Ontdek tropische sferen…

-> Vastgezet bericht: scroll naar beneden voor nieuwe berichtgeving.

Hoewel Zuid-Amerika niet bijzonder rijkelijk vertegenwoordigd is in Diergaarde Blijdorp, is deze landmassa ecologisch gezien het meest diverse continent ter wereld: reis mee naar de kille Andes, de grasrijke Cerrado, de moerassige Pantanal en natuurlijk de onbetwiste parel van het Braziliaanse binnenland: de Amazone… Een spiksplinternieuwe ‘ Ontdek…’-pagina, onze beste ooit! 

Foto: Ray Beers (zoom.nl)

Dag des oordeels: Gemeenteraad stemt over noodsteun Blijdorp

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Het kritiek bedreigde Prins-Alfredhert uit de Filipijnen.

De tweede COVID-19-golf mag dan wel hard toeslaan in de Randstad, maar Diergaarde Blijdorp is nog druk bezig de wonden van de eerste golf te likken. Het totale gebrek aan inkomsten tijdens de corona-sluiting, gecombineerd met de onveranderlijke kosten om voor de 20.000 inwonende dieren te zorgen, heeft een groot gat in de begroting van de Rotterdamse dierentuin geslagen. De huidige maximale bezoekerscapaciteit van 5.000 man per dag, die vaak niet eens gehaald wordt, zorgt ervoor dat de inkomsten van Blijdorp nog altijd beneden peil zijn. Al met al schat de Diergaarde zijn eigen omzetverlies van 2020 in op 17 miljoen, waar tegenover staat dat Blijdorp zeven miljoen heeft weten te besparen tijdens de lockdown. Daarom kondigde Blijdorp al snel aan dat een reorganisatie, waarbij een kwart van de 180 vaste arbeidsplaatsen zal verdwijnen, onvermijdelijk was. In september werd bovendien duidelijk dat de Diergaarde dit jaar niet in staat zou zijn om te doneren aan natuurbehoudsorganisaties, wat het park normaliter wel doet, en dat de implementatie van het Masterplan 2030 op de lange baan geschoven moet worden. Dat, en er werd een beroep gedaan op de politiek: alleen met extra noodsteun zou Blijdorp het hoofd boven water kunnen houden. Het College van B&W kwam al snel met een voorstel, maar dat plan moest eerst nog goedgekeurd worden door de Gemeenteraad. En vandaag was het dan zover: het moment van de waarheid.

Iets na vijf uur ’s middags, nadat iedereen zijn zegje had gedaan, begon de stemming. Te beginnen bij de ingediende moties: zo wilde NIDA een toezegging dat Blijdorp aan zijn diversiteitsbeleid zou sleutelen en verder deden NIDA en DENK een verzoek tot extra onderzoek naar baanbehoud voor zoveel mogelijk medewerkers. De eerste motie kreeg niet genoeg bijval om aangenomen te worden, maar de tweede werd met een nipte meerderheid van de Gemeenteraad goedgekeurd. De resterende zeven moties waren allemaal door de SP en de Partij voor de Dieren samen ingediend. Beide partijen uitten openlijk kritiek op Diergaarde Blijdorp en zij stelden dan ook onder meer voor om Blijdorp’s participatie in de verschillende Europese fokprogramma’s voor bedreigde diersoorten stop te zetten, om de Diergaarde te dwingen om ex-proefdieren te huisvesten, om de inzet van euthanasie als uiterste populatiebeheer-middel te verbieden en om Blijdorp om te vormen tot een ”ecopark waar bedreigde diersoorten tijdelijk worden opgevangen en dat bijdraagt aan de biodiversiteit van de stad”. Geen van deze moties kreeg echter een meerderheid van de stemmen, al konden de SP en Partij voor de Dieren geregeld rekenen op de steun van 50PLUS, NIDA en DENK.

Foto: @rick_zoofotografie (BB-Instagram). Diergaarde Blijdorp fokt met de waarschijnlijk in het wild uitgestorven McCords doosschildpad.

Tot slot was het tijd om te stemmen over de noodlening van tien miljoen euro, zoals voorgesteld door de coalitie van GroenLinks, VVD, D66, PvdA, CDA en ChristenUnie-SGP. Het pakket werd door alle gemeenteraadsfracties (behalve de Partij voor de Dieren) aangenomen. Hoewel het faillissement van dit Rotterdams icoon natuurlijk ondenkbaar is, durfde menig dierenliefhebber tóén pas opgelucht adem te halen. Het is zeker geen luxe donatie: het park moet de tien miljoen zo snel mogelijk terugbetalen moet ook verplicht in de organisatie gaan snijden. Begin november ontvangt Diergaarde Blijdorp alvast vier miljoen euro en in januari 2021 wordt de resterende zes miljoen overgemaakt. Kortom: de komende jaren zullen tamelijk mager blijven. Het is niet de eerste keer dat Blijdorp op een houtje moet bijten. Na de kredietcrisis bouwde de Gemeente Rotterdam de subsidie razendsnel af, van 4,8 miljoen in 2010 naar acht ton in 2015. Om een faillissement af te wenden vond omstreeks 2013 al een reorganisatie plaats. Bekende namen zoals Rob van Loon, Henk Zwartepoorte en Willem Schaftenaar zouden, direct of indirect, een punt zetten achter hun carrière in Blijdorp. Een flink aantal diersoorten, met name reptielen en amfibieën, verdween uit de collectie en over het algemeen kregen de resterende verzorgers het drukker, wat leidde tot minder ruimte voor specialisme. Pas de laatste paar jaren krabbelde de Diergaarde weer op: het in 2019 geopende Natuurbehoudscentrum, een toevluchtsoord voor allerlei uiterst zeldzame maar niet zulke bekende soorten, was bijvoorbeeld het geesteskind van wijlen Zwartepoorte. Blijdorp nam datzelfde jaar de rol van EEP-coördinator voor de Rüppells gier en Egyptische landschildpad op zich, beiden kritiek bedreigd in hun voortbestaan. Begin dit jaar keerde ook een vakgroep terug die zich specialiseert in de zorg voor vogels en nog zeer recent werd er gefokt met de Antilliaanse leguaan, een kritiek bedreigde diersoort uit Caraïbisch Nederland.

Klik HIER voor een eerder artikel over het massa-ontslag.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook). In 2016 claimde PvdD-fractievoorzitter Jeroen van der Lee tijdens een radiodebat met toenmalig directeur Marc Damen foutief dat de netgiraffe de status van ‘least concern’ zou hebben op de Rode Lijst.

Zie ze vliegen

Foto: Annemieke de Wit (BB-Facebook). Witruggier.

Wie langs Diergaarde Blijdorp rijdt, kan meestal al een klein voorproefje krijgen van de dierentuin: zij het Amazonica vanuit de trein, Taman Indah vanaf de Stadhoudersweg of de pelikanen vanaf de Van Aerssenlaan. Nu zijn enkele inwoners echter wel érg ver van huis te vinden: afgelopen woensdag werd een witruggier gevonden in Rotterdam-Overschie, gevolgd door een caracara in de buurt van Leidschenveen en nu zou ook een blauwgele ara waargenomen zijn buiten de grenzen van het park. Ontsnappingen van diverse pluimage, al met al. Alle drie de vogels zouden onder normale omstandigheden optreden bij de Vrije Vlucht Voorstellingen, die vanwege de COVID-19-maatregelen niet doorgaan. Toch is het belangrijk dat er regelmatig geoefend wordt en daarbij kan het dus wel eens fout gaan. Voor de dieren is het fantastisch: zelfs in de grootste volière kan het natuurlijk gedrag van sommige soorten immers niet volledig nagebootst worden.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Een blauwgele ara.

Neem bijvoorbeeld de gieren: deze aaseters kunnen onder gunstige omstandigheden tot wel 300 kilometer op een dag afleggen (da’s een enkeltje Blijdorp-Londen), terwijl ze hun vleugels bijna nooit hoeven te slaan. Dat komt doordat ze haarfijn kunnen aanvoelen hoe de windstromen staan. Van vele kilometers hoog in de lucht speuren ze het landschap af op de karkassen van overleden dieren, waar ze zich vervolgens tegoed aan doen. Voor een mens klinkt het niet als een smakelijk karwij, maar zo spelen gieren wel een zeer belangrijke rol bij het in de kiem smoren van ziekte-uitbraken. Wanneer gieren in een natuurreservaat boven een kadaver cirkelen, trekt dat echter al snel de aandacht van de parkwachters. Daarom worden gestroopte olifanten en ander groot wild tegenwoordig vaak vergiftigd: een fenomeen dat vele gierenlevens heeft geëist. In de afgelopen twaalf jaar zijn de gierenpopulaties van Afrika met meer dan 90% geslonken en daarom coördineert Diergaarde Blijdorp een Europees fokprogramma voor de Rüppells gier en stak het in 2019 tienduizend euro in onderzoek naar de witkopgier in Mozambique. Voortplanting gebeurt vooral in de Gierenrots-doorloopvolière, zo beamen twee jonge kapgieren en twee jonge Rüppells gieren dit jaar. Jongen die uitgevlogen zijn, maar nog even moeten wachten op een nieuw onderkomen, mogen vaak meedoen aan de vogelshow. Dit jaar fungeerde een koppeltje witruggieren bij de Vrije Vlucht Voorstellingen tevens als adoptiegezin voor een Rüppells-kuiken uit de broedmachine.

Om de ontsnapte gier maken de verzorgers zich niet zoveel zorgen: wanneer de honger over een paar dagen toeslaat, is de kans groot dat hij terugkeert naar Blijdorp. Voor grote aaseters valt er in de Randstad immers niet veel te beleven. Hetzelfde geldt voor de ara’s: zij gaan er wel vaker vandoor en snoepen dan van wat er zoal aan de lokale bomen groeit. Uiteindelijk wint de heimwee naar hun soortgenoten echter meestal. Of de caracara vrijwillig terugkeert, is een stuk minder zeker: Nico Roest laat aan het AD weten dat de Amerikaan zich in principe in leven zou kunnen houden door het kostje van buizerds af te pakken. ”In een ideaal scenario loopt hij ergens een schuurtje in en kan de deur daarna gesloten worden.” In 2016 ging deze caracara ook al eens op ontdekkingstocht: toen werd hij teruggevonden op een golfbaan net buiten Rotterdam-Schiebroek. Als je de vogel met rode poten en een zwart-wit verenpark ziet, kan je bellen met de Algemene Dienst op 010 4431 481. Voor alle genoemde vogels geldt dat ze zich niet echt bekommeren om mensen of honden, maar een kat in het nauw kan natuurlijk rare sprongen maken. Gun het dier daarom zijn ruimte en wacht op instructies van het personeel.

Foto: Harry Ros (BB-Facebook). De ontsnapte bergcaracara.

Kort Nieuws

In Memoriam

Foto: Johanna Kok (BB-Facebok). Kamina in 2019.

Een bitter afscheid in Hart van Afrika: okapi Kamina, 22 jaar geleden in Rotterdam geboren, is ingeslapen. Het is een mooie leeftijd voor een girafachtige. Op haar oude dag kreeg ze last van kreupelheid en andere pijnlijke kwalen die een waardig bestaan langzamerhand onmogelijk maakten. Ze heeft zeven jongen op de wereld gezet: vier dochters en drie zoons, altijd precies om en om. Kamina heeft het grootste deel van haar leven in de Maasstad doorgebracht: ze is geboren en getogen in de Tweeling-Gebouwen, waar tegenwoordig de leeuwen huizen. Ze beviel er van Kabinda (2002), Kimdu (2005), Kibibi (2008) en Kheri (2011). Nadat ze een tijdje in Beauval logeerde, keerde ze in 2015 terug om de nieuwe Okapi-Volière te betrekken, samen met haar in Frankrijk geboren dochter M’buti (2013). Hier is ze twee keer bevallen: van Gerrit in 2017 en in 2019 van Kisala. Laatstgenoemde deelt al enige tijd een perk met M’buti’s dochter Mhina. Zij is een van de vele kleindochters van Kamina: inmiddels heeft Kamina zelfs nazaten in de Verenigde Staten, nu zoon Kheri daar voor nageslacht heeft gezorgd. Anno 2016 waren er zo’n zestig okapi’s in Europa in circa twintig parken. De okapi is een bedreigde diersoort, maar het voortdurende geweld in het oosten van Congo-Kinshasa maakt het treffen van beschermingsmaatregelen in het wild een uitdaging. Diergaarde Blijdorp staat, net als Antwerpen, internationaal bekend als ‘okapifabriek’: het is bijzonder dat er zoveel voortplantingssucces behaald wordt, want deze hoefdieren zijn uitzonderlijk gevoelig voor parasieten. Er wordt momenteel sectie verricht op het lichaam van Kamina en verschillende lichaamsdelen zullen voor educatieve doeleinden bewaard worden.

Afstand houden = minder doden

Foto: Florien de Graaf (Rondom Blijdorp)

Nu het coronavirus zich sneller dan ooit te voren verspreid in Nederland, moet ook Blijdorp zich aanpassen om veilig open te kunnen blijven. Zo is het aantal te vergeven entreebewijzen per tijdslot teruggeschroefd en voor alle overdekte delen van het park, uiteenlopend van het Oceanium tot de WC van de Toko Tjitjak, wordt vriendelijk doch dringend verzocht om een mondkapje op te doen. Behalve de eerder dit jaar verschenen Blijdorper Bende-mondkapjes kan je nu in de Zee van ZOOvenirs speciale ‘Blijdorpt’-gezichtsmaskers kopen en in de Vriendenbazaar kan je Vriendenkapjes aanschaffen. Handig voor nu, en over een paar jaar geheid een collector’s item. Verder laat Diergaarde Blijdorp het volgende weten op social media: ”het Kickstart Cultuurfonds heeft Diergaarde Blijdorp een prachtige donatie toegekend. Het doel van dit tijdelijke fonds is om het publiek in de 1,5-metersamenleving weer ‘live’ in aanraking te brengen met kunst en cultuur. Met de donatie kan de Diergaarde verbeteringen doorvoeren zoals het toegankelijk maken van bepaalde volières en het binnenverblijf van de gorilla’s. Zo kunnen onze bezoekers daar weer op een veilige manier genieten.” Ook het Roofdieren-Gebouw en Taman Indah zijn – met eenrichtingsbeleid – weer geopend voor bezoekers.

Alle kleuren van de regenboog

Foto: Jean-Luc Sleijpen (BB-Facebook)

In september vierde Rotterdam Pride: een viering van het recht om te zijn wie je bent. Ook Diergaarde Blijdorp stond erbij stil: niet alleen was er een speciaal Blijdorp College over homoseksualiteit in het dierenrijk, maar ook zijn door heel het park extra informatiebordjes geplaatst. Wist je bijvoorbeeld dat jonge mannetjesolifanten regelmatig paren met andere bachelors om zo hun balans te oefenen? Of dat Komodovaranen zichzelf kunnen bevruchten? Of dat mannelijke Indische antilopen elkaar regelmatig speels dekken? Of dat bij vrijwel alle vogelsoorten same-sex koppeltjes bestaan, die weesjes onder hun hoede nemen?

Dwerg-kwadraat

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook). Frankolijn-kinders.

Deze zomer werd een groepje van vier dwergmangoesten warm onthaald in Rotterdam en klaarblijkelijk was het enthousiasme wederzijds. Het vrouwtje is recentelijk bevallen van een paar baby-mangoestjes, die zich voorlopig nog schuil houden in het hol in de termietenheuvel. Net zoals bijvoorbeeld wolven en pinchéaapjes geldt bij dwergmangoesten dat doorgaans alleen het dominante vrouwtje van de groep zich voortplant. De draagtijd bedraagt zo’n twee maanden: daarna wordt de zorg voor de kleintjes een gemeenschappelijke taak. In principe kunnen de dieren zich voortplanten na ongeveer één jaar, maar doorgaans verlaten mannetjes het ouderlijk nest pas na nog een paar jaar en vrouwtjes blijven in regel hun hele leven lang bij hun moeder. In ander nieuws: bij de bizons is begin september een kalfje ter wereld gekomen op klaarlichte dag en in de Okapi-Volière zijn enkele jonge geelkeelfrankolijnen gespot.

Foto: Maxime Stok (BB-Facebook). De jonge dwergmangoesten.

ALV 2020: een lach en een traan

Historische thematiek in een dierentuin: op een dinosaurus-tentoonstelling na is het eigenlijk ongekend. Toch sluit de Algemene Ledenvergadering de Vrienden van Blijdorp perfect aan op hét onderwerp van dit jaar: de pandemie. De jaarlijkse presentatie van het bestuur van de Vrienden van Blijdorp vond voor het eerst in de meer dan vijftig jaar lange geschiedenis van de vereniging online plaats. Een keuze die geruime tijd geleden gemaakt werd met de gezondheid en veiligheid van de gegadigden in het hoogste vaandel. De bestuursleden zelf, optimistisch als vanouds, kwamen wel fysiek bijeen in een kleine studio: de leden konden meekijken via een livestream en konden via die website ook vragen stellen en stemmen. Verslagen en formaliteiten terzijde: hét grote nieuws van de Algemene Ledenvergadering was dat het Eilandhoppen-project helaas geannuleerd is. 

Zoals dat bij de ALV hoort, blikten de verschillende bestuursleden na de aftrap om de beurt terug op de activiteiten en cijfers van 2019. Helaas zet de negatieve trend bij de lidmaatschapsaantallen door: de vereniging ontving 177 nieuwe Vrienden, wat meer is dan in de twee voorgaande jaren, maar moest tegelijkertijd afscheid nemen van 320 oudgedienden. Dat betekent dat er nu nog zo’n 4.500 Vrienden zijn. Wel was secretaris David Verhagen optimistisch: het lijkt erop dat de vereniging in 2020 zomaar weer enigszins zal groeien. De vele oproepen tot steun voor de Diergaarde werpen kennelijk hun vruchten af! Ook werd er teruggekeken op de successen van de reiscommissie in 2019, met zes vrijwel volgeboekte excursies naar andere dierentuinen. De opening van de Vriendenbazaar, iets waar het promotieteam erg blij mee was, was eveneens zeer succesvol. Er is ruim vier ton opgehaald met de nieuwe winkel vorig jaar: heel wat meer dan wat voorheen bewerkstelligd werd met de twee oude winkels (zie de bijgevoegde grafiek). De zogenaamde ‘vortex’ in de winkel was alleen al goed voor vijfduizend euro aan muntgeld uit allerlei windstreken. De winst zal dit jaar helaas, door de langdurige sluiting, meer lijken op de oude kasstroom. De begroting van 2020 werd unaniem goedgekeurd door de aanwezige Vrienden, net als het verslag van de financiële administratie, het herbenoemen van het bestuur, het benoemen van ereleden en het handhaven van de huidige contributiekosten.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

Een hoogtepunt van de Algemene Ledenvergadering was een video van verzorger Stefan Timmermans, die bij de Visaya-wrattenzwijnen iets meer vertelde over de werkzaamheden die de Vrienden daar dit jaar zullen bekostigen. Voor zowel mens als dier worden er wat aanpassingen gemaakt: de hekken van het verblijf zijn niet alleen flink versleten, maar ook nog eens dusdanig laag dat de bezoekers in contact kunnen komen met de dieren. Dat is niet geheel van deze tijd meer. De wrattenzwijnen zelf zullen overigens voornamelijk enthousiast zijn over de geplande uitbreiding van het perk: de dieren krijgen toegang tot een deel van de vijver van de pelikanen. Een wezenlijke verrijking voor de dagbesteding van deze kritiek bedreigde varkens uit de Filipijnen. Tot de ‘flitsactie’ van 2020, waarvoor volgens de vereniging 75.000 euro is opgehaald, behoren verder een zoetwateraquarium bij het Natuurbehoudscentrum voor bedreigde Malagassische cichliden, het moderniseren van het buitenverblijf van de zwarte neushoorns en een bijdrage aan overzeese natuurbehoudprojecten.

Afbeelding: conceptontwerp Eilandhoppen uit 2019 (archieffoto)

Helaas was er ook minder goed nieuws: de Eilandhoppen-uitbreiding van het Oceanium, een plan dat vele gedaanteverwisselingen heeft ondergaan sinds het voor het eerst geopperd werd, is van tafel. Het is een kwestie van prioriteiten stellen: de kosten voor het realiseren van deze nieuwe hal langs de zuidgevel van het Oceanium zouden dusdanig hoog zijn dat het eigenlijk onverantwoord is om zulke investeringen te doen, wanneer het geld elders in de dierentuin harder nodig is. Zo gaan de Vrienden van Blijdorp dit jaar een extra olifanten-deur toevoegen aan Taman Indah en zal de leegstaande Wolvenvallei getransformeerd worden tot ‘bijenvallei’. De exacte invulling van deze projecten, die samen 250.000 euro gaan kosten, laat nog even op zich wachten, maar vanzelfsprekend is het educatieve belang van dit laatste groot. Oh ja, dit jaar staat ook de overnetting van het Flamingo-Strand gepland – voor ’t echie, deze keer. Eerder dit jaar keurde de Welstandscommissie het ontwerp voor de volière naast de stadsentree goed en de Vrienden van Blijdorp ‘broeden’ al enkele jaren op een potje voor deze verbouwing. Blijdorp hoopt dat er eindelijk weer eens voortplantingsucces behaalt zal worden met de flamingo’s wanneer de lokale meeuwenpopulatie op afstand gehouden wordt.

Kleine beetjes maken veel: dat hebben de Vrienden van Blijdorp keer op keer bewezen. Wil jij onderdeel zijn van de club die Blijdorp uit de brand probeert te helpen? Met een contributie van nog geen 50 euro help je niet alleen daarmee, maar ontvang je per jaar ook vier magazines met exclusieve behind-the-scenes verhalen en kan je ieder jaar gratis vele interessante (en dit jaar digitale) lezingen bijwonen waarbij je je vragen kan stellen aan Blijdorp-medewerkers en natuurexperts. Klik HIER om naar de website van de Vrienden te gaan voor meer info en onthoud: vrienden maken het verschil.

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)