Kort Nieuws

Strak in de lak

Screenshot: Diergaarde Blijdorp (DB-YouTube)

Alweer kan er een klusje afgevinkt worden van Blijdorps to-do-list: dankzij de vereniging Vrienden van Blijdorp is de Falklandsbiotoop in het Oceanium uitgebreid met wat voorheen de pinguïncrèche was. Het idee achter deze sectie was dat hier pinguïns met de hand grootgebracht konden worden als de ouders daar niet in slaagden. Van dat scenario is echter (gelukkig) niks werkelijkheid geworden, wat betekende dat er een lege ruimte langzaam aan het afbrokkelen was. In het kader van de Vriendencampagne ‘Alle bee(s)tjes helpen’, ook wel de flitsactie genoemd, is dit verblijf nu opgefleurd en sluit het feilloos aan op de rest van het pinguïnverblijf. Wanneer het broedseizoen van start gaat, hebben de stelletjes een extra plek om even afstand te nemen van de immer uitdijende kolonie – Blijdorp is een van de weinige dierentuinen waar de koningspinguïns en ezelspinguïns ieder jaar tot broeden overgaan. In dit nieuwe stukje verblijf kunnen de nieuwsgierige pinguïns helemaal naar het glas waggelen: wie kijkt er nu eigenlijk naar wie?

Stoelendans

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer). Mantsjoerijse kraanvogel.

Kan jij je favorieten nog vinden? Wederom hebben wat vogels van zetel geruild. De Mantsjoerijse kraanvogels hebben afscheid genomen van de Amoer en hun kamergenoten, de pelikanen, en huizen nu bij de entree van het Aziatisch Moeras. Hier hebben ze meer ruimte om al wadend in het slijk van de rivierbodem te speuren naar tussendoortjes. De witnekkraanvogels, die hier voorheen leefden, zijn een stukje opgeschoven naar de Moerasvolière. Sinds de Stellers zeearenden naar Arctica zijn verplaatst, zijn eerder ook de kwakken uit de Grote Vliegkooi hier ingetrokken. Daar blijft het niet bij: in de volière tegenover de bantengs en Indische antilopen zijn nu niet slechts pruimkopparkieten en driekleureekhoorns te vinden, maar ook de bankivahoenderen. Hoewel die naam je wellicht weinig zegt, klinkt hun gedomesticeerde variant je waarschijnlijk wel bekend in de oren: de kip.

Lief en leed…

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Balispreeuw.

Editie drie van het Vriendennieuws heldert weer het een en ander op wat de mutaties in Blijdorp betreft. Te beginnen bij de geboortes die dusver grotendeels onopgemerkt zijn gebleven door het dagelijkse publiek. Deze zomer zijn de verzorgers verblijd met drie jonge Balispreeuwen, twee McCordsslangenhalsschildpadden en een duo koeneusroggen: de Rotterdamse Diergaarde staat bekend om het foksucces met deze dieren. Minder voorspelbaar was de komst van een kleine pijlstaartrog. De uk werd gespot op de bodem van het haaienbassin, waar zijn ouders wonen. Omdat hij het waarschijnlijk niet gered zou hebben tussen de grote vissen aldaar, heeft hij nu onderdak gevonden in de Mangrove. Bij de ingang van het Oceanium ook bijzonder geboortnieuws: dit broedseizoen is goed geweest voor twee jonge papegaaiduikers. Het eerste ei is door de verzorgers weggehaald uit het nest en in de broedmachine gelegd, waarna de moeder een tweede ei legde en deze zelf uitbroedde. Ook is de groep belangers toepaja’s flink uitgedijd sinds de komst van een volwassen mannetje. Helaas zijn er ook wat dieren overleden, waaronder de bejaarde zeeleeuw Tessa. Door ernstige mankementen aan haar lever weigerde ze te eten, waarna ze is geëuthanaseerd. Ook bongoman Kito is na een kort ziekbed dood gevonden in zijn stal. Tot de verdere sterftegevallen in mei behoren een mannelijke flamingo, een mannelijke kaaimaneteju, een vrouwelijk bosrendier en een mannelijke bijeneter.

… Komen en gaan

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook). ”Dag Jelai, goede reis!”

Ook de flinke collectie transportkisten vergaart geen stof. Zo is hyenaman Jelai inmiddels vertrokken naar Kroatië en via het Vriendennieuws weten we dat het deze zomer ook een drukte van belang was. Een groepje dames bestaande uit een Rüppells gier en een tweetal maraboes heeft de Gierenrots verruild voor het buitenland. Twee mannelijke hutia’s hebben een nieuw tehuis gevonden in Hannover en een vrouwelijke pannenkoekschildpad huist inmiddels in Salzburg. Tot slot is meneer de Mhorr-gazelle, Flip, naar Berlijn verhuisd. Dat brengt ons gelijk tot de laatste en tevens kleinste sectie van het mutatieoverzicht: de ontvangsten. Flip is namelijk van positie geruild met de Berlijnse bok, die inmiddels aan het hoofd staat van de Blijdorp-kudde. Ook zijn er twee mannelijke Rüppells gieren gearriveerd. Wil je voortaan ook direct de laatste stand van zaken weten? Word dan een Vriend van Blijdorp en ontvang hun kwartaalblad!

Foto: Annemieke de Wit (BB-Facebook). Rüppells gier.

Kort Nieuws

Op een roze wolk

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). ”Geweldig om de kleine vissende katjes te zien.”

De jaarlijkse geboortegolf mag haar piek dan wel gehad hebben, maar er zijn alsnog genoeg kleine bewoners van Blijdorp om van te genieten. Met de okapi die eerder deze maand ter wereld kwam, inmiddels Kisala gedoopt, is het nog altijd goed gesteld. Sinds haar geboorte is ze flink gegroeid en dat zal nog wel even doorzetten. Naar verwachting zal het nog even duren voordat we haar kunnen zien, want jonge okapi’s blijven na hun geboorte voor een langere tijd in hetzelfde gebied. Moeder Kamina houdt het kalf goed in de gaten, maar instinctief houdt ze enige afstand zodat roofdieren het jong niet opmerken. Dat is eveneens de reden dat jonge okapi’s pas na een maand voor het eerst poepen! In de Aziatische helft van de Diergaarde zijn twee nieuwe geboortes te melden. In de Maleise Bosrand is vissende kat Saray moeder geworden van een tweeling. Vader Mumbai kwam in de zomer van 2018 over vanuit Tsjechië en dat najaar was het ook al raak. Hij speelt geen rol in de verdere opvoeding van de kleintjes en Saray houdt hem dan ook nauwlettend in de gaten als hij in de buurt komt. Wees er snel bij, want net als bij huiskatten groeien de kittens als kool. Op een steenworp afstand, in het Aziëhuis, is er voor de derde keer een slanke lori ter wereld gekomen. In 2017 waren deze nachtactieve halfapen de winnaars van de Blijdorper Bende Award in de categorie ‘Nieuwe Diersoorten’. Hun snelle voortplantingssucces is opmerkelijk, al helemaal gezien er nog geen tien dierentuinen in Europa zijn die de soort houden. Diergaarde Blijdorp heeft laten weten dat de vorige kleintjes in afwachting van een nieuw tehuis achter de schermen verblijven.

Verlies

Helaas ook minder vrolijk nieuws. De jonge serval, eind vorige maand geboren, is overleden. Extra zuur is dat ook vorig jaar moeder Jina er niet in wist te slagen om haar jong in leven te houden. Toen werd achteraf duidelijk dat ze de kleine zoveel rondsleepte dat er een wond was ontstaan in de nek van de kitten, die ondanks medische behandeling niet kon genezen. Gezien bezoekers wederom hebben gemeld meer verplaatsingen te hebben gezien dan gebruikelijk, is het niet ondenkbaar dat dit ook ditmaal de boosdoener was. Het gedrag is moeilijk te verklaren, gezien Jina in 2017 geen enkele moeite had met het grootbrengen van zoontje Mosi. Om de rust te bewaren, was het verblijf afgezet met extra hekken, zodat bezoekers minder dichtbij konden komen. Of Blijdorp in het vervolg meer maatregelen gaat treffen, zal moeten blijken.

Vlam in de pan

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook)

Net zoals dat bij mensen het geval is, kunnen dieren elkaar van tijd tot tijd in de haren vliegen. In Rotterdam gebeurde dat twee keer in korte tijd: ten eerste ging het fout bij de dwergnijlpaarden. Floris en Eveline hebben enige tijd apart van elkaar geleefd. Niet alleen is dat een natuurlijkere en minder stressvolle levenswijze voor deze solitaire oerwoudbewoners, maar de kans op voortplanting wordt ook groter als de dieren niet continu in elkaars gezelschap verkeren. Hun reünie lijkt echter te suggereren dat we niet hoeven te rekenen op dwerg-dwergnijlpaardjes in de nabije toekomst. Schermutselingen bij nijlpaarden gaan er hard aan toe, maar gelukkig is hun huid (ook bij de dwergsoort) meerdere centimeters dik en uiterst beschermend tegen dit soort verwondingen. Het tweetal ging dan ook zonder permanent letsel weer uit elkaar. Iets serieuzer ging het eraan toe bij de Aziatische leeuwen. Daar is Lalana, moeder van drie, flink te grazen genomen door Bente en Chica. Vrijwilligers melden dat de laatstgenoemde vrouwtjes beide krols waren, wat bij leeuwen gepaard gaat met extreme agressie. Met oog op het tumult waren de welpjes al tijdelijk achter de schermen geplaatst. Ondanks de recente periode van rust wringt het al langere tijd in de groep: nadat Lalana bevallen was, duldde ze de andere dames lange tijd niet in de buurt van haar kroost. Sommige confrontaties verliepen zelfs zo heftig dat mannetje Aapal tussen de twee partijen moest komen. Lalana is na een controle door de dierenarts overigens gewoon weer in het buitenverblijf te vinden.

Beleef Blijdorp Anders

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Voor de groep trouwe Blijdorpbezoekers die regelmatig hetzelfde rondje door de dierentuin wandelen, deed zich laatst een buitenkansje voor om eens wat nieuws te proberen. Tijdens de Open Monumentendagen liet Diergaarde Blijdorp, goed voor 21 rijksmonumenten van nationale architectonische waarde, vanzelfsprekend van zich horen. Vrijwilligers gaven, tegen een bijdrage van €5,- bedoeld voor natuurbehoudprojecten, bezoekers een rondleiding van circa een uur. De gegadigden waren zeer te spreken over de tour. Mooi meegenomen is natuurlijk het feit dat de restauratie van de laatste paar vervallen pareltjes, waaronder de Bergdierenrots en de Rivièrahal, niet lang meer op zich zal laten wachten. Het verschil tussen de vernieuwde bouwwerken en de nog versleten panden benadrukt hoe nodig een intensieve onderhoudsbeurt is. Verder organiseerde de dierentuin in het kader van het Gergiev Festival van het Rotterdams Philharmonisch Orkest in het Oceanium en de Rivièrahal speciale optredens van de protegees van het Hellendaal Muziekinstituut. Bovendien was er ook nog een speurtocht beschikbaar. Oh, en de Blijdorp-ervaring strekte zich uit tot buiten de grenzen van de tuin: Blijdorps Oceaniumboot, ook wel liefkozend de ‘Haaibaai’ genoemd, deed mee aan de Wereldhavendagen. Alweer meer dan tien jaar geleden kreeg de Diergaarde dit schip cadeau van het Havenbedrijf en sindsdien bevoorraadt het de aquaria van de dierentuin met schoon ballastwater. Bijzonder is dat dit schip volledig draait op het gebruikte frituurvet van de restaurants in het park. Tot slot is Blijdorp het toneel van de nieuwste toevoeging aan de kinderboekenreeks Pinkeltje. Eerder werden onder andere de Efteling en het Rijksmuseum al aangedaan. Voor €10,99 is het boek verkrijgbaar in de Zee van ZOOvenirs.

Foto: Ries van Wendel de Jood(PortOfRotterdam.com). Blijdorp-directeur Erik Zevenbergen en communicatiedirecteur Richard van der Eijk van het Havenbedrijf op de Haaibaai.

Rijksmonumenten Gered!

Foto: Old Rotterdam (Facebook)

Het zijn al bijna zeventig jaar lang de kroonjuwelen van de Diergaarde: iconische bouwwerken zoals de de Tweeling-Gebouwen en het Roofdieren-Gebouw. De tand des tijd ontziet echter niets en de afgelopen jaren stonden dan ook voornamelijk in het teken van restaureren in Blijdorp: de oude stallencomplexen en dierenverblijven, door de overheid aangewezen als rijksmonument, hebben één voor één hun allure weer teruggekregen. Toch zijn er nog altijd bouwwerken die in verval verkeren: de Bergdierenrots, de Grote Vijver met zijn brug en uiteraard de Rivièrahal. Het nieuws dat ons bereikt is dan ook groots: de gemeente heeft toegezegd om Diergaarde Blijdorp uit te brand te helpen met dit stukje Rotterdams erfgoed.

Foto: Jean-Luc Sleijpen (BB-Facebook). De Bergdierenrots was eens bestemd om het hart te worden van een Himalaya-biotoop.

De man die hiervoor te danken is, is Pascal Lansink, lid van de gemeenteraad namens de VVD. Hij gaf gehoor aan een oproep die het bestuur van de Diergaarde al langer doet: de Van Ravensteyn-monumenten zijn van ons allemaal, dus laat ze niet aan ons alleen over. Lansink zou de Diergaarde een warm hart toedragen en vond snel bijval. Overigens zal het niemand verrassen dat de Partij voor de Dieren, een partij die pleit voor een dierentuinverbod, het voorstel niet steunde. 50Plus en de SP wilden eerst het totale prijskaartje zien en ook GroenLinks stemde nee. Het eindresultaat was dat 31 van de 40 raadsleden ja zeiden.

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook). De Rivièrahal was vele decennia een plek waar bijzondere dieren werden gehuisvest. Met oog op de belabberde isolatie van de ruimte werd het verwarmen te duur en tegenwoordig doet de zaal uitsluitend dienst als speeltuin…

Hoewel de wethouder nog geen uitspraak kon doen over de kosten van de restauraties, zal het zeker een duur project worden. Een inmiddels meer dan tien jaar oud plan om de Rivièrahal uit het slob te helpen, ging uit van zo’n twintig miljoen euro, maar vandaag de dag liggen de kosten van de bouwsector veel hoger. Diergaarde Blijdorp is momenteel dan ook druk bezig met inventariseren: op 8 februari heeft Blijdorp zelfs al een vergunning aangevraagd voor het aanpakken van de Bergdierenrots. De woordvoerster van het park liet overigens aan Blijdorper Bende weten dat dit hoofdzakelijk is gedaan om te kijken naar subsidiemogelijkheden en dat het verlenen van dergelijke vergunningen vaak een lang proces is.

Foto: Angela Kuckartz

Momenteel wordt gesproken over zes rijksmonumenten. Daartoe behoren zeker de Bergdierenrots, de Bongostal, de Rendierenstal en het Grote Vijver-complex. De Victoria Serre behoort ook tot de monumenten waarvan de Diergaarde recentelijk te kennen heeft gegeven dat een restauratie daar ook niet lang meer op zich kan laten wachten. Mogelijk wordt met het zesde monument de rest van de Rivièrahal bedoeld. Voor een aantal van deze monumenten bestaan al plannen: klik daarvoor HIER.

De Gemeente Rotterdam heeft in de afgelopen jaren niet bepaald de beste reputatie weten te verwerven onder de liefhebbers van Diergaarde Blijdorp. Inmiddels is het alweer meer dan acht jaar geleden dat de subsidie voor de dierentuin met miljoenen gekort werd, waardoor de toekomst van Blijdorp in de waagschaal lag. Ook heeft de Welstandscommissie van de gemeente voor flink wat oponthoud gezorgd bij verschillende bouwprojecten in recente tijden. Toch heeft de gemeente ook veel betekent voor de tuin in de loop der jaren: het uit 2007 stammende Jubileumgesprek t.w.v. €4,5 miljoen legde uiteindelijk de basis voor de restauraties van de Dikhuidenvleugel, Tweeling-Gebouwen en het Roofdieren-Gebouw.

Foto: Jim Louwerens (BB-Facebook)

Kort Nieuws

Ontsnapt! Soort van…

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

Ze zijn misschien oud, maar ze halen nog steeds apenstreken uit: de ringstaartmaki’s in de Grote Vijver. In 2010 kwam een tiental lemuren uit Apenheul naar Rotterdam om daar hun oude dag te slijten. Ringstaartmaki’s besteden een groot deel van de dag aan onderlinge verhoudingen – niet geheel ongelijk aan mensen volgens sommigen – dus zo nu en dan kan het nogal botsen tussen twee dieren. Dat bleek eind vorig jaar het geval toen de verzorgers opeens een dier minder telden. Met een bootje gingen ze de vijver op, op zoek naar hun verstekeling. Uiteindelijk werd ze gevonden onder een graspol aan de oever. De hereniging was echter geen hartelijke: de drie dominante oudjes hadden het voorzien op haar en wisten ook de rest van de groep op te hitsen. De drenkeling bleek ook nog eens een flinke wond onder haar oksel te hebben. Binnen is ze daarvoor behandeld en stapsgewijs weer bij haar soortgenoten gezet, wat dusver een succes lijkt.

Uitzwaaien

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook)

Kleine Blijdorpers worden groot, zo ook bongo Kai. Alweer meer dan twee jaar geleden werd een tamelijk vergeten stukje Diergaarde verblijd met zijn geboorte. Werkelijk verblijd, want voortplanting bij deze bosantilope, ook wel ’s werelds mooiste antilope genoemd, is zeker geen garantie. In oktober vorig jaar is hij verhuisd naar het Deense Givskud Zoo. Het Vriendennieuws laat weten dat in die periode eveneens een mannelijk kuifhertje en een moeraswallaby zijn vertrokken naar de oosterburen, drie dames koeneusroggen en een maraboe naar Frankrijk zijn verhuisd en een François’ langoer-man verkast is naar Pairi Daiza.

”Nalatenschap”

Foto: Karin Seltenrijch (BB-Facebook)

Ongetwijfeld heb je haar eens wel zien zitten: het opmerkelijke dier dat de neushoornleguaan wordt genoemd. Ze verblijft in het stukje Antillen van het Oceanium, tegenover de mangrovebak. Het verblijf doet overigens eerder aan als een woestijngebied, maar dat moet het ook zijn: in het wild zijn ze te vinden in droge regio’s van het eiland Hispaniola (verdeeld tussen Haïti en de Dominicaanse Republiek), waar ze steeds zeldzamer worden. Al enige tijd heeft Blijdorp alleen een vrouwtje van deze soort, nadat haar partner ingeslapen werd. Het lijkt er nu op dat hij toch zal voortleven: het Vriendennieuws laat weten dat het vrouwtje mogelijk eieren draagt. Wordt (hopelijk) vervolgd!

Poedoe-Perikelen

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

De komende tijd wordt het een komen en gaan in het Zuid-Amerika continent, in het specifiek bij het stukje Andes: momenteel verblijft hier één Chileense poedoe. Deze zal binnenkort het park verlaten om ruimte te maken voor twee jonge broertjes. Eén van die mannetjes zal uiteindelijk doorreizen naar een ander park en het overgebleven mannetje krijgt dan gezelschap van een vrouwtje.

Oceanium-Update

Het Publiekslab en het nieuwe Natuurbehoudscentrum tonen enige overeenkomst: beide zalen van het Oceanium zijn, op de verblijven zelf na, niet gethematiseerd en vrijwilligers zijn er volop aanwezig om te vertellen over de dieren. Helaas zijn de deuren van het Publiekslab al sinds augustus vorig jaar gesloten. De verzorgers ontdekten toen een parasiet in het systeem en bij nadere inspectie bleek dat hij wijdverspreid door alle aquaria aanwezig was. Hoewel de schade onder de dieren naar verluidt beperkt is gebleven, moest het hele aquariumrek tegen de vlakte gegooid worden. Sindsdien is er op het oog weinig vooruitgang geboekt, maar bronnen melden dat de zaal in april weer open moet gaan. Dan nog een klein nieuwtje vanuit Platform Zeezicht. ”Is dat het platform bij de zeeleeuwen?” Nee, een bekende naam is het niet voor menig Blijdorp-bezoeker. Platform Zeezicht is het tussenstukje tussen de Amazone-aquaria en het pinguïnverblijf in het Oceanium. Leuk voor de jongere bezoekers is de nieuwe quiz die daar nu te doen is, waardoor ze spelenderwijs wat te weten komen over de gevolgen van zwerfafval en plastic op het leven in de zee.

Zonnebaden

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

”Is die echt?” Het is een veelgehoorde vraag in de Krokodillenrivier. Doodstil kunnen ze op hun stukje strand liggen, de drie gigantische Nijlkrokodillen van Blijdorp. Uiteraard spreekt vooral het dier dat normaliter neerstrijkt vlak voor de bezoekersruit tot de verbeelding. In de loop der jaren hebben de kroko’s ieder hun favoriete plekjes op de kade verworven, maar door daar dag in, dag uit te liggen hebben ze flinke kuilen gecreëerd. Om ze wat beter zichtbaar te maken, moest er het een en ander opgehoogd worden, maar dat betekent dat ze toch echt even van hun plekjes zouden moeten wijken. Het had flink wat voeten in de aarde om een van de strandjes te ontruimen, maar tegen een schadevergoeding bestaande uit een lekkere snack zei de groep natuurlijk geen nee.

Komodo-Commotie

Foto: Anja Theunissen (BB-Facebook)

In 2012 bliezen de Vrienden van Blijdorp het Aziëhuis, tot dan toe een stallencomplex, nieuw leven in. Sindsdien is het gebouw constant in ontwikkeling geweest: soorten kwamen en gingen. Zo zijn er tegenwoordig vleesetende planten te zien waar aanvankelijk schuttersvissen zaten, hebben de krokodilstaarhagedissen plaats gemaakt voor wandelende bladeren, is er een nachtverblijf gerealiseerd voor slanke lori’s en is een reptielenterrarium vervangen door een verblijf voor toepaja’s. Terwijl her en der dus ‘kinderziekten’ verholpen werden, bleef er één hekelpunt over: het verblijf van de Komodovaranen. Het was het klapstuk van het Aziëhuis, maar eigenlijk werkte het niet goed voor de dieren. Vandaar dat Blijdorp binnenkort een nieuw onderkomen gaat realiseren bij het Oceanium, als onderdeel van Eiland-Hoppen. Het lijkt er nu op dat we ze tot die tijd niet meer gaan zien: het verblijf staat leeg en ook het soortbordje is weggehaald. Dat betekent niet dat ze niet meer in Rotterdam aanwezig zijn: al langere tijd verbleef het mannetje in het oude verblijf in de Rivièrahal en zo nu en dan zou ging hij naar de Maleise Bosrand om het vrouwtje te dekken. Of het vrouwtje nu permanent is ingetrokken bij de man, is niet bekend. Een tijdje terug werd immers al bekend dat Blijdorp binnenkort van vrouwtje zou wisselen, dus mogelijk is ze naar een andere dierentuin en doet een toekomstige Komodo-dame gewoon haar intrede in het Aziëhuis.

Kattenkwaad

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Nu iedereen zich vergaapt aan de leeuwenwelpjes (die je dankzij DIT filmpje van Blijdorp nu ook uit elkaar kan houden), zou je bijna vergeten hoe het met de andere grote katachtigen in het park gesteld is. Voor de Sumatraanse tijgers geldt nog steeds een fokverbod. In principe zouden Emas en Alia een goed koppeltje zijn, maar de Europese dierentuinen zitten simpelweg vol. Alia heeft inmiddels een implantaat gekregen waardoor ze zo nu en dan wel op bezoek kunnen gaan bij elkaar en zo zichzelf kunnen bezighouden. Ook van de Amoerpanters hoeven we niet veel te verwachten de komende tijd. Zo zeldzaam dat ze zijn, momenteel zijn weinig dierentuinen op zoek naar nieuwe aanwas. Daarnaast mogen Cema en Vatne ook niet meer met elkaar fokken, want toen er in 2016 een paar welpjes dood ter wereld kwamen, was een hiervan zwart. Blijkbaar hebben Cema en Vatne allebei het recessieve gen voor de zwarte vachtkleur, maar zwarte Amoerpanters zijn niet bepaald bevorderlijk voor het fokprogramma: vaak worden ze verstoten door de ouderdieren. Momenteel hoopt de Diergaarde dat de stamboekhouder een vervanger kan regelen voor Cema.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Soms kunnen de herenigingen tussen Alia en Emas er heftig aan toegaan… (archieffoto)

Nieuwjaarslezing 2019

Foto: Vrienden van Blijdorp (Facebook)

Met meer dan 1,4 miljoen bezoekers was 2018 een mooi jaar voor Blijdorp. De oplevering van het geladaverblijf was een mijlpaal, maar ook het makiverblijf luidde een nieuwe fase in voor de verbouwing van het Oceanium. En 2019 belooft evenveel mooie momenten, als niet meer. Op de jaarlijkse Nieuwjaarslezing van de Vrienden van Blijdorp had directeur Erik Zevenbergen meer dan genoeg om te vertellen.

Te beginnen met de lopende projecten. Nadat in 2018 al een mooi doorloopverblijf voor ringstaartmaki’s uit de grond werd gestampt, zijn de verwachtingen hoog gespannen voor de rest van het project Eilandhoppen. Wel zullen we nog even geduld moeten hebben, want het zou heel goed kunnen dat de werkzaamheden flink wat tijd in beslag gaan nemen. In grote lijnen blijft de opzet van deze nieuwe aanbouw van het Oceanium ongewijzigd, maar aan de nieuwe plattegronden en conceptafbeeldingen is te zien dat de exacte invulling beetje bij beetje duidelijk wordt. Wanneer je het makiverblijf, een nabootsing van de dorre zuidkust van Madagaskar, verruilt voor de tropische sferen van de kas waan je je in een regenwoud. Op diverse plekken in de hal, die ruim zes meter hoog wordt, maak je kennis met de excentrieke eilandbewoners. In het oog zal gelijk het verblijf voor de boky-boky’s springen, een immer actieve mangoestensoort. Ook worden er verblijven ingericht voor Madagaskarleguanen, de felrood gekleurde Madagaskarwevervogels en de uiterst zeldzame ploegschaarschildpadden. Daarnaast is het de bedoeling dat het flora-aspect van de natuur hier nadrukkelijk naar voren komt, met onder andere de waterbanaan als bijzondere verschijning.

Via het ‘Komodo Ranger Station’, een educatieve tussenruimte, kom je in de rest van de nieuwe kas. In deze ruimte ga je op expeditie langs de Komodovaranen en Galapagosreuzenschildpadden, beide reusachtige reptielensoorten, van elkaar visueel gescheiden door een flinke hoeveelheid beplanting. In het segment van de Komodovaranen loopt het pad langs de muur van de ruimte, met de varanen in de binnenbocht. Vergelijkbaar met de Krokodillenrivier kijk je hier van bovenaf het verblijf in, dat ongeveer één of twee meter lager dan het pad ligt. De opzet van het verblijf is in vele opzichten eigenlijk het beste van twee werelden, vergeleken met de huidige verblijven in het Aziëhuis en de Rivièrahal. In tegenstelling tot het Aziëhuis wordt er uitgegaan van een doorgaans gescheiden bestaan van het mannetje en vrouwtje, met alleen contact tussen de dieren wanneer het vrouwtje vruchtbaar is. Tevens wordt het verblijf ingericht zodat er weer lekker gegraven kan worden zoals dit het geval was in de Rivièrahal, met een gronddiepte variërend van 50 tot 75 centimeter. Ook komt er weer een waterpartij voor de dieren om in de zwemmen, een van de grote verbeteringen in het Aziëhuis. Daarnaast wordt het verblijf uitgerust met sproei-installaties en UV-lampen.

Via een educatief hutje kom je bij de reuzenschildpadden. Dit gedeelte is het minst nauwkeurig uitgewerkt van de drie zones. Wel is het goed duidelijk geworden dat er veel wordt ingegaan op de geologie van de archipel, gevormd door water en vuur. Er komt een stuk met zeewater, omgeven door gestolde lava en meer van dit soort rotsblokken liggen verspreid door het perk. Leuk voor het publiek, maar ook nuttig voor de dieren: in gevangenschap kampen schildpadden vaak met pootproblemen omdat ze te weinig bewegen en het is bewezen dat enig reliëf goed is voor de ontwikkeling van dat soort spieren. Het pad loopt dwars door het perk heen met halverwege een brug waar de schildpadden onderdoor kunnen.

Het is wellicht minder interessant voor het publiek, maar voor de verzorgers moet Eilandhoppen een vooruitgang in werkomstandigheden bieden. De verzorgersruimte loopt onder het bezoekerspad en zo hoeven ze zich op drukke dagen niet door de menigtes heen te worstelen. Onder de Galapagos-hut is er ruimte om de dieren te scheiden van elkaar. Op drukke dagen kan de Diergaarde een ander pad openstellen, een zogenaamde bypass, waarmee men vanaf het Komodo Ranger Station gelijk naar de ingang van het Natuurbehoudscentrum gaat. Opmerkelijk is dat op de plattegronden een verblijfje voor Filipijnse zeilhagedissen is ingetekend bij de bypass, want volgens andere plannen zou deze soort, vroeger te zien in het Aziëhuis, al een onderkomen krijgen in het Natuurbehoudscentrum.

Aan de andere kant van de Diergaarde, bij de Oude Ingang, sleept zich al jaren een bouwproject voort: de aanpassingen aan het Flamingo-Strand. Door een nieuwe wet mogen vogels niet meer geleewiekt worden: de permanente ingreep waardoor vogels niet meer kunnen vliegen. Grootschalig kortwieken van de flamingo’s is niet haalbaar, dus is het onvermijdelijk dat er een volière moet worden gemaakt over het bestaande flamingoverblijf. Meteen stuitte dit plan echter op veel weerstand vanwege de strenge regels die gelden voor dit stukje Diergaarde, met oog op Van Ravensteyns monumentale ontwerpen. Maar, er zit schot in de zaak! Inmiddels heeft Blijdorp een architect in arm genomen die zich specialiseert in dit soort zaken en er is nu een ontwerp dat hopelijk zonder veel ophef uitgevoerd kan worden. Het wordt een ronde volière, waar de bezoeker naar binnen kan en vanaf een vlonder de dieren kan bewonderen. Er wordt gestreefd om de nieuwe volière dit najaar op te leveren.

Bij de Nieuwjaarslezing werd echter niet alleen gekeken naar wat voor plannen dit jaar verwezenlijkt kunnen worden. Erik Zevenbergen ging ook in op de financiële situatie van het park. De exploitatie van de dierentuin is voldoende om de bedrijfsvoering mee rond te krijgen, maar het budget staat weinig toe op het gebied van grote bouwprojecten. Daarom wil de Diergaarde zich wenden tot externe partijen, zoals de directeur ook al liet weten bij zijn interview met Blijdorper Bende vorig jaar. Cruciaal voor het verwerven van dit soort fondsen is dat Blijdorp voorbeelden kan laten zien van wat ze willen bewerkstelligen. De combinatie van al dit soort plannen, ideeën en dromen vormt samen het Masterplan 2030: de leidraad voor toekomstige projecten in de Diergaarde. Erik Zevenbergen vertoonde alvast een aantal van deze concepten op de Nieuwjaarslezing. Vergeet niet dat al deze ideeën zich in een zeer vroeg stadium van ontwikkeling bevinden en het zeker jaren zal duren voordat de eerste van deze klussen, hoogstwaarschijnlijk tegen die tijd flink afwijkend van de huidige ontwerpen, ook daadwerkelijk uitgevoerd zullen worden.

In de nieuwe toekomstplannen wordt gekeken naar het combineren van de vijf rijksmonumenten die nog gerestaureerd moeten worden (Rivièrahal, Takinrots, Grote Vijver, Bongostal en Bosrendierenstal) met vooruitstrevend dierenwelzijn. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de plannen voor de Takinrots. Het is een vrij simpel concept: de rots wordt in ere hersteld en gaat onderdak bieden aan de rode panda’s en kuifhertjes. Het Europese fokprogramma’s van beide soorten staat onder beheer van de Diergaarde en daarom vindt Blijdorp het belangrijk om toonaangevend te zijn met de huisvesting van deze dieren. Er wordt gekeken naar de mogelijkheden om de flinke lap grond achter de rots ook op te nemen in het verblijf.

Eveneens vrij eenvoudig zijn de plannen die gemaakt zijn voor de Victoria Serre, het deel van de Rivièrahal dat het dringendst toe is aan onderhoud. Blijdorp dient zich hier te houden aan de bestaande paden en architectuur. Het is de bedoeling dat de Tropenvleugel, net als nu, onderdak gaat bieden aan zeldzame tropische vogels. Er gaat veel aandacht besteed worden aan voorlichting en fokprogramma’s, het wordt wel omschreven als ‘ontmoetingsplek’ voor mens en dier. De bouwwerkzaamheden zullen zich dus hoofdzakelijk focussen op puur restaureren.

De Grote Vijver wordt omschreven als ‘blank canvas’. De diverse geschiedenis van het complex betekent dat er best veel mogelijk is met de restauratie. Er zijn hele uiteenlopende ideeën over het gebruik van het hoofdeiland en de kleinere omringende eilanden. Ook wordt er gekeken naar de toekomst van tijgers in Blijdorp: de huisvestingseisen voor deze katachtigen is sterk veranderd sinds de oplevering van de Tijgerkreek en het wordt steeds moeilijker om hieraan te voldoen. Mogelijk wordt het verblijf omgebouwd tot perken voor andere soorten, zo werden er tapirs en nevelpanters genoemd als mogelijkheden. In andere versies wordt het gebruikt als horecapunt en in weer andere versies wordt het eiland in de Grote Vijver een terras en worden de omringende eilandjes gebruikt als waterspeeltuin. Kortom: de toekomst van de Grote Vijver staat geenszins vast.

Écht spraakmakend wordt het overigens pas bij de dromen die Blijdorp heeft voor het olifantenverblijf. Taman Indah was eens het toonbeeld van dierenwelzijn en de Diergaarde wil dat het dat weer wordt. Het buitenverblijf moet groeien: het bongoverblijf, het kamelenverblijf en het gehele Aziatisch Moeras worden allemaal opgenomen in het verblijf. Het resultaat is een reusachtig perk, dat de olifanten toestaat om op natuurlijke wijze ‘rond te trekken’. De Vleermuizengrot krijgt een nieuwe bestemming als binnenverblijf voor de mannelijke olifant (of mogelijk meerdere bullen, de nieuwe afmetingen zouden dat toestaan). De oude ‘papegaaienlaan’ zou ook kunnen terugkeren in de vorm van het ‘olifantenduct’ dat al vaker besproken is in het verleden. De bongostal kan, vergelijkbaar met de Toko Tjitjak, worden omgetoverd tot een horecapunt met uitzicht op het olifantenverblijf. Hoewel het misschien klinkt alsof deze plannen gepaard gaan met het verdwijnen met veel diersoorten, valt dit best mee nu het Aziatische Moeras steeds meer leegloopt. Er wordt nog gekeken naar mogelijkheden om ook andere dieren met de olifanten samen te laten leven.

Al dit toekomstdromen werd afgesloten met de opening van de Vriendenbazaar. Een aantal van de vrijwilligers lieten een zeil met daarop een foto van de oude Vriendenwinkel zakken en onthulden zo het nieuwe gebouw, dat thematisch aansluit op de rest van het Keuzeplein en de poort naar het Azië-gedeelte. Het nieuwe pand is een hele verbetering: in plaats van in weer en wind buiten te staan en onder een afdakje naar wat knuffeldieren te kijken, kan je nu naar binnen en daar rustig rondkijken. Dit maakt het hopelijk niet alleen wat aantrekkelijker om er iets te kopen, maar betekent ook dat de vrijwilligers er beter kunnen vertellen wat de Vrienden van Blijdorp allemaal betekenen voor de Diergaarde. Hopelijk wordt het goed zaken doen: des te sneller kunnen alle mooie plannen die hierboven genoemd zijn werkelijkheid worden.

Foto: Vrienden van Blijdorp