Kort Nieuws

Slurfcontact

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

Het gemiddelde testosterongehalte van Taman Indah is na vijf weken weer op peil: olifantenbul Fahim, de opvolger van Timber, is aangekomen. Zijn transport vanuit Bellewaerde vond ’s nachts plaats vanwege de hitte. Hij is in 2005 geboren te Zürich als zoon van de in Thailand geboren ex-circusolifant Maxi, dit jaar overleden, en de eveneens gepensioneerde circusolifant Indi uit Myanmar. Hoewel hij nog geen nageslacht op naam heeft, is hij dus best waardevol voor het Europese fokprogramma dankzij zijn ‘wilde genen’. Het European Endangered Species Programme (EEP) voor de Aziatische olifant wordt gecoördineerd vanuit Diergaarde Blijdorp. De recente wissel van olifantenmannen in Rotterdam hangt samen met Faya, die hier in 2010 geboren werd. Inmiddels is zij geslachtsrijp en er wordt dan ook gehoopt dat er over een paar jaar een achterkleinkind van Faya’s oma Irma zal rondwandelen in Blijdorp. Dusver lijkt Fahim het naar zijn zin te hebben en ook zijn kennismaking met de andere dikhuiden verliep goed. Zelfs matriarch Irma, die zich nooit op haar gemak voelde bij Timber, lijkt hem vooralsnog te gedogen. Alleen qua slagtanden is hij wat minder imposant dan Timber, gezien deze opnieuw aan het aangroeien zijn na een uit de hand gelopen stoeipartij in 2012, maar geen zorgen: de stoottanden van Fahims vader werden uiteindelijk bijna drie meter lang.

Pa- & Ma-raboe

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

De ‘oogst’ bij de Afrikaanse maraboes is dit jaar goed voor maar liefst zes van deze tropische ooievaars: een record! Voorafgaand aan de komst van de Gierenrots-volière in 2010 was de soort al in Blijdorp aanwezig, toen nog in een openluchtverblijf: een typische vorm van ouderwetse huisvesting. Decennialang bleven kuikens uit, want eigenlijk is paren nagenoeg onmogelijk als de dieren zich niet goed kunnen balanceren met hun vleugels. Daar komt nog eens bij kijken dat het voortplantingsseizoen van de maraboe in de Afrikaanse zomer en dus onze winter valt, wanneer de maraboes noodgedwongen in de verwarmde binnenverblijven vertoeven. Vanwege het tegenvallende voortplantingssucces werd in 2005 vanuit Blijdorp een Europees fokprogramma opgezet dat alle maraboes van het continent in kaart bracht. Nadat de Rotterdamse maraboes niet langer gekortwiekt werden, werden er in 2012 achter de schermen voor het eerst twee kuikens grootgebracht. In 2014 had de Diergaarde een primeur met het uitvliegen van een maraboe in de buitenlucht, mede dankzij een vroege lente en het strategisch verstrekken van nestmateriaal. Sindsdien is het voortplantingsritme van de maraboes gelukkig opgeschoven naar ons voorjaar, een moeite die ook zeker loont: het jaar erna, 2015, vlogen er vijf jongen uit, gevolgd door drie in 2016, vier in 2017, vier in 2018 en drie in 2019. De meeste zijn inmiddels verhuisd naar andere dierentuinen in Europa, al zijn er ook een aantal die voorlopig meedoen aan de Vrije Vlucht Voorstellingen. Update 19-07-20: bij het ringen is gebleken dat er in feite zeven maraboes geboren zijn!

Botanisch Blijdorp

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

Attentie plantenliefhebbers: de roze en witte haaklelies nabij de stal van de Mhorr-gazelles staan in bloei! Deze bollenplanten, waarvan maar liefst 105 soorten worden erkend, groeien langs oevers en moerassen in de tropische delen van Afrika, Amerika en Azië. Sommige haaklelies werden van origine gebruikt als medicatie in zuidelijk Afrika, maar voordat je gelijk je complete plantenbak in je EHBO-kit stopt: sommige soorten zijn eigenlijk best giftig.

Saladebar

Foto: John de Greef (BB-Facebook). De groene zeeschildpad is een bedreigde diersoort en de karetschildpad staat zelfs als ‘kritiek bedreigd’ op de Rode Lijst: één stapje verwijderd van uitgestorven.

Over groen gesproken: de verzorgers van het Oceanium hebben de zeeschildpadden bij de Haaientunnel laatst een stukje verrijkingsmateriaal gegeven. Door andijvie in een PVC-buis met gaten erin te stoppen, werd voedertijd opeens gecombineerd met een beetje vermaak voor de dieren. Er zijn twee zeeschildpadden in het Oceanium: Midas, een groene zeeschildpad, en Peddel, een karetschildpad. Beide soorten delen veel van hun bedreigingen: ze worden gedood voor consumptie, raken verstrikt in visnetten en verdrinken, treffen hun geboortestranden ernstig aangetast aan of stikken op jonge leeftijd in plastic zakjes die ze voor kwallen aanzien. Ook qua uiterlijk hebben ze best wat in het gemeen, alleen worden karetschildpadden minder groot en hebben zij overlappende schildplaten. Overigens maakten Midas en Peddel het niet per se makkelijker voor de bezoekers om ze uit elkaar te houden: hoewel karetschildpadden op latere leeftijd echte vleeseters zijn, vertoonde Peddel eerder interesse in de andijviebuis dan de groene zeeschildpad, die juist een overtuigd vegetariër is… Afijn: HIER is een filmpje.

Welkom!

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook). Fang-Pi.

Het Himalaya-hoekje is weer een inwoner rijker: er is een jonge rode panda uit Duitsland aangekomen genaamd Fang-Pi. Ze houdt het komende jaar de reeds aanwezige Kwina gezelschap. Kwina werd vorig jaar geboren als dochter van Hima en Yukiko, tezamen met nog een broertje. Het overlijden van moeder Yukiko betekende dat de jonge dieren opeens verder grootgebracht moesten worden door de verzorgers, al heeft Kwina’s broertje het niet gered. Omdat ze nog te jong is om te koppelen aan een mannetje, heeft ze nu dus gezelschap gekregen van een ander soortgenootje. Fang-Pi is overigens de tweelingzus van ene Chima, die eerder als kandidaat voor de verhuizing werd genoemd. Volgend jaar gaat Fang-Pi op doorreis naar een andere dierentuin en zal Kwina door de Europese fokcöordinator, die tevens in Blijdorp werkt, een partner toegewezen krijgen. Trouwens, over bestandswijzigingen gesproken: in de Krokodillenrivier is een aantal klipdassen geboren en bij het Caraïbisch Café zijn er enkele Cubaanse hutia’s geboren. Er is daarnaast ook een sneeuwkaptapuit uitgevlogen, alsmede twee pruimkopparkieten en ook de zeldzame bijeneters uit de Okapi-Volière zijn druk aan het nestelen.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Klipdassen zijn heer en meester op gladde rotsblokken door hun rubberachtige voetzooltjes die continu vochtig gehouden worden door een aantal klieren.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Jonge sneeuwkaptapuit.

Kort Nieuws

Babyboom

Foto: Ria van der Graaf (BB-Facebook)

Ook tijdens de zomerdagen valt er nieuw leven te vieren! De kuifseriema’s zijn erin geslaagd om eieren uit te broeden, een unicum voor de Rotterdamse dierentuin. Met een beetje geluk kan je het pluizige jong zien rondstruinen over de grond van de aravolière. In de Krokodillenrivier is een andere vogel uitgevlogen, te weten een jonge sneeuwkaptapuit. Even verderop hebben de kroonparelhoenders voor nageslacht gezorgd. Elders op de Savanne is een witkruinmangabey geboren, het kleintje klampt zich voorlopig nog stevig vast aan zijn of haar moeder. Verder is inmiddels duidelijk geworden dat er twee rode panda’s geboren zijn. Goed zichtbaar zijn ze nog niet, want jonge panda’s brengen hun eerste levensfase door in hun vertrouwde nestje. Maar, als je geluk hebt, zie je wellicht moeder Yukiko haar kroost verslepen tussen de verschillende nestkasten. Diergaarde Blijdorp is een van de belangrijkste partijen die betrokken is bij de bescherming van de rode panda en deze geboorte is dan ook meer dan welkom.

Verrassing!

Foto: Inge de Vries (BB-Facebook)

Minder gewenste kleintjes zijn te zien in de Krokodillenrivier: daar is een hele bubs nijlkrokodillen uit het ei gekropen. Er zijn al dusdanig veel nijlkrokodillen in gevangenschap dat er geen ruimte is voor nieuwe aanwas, dus Blijdorp heeft nooit gepoogd te fokken met deze oerreptielen. Toch dook ook in 2015 een drietal krokodilletjes op. Voorheen raapten de verzorgers steevast de eieren, maar omdat dat nogal een omslachtige taak is en werd gedacht dat de omstandigheden helemaal niet volstonden voor het uitbroeden van eieren, werd besloten om ze te laten liggen. Hoe het kan dat er, na het vorige ‘incident’, toch weer eieren zijn uitgekomen, staat niet vast. Officiële aantallen zijn er ook nog niet, bezoekers hebben er al een tiental geteld, maar wegens de schuwe aard van de kleintjes zijn exacte tellingen lastig. Van het vorige nest is één dier blijven leven, dus mogelijk blijven er ook ditmaal enkele over. En oh ja, wat onverwachtse gasten in de dierentuin betreft: Amazonica kampt momenteel met een kakkerlakkenplaag. Je bent gewaarschuwd.

Navigatie-Nieuws

Diergaarde Blijdorp heeft een nieuwe plattegrond uitgebracht. Het opvallendste is dat Blijdorp voor het eerst sinds jaren de oriëntatie van de kaart heeft aangepast: in plaats van de gebruikelijke richting met het noorden aan de bovenkant is ervoor gekozen om de kaart een kwartslag naar links te draaien, wat resulteert in de Oceanium-Zijde met de hoofdingang onderaan en de Rivièrahal met de oude ingang bovenaan. Verder wordt er weer een hoofdroute op aangegeven, met verschillende afsplitsingen die bezoekers ook langs de minder prominente plekken leiden, alvorens ze weer uitkomen op de hoofdroute. Pas bovendien op voor een fysieke routewijziging: de ingang van Taman Indah aan de kant van de olifanten en tapirs wordt gesloten. Het is het resultaat van een onderzoek naar bezoekersgedrag. De hoofdroute gaat nu om het olifantenperk heen, langs de Tijgerkreek.

Hyena-Handel

Foto: Shirley Laurman (BB-Facebook)

Hyenaman Jelai gaat Rotterdam verruilen voor Kroatië. Jelai, in 2015 uit Beekse Bergen overgekomen, heeft samen met het inmiddels overleden vrouwtje Kira eenmalig voor succesvol nageslacht gezorgd, in de vorm van dochter Buyah. In zijn voetsporen treedt een twintig jaar oude Berlijner genaamd Kara, recentelijk aangekomen in het park. Het is de bedoeling dat hij uiteindelijk gezelschap gaat krijgen van een Française, om zo hopelijk voor het eerst sinds 2016 weer voor hyenapups in Blijdorp te zorgen. Hij is al wat aan de oude kant voor een hyena, maar omdat zijn ouders uit het wild afkomstig zien, is hij genetisch gezien erg waardevol voor het fokprogramma. De aanstaande verhuizingen worden gedirigeerd door de EEP-coördinator in DierenPark Amersfoort. Nadat Kara werd afgeleverd in Rotterdam, hebben de Duitse dierenverzorgers de vrouwelijke manenwolf meegenomen naar Berlijn, waar zij nu verblijft.

Ontwikkelingen in het Oceanium

Foto: Diergaarde Blijdorp

Er is altijd wat nieuws te zien in het Oceanium! Zo is het Publiekslab eindelijk weer up and running, een jaar nadat Blijdorp door een wijdverspreide parasiet genoodzaakt was om het gehele aquariumrek te vervangen. De vissen die in de tussentijd achter de schermen verbleven, maken nu weer een terugkeer. Verder is het bestand van het Natuurbehoudscentrum wederom uitgebreid. De ploegschaarschildpadden, die in mei hun verblijf betrokken, hebben namelijk enkele onderhuurders gekregen: in de beplanting en over de rotsen klauteren enkele Madagaskarleguanen (Oplurus cuvieri) rond. Net als de ploegschaarschildpadden staan ze op de lijst om uiteindelijk te verhuizen naar de Eilandhoppen-kas, maar dat project ligt momenteel stil. Ook is een klein stukje van de grond van de ploegschaartjes afgepakt om daar enkele spinschildpadden te plaatsen: een soort die al present was bij de opening van het Natuurbehoudscentrum, vertegenwoordigd door twee jongen in het centrale glazen huis. Over dat glazen huis gesproken: daar zij nu twee Henkels bladstaartgekko’s (Uroplatus henkeli) te bewonderen. Een tweede paartje blijft achter de schermen. Het is een soort die zich specialiseert in het totaal opgaan in zijn omgeving in zijn de wouden van Madagaskar. Door ontbossing en de illegale huisdierenhandel zijn er echter steeds minder van deze merkwaardige dieren, die ook nog eens zeldzaam zijn in gevangenschap. Des te fijner dat ze het kennelijk naar hun zin hebben in Blijdorp, want het duurde niet lang tot er eieren werden gelegd. De Diergaarde meldt dat drie babygekko’s inmiddels in alle rust opgroeien achter de schermen.

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook). Madagaskarleguaan.

Kort Nieuws

Buitenspelen

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

De jonge zwarte neushoorn mag nu ook het buitenverblijf verkennen! In het stamboek van deze bedreigde diersoort is pas twee keer eerder een geboorte in Nederland vastgelegd, Blijdorp had in de jaren ’60 de primeur. Een menigte van journalisten was dan ook aanwezig bij het persmoment toen de kleine, nog naamloze meid voor de tweede keer naar buiten mocht. De zwangerschap van Naima werd door veel mensen gevolgd op de webcams online. Moeder Naima en de kleine spelen graag samen door sprintjes te trekken met z’n tweeën. Een vertederend aanzicht! De zwarte neushoorns zijn alleen buiten zichtbaar: als ze binnen staan, is de bezoekersruimte voor de rust gesloten.

Erkenning

ZooNation heeft Blijdorp’s Arctica opgenomen in de top 10 beste ijsberenverblijven ter wereld. Het in 2008 geopende perk wordt geprezen voor het natuurlijke landschap waar de ijsberen natuurlijk verdrag kunnen vertonen, maar ook comfortabel kunnen rusten. Ook de grote ruiten bij de bassins worden uitgelicht. Sinds de terugkeer van de ijsberen in Rotterdam is de vrouwelijke ijsbeer Olinka al twee keer bevallen, de eerste keer van Vicks (die vijf jaar geleden nog de wereld over ging toen hij per ongeluk een van de ruiten zwaar beschadigde) en eind 2014 van de ijsbeer-tweeling Sizzel en Todz. Met het overlijden van de mannelijke ijsbeer Eric een tijd terug lijkt er voorlopig echter een eind te komen aan het foksucces. Voor de tweeling wordt tevens nog steeds een onderkomen gezocht.

Onderhuurders

Op meerdere plekken in de tuin hebben dieren gezelschap gekregen van vogelsoorten die ze in het wild ook zouden kunnen tegenkomen. Langs de hoofden van de okapi’s scheren, naast onder andere toerako’s en exotische spreeuwen, nu ook bruine muisvogels. De roelroels in Taman Indah leven nu samen met enkele jonge Balispreeuwen en in het verblijf van de van de slurfhondjes wonen nu ook sneeuwkaptapuiten, vermoedelijk zullen zij op termijn in de Krokodillenrivier geplaatst worden. Bij de volière van de grote textorwevervogels lopen op de grond nu naast Kaapse grondeekhoorns ook geelkeelfrankolijnen, een geheel nieuwe diersoort voor Blijdorp.

Slurfje op komst?

Groot nieuws bij de Aziatische olifanten! Trong Nhi is gedekt door Timber. In 2013 werd ze al eens moeder van Nhi Linh, tevens verwekt door Timber. Mannelijke olifanten houden er normaliter een solitair bestaan op na, terwijl de vrouwen en hun jongen in groepjes leven. Omdat olifanten zulke kolossale dieren zijn, past de Diergaarde erg op wanneer de vrouwelijke olifanten bij de bul worden gelaten: bij paringen kunnen de dieren elkaar nog wel eens hard stoten, waardoor op het normale perk het gevaar zou bestaan dat een van de dieren in de gracht valt. Daarom is er een apart ‘dek-perk’ in het midden van het verblijf, zonder grachten aan de rand. Of Trong Nhi daadwerkelijk zwanger is, moet nog blijken: het duurt even voordat dat vast te stellen is.

Respectabele leeftijd

“Twee oudgedienden zijn niet meer”, zo luidt het Vriendennieuws terecht. Twee vogels die de veranderingen in Blijdorp voor bijna een halve eeuw hebben meegemaakt konden niet meer. De vrouwelijke witnekkraanvogel is een vreedzame, natuurlijke dood gestorven op 42-jarige leeftijd. Een van de flamingo’s, een vrouwtje van 46, is geëuthanaseerd. Het lukte haar niet meer om op te staan.

Haat-Liefde relatie

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook). ”We zijn weer even samen!”

De Komodovaranen zijn weer samen in het Aziëhuis. Er zijn al foto’s van een dekking verschenen. Afgelopen jaar is besloten dat het beter is dat de mannelijke Komodovaraan in het oude in verblijf in de Rivièrahal verblijft, terwijl het vrouwtje in de Maleise Bosrand woont. Dat verblijf is in 2012 door de Vrienden van Blijdorp gerealiseerd, maar bleek eigenlijk slechter dan hun oude onderkomen. In het oude verblijf konden ze graven, het was aangekleed met echte planten en er was meer loopruimte voor het paartje. In het Aziëhuis joegen de twee elkaar op en wanneer het rolluik naar beneden was om de varanen te scheiden, waren de twee ruimtes alsnog kleiner dan wenselijk. Het duo heeft zich al bewezen en nageslacht is niet echt meer nodig op hun leeftijd, maar paringen zijn wel noodzakelijk voor de gezondheid van het vrouwtje. Rond de eisprong worden de twee dan ook tijdelijk samengebracht.

Als een vis in het water

De staf van het Publiekslab in het Oceanium is in hun nopjes: laatst is een aantal bijzondere visjes binnengekomen. Het gaat om de oranje-blauwgekleurde mandarijnvissen, glinsterende zandhapgrondels, de unieke symbiosegarnalen en meerdere kreeftjes. Tevens is er een groep jonge neerkijkers (eveneens een vissensoort) aangekomen, die zijn geïntroduceerd bij hun soortgenoten in de Mangrove.

Goerami-Drama

De soap rond de goerami’s is tot een einde gekomen. Eind 2017 kwam uit Artis een soortgenoot voor de temperamentvolle dame, maar het wilde maar niet boteren. Ze was al flink verminkt door schermutselingen met de andere vissen in het aquarium en toen eindigde de ontmoeting nog eens in een knallende ruzie. Een tweede introductie laatst bleek eveneens onsuccesvol. Omdat langer apart houden van de gehavende vrouw geen optie was, is besloten haar te euthanaseren. De leegte in Taman Indah is inmiddels opgevuld met een nieuwe school schuttersvissen.

Bass Rock

Het verblijf bij de entree van het Oceanium, de replica van de Schotse rots Bass Rock, is hoofdzakelijk bekend door de vogelsoorten die er nestelen: papegaaiduikers, zeekoeten, noem maar op. In het bassin zwemmen echter ook zeebaarzen en zeebrasems, maar zij kampen momenteel met parasieten. Medicatie in het voer heeft niet mogen baten, dus er liggen momenteel twee opties op tafel. Eén mogelijkheid is dat het zoutwater geleidelijk wordt vervangen door zoet water. De inwoners van het verblijf kunnen daartegen, maar de parasieten niet. Het is echter ook funest voor de filters. De andere mogelijkheid is het separeren van de vissen in een tank achter de schermen en ze daar behandelen. Na drie maanden zouden de parasieten dan verhongerd zijn. Deze optie heeft momenteel de voorkeur.

In de lappenmand

Gorilla Annet, inmiddels een hoogbejaarde mensaap, zat even niet zo lekker in haar vel. Ze at alleen nog maar zacht eten, reden voor nader onderzoek. De dierenarts moest maar liefst 10 tanden en kiezen trekken. Ook werden er wat onschuldige vetbultjes op haar rug gevonden. Dankzij een paracetemolkuurtje is ze gelukkig weer helemaal de oude nu.

Burenruzie

In de meest recente editie van het Vriendennieuws wordt vermeld dat de grote koedoe’s en netgiraffes voorlopig niet meer samen naar buiten mogen. Jarenlang leefden deze Afrikanen vreedzaam samen, maar in 2017 sloeg ineens de vlam in de pan en haalde koedoeman Nico flink uit naar giraffe Banio. Hoewel ze allebei met de schrik zijn vrijgekomen, vrezen de verzorgers nu dat Nico – als hij weer eens op oorlogspad is – precies weet hoe hij een langnek moet tackelen. Hoe nu verder? Koedoe’s zijn sociale dieren, dus hem apart zetten is geen optie. Andere dierentuinen zitten ook niet te wachten op een temperamentvolle inwoner die voor het fokprogramma genetisch gezien niet zo interessant is. Totdat er een passende oplossing is gevonden, zullen ze om de beurt naar buiten moeten.

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook)

Kort Nieuws

  • Nieuw in Diergaarde Blijdorp: de belangers toepaja (Tupaia belangeri). Deze dagactieve zoogdiertjes uit het vasteland van Zuidoost-Azië zijn te vinden bij de ingang van het Aziëhuis. Voorheen werd dit kleine verblijf bewoond door Filipijnse zeilhagedissen, McCords slangenhalsschildpadden en Annam-waterschildpadden. Deze bedreigde reptielen verblijven voorlopig achter de schermen, in afwachting van de oplevering van hun onderkomen in het te bouwen Natuurbehoudscentrum in het Oceanium. Aan de andere kant van het Aziëhuis wordt een verblijf ook al gereed gemaakt voor de komst van noordelijke slanke lori’s.
  • Nog meer geboortes! Inmiddels zijn er niet twee, maar drie bantengkalfjes te zien in de Maleise Bosrand. De andere twee kleintjes werden begin mei geboren, het derde jong liet wat langer op zich wachten. Verder is op 13 juni is nog een Californische zeeleeuw geboren! Het is de tweede pup van dit jaar. Moeder en kind maken het goed en besluiten vaak in het zicht van de bezoekers te gaan liggen. Ook bij de vogels van de dierentuin is heel wat jong grut te zien. Zo is in de volière bij het Weverkopje een jonge groenhelmtoerako te spotten en in de Grote Vliegkooi dartelen een paar jonge Himalayaglansfazanten rond.
  • Sinds 14 juni staat er een grote weegschaal in het binnenverblijf van de gorilla’s. De weegschaal fungeert voor de mensapen als normaal platform en wordt dan ook veelvuldig gebruikt. De Blijdorpse gorillagroep telt momenteel negen leden, waaronder de welbekende Bokito. Ze kiezen er vaak voor om een groot deel van de dag in het Mensapengebouw door te brengen. Een leuke toevoeging dus!
  • Er wordt gewerkt aan de Krokodillenrivier. Het dak wordt gerepareerd en de oude, lekkende plantenbakken worden vervangen. Verder hoopt men door het net te verwijderen meer vliegruimte te realiseren, zodat er nieuwe vogels geïntroduceerd kunnen worden in de hal. Tegenwoordig leven er alleen nog violette schildtoerako’s en driekleurglansspreeuwen, andere soorten zoals de emeraldspreeuwen en sneeuwkaptapuiten zijn geleidelijk uit het bestand verdwenen. Blijdorp hoopt deze en andere vogelsoorten weer terug te zien in de toekomst!
  • Korte bouwnieuwtjes: begin deze week is de spoorwegovergang opgelapt. De voorheen aftandse betonnen constructie is nu behangen met afbeeldingen van bladeren. Waar bij de scheiding van de oude en nieuwe zijde van de Diergaarde groen bij is gekomen, is op het eiland van de baardapen flink gesnoeid. De bewoners zijn nu weer goed te bezichtigen!

Foto: Lars Timmers (BB-Facebook)

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook). ”Paar uurtjes oud”

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook)