Drie nieuwe vogels in Blijdorp, vrijwel nergens anders te zien

Het getjirp in de Rotterdamse dierentuin klinkt weer iets luider. Blijdorp is in zijn nopjes met de aankomst van drie nieuwe vogelsoorten, zo melden ingewijden op Zootierliste. Blijdorper Bende kan deze claims nu bevestigen. En dat zijn niet zomaar wat huismussen: vrijwel nergens anders in Europa kan je deze zangvogels bewonderen.

Foto: @rick_zoophotography (BB-Instagram). Diadeemroodstaart.

De diadeemroodstaart (Phoenicurus moussieri) is de nieuwe huisgenoot van de steppeslurfhondjes, de geliefde insecteneters die naast de krokodillen wonen. Hij vervangt hier de sneeuwkaptapuiten, die overgeplaatst zijn naar het Weverkopje. Deze mannelijke roodstaart is, voor zover bekend, de enige van zijn soort binnen de Europese Unie. Van nature leven ze langs de bergachtige Noord-Afrikaanse kust, van Marokko tot Libië. Hier nestelen ze vooral in doornig struikgewas, vanwaar ze hun vrij grillige liedje zingen.

Foto: F. Spangenberg (zootierliste.de). Bruinkopgors (archieffoto).

De andere vogels verblijven vooralsnog achter de schermen. Het betreft drie zwartkopgorzen (Emberiza melanocephala) en vier bruinkopgorzen (Emberiza bruniceps). De zwartkopgors wordt slechts in één andere dierentuin ter wereld gehouden, in Amerika. Van de bruinkop bestond al een kleine Europese populatie van tien andere dieren. Deze twee gele vogeltjes zijn elkaars nauwste nog levende verwanten, alleen de kleur van hun hoofd verschilt duidelijk. De zwartkop komt iets westelijker voor, met een broedgebied in het Oostelijke Middellandse Zeegebied, Iran en de Kaukasus. De bruinkop broedt net aan de andere kant van de Kaspische Zee, in Centraal-Azië. Beide vogelsoorten overwinteren in India, wederom met een oost-west splitsing. Het zijn echte graslandbewoners, waar ze dagenlang naar zaden speuren. Ze bouwen hun nesten ook vlak boven de grond.

Geen van deze soorten verkeert in acute nood in het wild, wat betekent dat Blijdorp ze normaliter niet snel zou toevoegen aan het bestand. Nood breekt echter wet: ingewijden melden dat de dieren afkomstig zijn uit een inbeslagname door de douane op Schiphol. Ze lijken overigens in goede gezondheid te verkeren.

Foto: Rob van Bemmelen (waarneming.nl). Af en toe duikt de zwartkopgors ook op in Nederland. Of het gaat om ontsnapte ‘huisdieren’ of natuurlijke dwaalgasten, is niet helemaal duidelijk.

Neushoorn (31) sterft na gevecht met dochter: Blijdorp in shock, verblijf pas uitgebreid

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Namaste (links) en Karuna (rechts).

Diergaarde Blijdorp rouwt om de dood van Indische neushoorn Namaste. Het overlijden van de seniore dikhuid is het directe gevolg van een schermutseling met haar volwassen dochter Karuna. Ze had haar kaak gebroken en met geen perspectief op herstel hebben de verzorgers besloten om ‘Nammie’ in te slapen. Ze is 31 jaar oud geworden, het merendeel van haar dagen heeft ze in Rotterdam doorgebracht.

Namaste werd in 1991 geboren in de dierentuin van Stuttgart. Op tweejarige leeftijd maakte ze de wissel naar de Maasstad, waar ze samen met soortgenootje Nico de Dikhuidenvleugel van de Rivièrahal betrok. Kort daarna maakte het echtpaar de overstap naar Taman Indah, het nieuwe megacomplex voor Aziatische dieren dat zijn tijd flink vooruit was. Daar beviel Namaste tussen 1997 en 2017 maar liefst zeven keer, haar nazaten zijn inmiddels tot in Indonesië verspreid. Namaste was de allereerste Indische neushoorn die zich op Hollandse bodem voortplantte.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Karuna (achter) en Namaste (voor).

Iedereen kon al een tijdje zien dat ze haar ouderdom voelde. Al geruime tijd terug ontstond een chronisch voetprobleem, met een dusdanig specialistische behandeling dat besloten werd om Namaste permanent onder de hoede van Blijdorp te houden. De laatste jaren kwamen daar talloze andere kwaaltjes bovenop, waaronder extreme slechtziendheid.

Dat was een van de factoren die meespeelde bij het besluit om Karuna, haar jongste kind, wat langer in het ouderlijk nest te houden. Ogenschijnlijk hielp haar aanwezigheid haar navigeren en de twee konden het lange tijd prima vinden. Bovendien had de Diergaarde weinig keuze: Namastes genen waren reeds wijdverspreid in Europa en de fokcoördinator kon geen geschikt heenkomen vinden voor Karuna. Eerder dit jaar werd bekend dat een dierentuin in het Zuid-Amerikaanse Peru in aanmerking kwam, Karuna’s verhuizing stond gepland voor het najaar. Blijdorp was van plan om Namaste haar oude dag in Rotterdam te laten slijten, waarna haar verblijf geërfd zou worden door de Maleise tapirs.

Nog geen twee weken geleden mochten de pantserneushoorns het uitbreidingsterrein van haar verblijf verkennen, direct grenzend aan het nieuwe Himalayagebied. Het is niet te zeggen of dit extra territorium de relatie tussen moeder en dochter heeft verslechterd.

Foto: Ria van der Graaf (BB-Facebook). Indische neushoorn Namaste (1991-2022).

Blijdorp heropent nostalgische bergrots; zeven rode panda’s & vijf kuifherten in Rotterdam

Foto: Monique Koster (BB-Facebook)

Het is een machtig aanzicht: de Bergdierenrots in Blijdorp, een begrip in Rotterdam, pronkt weer in vol ornaat. Tien jaar lang was de bouwvallige rotstoren uit 1940 geheel aan het zicht ontrokken, in afwachting van een broodnodige restauratie, zoals dat in de jaren ’60 ook gedaan is. ‘Versie drie’, die vandaag opgeleverd werd, combineert de imposante, puntige piek uit 1940 met de bredere basis uit 1960. Architectuur anno toen, dierenwelzijn anno nu, is het idee daarachter. Met een beetje geluk kan je de eerste inwoners al spotten.

Van apen naar panda’s

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Rode panda Fang-Pi verhuist binnenkort naar India.

Na vroeger allerlei apen en geiten gehuisvest te hebben, is de Bergdierenrots nu het heenkomen van de rode panda en het kuifhert. Tijdens de verbouwing is achter de schermen een nieuw koppeltje samengesteld: Miyuko en Kwina. Hun kennismaking was succesvol – érg succesvol zelfs. Kwina is recent bevallen van een tweeling. Het prille gezin mag nu voorzichtig hun nieuwe liefdesnestje verkennen. Het naastgelegen bosverblijf wordt nu bewoond door vrouwtje Fang-Pi, die hiervoor bij de dwergmangoesten op de Afrikaanse Savanne zat. Zij is momenteel in afwachting van een transport naar India. In de quarantaine zitten sinds kort nog twee jonge zusjes uit het Tsjechische Ostrava. Even leek het erop dat zij ook bij de opening zichtbaar zouden zijn, maar nu blijkt dat zij met wormen kampen en daarom blijven zij voorlopig in isolatie.

En hoe zit het met de kuifhertjes, waarvan er drie in de Chinese Tuin wonen en twee achter de schermen zaten? De botanici van Rotterdam adviseren dat de soort volgend jaar pas overgeplaatst wordt naar de Bergdierenrots. De planten zijn nu nog erg jong en kwetsbaar. Een seizoen met de herten zouden ze waarschijnlijk niet doorstaan, terwijl de schuchtere hoefdieren juist veel behoefte hebben aan beschutting. Daarom bivakkeert het backstage koppeltje vooralsnog in het bosverblijf, waar zij vóór de verbouwing ook al zaten.

Totaalbelevening

Foto: Jean-Luc Sleijpen (BB-Facebook)

De Bergdierenrots is nu een onmisbaar landschapselement in Blijdorp en is al zichtbaar vanuit de Maleise Bosrand. De Himalaya-biotoop completeert zo de Aziatische totaalbeleving: nu loop je als bezoeker als het ware vanuit het tropische Zuidoost-Azië via de Nepalese en Bhutaanse bergen naar het Indiase subcontinent. De entree tot de Himalaya is een unieke van monumentale architectuur en Tibetaanse sferen. Het oude rosarium is in ere hersteld, maar dan wel met een Aziatisch tintje. Het oude stalgebouw, ontworpen door Sybold van Ravesteyn, wordt omgeven door traditionele pilaren en vlaggen. Voorheen diende dit pand als patatrestaurant, nu is het interieur aangekleed met educatie. Er zijn ook een kleine speeltuin en een toilet in dit hoekje.

De hoofdroute leidt via de educatiehut weer naar buiten, waar je vervolgens direct naast het nieuwe pandaverblijf staat, met de Bergdierenrots als dramatisch decor. De rode panda’s zullen vooral rondklauteren in de bomen op de voorgrond, zoals de Himalayaberken en -ceders. Om in hun klimbehoefte te voorzien, zijn er ook plantenbakken verstopt in de kiertjes van de rotstoren is de bodem van de betonnen put ietsjes opgehoogd. De Bergdierenrots oogt dan ook íets minder hoog dan vroeger. Op de grond, tussen de varens en rododendrons en langs de oevers van het stroompje, zullen de kuifhertjes zich in de toekomst helemaal thuis voelen.

Kijk hieronder de metamorfose van de Bergdierenrots terug. Het artikel gaat verder onder de foto’s!

Pre-verbouwing
Foto: Jim Louwerens (BB-Facebook)
« van 10 »

Toekomstplannen

Foto: Diergaarde Blijdorp (Facebook). Overgang van Bergdierenrots naar vlonder.

Links van de Bergdierenrots betreed je via een hutje een vlonder. Deze kronkelt langs en door het oude pandaverblijf, dat een grondige make-over gekregen heeft en nu dus één rode panda en twee kuifhertjes herbergt. Vanaf hier heb je zicht op het vergrootte verblijf van de Indische neushoorns. Eens zaten hier de witlipherten, maar de laatste jaren diende het als flexibel separatieperk, aan het zicht onttrokken. Deze uitbreiding is mogelijk gemaakt door de Vrienden van Blijdorp, die dit jaar tevens €2.000 doneren voor natuurbehoud in Nepal.

De neushoorns, die alleen nog te vinden zijn in gefragmenteerde graslanden langs de zuidflank van de Himalaya, vormen een perfecte overgang naar de dikhuidenwereld van Taman Indah. Overigens is deze thematische transitie geen lang leven beschoren, want het lijkt erop dat de Indische neushoorn uit Rotterdam gaat verdwijnen. Blijdorp houdt momenteel twee vrouwelijke neushoorns: Namaste en haar dochter Karuna. Karuna gaat waarschijnlijk dit jaar nog op transport en Namaste is alweer 31 jaar oud en takelt zichtbaar af. Het is de bedoeling dat de tapirs het perk uiteindelijk erven. Deze soort komt voor op het Maleisisch schiereiland, wat ongeveer even ver van de Himalaya verwijderd is als de afstand Rotterdam-Warschau…

Foto: Diergaarde Blijdorp (Facebook). Terugkijkend naar de Bergdierenrots vanaf het vlonder.

Pre-corona was het de bedoeling dat ook het terrein achter de Bergdierenrots, met een oppervlakte van ongeveer 2.000 m2, uitgebreid ontwikkeld zou worden. In verband met de verslechterde financiële situatie van het dierenpark is daar nu vanaf gezien. Het is echter de bedoeling dat hier in de komende jaren minimaal een verblijf voor de manoel gerealiseerd wordt. Deze kleine katachtige woont momenteel op de Mongoolse Steppe, maar die biotoop moet wijken voor het nieuwe olifantenverblijf. Een andere toepasselijke inwoner zou de glansfazant zijn, die momenteel in de Grote Vliegkooi leeft, een verblijf dat eveneens tegen de vlakte gaat. De Victoria Serre, die over enige tijd verbouwd gaat worden, huisvest ook veel zeldzame zangvogels uit Noord-India, zoals de neushoornvogel, irenabuulbuul, geelkeelgaailijster en shamalijster. Binnen de organisatie wordt echter ook nagedacht over grotere zoogdieren, zoals langoeren, otters, takins of sneeuwpanters.

Natuurbehoud en dierentuinen

Dat brengt ons tot de controversiële soortkeuze: veel fans waren teleurgesteld toen ze hoorden dat de Bergdierenrots enkel dieren zou gaan huisvesten die al in Blijdorp te zien waren. Dit is echter een pragmatische afweging van de Diergaarde. De Bergdierenrots heeft een monumentale status – of preciezer gezegd, de ‘bunker’ binnen de rotstoren, die als enige onderdeel nog authentiek uit 1940 komt, geniet deze beschermde status. Voor grotere diersoorten is het buitenverblijf al aan de krappe kant, maar voor een degelijk binnenverblijf is binnen de monumentale contouren al helemaal geen ruimte hier. Daardoor stond van meet af aan vast dat er uitsluitend kleinere dieren gehouden konden worden.

Foto: Erik Heikens (BB-Facebook). Het opgeknapte bosverblijf. De looprichting door dit verblijf is in feite omgekeerd.

Uiteindelijk is de keuze gemaakt voor de rode panda en het kuifhertje omdat Diergaarde Blijdorp de fokprogramma’s van deze soorten coördineert. Het is bij fokprogramma’s altijd handig wanneer er parken zijn die extra ruimte hebben waar flexibel mee omgegaan kan worden. Zo is er altijd wel een volwaardig opvangadres voor jongvolwassen pubers en oude pensionado’s die niet gekoppeld kunnen worden. Als fokcoördinator wil Blijdorp het goede voorbeeld geven aan andere dierenparken.

Voor de rode panda in het bijzonder speelt daarnaast een nieuw herintroductieproject in India. Daarvoor worden Europese panda’s naar lokale kweekcentra gebracht, waarna hun jongen uitgezet kunnen worden in het wild. Fang-Pi is nota bene naar Blijdorp gekomen omdat Rotterdam als een soort doorvoerlocatie dient voor dit traject. Kortom, voor natuurbehoud is het handig als de kleine panda en het kuifhertje wat ‘ademruimte’ hebben in gevangenschap. Voor meer informatie over Blijdorps betrokkenheid bij het Red Panda Network in Nepal, check onze nieuwe ‘Ontdek…’-pagina!

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Jonge rode panda’s Inês en Vanda in 2017.

Gorillapuber Blijdorp eindelijk naar België, na vier jaar isolatie

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Westelijke laaglandgorilla Nasibu heeft afscheid genomen van Rotterdam. Pairi Daiza, in Wallonië, is zijn nieuwe adres. De verzorgers en vaste bezoekers van Blijdorp gaan hem missen, maar tegelijkertijd is zijn vertrek een feestelijke aangelegenheid. Het transport van Nasibu was namelijk jarenlang onderhevig aan vertragingen en onduidelijkheid.

Schot in het duister

In 2007 werd Nasibu geboren in de dierentuin van Frankfurt, met Rebecca als moeder en Matze als vader. Matze was toen al vijftig jaar oud en kort na Nasibu’s eerste verjaardag overleed hij. Matzes plaatsvervanger, Viatu, moest echter niets weten van zijn stiefzoon. Nasibu was zijn leven niet zeker in Frankfurt en daarom werd, na veel wikken en wegen, besloten om de gehavende kleuter te scheiden van zijn familie en elders een tweede kans te bieden.

Foto: Carla Dekkers (BB-Facebook). Nasibu kort na aankomst in Blijdorp.

De Blijdorp-stam was de uitgelezen kandidaat: toen Bokito enkele jaren eerder het stokje had overgenomen van zilverrug Ernst, had hij zich liefdevol ontfermt over de kleintjes. Toch bleef de introductie spannend. Uiteindelijk was het – ironisch genoeg – vooral Bokito’s eerdere adoptiezoon, Thomas, die enige moeite had met de nieuwkomer. Binnen enkele maanden was de integratie van Nasibu voltooid. Op YouTube is een filmpje uit 2016 te vinden van een stoeipartij tussen Bokito en Nasibu. Nogal een verschil met het beeld dat veel Nederlanders eerst van Bokito hadden, dat van een temperamentvolle, ontsnapgrage slungel. Nasibu’s speelse persoonlijkheid was een wezenlijke verrijking voor de groep, en werd soms ook gekopieerd door de mensapen die toentertijd geboren werden.

Spanning

Zulke dikke vrienden bleven de mannen echter niet voor eeuwig. Omstreeks 2017 was Nasibu’s puberteit goed en wel begonnen. Zijn stoeigedrag veranderde, langzaam maar zeker, in serieuzere krachtmetingen. Bokito hoefde zich geen zorgen te maken, maar zwakkere leden van de groep wel degelijk. Nasibu’s voornaamste conflict ontstond tussen hem en Annet. Annet was de moeder-overste van de groep. Haar dagen als fokvrouwtje lagen achter haar, daarvoor was ze te oud, en daardoor bungelde ze samen met Nasibu onderaan de rangorde.

Foto: Patrick Kruizinga (BB-Facebook). Annet.

Eerst verzette Annet zich, onverschrokken als vanouds, tegen de spierballentaal van Nasibu. Naarmate Nasibu volwassener werd en Annet verder aftakelde, veranderde de dynamiek. Voederschema’s moesten worden aangepast zodat Annet nog aan haar kostje kon komen en regelmatig stopten de verzorgers haar stiekem wat extra’s toe. De spanning in de groep liep op.

Alle ogen waren gericht op de fokcoördinator in Apenheul, wiens taak het was om een nieuw thuis te vinden voor Nasibu. Helaas was zijn familie al rijkelijk vertegenwoordigd in Europa, dus een rol als fokman leek onwaarschijnlijk. Dat betekende dat er gezocht moest worden naar een geschikt mannengroepje, maar ook dat bleek moeilijk. In mannengroepen heerst vaak een fragiel evenwicht. Daarom blijven die groepen doorgaans klein en wordt er zo weinig mogelijk geschoven. Lange tijd was de hoop gevestigd op een mannengroep in een Deense dierentuin maar dat ging uiteindelijk toch niet door. Vooralsnog zou het handhaven van de vrede in Blijdorp de taak van Bokito blijven.

Vlam in de pan

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

De escalatie vond begin 2018 plaats. De Vrienden van Blijdorp schreven nadien: ”In het wild zie je dat een mannetje door de zilverrug wordt weggejaagd. Deze man verdwijnt dan niet meteen, hij blijft nog een tijdje aan de buitenrand van de groep. Soms komt hij weer terug, dan wordt hij weer weggejaagd. Bij dieren in gevangenschap sta je als verzorgers dan voor een flinke uitdaging. Aan de ene kant wil je dat de dieren zo veel mogelijk hun natuurlijke proces kunnen volgen, aan de andere kant wil je niet dat dieren onnodig gewond raken.” De verzorgers voelden de bui hangen en verplaatsten de naburige mangabeys, zodat hun deel van het Mensapengebouw als extra uitwijkmogelijkheid voor de gorilla’s kon dienen.

Nasibu zonderde zich steeds vaker af in delen van het binnenverblijf, het proces leek vredig te verlopen. Begin 2018 overschreed Nasibu echter een grens van Bokito: hij paarde met een van de vrouwtjes. Zijn aanwezigheid in de groep werd niet langer getolereerd en Nasibu werd het oude verblijf van de mangabeys ingejaagd. De schuif viel dicht en de scheiding van Nasibu van de groep was definitief. Het heeft enige tijd geduurd voordat de rust wederkeerde in de gorillagroep.

Perspectief

Foto: Ron Goud (BB-Facebook)

Een jongvolwassen gorilla kan best een tijdje zelfstandig leven. Blijdorp hield de groep soms een dagje binnen en dan mocht Nasibu de benen strekken in het buitenverblijf. Als de verzorgers een gaatje in hun rooster hadden, dan besteedden ze die aan het entertainen van de puber. Toch moest er wel degelijk een nieuwe thuishaven gevonden worden voor Nasibu.

De fokcoördinator had ondertussen niet stilgezeten en had een oplossing gevonden down-under. Orana Wildlife Park in Nieuw-Zeeland had in 2015 een nieuw gorillacomplex gebouwd, dat twee buitenverblijven telt. In het ene verblijf woonde reeds een kleine mannengroep, het andere perk werd tijdelijk gebruikt om orang-oetangs te huisvesten. Zij woonden eigenlijk in de Auckland Zoo, maar hun verblijf werd gerenoveerd en Orana ving de dieren op. De verbouwing in Auckland zou tot 2019 duren, waarna de orang-oetangs weer zouden vertrekken en Orana ruimte zou hebben voor de komst van Nasibu, alsmede enkele vrouwelijke gorilla’s.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

De werkzaamheden in Auckland liepen echter uit, pas in maart 2020 verlieten de orang-oetangs Orana. Mocht dat nou tevens de maand zijn dat de COVID-19-pandemie uitbrak… De grenzen van Nieuw-Zeeland zijn sindsdien nagenoeg geheel gesloten en het internationale transport van primaten is ook onderhevig aan allerlei beperkingen.

Met weinig uitzicht op vooruitgang is daarom besloten om af te zien van Nasibu’s emigratie naar Nieuw-Zeeland voor nu. Pairi Daiza is dus het nieuwe bezoekadres van Nasibu, waar hij een ruim verblijf mag betrekken. Aanvankelijk was het de bedoeling dat hij hier in een mannengroep geplaatst zou worden, maar daar is de fokcoördinator sindsdien op teruggekomen. De nieuwste inzichten zijn dat Europa wel een paar Nasibu-Juniors kan gebruiken. Hij mag zijn charmes gaan beproeven met de vrouwtjes Uzuri (Duisburg, 2008) en Gasira (Keulen, 2010). Wie weet wordt hij wel net zo’n goede zilverrug als z’n adoptievader…

Dit artikel is geschreven met dank aan ”@Joost” op laafsekikkers.be, die zich verdiept heeft in de stand van zaken in Nieuw-Zeeland.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Nasibu speelt met een jonge gorilla.

Anticonceptie gorilla Blijdorp werkt niet, Bokito onverwachts vader geworden

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

De dierenverzorgers in Rotterdam werden vanochtend nogal verrast door de westelijke laaglandgorilla’s: liefdevol hield vrouwtje Aya een pasgeboren mensaapje vast in haar armen. De dierentuin was niet op de hoogte van de zwangerschap. In principe zijn de bloedlijnen van Bokito en Aya voldoende vertegenwoordigd in Europese dierentuinen, dus de Blijdorpse dames zaten al enige tijd aan de pil. Waterdicht was de anticonceptie dus niet: een gelukje bij een ongelukje.

Woningcrisis

Voor diersoorten waarvoor een fokprogramma bestaat, geldt dat de Europese coördinator jaarlijks bepaalt welke dieren zich mogen voortplanten. Dat wordt gedaan aan de hand van wiskundige modellen, zodat de populatie zo gezond mogelijk blijft en er ook geen woningnood ontstaat.

Vooral die krappe huizenmarkt is de laatste jaren goed te merken bij de gorilla’s. Aya’s dochter Ayba wordt dit jaar alweer twaalf, zij staat al enige tijd op de wachtlijst voor een nieuw thuis. In de tussentijd zit ook zij aan de pil om incest te voorkomen. De verzorgers zullen zich de komende tijd dus opnieuw over de receptuur buigen. Bokito’s puberale, Duitse adoptiezoon, Nasibu, zit zelfs al sinds 2018 gescheiden van zijn soortgenoten. In april staat zijn (langverwachte) transport naar Pairi Daiza gepland.

Leerzaam

De nieuwe spruit is dus een onverwachte toevoeging aan het stamboek, maar in Rotterdam mag dat de pret niet drukken. De geboorte veroorzaakt de nodige reuring in de gorillagroep. De familie reageert energiek, maar Aya houdt hen vooralsnog op gepaste afstand. Dat geldt overigens ook voor de verzorgers, dus het zal nog even duren voordat het geslacht vastgesteld kan worden.

Aya wordt behalve door Bokito ook nog vergezeld door vrouwtje Tamani. Beide dames hebben al twee oudere kinderen in de groep. Voor hen is dit een waardevol leermoment, deze intelligente dieren leren continu van het gedrag van hun ouders. Aya heeft al veel ervaring, in totaal is dit haar vierde kind. Het is alweer de tiende keer dat Bokito een jong verwekt heeft. Direct na de geboorte speelt hij niet zo’n grote rol bij de opvoeding, hij houdt vooral de pottenkijkers en druktemakers op afstand. Als de kleintjes eenmaal hun omgeving gaan ontdekken, stelt Bokito zich doorgaans speels op.

Voorlopig blijven de gorilla’s in hun binnenverblijf. Wanneer bezoekers op kraambezoek kunnen komen, staat nog niet vast.