Nieuwe woestijnbiotoop Blijdorp komt inclusief containerschip: ”we moeten mee met onze tijd”

Niet iedereen kan naar de tropen reizen om de natuur daar met eigen ogen te aanschouwen. Dat is een van de redenen voor het bestaan van dierentuinen. Diergaarde Blijdorp laat nu weten een nieuwe ‘reisbestemming’ te willen creëren onder de rook van Rotterdam: een Noord-Afrikaanse woestijnbiotoop, ”Suez & Sinaï” geheten.

Hoewel de plannen om de volkstuintjes te bedelven onder zandduinen – om er vervolgens onder andere dromedarissen, struisvogels en Arabische oryxen te plaatsen – met luid applaus en gejuich ontvangen werden bij de presentatie van de plannen, steelt de entree tot de biotoop pas écht de show. Een containerschip, 400 meter lang, moet het nieuwe uitbreidingsterrein visueel scheiden van het Amerikaanse themagebied, en verschaft toegang tot het uitbreidingsgebied vanaf de Rivièrahal-Zijde. De directeur: ”Zo steek je vanaf de Afrikaanse Savanne ter hoogte van de zebra’s gemakkelijk over naar dit stukje Midden-Oosten. Net als in het echt dus.”

Overigens laten de Nederlandse Spoorwegen en ProRail weten bezwaar aan te tekenen tegen de uitbreidingsplannen van het park. Het nieuwe complex zou volgens hen leiden tot een stremming van het drukke treinverkeer richting Utrecht en zou eveneens de hogesnelheidslijn Amsterdam-Antwerpen blokkeren. De schade voor de handelssector zou miljarden bedragen.

Blijdorper Bende wist exclusieve bouwplannen te bemachtigen. Zeg nu zelf: toch bijna te mooi om waar te zijn?

Laatste der Mohikanen: gorilla Annet (48) overleden

Foto: Arjan Haverkamp (gorillasland.com). Annet.

Nee, aan haar was geen plekje in de spotlight. Terwijl Bokito van zijn naam een begrip maakte met zijn ontsnappingspoging, Tamani en Aya roem verwierven met hun bevallingen en Nasibu de hoofdrolspeler werd in een heus familiedrama, keek zij toe. Niet alleen dat: bijna een halve eeuw aan verbouwingen, verhuizingen, geboortes en overlijdens werden door haar overzien. En nu valt het doek. Gorilla Annet, de oudste mensaap uit Diergaarde Blijdorp, is niet meer.

Hoewel wilde gorilla’s zelden ouder worden dan 35, ging Annet al bijna een halve eeuw mee. Dat ging echter niet zonder slag of stoot. Regelmatig kreeg ze medicatie tegen uiteenlopende kwaaltjes of werd haar wat extra eten toegestopt. De afgelopen maanden ging haar conditie erg snel achteruit en ze begon zich ook steeds krampachtiger te bewegen. Daarom is besloten haar onder narcose te brengen voor uitgebreid onderzoek. Röntgenfoto’s lieten onder andere ernstige slijtage en artrose aan haar gewrichten zien. Dit moet erg pijnlijk zijn geweest en is niet behandelbaar. Haar slechte gebit, al jaren een zorgenkindje, bleek ongenadig achteruit te hollen. Om een verdere lijdensweg te besparen, is ervoor gekozen om Annette niet meer bij te laten komen uit de narcose.

Annet mag dan wel een oer-Hollandse naam hebben, maar ze had tropisch bloed. Ze is geboren in het Congowoud in (vermoedelijk) 1973 en kwam op jonge leeftijd naar Rotterdam. Samen met de heren Ernst en Sam-Sam en de dames Salomé en Xara lag ze ten grondslag aan Blijdorps foksucces met de westelijke laaglandgorilla, waar tot dan toe geen sprake van was.

Ze is vijf keer (succesvol) moeder geworden, altijd samen met Ernst. Haar eerste (gezonde) jong, Shinda, werd in juni 1985 geboren en vervolgens door de verzorgers opgevoed. Shinda is in ’90 uitgevlogen naar Artis, waar zij vervolgens voor drie jongen (Shomari, Shambe, Shae) heeft gezorgd tot haar overlijden in 2019.

Haar latere jongen heeft Annet allemaal zelf grootgebracht: Anya in ’87 (naar Tel Aviv), Ashmar in ’92 (naar Polen), Astra in ’95 (naar China) en Abeeku in ’99 (naar Leipzig). Annets stamboom waaiert vanaf daar snel uit: in totaal heeft ze 15 kleinkinderen, waarvan Aya (’95) de enige is die nog in Blijdorp woont. Aya zorgde tevens voor Annets eerste achterkleinkind, in de vorm van Adira (2006). Inmiddels heeft Annet nog drie andere achterkleinkinderen gekregen: Ayba, Aybo en Kato. De exacte getallen kunnen overigens hoger uitvallen als je doodgeboortes ook meerekent.

Annet was de laatste van de ‘founding five‘ die nog in leven was, nadat Ernst in 2017 overleed in Spanje. Ze zal ongetwijfeld gemist worden door de andere leden van de Bokito-groep, die rustig afscheid hebben mogen nemen van haar lichaam.

Foto: Patrick Kruizinga (BB-Facebook). Annet.

Lief en Leed in Diergaarde Blijdorp

Dierentuinen mogen dan wel dicht zijn, maar Moeder Natuur heeft geen pauzeknop! Een kleine update vanuit de Rotterdamse dierentuin. Daar laait het Blijdorp-Syndroom namelijk weer in volle kracht op: meerdere exceptionele baby’s bij uitermate zeldzame dieren, maar bij de ABC-dierentuinsoorten gaat het een stuk moeizamer.

Foto: Maxime Stok (BB-Facebook)

Te beginnen bij de stokstaartjes. Hoewel er vroeger regelmatig jonge ‘aardmannetjes’ te zien waren in de Maasstad, stokte de stokstaartenfok de laatste jaren geheel. Vermoedelijk bestond er veel agressie binnen de oude groep en als er al jongen geboren werden, stierven zij waarschijnlijk in hun ondergrondse gangenstelsels. Vorig jaar overleed de laatste seniore mangoest en in de herfst begon Blijdorp dus met een schone lei. Monsieur en madame lieten er geen gras over groeien en in februari vonden de verzorgers een nestje van vier.

Helaas blijkt nu dat de stokstaartensoap nog niet voorbij is. Diergaarde Blijdorp meldt op zijn website dat de moeder van het kroost onverwachts overleden is. Volgens onbevestigde berichtgeving is de nestkamer ingestort terwijl zij zich daar bevond. Hoewel stokstaartjes normaliter pas na drie maanden gespeend worden, moeten ze het nu doen met de kleine stukjes meelworm en gehakt die de verzorgers aan hen geven. De dierentuin laat weten dat het goed gaat met de groei van de kleintjes. Hoe nu verder, dat is de grote vraag. Wanneer een groep overgenomen wordt door een ander vrouwtje, is het niet ongehoord dat ze de jongen van onderdanige vrouwtjes doodt.

Foto: Maxime Stok (BB-Facebook)

Aan de andere kant van de zoo, in het Oceanium, heerst een feestelijke stemming. Voor de tweede keer ooit zijn er namelijk zwartsnuithaaien geboren in gevangenschap! Vorig jaar vestigde Blijdorp een wereldprimeur hiermee. Haaien staan niet bekend als fantastische ouders en toentertijd had de moeder dan ook drie van haar vier jongen gedood voordat de verzorgers konden ingrijpen. De dappere overlever zwemt tegenwoordig in het ondiepe Mangrove-aquarium. Dit jaar was het park beter voorbereid en bedraagt de opbrengst drie gezonde haaitjes.

Haaien hebben het moeilijk. Sinds de jaren ’90 verdwijnen jaarlijks minimaal 100 miljoen haaien uit de zee, met als belangrijkste eindbestemming de markten van Oost-Azië. Populaties kelderen wereldwijd en onder zulke omstandigheden zou een fokprogramma in gevangenschap goed van pas komen. Bij kleinere soorten, denk aan de hondshaai, vindt er regelmatig voortplanting plaats, maar grote, migrerende soorten voelen zich wat minder snel op hun gemak in aquaria. Des te indrukwekkender dus dat Blijdorp nu de ‘hofleverancier’ van de zwartsnuithaai lijkt te worden. In 2013 voegde de Diergaarde zich tevens bij het korte lijstje van parken dat foksucces met de Californische stierkophaai heeft gehad en ook is de kans op jonge verpleegsterhaaien nog altijd zeer reëel. Dankzij deze jongen wordt het voortbestaan van de haai gegarandeerd, worden publieksaquaria minder afhankelijk van wildvang en zijn de haaien in het wild weer wat ambassadeurs rijker.

Kort Nieuws

Epiloog

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

Wat is er gebeurd sinds de publicatie van ”Blijdorp & Corona: een update”? Het voornaamste: een absolute wildgroei aan krantenartikelen. Leefbaar Rotterdam heeft als grootste oppositiepartij in de Gemeenteraad gepleit voor de terugkeer van structurele subsidie voor Diergaarde Blijdorp, maar dat voorstel sneuvelde al snel. Na het overlijden van de ernstig zieke ijsbeer Olinka laaide het eeuwenoude dierentuindebat weer op in het AD. De opmerkelijke afwezige in dat debat: Diergaarde Blijdorp zelf. Het opmerkelijkste nieuwsbericht bouwt voort op de ijsberen zelf: hoe nu verder met mannetje Wolodja? IJsberen zijn sterk solitaire dieren en waarschijnlijk vindt Wolodja het helemaal niet zo erg om voorlopig over extra bewegingsruimte te beschikken. Toch lijkt het AD te claimen dat er ofwel direct een nieuwe partner gevonden moet worden, ofwel de soort geheel uit Rotterdam moet vertrekken. Met betrekking tot dat laatstgenoemde scenario suggereerde de woordvoerster van Blijdorp wederom dat euthanasie niet ondenkbaar zou zijn, ook al verbiedt de EAZA dat, zoals Blijdorper Bende laatst benadrukte. Gelukkig lijkt de retoriek van het park eindelijk te veranderen, nu directeur Erik Zevenbergen weer van zich laat horen in de media. ”[Het inslapen van dieren] is in de meest pessimistische scenario’s niet aan de orde nu.” Daarnaast kondigt hij aan dat het aantal te ontslaan personeelsleden met de helft verminderd wordt.

Vozende vogels

Foto: Nicole de Vries (BB-Facebook)

De Rüppells gieren zijn er vroeg bij dit jaar. Eén van de koppeltjes in de Gierenrots-volière is alweer aan hun tweede leg toe. Het eerste ei is in de broedmachine gelegd en zo hoopt Blijdorp uiteindelijk twee kuikens van dit bedreigde echtpaar te krijgen. Vorig jaar kropen er in Blijdorp in totaal drie Rüppells gieren en twee kapgieren uit het ei, alsmede zeven(!) maraboes. Dit jaar wordt er ook met veel belangstelling gekeken naar hun huisgenoten: de witkopgieren, de witruggieren, de secretarisvogels en de hamerkoppen. Bij die twee gierensoorten loopt het zo’n vaart niet, terwijl nageslacht wel degelijk fantastisch nieuws zou zijn voor de Europese dierentuinpopulatie. Voor de secretarisvogels geldt dat vorig jaar als ‘oefenseizoen’ werd gezien voor het jonge koppel. Inmiddels zijn ze oud genoeg, maar de vraag is of de maraboes hun gesjor met takken zullen dulden. De hamerkoppen werden de afgelopen jaren veelal weggepest door bemoeizuchtige kraaien, maar dat probleem is inmiddels verholpen. Gaat hun gigantische nest boven het bezoekerspad eindelijk weer wat hamertjes huisvesten? Aan de andere kant van het park, in de Maleise Bosrand, wordt het trouwens ook een spannend voorjaar. De mannelijke Edwards fazant, ook wel de Vietnamfazant genoemd, heeft in december voor het eerst gezelschap gekregen van wat vrouwelijk schoon. Deze diersoort is mogelijk uitgestorven in het wild.

-> Update 25-02-2021: een tweede Rüppells koppel is inmiddels tot broeden overgegaan. Het ei dat in de broedmachine was gelegd, is uitgekomen. Het kuiken wordt grootgebracht door een paartje witruggieren achter de schermen.

-> Update: 03-03-2021: het geadopteerde Rüppells kuiken is helaas overleden.

Cams op de Coolsingel

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Meegluren met de broedende gieren? Of een kijkje nemen bij de olifanten, gelada’s en leeuwen? Dat kan nu op verschillende locaties in de binnenstad van Rotterdam via live camera’s. JCDecaux, het bedrijf dat reclamezuilen en -borden in Rijnmond beheert, heeft dat mogelijk gemaakt. Voor een kaart van de actielocaties, klik HIER. Het is niet het enige ‘samenwerkingsnieuws’. Zo doneerde Groene Cirkels 150.000 bloembollen aan de dierentuin, die inmiddels aangeplant zijn op verschillende plekken. Groene Cirkels en Diergaarde Blijdorp trappen op deze manier het project ‘Rotterdams bijenlandschap‘ af, samen met de Groene Connectie en 1000 stapstenen voor de Bij. In januari doneerden Paleis Noordeinde en Paleis Huis ten Bosch hun kerstbomen aan het park, en een groot aantal gebiedscommissies in Rotterdam hebben abonnementen aangeschaft en verloot onder hun inwoners. Wildbeheerders rondom de Zeeuwse delta doneren sinds kort aangereden wild en afgeschoten ganzen aan Blijdorp. Kleine beetjes maken veel!

Stokjes

Geboortenieuws! De stokstaartjes hebben voor nageslacht gezorgd. Het is inmiddels alweer een flink aantal jaar geleden sinds dat voor het laatst gebeurde. Vermoedelijk bestond er veel agressie binnen de oude groep in hun ondergrondse tunnels. Vorig jaar overleed de laatste seniore mangoest echter en in de herfst begon Blijdorp dus met een schone lei. Het prille gezin woont in een in 2015 opgeleverd verblijf tussen de okapi’s en wevervogels in. Van nature komen ze voor in Zuid-Namibië en omstreken, waar families uiteindelijk enkele tientallen individuen kunnen tellen. In regel telt zo’n groep één dominant paartje dat zich mag voortplanten, de andere groepsleden helpen bij de opvoeding. Blijdorp laat overigens weten dat de ouders ook zonder onderdanige helpers zich prima weten te redden.

IJsbeer Olinka overleden

Gisteren heeft Diergaarde Blijdorp afscheid moeten nemen van ijsbeervrouwtje Olinka. De dierentuin laat weten dat ze de laatste weken hard aftakelde: ze vermagerde en wist haar vacht niet meer schoon te houden. Ook leek haar buik op te zwellen. In een poging om te ontdekken wat er met haar mis was, werd ze dinsdagochtend onder narcose gebracht. De diagnose: een grote levertumor, 20 kilo zwaar. Het park heeft toen met pijn in het hart besloten om Olinka niet meer wakker te laten worden. Ze was met haar 28 jaar hoogbejaard en heeft nog net van de sneeuw kunnen genieten: een waardig einde.

Olinka is geboren in Duitsland in 1992 en in maart 2010 kwam ze naar Rotterdam. Hier loste ze Tania af als partner van mannetje Eric. Tussen die twee boterde het niet zo, terwijl het fokprogramma wel wat witte pluizebolletjes kon gebruiken! De oude lovers (in het buitenland hadden ze al drie nestjes op naam) lieten er geen gras over groeien en op een koude ochtend in 2011 maakte Vicks kennis met de buitenwereld. De tweeling Sizzel en Todz volgde vier jaar later. Eric overleed begin 2015. Pas in 2019 kwam er een nieuwe vent naar de Maasstad, Wolodja, en er werd in 2020 nog geduimd voor nageslacht. Het is er echter niet van gekomen. Totdat de fokcoördinator in Moskou een nieuwe match vindt voor Wolodja, blijft hij alleen.

Er wordt nog onderzoek gedaan naar de aard van de tumor door de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Mogelijk zullen enkele lichaamsdelen van Olinka gebruikt worden voor educatieve doeleinden.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). IJsbeer Olinka.