Blijdorp neemt afscheid van leeuwin Bente: ”geen leeuwwaardig bestaan”

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Diergaarde Blijdorp rouwt om de dood van Aziatische leeuw Bente. Het park heeft besloten haar in te slapen omdat ze steeds ergere neurologische klachten had. ”De situatie bleef lange tijd stabiel maar de laatste maanden namen de klachten dermate toe dat van een leeuwwaardig bestaan geen sprake meer was.” Bente is 15 jaar oud geworden.

Het verhaal van de Aziatische leeuw in Rotterdam begon in 2005, toen de al de zwangere Shantee introk in het Roofdieren-Gebouw. In 2006 beviel ze hier van Bente en diens tweelingzusje Mika. Trouwere dierentuinbezoekers zullen zich wellicht herinneren dat Mika voor de ogen van een bezoekersmassa verdronk tijdens een neurologische aanval eind 2007. De Diergaarde laat nu weten dat ook Bente al langere tijd kwakkelt met soortgelijke klachten. ”Ze liep heel ongecoördineerd en had zichtbaar moeite om goed door de bochten te lopen. Hierdoor struikelde ze veel en hield haar kop continu in een verkrampte houding.” Bente heeft geen nazaten, omdat ze al haar jongen kort na hun geboorte doodbeet.

Blijdorp weet verder te melden: ”Sinds enige tijd is bekend dat neurologische klachten voorkomen bij veel meer Aziatische leeuwen van diverse afkomst, in verschillende tuinen en in [de laatste wilde populatie in India].” Gezien de Aziatische leeuw eens gereduceerd was tot enkele tientallen individuen, bestaat de kans dat generatielange inteelt de soort ernstig heeft verzwakt. Ook Aapal, de mannetjesleeuw van Blijdorp, is vorig jaar ingeslapen na een lang ziekbed.

Mogelijk dat nieuwe wetenschappelijke inzichten kunnen helpen. Het idee dat er een Aziatische en een Afrikaanse ondersoort zijn, is wellicht achterhaald. De IUCN, de organisatie die de Rode Lijst beheert, gaat tegenwoordig uit van een noordelijke en een zuidelijke ondersoort. Dat betekent dat de Aziatische leeuw gelijk wordt gesteld aan de populaties uit West-Afrika en de Sahel. Wellicht dat ‘vers bloed’ de Aziaten goed zou doen. Er wordt gewacht op verder bewijs voor deze theorie voordat er iets mee wordt gedaan.

Lange tijd gold dat de Rotterdamse leeuwinnen niet door één deur konden. Bente en Churchilla (Chica) hielden elkaar gezelschap als één groepje, Lalana leefde samen met haar drie welpjes. Nu blijft Churchilla dus alleen achter. De fokcoördinator in Denenmarken buigt zich over de kwestie.

Foto: Cor Exalto (BB-Facebook). Bente en Aapal. 

Flamingo’s strekken vleugels in nieuwe volière Blijdorp

Foto: Monique van Oort-Schenk (BB-Facebook)

Na de winter achter de schermen doorgebracht te hebben, is het goed vertoeven op de nieuwe grasmat. De grote flamingo’s, sinds jaar en dag onderdeel van de ‘oude ingang’ van Blijdorp, hebben een nieuw optrekje. Er is een net gespannen over hun strand, dat zelf ook een facelift heeft gekregen. Op 10 mei mochten ze voor het eerst naar buiten, maar de officiële opening vond vandaag pas plaats.

Het nieuwe perk is niet het enige waar de roze vogels aan moeten wennen. Al sinds 2004 heeft er geen succesvolle voortplanting plaatsgevonden, met vergrijzing tot gevolg. Toentertijd vond er een transport plaats en ogenschijnlijk heeft dat de sociale dynamiek in de groep sterk verstoord. Als er al eieren gelegd werden, waren die een makkelijke snack voor hongerige meeuwen. Inmiddels tikt een aanzienlijk deel van de kolonie de vijftig aan, met uitschieters richting de zestig. Het logische gevolg is dat de groep al een tijdje krimpt.

Om leven in de brouwerij te brengen, zijn maar liefst vijftig extra flamingo’s uit de dierentuinen van Hilvarenbeek, Odense en Arnhem aangekomen in de Maasstad. Dat brengt de stand op ruimschoots 120 flamingo’s in Rotterdam. De hoop is dat de nieuwkomers het voortouw nemen bij de balts en nestbouw.

Vleugellam

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)

De oorspronkelijke reden voor de verbouwing was een wet die per 2018 inging. Het betreft het verbod op leewieken: een praktijk waarbij de uiteinden van de vleugels op jonge leeftijd geamputeerd worden, zodat de dieren permanent hun vliegvermogen kwijtraken. Voor flamingo’s, die te stressgevoelig en talrijk zijn om ieder voorjaar te kortwieken, is dit de enige realistische manier om te voorkomen dat ze opstijgen uit een niet-overdekt verblijf. Op de oudere flamingo’s heeft dit besluit natuurlijk geen invloed, maar het is wel degelijk relevant voor nieuwe aanwinsten!

Toch is de volière niet alleen een manier om om te gaan met nieuwe wetgeving. Vogels vinden het ook makkelijker om te paren wanneer ze niet geleewiekt worden, want ze gebruiken hun vleugels voor balans. Verder helpt de nieuwe omheining ook om roofdieren buiten de deur te houden. Dit project lijkt het dierenwelzijn van de flamingo’s dus zeker ten goede te komen!

Rijksmonumenten

De nieuwe volière was ruim vijf jaar onderhevig aan gesteggel met de Welstandscommissie van de Gemeente Rotterdam, die zich om de monumenten in de stad bekommert. De nieuwbouw wordt immers omgeven door gebouwen die in de jaren ’40 gerealiseerd zijn, onder leiding van architect Sybold van Ravesteyn. Denk aan de Rivièrahal, het Roofdieren-Gebouw, de Winkel van Sinkel en zelfs het binnenverblijf van de flamingo’s zelf: het oude Speelgebouw. Minder tastbaar, maar eveneens beschermd, is het ‘karakter’ van de padenstructuur en het voorplein…

Uiteindelijk is het hele verblijf een stukje naar het noorden opgeschoven ten opzichte van zijn oorspronkelijke locatie, om het entreeplein minder te overschaduwen. Gevolg van deze compromis is wel dat de oude uilenvolière afgebroken moest worden. Een nieuwe rij bomen moet de volière aan het zicht onttrekken en het kijkpunt is een kwartslag opgeschoven. Bovendien is het verblijf cirkelvormig en ‘krult’ de waterpartij mee met de rand van de kooi. Van de hoogte van de palen tot de minutieuze vormgeving van de hekjes bij de kijkplek: over alles is nagedacht.

Succesverhaal

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Van nature komt de grote flamingo voor op het Indiase subcontinent, in het Midden-Oosten, kustregio’s van Afrika, rondom de Kaspische Zee en zelfs in het Middellandse Zeegebied! Sterker nog, bij tijd en wijlen strijkt een verwilderde populatie uit Duitsland ook in Nederland neer. Het is een aangename afwisseling om te kunnen melden dat het aantal grote flamingo’s in het wild zelfs een beetje toeneemt. Het toekomstperspectief van deze unieke vogels is dan ook rooskleurig te noemen.

Het is bekend dat er bij deze suikerspinnen-op-stelten niet alleen heterostellen gevormd worden, maar ook veel man-man en vrouw-vrouw koppels. Vaak fungeren zij als pleegouders voor weeskuikentjes, maar soms eigenen ze zich ook op een wat hardhandigere wijze eieren toe. Gebleken is dat kuikens met twee vaders een twee keer zo grote overlevingskans hebben. Over het fenomeen ‘liefde’ bij dieren bestaat veel discussie, maar vaststaat dat flamingo’s doorgaans jaren trouw blijven aan hun partner. Alhoewel, ‘trouw’ – vreemdgaan is ook bij onze roze vrienden niet ongehoord.

Foto: Stichting SOVON (stats.sovon.nl). Archieffoto.

De flamingo’s hebben ook onderhuurders. De krakeend (Mareca strepera) is een nieuwkomer voor Blijdorp. De vrouwtjes van deze soort lijken vrij veel op de welbekende wilde eend, terwijl de mannetjes gekenmerkt worden door een unieke grijze ‘ruis’ op hun borst. Ook voor deze watervogels, die op het hele noordelijk halfrond voorkomen, geldt dat ze steeds talrijker worden. Het Nederlandse landschap in het bijzonder lijkt in de smaak te vallen, want in vijftig jaar tijd zijn ze gegaan van dwaalgast tot permanente inwoner van de Randstad. De stenige bodem van kanalen bevordert algengroei, en daar spelen ze op in. Tot op de dag van vandaag is hun populatietrend in Holland er eentje van exponentiële groei. De precieze redenen voor hun recente, mondiale succes zijn nog niet in kaart gebracht, maar mogelijk profiteren ze van de aftocht van eendensoorten die minder goed tegen menselijke verstoring kunnen. Er zijn ook een aantal krakeenden in de Grote Vijver geplaatst. De eenden zijn afkomstig van de vogelopvang in Zundert.

Donatie

Door de pandemie gaat het financieel niet goed met de Diergaarde. Dat er toch vernieuwd kan worden, is met dank aan de vereniging Vrienden van Blijdorp. Zij hebben de benodigde fondsen zelfstandig ingezameld en hebben het verblijf dus ‘gedoneerd’. Ook andere organisaties dragen een steentje bij, zoals het Fonds Schiedam Vlaardingen e.o. en het Hoogheemraadschap. Daardoor kon ook het entreeplein aangepakt worden. Ondergronds is nu een wateropslag (490.000 liter) gerealiseerd, om excessief regenwater niet direct op het riool te hoeven afwentelen. Het sluit mooi aan op de bestaande waterzuivering in de kelder van het Roofdieren-Gebouw. Het asfalt op het plein is vervangen door sierlijke klinkers.

VIDEO: flamingo’s testen nieuwe buitenverblijf

De flamingo’s mochten voor het eerst naar buiten gisteren! De officiële onthulling van de nieuwe volière laat nog even op zich wachten en dat geldt ook voor ons nieuwsartikel 😉 Lees tot die tijd alvast over deze roze ‘wondervogels’ op hun ‘Ontdek…’-pagina en bekijk het onderstaande filmpje. Echte globetrotters!

Olifantje geboren in Diergaarde Blijdorp

Na een zwangerschap van bijna twee jaar, is het nog even wennen voor Aziatische olifant Bangka: eindelijk zit haar dracht erop. Haar derde kindje is een feit. De Diergaarde had het begin van de bevalling gisteravond al aangekondigd, maar het bleef bij sporadische weeën en Blijdorp trok die voorspelling enkele uren geleden terug naar aanleiding van nieuwe bloedmonsters. Kort na middernacht leefde de kudde echter opeens op en toen was het snel gebeurd. De kleine kwam op 5 mei omstreeks 00.03 ter wereld.

Diergaarde Blijdorp heeft nog niks laten weten over het jong, maar op de webcams is te zien dat hij of zij al goed achter zijn moeder aanloopt – zij het met vallen en opstaan. De kudde, bestaande uit Bangka’s moeder Irma en Bangka’s oudere dochter Faya, is op moment van schrijven nog aan het bedaren van alle commotie, en houdt het kalf beschermend in hun midden. De vader van de kleine is Timber, die vorig jaar naar Wildlands verhuisd is in het kader van het Europese fokprogramma, dat door Blijdorp gecoördineerd wordt en waaraan zo’n zeventig parken meedoen.

De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek heeft laatst een beurs toegekend aan Diergaarde Blijdorp en Wageningen University & Research om uitvoerig DNA-onderzoek te verrichten in Europese zoos. Denk aan het in kaart brengen van erfelijke ziektes, verwantschappen die niet bekend zijn in bij de coördinator van het fokprogramma en ook de roots van de vele aparte families in dierentuinen. Er bestaan momenteel drie algemeen geaccepteerde ondersoorten van de Aziatische olifant: die van Sri Lanka, die van Sumatra en de ‘Indische’ van het Aziatische vasteland. Niemand weet echter tot welke categorie de olifanten van Noord-Borneo behoren; wellicht zijn ze zelfs verschillend genoeg om als aparte ondersoort in stand te houden. Dit onderzoek kan dus een grote invloed hebben op hoe de olifantenpopulatie in Europa beheerd wordt, evenals op toekomstige herintroducties.

Wist je dat de kleine olli blauw bloed heeft? Toen zijn grootmoeder Irma vorig jaar vijftig jaar oud werd, namen we haar stamboom en dynastie uitgebreid onder de loep. Klik HIER om te kijken hoe de uitgebreide familie van de spruit in elkaar zit!

-> Update 14.00: Diergaarde Blijdorp heeft gemeld dat het een mannetje is.

Laatste der Mohikanen: gorilla Annet (48) overleden

Foto: Arjan Haverkamp (gorillasland.com). Annet.

Nee, aan haar was geen plekje in de spotlight. Terwijl Bokito van zijn naam een begrip maakte met zijn ontsnappingspoging, Tamani en Aya roem verwierven met hun bevallingen en Nasibu de hoofdrolspeler werd in een heus familiedrama, keek zij toe. Niet alleen dat: bijna een halve eeuw aan verbouwingen, verhuizingen, geboortes en overlijdens werden door haar overzien. En nu valt het doek. Gorilla Annet, de oudste mensaap uit Diergaarde Blijdorp, is niet meer.

Hoewel wilde gorilla’s zelden ouder worden dan 35, ging Annet al bijna een halve eeuw mee. Dat ging echter niet zonder slag of stoot. Regelmatig kreeg ze medicatie tegen uiteenlopende kwaaltjes of werd haar wat extra eten toegestopt. De afgelopen maanden ging haar conditie erg snel achteruit en ze begon zich ook steeds krampachtiger te bewegen. Daarom is besloten haar onder narcose te brengen voor uitgebreid onderzoek. Röntgenfoto’s lieten onder andere ernstige slijtage en artrose aan haar gewrichten zien. Dit moet erg pijnlijk zijn geweest en is niet behandelbaar. Haar slechte gebit, al jaren een zorgenkindje, bleek ongenadig achteruit te hollen. Om een verdere lijdensweg te besparen, is ervoor gekozen om Annette niet meer bij te laten komen uit de narcose.

Annet mag dan wel een oer-Hollandse naam hebben, maar ze had tropisch bloed. Ze is geboren in het Congowoud in (vermoedelijk) 1973 en kwam op jonge leeftijd naar Rotterdam. Samen met de heren Ernst en Sam-Sam en de dames Salomé en Xara lag ze ten grondslag aan Blijdorps foksucces met de westelijke laaglandgorilla, waar tot dan toe geen sprake van was.

Ze is vijf keer (succesvol) moeder geworden, altijd samen met Ernst. Haar eerste (gezonde) jong, Shinda, werd in juni 1985 geboren en vervolgens door de verzorgers opgevoed. Shinda is in ’90 uitgevlogen naar Artis, waar zij vervolgens voor drie jongen (Shomari, Shambe, Shae) heeft gezorgd tot haar overlijden in 2019.

Haar latere jongen heeft Annet allemaal zelf grootgebracht: Anya in ’87 (naar Tel Aviv), Ashmar in ’92 (naar Polen), Astra in ’95 (naar China) en Abeeku in ’99 (naar Leipzig). Annets stamboom waaiert vanaf daar snel uit: in totaal heeft ze 15 kleinkinderen, waarvan Aya (’95) de enige is die nog in Blijdorp woont. Aya zorgde tevens voor Annets eerste achterkleinkind, in de vorm van Adira (2006). Inmiddels heeft Annet nog drie andere achterkleinkinderen gekregen: Ayba, Aybo en Kato. De exacte getallen kunnen overigens hoger uitvallen als je doodgeboortes ook meerekent.

Annet was de laatste van de ‘founding five‘ die nog in leven was, nadat Ernst in 2017 overleed in Spanje. Ze zal ongetwijfeld gemist worden door de andere leden van de Bokito-groep, die rustig afscheid hebben mogen nemen van haar lichaam.

Foto: Patrick Kruizinga (BB-Facebook). Annet.