Kort Nieuws

Het zit mee in het NBC

Foto: Eelko Tuurenhout (BB-Facebook)

Wat doe je als je geen zin hebt in je buren en over een staart van meer dan een halve meter lang beschikt? Zweepslagen uitdelen! Een nare territoriale schermutseling heeft plaatsgevonden bij de Antilliaanse leguanen in het Natuurbehoudscentrum. Niet dat de verzorgers daarop zaten te wachten, maar het is wel een goed teken: het viertal begint geslachtsrijp te worden! Om verdere vechtpartijen te voorkomen zijn twee dieren nu weer verhuisd naar hun oude onderkomen bij het Caraïbisch Café, het andere koppel is alsnog te vinden bij het Natuurbehoudscentrum. Duimen maar voor eieren! Over eieren gesproken: eind vorig jaar is er weer een pannenkoekschildpad geboren, voorafgegaan door het overlijden van een mannelijke Egyptische landschildpad. Blijdorps succes met de tandkarpers zet eveneens door met de geboorte van zo’n 140 veelschubbige tandkarpers (Allodontichthys polylepis) achter de schermen. Eerder lukte het al met de Tequila-tandkarpers (Zoogoneticus tequila), Madagaskartandkarpers (Pachypanchax omalonota) en La Palma tandkarpers (Cyprinodon longidorsalis). Laatstgenoemde bewoont het middelste aquarium in het ‘glazen huis’.

Klein maar fijn

Foto: Mark Large (dailymail.co.uk)

Botanisch Blijdorp is weer een beetje gegroeid – een héél klein beetje. Nieuw in de plantenkassen achter de schermen is de Nymphaea thermarum, ’s werelds kleinste waterlelie. Hun soortnaam, thermarum, verraadt al iets over de soort: eind jaren ’80 werd de soort toevallig ontdekt door een Duitse bioloog aan de voet van een waterval nabij een heetwaterbron te Mashyuza, in Rwanda. Na de eeuwwisseling resulteerde het aanleggen van irrigatiewerken in de teloorgang van dit stukje natuur en het verdwijnen van de waterlelie, maar gelukkig waren er nog een paar van deze plantjes aanwezig op de Universiteit van Mainz. Voor de zekerheid werden er ook kweekprojecten op touw gezet in de Engelse Kew Gardens en via de Hortus Botanicus Leiden vonden zaadjes hun weg naar de Rotterdamse Diergaarde. De blaadjes van deze minilelies worden net iets groter dan een euromunt en hun aandoenlijke witte bloem, die nóg kleiner is, bestuiven ze met hun eigen meeldraden. Blijdorp hoopt in het voorjaar een paar van deze planten te kunnen vertonen in het Natuurbehoudscentrum en de Rivièrahal. Op die laatste plek kunnen ze in al hun kleinheid pronken naast hun reusachtige neef, de Victoria amazonica.

Mutatierubriek

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). ”De nieuwe man van het Prins-Alfredhert.”

De januari-uitgave van het Vriendennieuws stelt ons weer op de hoogte van enkele veranderingen in het bestand van de Diergaarde. Uit de dierentuin van Leipzig is in november een vrouwelijke Komodovaraan gekomen. Zij wordt hier gekoppeld aan Odin, het mannetje dat in 2018 uit hetzelfde Duitse park overkwam. Madame verblijft in het Aziëhuis en krijgt rond de eisprong bezoek van haar soortgenoot, die normaliter in de Rivièrahal verblijft. Het dekken is immers noodzakelijk voor de gezondheid van het vrouwtje, maar buiten de ovulatie om is het Aziëhuis iets te krap voor een duo van deze temperamentvolle reptielen. Het is de bedoeling dat de Komodovaranen volgend jaar een nieuw verblijf kunnen betrekken in de geplande Eilandhoppen-aanbouw van het Oceanium. Verder is in november een Indische antilope geboren in de Maleise Bosrand. Elders is de burgerlijke stand weer wat afgeslankt: een mannelijke poolvos, een flamingo, twee krokodilstaarthagedissen en een witkruinmangabey zijn overleden in het vierde kwartaal van 2019. In dezelfde periode verruilden een vrouwelijk kuifhertje, een vrouwelijke ringstaartmaki, een mannelijke wallaby, een slanke lori en een kapgier de Maasstad voor andere Europese dierentuinen. Bij de uitermate zeldzame Prins-Alfredherten heeft er een wisseling van de wacht plaatsgevonden: omdat het Rotterdamse mannetje vertrok naar Opel-Zoo in Duitsland, is er een nieuwe heer gearriveerd uit Tsjechië. Na een tumultueuze kennismaking met het vrouwtje kunnen de twee het inmiddels al wat beter vinden.

Alle beetjes helpen

Wil je Blijdorp helpen vernieuwen? Dat kan nu, gratis en voor niets! Digitaal winkelen is in Nederland goed voor een omzet van 20 miljard euro ieder jaar en via ‘SponsorKliks’ komt dat nu ook ten goede van de Vrienden van Blijdorp. Voordat je afrekent op bijvoorbeeld bol.com, thuisbezorgd.nl, Expedia, Greetz of CoolBlue, kan je nu simpelweg naar vriendenvanblijdorp.nl/sponsorkliks gaan. Daar zoek je dezelfde webshop op en reken je vervolgens af. Jou kost het niets extra’s, maar de Vrienden krijgen dan 75% van de vaste commissie die deze winkels moeten betalen bij een bestelling. Zo help je vanaf de bank de Diergaarde met het realiseren van toekomstige bouwprojecten. Bij voorbaat dank!

Meer zielen, meer vreugd

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

Stichting AAP heeft dankzij Diergaarde Blijdorp weer een beetje ademruimte. Vanuit het opvangcentrum voor afgedankte exotische dieren zijn vijf wasberen overgekomen naar Rotterdam om hier hun dagen te slijten. Er is in de afgelopen jaren een toename geweest van het aantal mensen dat besluit jonge wasbeertjes in huis te nemen, veelal geïnspireerd door video’s die rondgaan op het internet. Eerst zijn ze nog schattig, maar op latere leeftijd worden ze steeds minder handelbaar. Vaak worden ze dan naar een opvang gebracht, maar soms worden ze ook simpelweg in het bos gedumpt. Daar kunnen deze omnivoren een ernstig gevaar vormen voor de inheemse natuur en zelfs permanente invasieve populaties vormen! Japan is in de afgelopen decennia op deze wijze volledig overrompeld door deze Noord-Amerikaanse soort en ook in Duitsland en de Kaukasus zijn immer groeiende populaties ontstaan door menselijk toedoen. In Blijdorp wordt dan ook niet gefokt met deze soort, waarvan inmiddels 12 dieren aanwezig zijn bij het terras van De Lepelaar.

Kort Nieuws

Flitsend succes

Foto: Annemieke de Wit (BB-Facebook). Ook de gieren waren niet altijd gesteld op hun gasten.

De Vrienden van Blijdorp kunnen voldaan de feestdagen vieren. Hun ‘flitsactie‘ is inmiddels tot een succesvol einde gebracht. Nadat de vereniging eerder al de olifanten verwende met een extra hijspaal, het manoelverblijf grandioos moderniseerde en de pinguïns voorzag van extra nestruimte, zijn nu ook de laatste twee klusjes van de to-do-list afgestreept. Te beginnen met de gorilla’s: Bokito en zijn familie hebben nu beschikking over nieuw verrijkingsmateriaal. Alweer heel wat jaren terug werd hun buitenverblijf uitgerust met een soort ingegraven dozen met eten erin. De deksels daarvan zaten vast met elektromagneten, maar iedere ochtend konden de verzorgers instellen dat ze op bepaalde momenten even open gingen. Zo werd de groep aangemoedigd om actief door het verblijf te bewegen en werd verveling tegengegaan. Ze waren echter iets té populair: het duurde niet lang voordat de zwaargewichten vakkundig iedere pot ontzet hadden. Nu is er nieuwe apparatuur ingegraven, die (hopelijk) wel Bokito-bestendig is. Tot slot hebben de Vrienden in de loop van november de Gierenrots in de lak gezet. De volière heeft nu een extra nestkast en ook wat andere klusjes zijn direct uitgevoerd. Ook is het net vervangen, zodat kraaien en andere ongewenste gasten in het vervolg niet meer door de mazen kunnen glippen. Aansluitend op dit alles is er een donatie van €5.000 gedaan ten behoeve van natuurbehoud. Met dit geld kan dr. Ralph Buij van het Nederlandse Alterra zijn onderzoek naar aasvogels in Oost-Afrika voortzetten. Gieren zijn immers ernstig bedreigde dieren: sommige populaties zijn in de afgelopen twaalf jaar 97% geslonken, een onvoorstelbare afname.

Goede daad

Foto: Erasmus MC (amazingerasmusmc.nl). ”In Blijdorp is een speciaal lab ingericht en een analist opgeleid. Het Erasmus MC stelde een afgeschreven machine beschikbaar. Alle andere materialen die nodig zijn voor het onderzoek, worden betaald door een stichting. Ook andere Nederlandse dierentuinen die Aziatische olifanten hebben, dragen hun steentje bij.”

Mooi nieuws uit de Rotterdamse dierentuin. Vanuit de Maasstad worden nu niet vier, maar vijf fokprogramma’s gecoördineerd: het EEP van de Rüppells gier, dat al een jaar lang op zoek is naar een nieuwe stamboekhouder, is nu in handen van Blijdorp. De EEP-coördinator heeft een belangrijke taak: hij of zij bepaalt welke verhuizingen er nodig zijn, stelt stamboeken samen en is zo verantwoordelijk voor de gezondheid van het gehele Europese fokprogramma. Blijdorp coördineert ook de fokprogramma’s van de Aziatische olifant, de rode panda, de Egyptische landschildpad en het kuifhert. Ook op een heel andere manier zet Blijdorp zich sinds kort in voor dieren wereldwijd: in samenwerking met het Erasmus Medisch Centrum heeft de dierentuin een test ontwikkeld voor het detecteren van olifantenherpes. Het is een ziekte die jaarlijks het leven eist van vele olifanten: ook Douanita’s dochter Tonya, in Blijdorp geboren en getogen, liet hierdoor in 2013 het leven. Er is helaas erg weinig bekend over het verantwoordelijke EEHV-virus en alleen in Londen kunnen bloedmonsters erop getest worden. Niet alleen is de reistijd onwenselijk lang, maar het aanstaande uittreden van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie brengt toekomstig transport in gevaar. Diergaarde Blijdorp heeft gelukkig al langere tijd geen olifanten verloren aan de ziekte, maar mocht deze ooit toeslaan: de Diergaarde heeft grootschalig medicatie ingeslagen.

Mutaties

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). De jonge panda verblijft sinds het overlijden van Yukiko apart, maar voor de oplettende bezoeker is ze van tijd tot tijd nog zichtbaar.

Wederom een tegenslag in het Aziatische segment van de Diergaarde. In oktober kwam rode panda Yukiko onverwachts te overlijden. Daardoor kwam de zorg voor haar twee kleintjes in handen van de verzorgers te liggen, maar inmiddels is duidelijk geworden dat het jonge mannetje het niet gered heeft. Hij weigerde essentiële voedingssupplementen te eten. Zijn zusje verkeert dusver wel in goede gezondheid. Een schrale troost is dat er aan de andere kant van de dierentuin, in de Krokodillenrivier, wederom jonge slurfhondjes te zien zijn. Het is de tweede tweeling in Blijdorp in een jaar tijd: opmerkelijk, gezien deze soort doorgaans slechts één baby krijgt per worp. Rotterdam is de voornaamste ‘leverancier’ van deze springspitsmuizen-soort in Europa, al is dat niet zonder kanttekening. De stamboom van alle slurfhondjes in Europa valt namelijk terug te leiden tot één koppeltje, wat betekent dat de gezondheid van de populatie op lange termijn kwetsbaar is. Alweer enige tijd terug stond er een broodnodige dierenruil met enkele Amerikaanse dierentuinen op de agenda, maar van dat project is sindsdien weinig vernomen.

Verwelkoming

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Archieffoto.

Blijdorp is weer wat stipjes rijker. Er is een Amoerpanter gearriveerd: Kitan is zijn naam, geboren in 2009 te Tsjechië en voorheen een inwoner van Nordens Ark (2010-2014) en Park Bellewaerde (2014-2019). Hij is een bewezen fokman: in 2012 zorgde hij voor het allereerste Amoerpanter-welpje van Zweden en in 2016 verwekte hij een drieling in België. Het Amoerpanter-fokprogramma is een lastig dossier: alle dieren stammen af van een slechts een handjevol stamouders, waaronder één opmerkelijk ‘productief’ individu dat achteraf gezien geen Amoerpanter was, maar een exemplaar van een nauw verwante luipaardensoort. Als kers op de taart zijn er ook nog eens een heleboel genen waarmee rekening mee moet worden gehouden: Vatne, het vrouwtje van Blijdorp, heeft het recessieve allel voor een zwarte vachtkleur en Kitan is zelf een drager van een gen dat voor blindheid zorgt. Zelf merken de dieren daar niets van, maar zulke (onwenselijke) eigenschappen kunnen bij het nageslacht tot uiting komen bij een verkeerde partner-match. Diergaarde Blijdorp zelf zegt gelukkig dat de fokcoördinator ditmaal voor een ‘ideale genetische combinatie’ heeft gezorgd. Binnenkort krijgen de dieren al de kans om zich te bewijzen: hun introductie staat nog voor het einde van de winter gepland. Hopelijk botert het tussen de twee, want Vatne heeft in veertien jaar tijd slechts eenmalig een welpje groot weten te brengen.

Applausje

Met het einde van het jaar in zicht is het ook voor de Diergaarde tijd om terug te blikken. In hun officieuze jaarbeschouwing staat weinig dat we niet al wisten, maar het is een genot om te kunnen melden dat Blijdorp dit jaar boven verwachting veel bezoekers heeft ontvangen. Sterker nog, al in november werden de beoogde aantallen behaald en de voorspelling is dat, met inmiddels ook de kerstdagen achter de rug, er dit jaar in totaal anderhalf miljoen bezoekers zijn geweest – helemaal niet slecht voor een jaar zonder grootse openingen! Het officiële jaarverslag wordt medio volgend jaar gepubliceerd. Overigens zal morgen de uitslag van de jaarlijkse Blijdorper Bende Awards bekend gemaakt worden – mis ’t niet!

Wel en wee in het NBC

Foto: Inge de Vries (BB-Facebook). ”Welkom in jullie nieuwe huis, gilamonsters!”

Wederom is er een veelvoud aan nieuws te melden uit het Natuurbehoudscentrum. Twee jonge gilamonsters hebben er hun intrede gedaan. Een paar maanden geleden werd duidelijk dat deze soort voor het eerst sinds jaren in Blijdorp eieren had voortgebracht: kennelijk valt hun nieuwe terrarium in het Natuurbehoudscentrum in de smaak. Verder meldt De Giraffe, het kwartaalblad voor abonnementhouders, dat er dit jaar voortplantingssucces is geweest met de McCordsdoosschildpadden. Dat is bijzonder: sinds 2014 is dat slechts zeven keer gelukt. Deze moerasbewoners uit Zuidoost-Azië behoren tot de meest bedreigde schildpaddensoorten op Aarde: sinds 2010 zijn ze niet meer in het wild gezien, vermoedelijk bestaat de soort alleen nog voort in gevangenschap. Ook deze kleintjes krijgen een plekje in het Natuurbehoudscentrum. Tot slot is bekend geworden dat er wederom gefokt is met de tandkarpers. Nadat dit eerder al lukte bij de La Palma tandkarper (te vinden in het Natuurbehoudscentrum) en de Madagaskartandkarper (achter de schermen), gaat dit nu ook op voor de Tequila-tandkarpers (achter de schermen). De jongen zijn meer dan welkom, want deze soort balanceert in hun leefgebied in Mexico op het randje van de afgrond.

Ontsnapt!

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook). Archieffoto.

Fanatieke vogelspotters beamen dat de Nederlandse natuur veelzijdiger is dan de meesten zouden denken, maar de afgelopen weken vliegt er wel een héél zeldzame vogel rond: een ontsnapte zwartkopibis uit Blijdorp. Na een melding door een fotograaf rukte een verzorger vorige week uit naar de Zuidplaspolder, het landbouwgebied bij de noordoostelijke hoek van Rijnmond – tevergeefs, want de ibis liet zich niet zomaar meelokken met wat eten. Wanneer we de meldingen op waarneming.nl bekijken, wordt de route van de zwerver zichtbaar. In twee weken tijd verplaatste het dier zich van het Vroesenpark nabij Blijdorp tot aan de buitenwijken van Gouda! Eergisteren werd er echter weer een ibis waargenomen net buiten de dierentuin. Tenzij er wederom een ibis vandoor is gegaan, lijkt het er dus op dat hij genoeg heeft van de koude Hollandse nachten en de eenzaamheid. Het is niet de eerste keer dat een ibis z’n kans schoon zag om te ontsnappen: toen werd hij na vier dagen gevangen in Hoogvliet. Diergaarde Blijdorp heeft dusver geen uitspraak gedaan over de kwestie.

Kort Nieuws

Inburgeren

Foto: @surfariseychelles (Instagram). Seychellen reuzenmiljoenpoot (archieffoto).

Het bestand van Diergaarde Blijdorp is uitgebreid met twee nieuwe diersoorten! In het Natuurbehoudscentrum kan je nu kennismaken met de Seychellen reuzenmiljoenpoot (Sechelleptus seychellarum). Deze kruipers kunnen een lengte van zo’n 15 centimeter bereiken – al impliceert de titel ‘reuzenmiljoenpoot’ al dat dit niet zomaar een oorwurm is. Wellicht gaat dit beestje niet de harten van de massa’s veroveren, maar de Diergaarde hoopt dat ze het gewoon naar hun zin gaan hebben in hun onderkomen: jongen zijn gewenst! Tussen 2000 en 2005 is de wilde populatie namelijk gehalveerd ten gevolge van habitatvernietiging. Of dat nou was in de vorm van landbouw, invasieve bamboesoorten of verdroging. Het is dan ook een bedreigde diersoort.

Foto: ”thelittleman” (inaturalist.org). De bloedzuigerhagedis (archieffoto).

Met de andere nieuwkomer is het minder slecht gesteld: de bloedzuigerhagedis (Calotes versicolor). Nee, hij is geen parasiet, maar in de paartijd krijgen de mannetjes een dieprode kop. Ze zijn familie van de agamen en hun huid is dan ook bedekt met grove schubben, over hun rug loopt een kam. Deze mooie reptielen worden maar in vier andere Europese dierentuinen gehouden. In Blijdorp zijn ze te vinden in het Aziëhuis, waar ze het verblijf van de neushoornboomslangen hebben overgenomen. Waar zij naartoe zijn gegaan, is onbekend.

Komen en gaan…

-> Geüpdatet 02-09-2019

Foto: Arenda Marcel Lola Romi Nijs‎ (BB-Facebook). In Rotterdam geboren en getogen, nu in Beekse Bergen te zien.

Bloeit er wellicht een nieuwe romance op in het Aziatisch Moeras? Ruim een jaar nadat de vrouwelijke witnekkraanvogel het leven liet op de respectabele leeftijd van 42, heeft het mannetje gezelschap gekregen van een nieuwe soortgenoot. Om te voorkomen dat de nieuweling het op een lopen zet, is het hek langs het vlonder verhoogd. Even verderop is het ook een komen en gaan van transportkisten: een bantengstier die vorig jaar in Rotterdam ter wereld kwam, is afgereisd naar Hilvarenbeek. De Blijdorpse verzorgers kwamen terug met de bul van het Safaripark, als beoogde troonopvolger voor de overleden banteng Bas. Bronnen melden dat hij helaas kort na zijn aankomst in de Maasstad overleden is. Later is een tweede bantengstier overgekomen, ditmaal afkomstig uit Burgers’ Zoo. Verder is de kudde Mhorr-gazelles versterkt met een vrouwtje uit de dierentuin van Wenen. Om enige genetische diversiteit te waarborgen bij deze zeer zeldzame diersoort, is het belangrijk dat er regelmatig nieuwe fokpaartjes worden samengesteld. Een minder vrolijk bericht komt uit Hart van Afrika, daar is een van de vrouwelijke penseelzwijnen bezweken aan een longaandoening. Het tweetal dat resteert, vliegt elkaar nog wel eens in de haren, dus biggetjes lijken vooralsnog uitgesloten. De mutatielijst van de zomeruitgave van het Vriendennieuws wordt afgesloten met de overlijdensberichten van twee vrouwelijke hutia’s.

Virtual Reality? Reality!

Screenshot: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Videospellen worden steeds realistischer, maar Blijdorp neemt dat nog een stapje verder met Blijdorp The Game, een nieuw zakelijk arrangement dat afgehuurd kan worden voor personeelsuitjes, teambuilding of familiedagen vanaf 25 deelnemers. Het scenario, het zogenaamde Miss Jane Mysterie, gaat over een vlogster die vermist raakt in de Diergaarde. De spelers nemen in groepen de rol aan van rechercheurs en aan hen is de taak om uit te zoeken wat er is gebeurd en krijgen een kijkje op bijzondere plekken zoals het laboratorium en het voedselmagazijn. Medewerkers, zoals de dierenarts, directeur en dierverzorgers vertellen hen meer over hun bijzondere werk. Ieder team heeft een tablet en trekt ten strijde tegen de andere teams. Het slimste en oplettendste team zal zegevieren. Voor meer informatie, klik HIER.

De ooievaar wordt overspannen…

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook). Geelkeelfrankolijn met jongen.

De pakken beschuit en muisjes zijn niet aan te slepen in het park – nieuw leven alom. De servals zijn voor het derde jaar op rij ouders geworden. De kleine maakt het goed, maar het geslacht is dusver nog giswerk en de kleine houdt zich vaak schuil. De kuifmakaken doen een stuk minder moeite om hun jongste telg te verbergen: de gehele groep bekommert zich om het jonkie. Maria is een ervaren moeder en draagt hem of haar continu met zich mee. Toen Kersen, de vader, eerder dit jaar werd voorgesteld aan de groep, was hij direct een geliefd lid van de groep. De kennismaking vond plaats in maart en met een draagtijd van iets langer dan vijf maanden, was het duidelijk al snel raak. Op de Amerikaanse Prairie is de derde bizongeboorte van het jaar een feit: het is een meisje dat Lieke is gedoopt. In de Okapi-Volière hebben de geelkeelfrankolijnen voor het eerst voor nageslacht gezorgd. Ook is er goed nieuws voor de liefhebbers van koudbloedigen: zowel de La Palma tandkarpers (Cyprinodon longidorsalis) als de Madagaskartandkarpers (Pachypanchax omalonotus), sinds dit jaar aanwezig in Blijdorp, hebben al voor nageslacht gezorgd. Dat is maar goed ook, want met beide soorten is het bedroevend gesteld – de La Palma tandkarpers zijn zelfs uitgestorven in het wild. Daarnaast vermeldt het Vriendennieuws dat er dit jaar in totaal vijf kroeskoppelikanen uit het ei zijn gekropen. Daarmee telt de groep 56 leden! Best opmerkelijk, gezien de vogels er pas een paar jaar geleden voor het eerst in slaagden om zelf kuikens groot te brengen. En daar houdt het niet bij op: de gilamonsters hebben inmiddels voor eieren gezorgd, er zijn dekkingen waargenomen bij de olifanten en de ijsberen Olinka en Wolodja hebben kennisgemaakt. Wordt hopelijk vervolgd…

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). De kleine kuifmakaak.

Kort Nieuws

Natuurbehoudscentrum: Pátzcuaro!

Foto: New York Times. Een aantal salamanders van het geslacht Ambystoma zijn uniek in het opzicht dat zij hun hele leven lang hun uitwendige kieuwen houden en dus eigenlijk nooit voorbij het larvenstadium komen.

Het nieuwste stukje Oceanium blijft zich ontwikkelen! De aquaria in het zogenaamde glazen huis, de middelste kamer waar streng toezicht wordt gehouden, zijn nu in gebruik genomen. In het (van binnen gezien) linker aquarium zijn zes achoques (Ambystoma dumerilii) uitgezet. Deze salamander is verwant aan de welbekende axolotl, maar is een kritiek bedreigde diersoort. Ze komen van nature voor in het Pátzcuaro-meer, het op twee na grootste meer van Mexico, waar naar schatting nog zo’n honderd exemplaren te vinden zijn. In de buurt van dat meer is een klooster te vinden, waar de zusters werken met een eeuwenoud traditioneel medicijn dat zou helpen tegen ademhalingsproblemen. Al 150 jaar lang fokken zij hiervoor op verantwoorde wijze achoques en zij spelen tegenwoordig dan ook een sleutelrol in de internationale inspanning om de achoque te redden. Immers, als de achoque, een toppredator in het uiterst diverse meer, verdwijnt, dreigt een heel ecosysteem in te storten…

Natuurbehoudscentrum: Charco La Palma!

Foto: Wikipedia. Archieffoto van de Cyprinodon longidorsalis

Het middelste aquarium biedt onderdak aan de La Palma tandkarper (Cyprinodon longidorsalis). Hij komt uit een rivier in Noordoost-Mexico, de Ojo de Agua la Presa – of beter gezegd, één kleine sectie van deze rivier. Een slootje dat bekend staat als Charco La Palma, met een oppervlakte van 10 vierkante meter en maximaal 1,5 meter diep: mogelijk het kleinste verspreidingsgebied van alle gewervelden. Als gevolg van opdroging door irrigatie is deze soort in 1994 in het wild uitgestorven, wat betekent dat alle levende exemplaren van deze soort in gevangenschap leven.

Natuurbehoudscentrum: Madagaskar!

Foto: R. Traxl (ZooTierListe). Een volgroeide kotsovato.

Het rechter aquarium bevat een aantal soorten die van Afrika’s grootste eiland, Madagaskar, afkomstig zijn. Zo zitten er zes kotsovato-cichliden (Paretroplus kieneri), door het IUCN op de rode lijst opgenomen als ‘kwetsbaar’. Door het uitzetten van niet-inheemse vissoorten en vernietiging van leefgebied zijn een aantal lokale populaties al verdwenen, een trend die voorlopig niet lijkt te veranderen. Ook een andere, nauwverwante cichlide leeft in dit aquarium: een achttal Paretroplus menarambo. Met een status als ‘kritiek bedreigd’ heeft deze het nog slechter in zijn natuurlijke leefgebied op noordwestelijk Madagaskar. Sinds de jaren ’90 werd gedacht dat hij in het wild uitgestorven was, maar in 2011 ontdekten wetenschappers een resterende populatie in het Tsenymeer. Eveneens kritiek bedreigd is de Pachypanchax sakaramyi, een tandkarpersoort. De Sakaramy-rivier, waar ze hun soortnaam aan ontlenen, is door irrigatie afgenomen tot een paar poeltjes die gevoed worden door lekkende pijpleidingen. In de Antsakoabe-rivier zou wel nog een levensvatbare populatie bestaan en naar verluidt leven ze ook in een paar beschermde kratermeertjes, maar tot op heden blijft de wilde populatie teruglopen.

Diergaarde op het Doek

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

De kandidaten van het NTR-programma ‘Project Rembrandt’, een zoektocht naar de meest getalenteerde schilder van Nederland, hebben laatst hun ateliers versleept naar Blijdorp. Voor hun opdracht moesten ze de Blijdorpse olifantengroep zo mooi mogelijk naschilderen. Benieuwd naar het resultaat? Kijk vanavond dan naar Project Rembrandt op NPO 1!

Gelada’s

Foto: Monique van Oort-Schenk (BB-Facebook)

Hoe gaat het met de gelada’s? Het is alweer bijna een half jaar geleden dat de schuif naar hun buitenverblijf openging en deze bijzondere apen de Rotterdamse buitenlucht mochten proeven. Helaas is de mannengroep inmiddels geslonken tot slechts twee dieren, nadat één mannetje om medische redenen ingeslapen moest worden. Bij de familiegroep is ook nog geen sprake van uitbreiding, maar de bolle buiken van sommige vrouwtjes lijken te suggereren dat hier wellicht verandering in gaat komen. Uiteindelijk hoopt Blijdorp dat het oude Roofdieren-Gebouw onderdak gaat bieden aan twee grote, spectaculaire groepen van deze Ethiopische graseters. Het komt echter niet al te vaak voor dat er in Europa gelada’s beschikbaar zijn voor andere parken, dus mogelijk zal het nog even duren voordat de groepen zo’n indrukwekkende omvang gaan aannemen.

Duurzaam Denken

Foto: Friso Spoelstra (De Havenloods)

Dat deden Diergaarde Blijdorp, frisdrankproducent Vrumona en plasticrecycler Morssinkhof Rymoplast. Zij zijn een proef begonnen in de dierentuin waarbij kleine plastic flesjes ingeleverd kunnen worden om vervolgens hergebruikt te worden. Het systeem lijkt veel op statiegeld, alleen kan je bij deze flessenautomaat een keuze maken tussen een kortingsbon voor een flesje Sourcy of een kleine donatie aan een project om zeeschildpadden bij Sint Eustatius te beschermen. Vrumona heeft de kans aangegrepen om symbolisch een zeeschildpad van de Diergaarde te ‘adopteren’. De nieuwe flessenautomaat past goed binnen de visie van Blijdorp om steeds groener te werken. Immers, dierenbescherming begint bij een schoon milieu. Nu is het natuurlijk hopen dat veel mensen kiezen om hun geld te doneren aan de zeeschildpadden…

Wuiven naar Wanda

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Zwarte neushoorn Wanda gaat de Diergaarde verlaten. Wanda is inmiddels best een oude dame, maar heeft nooit voor nageslacht gezorgd. Haar menstruatiecyclus is nogal onregelmatig en ze heeft dan ook behoefte aan een rustige leefomgeving: hopelijk kan haar nieuwe onderkomen, Gyor Zoo in Hongarije, die aan haar bieden. Het transport vindt in april plaats, maar om de verhuizing zo soepel mogelijk te laten verlopen wordt nu alvast getraind met het in- en uitlopen van de transportkist. Het vertrek van Wanda betekent dat meer bewegingsruimte kan worden geboden aan Naima en haar dochter Mara.

Lentekriebels

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook). Van nature hangen jonge maki’s de eerste tien dagen aan de buik van het moederdier en klampen ze zich vervolgens vast aan haar rug. Deze foto suggereert dat de geboorte mogelijk al enige tijd geleden plaats heeft gevonden achter de schermen.

Love is in the air in de Rotterdamse Diergaarde! In het Aziatisch moeras laat de nieuwe kuifmakaakman Kersen blijken dat hij een echte charmeur is: meerdere dekkingen zijn waargenomen. Ook olifantenbul Timber is weer op bezoek gegaan bij de dames Trong Nhi en Bangka, er zijn meerdere pogingen tot voortplanting gedaan. De eerste geboorte bij de nieuwe ringstaartmaki-groep is een feit! Het vrouwtje kwam al zwanger aan vanuit Apenheul en draagt nu dus een kleine ringstaart met zich mee.

De dwergnijlpaarden leven sinds een tijdje gescheiden. Op de snuiten van de dieren zijn kleine wondjes te zien en Eveliens uiers zijn zichtbaar – allemaal gunstige voortekenen dat in de toekomst wellicht ook hier jongen te zien zullen zijn. Toen het duo in 2013 hun verblijf in gebruik nam, waren ze nog aan de jonge kant om zich voort te planten, maar inmiddels zijn de dieren volwassen. Zowel bij de giraffen als bij de naburige ‘bosgiraffen’, de okapi’s, zijn er bevestigde zwangerschappen: als alles goed gaat zal giraffe Kimberley in april bevallen en okapi Kamina in september. Het zijn beide ervaren moeders.

Ook worden er weer volop nesten gebouwd: in de Gierenrots-volière zitten de hamerkoppen, kapgieren en Rüppells gieren allemaal op eieren. Het laatstgenoemde koppeltje is bijzonder: het vrouwtje, voor wie het de eerste keer is dat ze een ei heeft gelegd, is in 2011 zelf in Blijdorp geboren en is een bekende bij de Vrije Vlucht Voorstellingen. Het is voor bezoekers moeilijk om goed zicht te krijgen op de nestkast, maar via de webcam kan je van dichtbij meegluren. Ook op de kliffen van zeerots Bass Rock zijn de drieteenmeeuwen, eidereenden en papegaaiduikers druk aan het sjouwen met nestmateriaal.

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)

Natuurbehoudscentrum: de Ark is Geopend!

Foto: Vrienden van Blijdorp (vriendenvanblijdorp,nl). Het ‘glazen huis’

Vandaag was het dan zover: vele maanden aan zwoegen werden beëindigd met een ruk aan een gordijntje. Het Natuurbehoudscentrum, gesitueerd in de zaal waar voorheen een stukje woestijn werd gesimuleerd in de vorm van de Zee van Cortez, is een feit. Het Natuurbehoudscentrum, hoewel misschien klein in formaat, belichaamt de taakstelling van Diergaarde Blijdorp. Uiteraard is een onvergetelijk dagje uit iets waar de dierentuin naar streeft, maar wanneer puntje bij paaltje komt, gaat het om de conservatie van de mondiale biodiversiteit. Werkelijk iets om trots op te zijn.

Foto: Greet van Norde (vriendenvanblijdorp.nl)

Voorafgaand aan de opening van het Natuurbehoudscentrum mocht Marcel Kreuger namens de Vrienden van Blijdorp, de geldschieters van het project, even het woord voeren. Er werd stilgestaan bij wijlen Henk Zwartepoorte, in vele opzichten een onvergetelijk man. In de decennia dat hij actief was voor Diergaarde Blijdorp, slaagde hij erin om met vele uiterst zeldzame schildpaddensoorten te fokken. Misschien nog wel belangrijker was zijn bereidheid om deze kennis te delen met de wereld, waarmee hij organisaties als de Turtle Survival Alliance van grote dienst was. Omdat in de Diergaarde de middelen ontbraken om zijn volledige visie te verwezenlijken, zette hij de Stichting ReHerp op touw. Na zijn overlijden is een belangrijke drijfveer achter natuurbescherming weggevallen. ReHerp zal dan ook een groot deel van zijn collectie terugsturen naar hun bakermat, Blijdorp. Mary Vriens, huidige voorzitter van ReHerp en vrouw van Henk, mocht dan ook een gedenkplaat voor Henk onthullen in het Natuurbehoudscentrum en twee Egyptische landschildpadden vrijlaten in hun nieuwe onderkomen.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Nog niet het gehele Natuurbehoudscentrum is af. Naar verwachting zal het nog een aantal weken duren totdat alle diersoorten te zien zijn. Een van de soorten die nu wel al aanwezig is, is dus de Egyptische landschildpad, in de wetenschap bekend als Testudo kleinmanni. Het IUCN merkt hem aan als kritiek bedreigd en de populatie krimpt nog altijd, omdat de Egyptische en Libische autoriteiten niet in staat zijn om de vernietiging van zijn leefgebied en de illegale huisdierenhandel een halt toe te roepen. De Egyptische landschildpad is een geboren overlever: zijn geringe grootte – de maximale schildlengte bedraagt nog geen vijftien centimeter – betekent dat hij niet veel voedingsstoffen nodig heeft en zijn lichaamskleur zorgt ervoor dat hij wegvalt tegen zijn omgeving. Het verblijf van de Egyptische landschildpad is direct bij binnenkomst een blikvanger. Het is op zich een vrij simplistisch opgezet onderkomen, maar de sporadische planten en rotsen bieden de dieren meer dan genoeg mogelijkheden om zich te verstoppen. Blijdorp had al een zevental van deze dieren achter de schermen, een gedeelte zal daar ook blijven. Het EEP van deze soort wordt sinds kort ook beheerd vanuit Diergaarde Blijdorp.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De overburen van de Egyptische landschildpadden zijn de San Francisco-lintslangen. Het verblijf is een kunstwerkje op zich: het is een zeer divers verblijf, met waterige gebieden, drogere hooglanden, vele boomstronken en rotsspleten en wat hogere beplanting. Op zich zijn lintslangen een vrij talkrijke groep dieren, maar van deze specifieke variant wordt gedacht dat er nog maar een paar duizend exemplaren leven in het wild.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De achterste zijde van het glazen huis is bestemd voor een stelling met terraria zoals je die wellicht ook achter de schermen zou aantreffen: het doet enigszins denken aan het Publiekslab. Het zijn stuk voor stuk verblijfjes die zo ingericht zijn dat ze makkelijk aangepast kunnen worden om onderdak te bieden aan verschillende soorten. Reptielenliefhebbers opgelet, hier zullen een aantal zeer zeldzame soorten te vinden zijn. Momenteel is de enige inwoner een jonge pannenkoekschildpad, wiens ouders vertoeven in de Krokodillenrivier. Volgens de bordjes kunnen we in de komende weken ook kleine McCordsslangenhalsschildpadden en spinschildpadden verwachten. Deze twee soorten zijn al een aantal jaar exclusief achter de schermen te vinden. Ook wordt hier met zeldzame planten gewerkt, momenteel is één terrarium toegewezen aan bromelia’s en in de nabije toekomst komen er ook primula’s – Diergaarde Blijdorp beheert van deze twee planten de Nationale Plantencollectie.

Foto: Wikipedia. Archieffoto van de Cyprinodon longidorsalis

Aan de voorkant van het glazen huis zijn drie aquaria opgesteld. Hoewel de filters hiervan momenteel nog op gang moeten komen en de aquaria nog leeg staan, weten we dat hier een aantal zeer zeldzame vissensoorten komen. Zo komt er een Mexicaanse rivierhabitat waar de La Palma tandkarper (Cyprinodon longidorsalis) een plekje krijgt. Het verhaal van dit visje kent zijn gelijke niet. Hij komt uit een rivier in Noordoost-Mexico, de Ojo de Agua la Presa – of beter gezegd, één kleine sectie van deze rivier. Een slootje dat bekend staat als Charco La Palma, met een oppervlakte van 10 vierkante meter en maximaal 1,5 meter diep: mogelijk het kleinste verspreidingsgebied van alle gewervelden. Als gevolg van opdroging door irrigatie is deze soort in 1994 in het wild uitgestorven. Ook een andere Mexicaanse vissensoort, de Zoogoneticus tequila, is overgekomen uit Aquazoo Düsseldorf. Doordat invasieve vissensoorten zijn uitgezet in zijn natuurlijke habitat, was hij bijna uitgestorven. Gelukkig lijken beschermingsmaatregelen hun vruchten af te werpen, maar voorlopig is de situatie alsnog dusdanig penibel dat deze soort voor de zekerheid achter de schermen blijft. Hetzelfde geldt voor de Allodontichthys polylepis, die functioneel is uitgestorven in het wild.

Foto: Ron DeCloux (AquaInfo). Archieffoto van de Paretroplus menarambo

Een tweede aquarium staat in het thema van Madagaskar. Zo gaat Blijdorp mangaraharacichliden voor de schermen houden. Van deze soort werd gedacht dat hij in het wild uitgestorven was, met alleen nog drie mannetjes in de dierentuin van Londen. Gelukkig werd bij een expeditie nog een klein groepje vrouwtjes aangetroffen dat vervolgens naar Europa getransporteerd is, waardoor de toekomst van de reservepopulatie in gevangenschap nu in ieder geval veilig gesteld lijkt. Ook gaat de Diergaarde werken met de bedreigde Malagassische soorten Pachypanchax sakaramyi, Pachypanchax menaramboParetroplus menaramboParetroplus damii en Paretroplus kieneri. Welke hiervan precies voor en achter de schermen komen, is nog niet duidelijk. Het derde aquarium gaat onderdak bieden aan achoque’s (Ambystoma dumerilii), een kritiek bedreigd broertje van de axolotl-salamander.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer). Het nieuwe vogelverblijf biedt vele landschapselementen waarachter de stressgevoelige inwoners desgewenst kunnen ontkomen aan het publiek.

Het centrale glazen huis, dat alleen toegankelijk zal zijn wanneer er vrijwilligers aanwezig zijn, is omgeven door nog een aantal verblijven. Het enige verblijf buiten het glazen huis dat momenteel in gebruik is genomen, is dat voor Aziatische zangvogels. Eigenlijk is dit het voormalige grondeekhoornverblijf met enkele lichte aanpassingen. Het koppeltje Balispreeuwen uit Taman Indah heeft hier zijn intrede gedaan, samen met een paartje roodoorbuulbuuls. In de nabije toekomst worden er shamalijsters en Palawan-pauwfazanten toegevoegd aan dat lijstje. Naast dit verblijf is een groot beeldscherm geplaatst waar bezoekers meer kunnen leren over de diverse conservatieprojecten waar de Diergaarde deel aan neemt.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer). Het krokodillenstaartjesverblijf in wording.

Nog vier andere Zee van Cortez-verblijven maken een terugkeer in een nieuw jasje. De Coloradopadden houden hun oude stek, de gilamonsters nemen een oud slangenverblijf nabij de ingang over. Een oud verblijf naast de toegang tot het Kelpwoud wordt momenteel geschikt gemaakt voor de Filipijnse zeilhagedissen, een paar oude bekenden van Blijdorp. Daartegenover is het oude zoutwateraquarium terug te vinden. Momenteel zijn hier alleen een drietal Cortez doktersvissen een een paartje egelvissen aan te treffen. Nieuw zijn de momenteel nog leegstaande verblijven voor Antilliaanse groene leguanen, ploegschaarschildpadden, krokodilstaarthagedissen en vuursalamanders, alsmede de nieuwe ruimte met broedmachines.

Kort gezegd: het Natuurbehoudscentrum is nog alles behalve af en dat zal het ook nooit echt zijn. Zijn inwoners zullen komen en gaan zoals natuurbeschermingsorganisaties dat nodig achten. We zullen nog veel horen van dit stukje Oceanium…