die slechts taaie zaden produceren.

Nulrichtingsverkeer

Foto: Jop Kempkes (BB-Beheer/Facebook)

Een groot deel van de Dikhuidenvleugel van de Rivièrahal lijkt permanent op slot te gaan. Het binnenverblijf van de zwarte neushoorns staat nu aangegeven als dienstruimte. Dit bezoekersverbod gold voorheen ‘slechts’ wanneer de zwarte neushoorns ook daadwerkelijk op stal stonden. De aanwezigheid van mensen levert deze krachtpatsers te veel stress op. Bijgevolg zijn het Mensapengebouw en de stal van het dwergnijlpaard nu doodlopend.

Cadeautje

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

In het Natuurbehoudscentrum zijn vier jonge vuursalamanders te zien. De vuursalamander is een Oer-Nederlandse soort, maar in de loop van de afgelopen decennia is de vuursalamander volledig uitgeroeid hier. De schuldige: een schimmelziekte, Bsal, die Limburg vermoedelijk door menselijke activiteit heeft bereikt. Stichting RAVON heeft de laatste inheemse vuursalamanders gevangen en fokt nu met hen, zodat ze hopelijk ooit weer kunnen terugkeren naar het wild. Tot het zover is, dient Blijdorp als ‘opslaglocatie’ voor de salamanders. Oorspronkelijk was het niet de bedoeling dat ook gefokt zou worden in de Diergaarde, maar ”life finds a way” kennelijk.

Naar de haaien

Foto: Maxime Stok (BB-Facebook). Zwartsnuithaai.

En dat is niet het enige nieuws uit het Oceanium. Het bestand in het tweede Noordzee-aquarium is flink gewijzigd. Er zitten geen kongeralen meer, maar de wrakbaarzen hebben nu wel gezelschap van onder andere de kleinoogroggen, die voorheen bij de steuren zaten. Verder is de jonge zwartsnuithaai uit 2020 niet langer aanwezig in het ondiepe mangrovebassin. Wel is de dwergkaaiman weer te zien, nadat hij eerder achter de schermen zat.

Komen en gaan

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Grote koedoe Bobo (2018).

De eerste uitgave van het Vriendennieuws van 2021 is laatst openbaar gemaakt op de website van de Vrienden van Blijdorp. Het verenigingsblad meldt dat Maleise tapir Pooh drachtig is. De bevalling wordt eind dit jaar verwacht. Verder is het een drukte van belang in het grote Kelpwoud-bassin in het Oceanium. De zwelhaai, die in 2008 als ei naar Rotterdam kwam, is jammer genoeg uitgevlogen naar Wenen. Daar kan dit dier mogelijk gekoppeld worden; Wenen is nu een van de slechts vier Europese aquaria met deze soort. Na zijn vertrek zijn een mannelijke luipaardhaai en een vrouwelijke stierkophaai gearriveerd uit Stuttgart. Meer transportnieuws is afkomstig uit de Maleise Bosrand, waar eind vorig jaar drie Visaya-wrattenzwijnen uitgezwaaid zijn. Het mutatieoverzicht van het laatste kwartaal van 2020 vermeldt verder de dood van twee pelikanen en een maraboe, alsmede het vertrek van twee vrouwelijke mangabeys, een maraboe, vier jonge koeneusroggen en koedoevrouwtje Bobo (hier geboren in 2018). Wil je het Vriendennieuws kunnen lezen zodra het gepubliceerd wordt? Word dan lid van de vereniging Vrienden van Blijdorp!

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook). Maleise tapir Pooh.