Derde golf COVID-19: vaarwel, tot betere tijden…

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

Geen glühwein en chocomel en snert in de dierentuin dit jaar. Vanavond maakte de overheid bekend dat, gezien de besmettingscijfers inmiddels weer op die van oktober lijken, alle dierenparken en aquaria minimaal t/m 19 januari 2021 gesloten blijven. De maatregel, die vanzelfsprekend onderdeel uitmaakt van een heel pakket, gaat onmiddellijk in. Het is wederom een tegenvaller voor Diergaarde Blijdorp, die eerder al van 16 maart t/m 19 mei de poorten gesloten hield en vervolgens wéér dicht moest van 5 november t/m 18 november. De boodschap is helder: we moeten op landelijke schaal terug naar de maartmentaliteit.

Zoals voor vrijwel ieder park in Nederland geldt, heeft de pandemie ervoor gezorgd dat Diergaarde Blijdorp op het randje van de financiële afgrond balanceert, nu het in 2020 in totaal op 96 dagen geen enkele bezoeker heeft ontvangen. Een minstens even grote impact op het huishoudboekje heeft het gegeven dat Blijdorp slechts 72 kille winterdagen lang wél ongelimiteerd bezoekers mocht ontvangen. Vanuit de Gemeente is een noodkrediet van 10 miljoen euro verstrekt, verbouwingen zijn geannuleerd, er komt een massa-ontslag aan en de vereniging Vrienden van Blijdorp probeert dit jaar een klein deel van de natuurbehoudsprojecten in het buitenland te financieren. Klik HIER om naar ons corona-archief te gaan voor meer informatie hierover.

Dus, waar valt er nu nog naar uit te kijken? Gelukkig nog wel het een en ander. Zo is er in de loop van deze week een nieuwe editie van het Vriendennieuws gepubliceerd. Een heerlijk uitgebreide uitgave met veel foto’s, behind-the-scenes verhalen en onopgemerkte nieuwtjes! Vanzelfsprekend zullen de highlights uiteindelijk ook op het Blijdorper Bende Blog gedeeld worden, maar uit respect voor de Vrienden wachten we daar altijd een paar weken mee. Als je het tijdschrift liever direct ontvangt, kan je HIER klikken (je krijgt het restant van 2020 er gratis bij!). Een digitaal dagje uit kan altijd nog via onze uitgebreide ‘Ontdek…’-pagina’s. Daarnaast beginnen aanstaande zondag de Blijdorper Bende Awards, de jaarlijkse publieksprijzen waarvoor iedereen kan stemmen. Tot slot beginnen we het nieuwe jaar goed met Themawedstrijd IX: ‘Blijdorper Billen’. Iedereen heeft immers wel een paar foto’s op zijn computer staan van dieren die zich precies op het verkeerde moment omdraaien en die kiekjes krijgen zo toch nog een tweede leven. Als je geïnteresseerd bent in het maken van een donatie aan onze mooie dierentuin, kan je de aankondigingen bovenaan onze BB-Facebook raadplegen voor officiële en veilige methodes. HIER kan je lezen hoe je webshops een deel van hun winst kan laten delen met de Vrienden. Blijf gezond en houd hoop!

Defilé der dieren: Koning bezoekt Diergaarde Blijdorp Rotterdam

Foto: Vrienden van Blijdorp (vriendenvanblijdorp.nl)

Dat er veel bekende Nederlanders zijn die geen nee zeggen tegen een dagje dierentuin, wisten we al langer, maar laatst ontving Diergaarde Blijdorp wel een zeer bijzondere gast: Koning Willem-Alexander bracht een werkbezoek aan het Rotterdamse dierenpark. De koning wilde meer kennis opdoen over de stand van zaken in dierentuinen. Door de COVID-19-crisis verkeren veel parken namelijk in zwaar financieel noodweer en zoals Blijdorps directeur Erik Zevenbergen het verwoordde: ”onze onvoorwaardelijke inzet voor natuurbehoud wijkt niet, maar het mag duidelijk zijn dat lijfsbehoud op de korte termijn daarvoor cruciaal is.” De koning bracht onder meer een bezoek aan de rode panda’s, waar hij sprak met Janno Weerman, mondiale fokcoördinator voor dit bedreigde dier en door zijn expedities naar Nepal een ervaringsdeskundige op het gebied van natuurbehoud. In Taman Indah maakte Willem-Alexander kennis met curator Harald Schmidt en voerde hij olifant Irma, wiens eerste dochter vernoemd was naar prins Bernhard, een appel. Later op de dag bezocht de koning het Oceanium, waar hij in het Natuurbehoudscentrum verder in gesprek ging met de directeur en de verzorgers. In de Haaienzaal woonde hij tot slot een digitale bijeenkomst van verschillende Nederlandse dierentuinbestuurders, EAZA-medewerkers en biologen bij. 

Aan ambitie geen gebrek bij Diergaarde Blijdorp. Sinds 2018 is directeur Zevenbergen namelijk ook voorzitter van de NvD en op Europees niveau is Rotterdam eindverantwoordelijk voor vijf fokprogramma’s: die van de Rüppells gieren, de Aziatische olifanten, de Egyptische landschildpadden, de kuifhertjes en de rode panda’s. Voor die laatste soort stichtte Blijdorp in 2012 tevens een modiaal fokprogramma, het Global Species Management Plan, gericht op samenwerking met Amerika en Azië. Er zijn nog maar acht andere diersoorten waarvoor al zo’n GSMP opgericht is. Het panda-project van de Maasstad is tevens bijzonder in het opzicht dat Blijdorp al jaren lang de voornaamste bron van geld en expertise van het Red Panda Network is, een organisatie die momenteel informatie verzameld over de status de rode panda in Nepal met in Rotterdam ontwikkelde cameravallen en GPS-halsbanden. Zo kan hopelijk worden voorkomen dat ze verdwijnen uit de beboste dalen van de Himalaya en kan bekeken worden hoe een mogelijke herintroductie van dieren uit gevangenschap eruit zou zien.

Collectief waren de leden van de wereldwijde dierentuinorganisatie WAZA (pre-corona) met $350 miljoen per jaar de derde grootste geldschieter voor natuurbehoud, na The Nature Conservancy en het WWF. In 2019 doneerde Blijdorp alleen al meer dan €140.000 aan natuurbeschermingsprojecten en een van de doelstellingen van het Masterplan 2030 van Blijdorp was om dit fonds uit te breiden tot een miljoen euro per jaar. Echter, doordat Blijdorp dit jaar een enorm verlies gedraaid heeft, zijn deze projecten tijdelijk grotendeels ‘overgeheveld’ naar het huishoudboekje van de vereniging Vrienden van Blijdorp. Zij leveren €25.000 aan tien projecten die ook met kleinere hoeveelheden geld al redelijk uit de voeten kunnen. Het is ook voor een deel een symbolisch ruggensteuntje: veel hardwerkende dierenliefhebbers overzees hebben dit jaar het merendeel van hun geldstroom zien opdrogen en met dit zakcentje wil Rotterdam toch duidelijk maken dat ze er niet alleen voor staan.

Prins Bernhard was vele jaren een trouwe partner voor Diergaarde Blijdorp, wiens volledige naam trouwens Stichting Koninklijke Rotterdamse Diergaarde luidt. In 2007 bezocht toenmalig koningin Beatrix Blijdorp ter gelegenheid van de 150ste verjaardag van de Diergaarde. Ook de vereniging Vrienden van Blijdorp is niet zonder een tintje oranje: in 2014 namen zij een Koninklijke Erepenning in ontvangst.

Tweede golf COVID-19: Diergaarde Blijdorp opnieuw gesloten

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

De nachtmerrie van de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen is waarheid geworden: voor de tweede keer dit jaar moeten alle dierentuinen dicht. Dat maakte het Kabinet-Rutte III vandaag bekend. Deze maatregel, die onderdeel uitmaakt van een hele rits beslissingen, moet het aantal COVID-19-besmettingen verder terugdringen en de druk op de ziekenhuizen verlichten. Uit de huidige cijfers volgt namelijk dat, zoals het nu gaat, er geen sprake van back to normal zou kunnen zijn voor vele maanden. Het lijkt al met al een afweging om de pleister er in één keer af te trekken, in plaats van stukje bij beetje. Het is de bedoeling dat de maatregel morgenavond ingaat en twee weken duurt. En tóch doet het pijn in Blijdorp.

De dierentuin van Rotterdam ging op 16 maart dicht en ontving op 20 mei weer de eerste bezoekers, zij het op een veel kleinere schaal. Door de sluiting en de daarop volgende verminderde capaciteit loopt de Diergaarde in 2020 maar liefst 17 miljoen euro aan omzet mis. Ondanks een gift van 1,3 miljoen in het kader van de NOW, een overheidspotje van 39 miljoen dat verdeeld moet worden over alle dierentuinen van Nederland, het uitstellen en deels schrappen van het Masterplan 2030 én uiterste inspanningen om de uitgaven zoveel mogelijk te minimaliseren, resteert een litteken van 10 miljoen euro. Na uitvoerig overleg ging de Gemeente Rotterdam recentelijk akkoord met een noodlening om dat gat te overbruggen, gekoppeld aan de voorwaarde dat de bedrijfsvoering van Diergaarde Blijdorp flexibeler moest worden: een massa-ontslag dus. Op moment van schrijven laten de details van de reorganisatie nog altijd op zich wachten en nu moet het park dus weer gaan teren op de nagenoeg opgebrande reserves.

Voorafgaand aan de COVID-19-crisis waren de leden van de mondiale dierentuinorganisatie WAZA met $350 miljoen per jaar de op twee na grootste geldschieter voor natuurbehoud, na The Nature Conservancy en het WWF. Net als veel andere parken verklaarde Diergaarde Blijdorp met pijn in het hart dat ”onze onvoorwaardelijke inzet voor natuurbehoud niet wijkt, maar dat lijfsbehoud op de korte termijn daarvoor cruciaal is.” De vereniging Vrienden van Blijdorp probeert enkele initiatieven tijdelijk op zich te nemen, maar zal Blijdorp’s donatie van €140.000 aan meer dan twintig projecten in 2019 niet kunnen evenaren. In 2019 stelde de Diergaarde eveneens het laboratorium in het Oceanium ter beschikking aan The Ocean Cleanup, een Nederlands initiatief om plastic zwerfafval uit de zee te verwijderen. Ook bekostigde het park het transport van de verwaarloosde tijgerin Colón, bekend van het RTL-programma ‘De Bauers in Argentinië’, naar Zuid-Afrika en in februari van dit jaar leverde Diergaarde Blijdorp een bijdrage van €15.000 voor het bestrijden van de bosbranden in Australië.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Tijdens de eerste sluiting meldden de verzorgers dat de gorilla’s gespannen waren: ze associëren een gebrek aan bezoekers met verhuizingen en bezoekjes van de dierenarts. 

Dag des oordeels: Gemeenteraad stemt over noodsteun Blijdorp

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Het kritiek bedreigde Prins-Alfredhert uit de Filipijnen.

De tweede COVID-19-golf mag dan wel hard toeslaan in de Randstad, maar Diergaarde Blijdorp is nog druk bezig de wonden van de eerste golf te likken. Het totale gebrek aan inkomsten tijdens de corona-sluiting, gecombineerd met de onveranderlijke kosten om voor de 20.000 inwonende dieren te zorgen, heeft een groot gat in de begroting van de Rotterdamse dierentuin geslagen. De huidige maximale bezoekerscapaciteit van 5.000 man per dag, die vaak niet eens gehaald wordt, zorgt ervoor dat de inkomsten van Blijdorp nog altijd beneden peil zijn. Al met al schat de Diergaarde zijn eigen omzetverlies van 2020 in op 17 miljoen, waar tegenover staat dat Blijdorp zeven miljoen heeft weten te besparen tijdens de lockdown. Daarom kondigde Blijdorp al snel aan dat een reorganisatie, waarbij een kwart van de 180 vaste arbeidsplaatsen zal verdwijnen, onvermijdelijk was. In september werd bovendien duidelijk dat de Diergaarde dit jaar niet in staat zou zijn om te doneren aan natuurbehoudsorganisaties, wat het park normaliter wel doet, en dat de implementatie van het Masterplan 2030 op de lange baan geschoven moet worden. Dat, en er werd een beroep gedaan op de politiek: alleen met extra noodsteun zou Blijdorp het hoofd boven water kunnen houden. Het College van B&W kwam al snel met een voorstel, maar dat plan moest eerst nog goedgekeurd worden door de Gemeenteraad. En vandaag was het dan zover: het moment van de waarheid.

Iets na vijf uur ‘s middags, nadat iedereen zijn zegje had gedaan, begon de stemming. Te beginnen bij de ingediende moties: zo wilde NIDA een toezegging dat Blijdorp aan zijn diversiteitsbeleid zou sleutelen en verder deden NIDA en DENK een verzoek tot extra onderzoek naar baanbehoud voor zoveel mogelijk medewerkers. De eerste motie kreeg niet genoeg bijval om aangenomen te worden, maar de tweede werd met een nipte meerderheid van de Gemeenteraad goedgekeurd. De resterende zeven moties waren allemaal door de SP en de Partij voor de Dieren samen ingediend. Beide partijen uitten openlijk kritiek op Diergaarde Blijdorp en zij stelden dan ook onder meer voor om Blijdorp’s participatie in de verschillende Europese fokprogramma’s voor bedreigde diersoorten stop te zetten, om de Diergaarde te dwingen om ex-proefdieren te huisvesten, om de inzet van euthanasie als uiterste populatiebeheer-middel te verbieden en om Blijdorp om te vormen tot een ”ecopark waar bedreigde diersoorten tijdelijk worden opgevangen en dat bijdraagt aan de biodiversiteit van de stad”. Geen van deze moties kreeg echter een meerderheid van de stemmen, al konden de SP en Partij voor de Dieren geregeld rekenen op de steun van 50PLUS, NIDA en DENK.

Foto: @rick_zoofotografie (BB-Instagram). Diergaarde Blijdorp fokt met de waarschijnlijk in het wild uitgestorven McCords doosschildpad.

Tot slot was het tijd om te stemmen over de noodlening van tien miljoen euro, zoals voorgesteld door de coalitie van GroenLinks, VVD, D66, PvdA, CDA en ChristenUnie-SGP. Het pakket werd door alle gemeenteraadsfracties (behalve de Partij voor de Dieren) aangenomen. Hoewel het faillissement van dit Rotterdams icoon natuurlijk ondenkbaar is, durfde menig dierenliefhebber tóén pas opgelucht adem te halen. Het is zeker geen luxe donatie: het park moet de tien miljoen zo snel mogelijk terugbetalen moet ook verplicht in de organisatie gaan snijden. Begin november ontvangt Diergaarde Blijdorp alvast vier miljoen euro en in januari 2021 wordt de resterende zes miljoen overgemaakt. Kortom: de komende jaren zullen tamelijk mager blijven. Het is niet de eerste keer dat Blijdorp op een houtje moet bijten. Na de kredietcrisis bouwde de Gemeente Rotterdam de subsidie razendsnel af, van 4,8 miljoen in 2010 naar acht ton in 2015. Om een faillissement af te wenden vond omstreeks 2013 al een reorganisatie plaats. Bekende namen zoals Rob van Loon, Henk Zwartepoorte en Willem Schaftenaar zouden, direct of indirect, een punt zetten achter hun carrière in Blijdorp. Een flink aantal diersoorten, met name reptielen en amfibieën, verdween uit de collectie en over het algemeen kregen de resterende verzorgers het drukker, wat leidde tot minder ruimte voor specialisme. Pas de laatste paar jaren krabbelde de Diergaarde weer op: het in 2019 geopende Natuurbehoudscentrum, een toevluchtsoord voor allerlei uiterst zeldzame maar niet zulke bekende soorten, was bijvoorbeeld het geesteskind van wijlen Zwartepoorte. Blijdorp nam datzelfde jaar de rol van EEP-coördinator voor de Rüppells gier en Egyptische landschildpad op zich, beiden kritiek bedreigd in hun voortbestaan. Begin dit jaar keerde ook een vakgroep terug die zich specialiseert in de zorg voor vogels en nog zeer recent werd er gefokt met de Antilliaanse leguaan, een kritiek bedreigde diersoort uit Caraïbisch Nederland.

Klik HIER voor een eerder artikel over het massa-ontslag.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook). In 2016 claimde PvdD-fractievoorzitter Jeroen van der Lee tijdens een radiodebat met toenmalig directeur Marc Damen foutief dat de netgiraffe de status van ‘least concern’ zou hebben op de Rode Lijst.

Dreigend faillissement Blijdorp: Gemeente springt bij

Foto: @bertwijbenga (Twitter). Eerder verdedigde de wethouder ook de acht ton jaarlijkse subsidie die door Blijdorp voor educatieve doeleinden gebruikt wordt.

Diergaarde Blijdorp mag niet failliet gaan, dat benadrukt wethouder Bert Wijbenga (VVD) van handhaving, buitenruimte, integratie en samenleven. Omdat het Rotterdamse dierenpark de laatste weken afstevende op de afgrond, komt de Gemeente nu met een lening van 10 miljoen euro: precies het bedrag dat nodig was om het gat in de begroting te dekken. Eerder verklaarde burgemeester Aboutaleb solidair te zijn met Blijdorp en zijn partij, de Partij van de Arbeid, vroeg in de Gemeenteraad een speciaal debat aan om een overbruggingskrediet te regelen. Het is zeker geen luxe donatie: het park moet de lening zo snel mogelijk terugbetalen en moet ook zijn vaste kostenposten weten te verlagen. In het kader daarvan is enige tijd terug al aangekondigd dat een kwart van de 180 vaste contracten in Blijdorp opgezegd zal worden. Begin november ontvangt Diergaarde Blijdorp alvast vier miljoen euro en in januari 2021 wordt de resterende zes miljoen overgemaakt. Wel moet de Gemeenteraad eerst nog instemmen met het reddingsplan.

Het Rotterdamse icoon is nooit echt opgekrabbeld van de sluiting in het voorjaar, toen het park twee maanden lang gesloten was voor bezoekers in de strijd tegen de COVID-19-pandemie. In tegenstelling tot andere bedrijven, die hun uitgaven konden minimaliseren tijdens de sluiting, verbrandde Blijdorp per maand twee miljoen euro om de zorg voor de zeshonderd aanwezige diersoorten voort te zetten. De huidige maximale bezoekerscapaciteit van 5.000 per dag, die vaak niet eens gehaald wordt, zorgt ervoor dat de inkomsten van Blijdorp nog altijd beneden peil zijn. Al met al schat de Diergaarde zijn eigen omzetverlies van 2020 in op 17 miljoen, waar tegenover staat dat Blijdorp zeven miljoen heeft weten te besparen tijdens de lockdown. De vereniging Vrienden van Blijdorp liet direct weten financieel bij te springen en ook de ‘Blijdorpert‘-publiekscampagne was zeer succesvol. Blijdorper Bende stuurde een open brief naar alle Raadsleden van Rotterdam en Statenleden van Zuid-Holland en een petitie, gestart door Dustin van den Hoven uit Amersfoort, is inmiddels een paar duizend keer getekend.

Lees HIER het nieuwsbericht over de aangekondigde reorganisatie van Diergaarde Blijdorp.

Foto: Patrick Kruizinga (BB-Facebook)