Kort Nieuws

Zuid-Amerika op stelten

Foto: @gerruisch (BB-Insta). Kuiforopendola.

Het is een drukte van belang bij het volièrecomplex van de rode ibissen en ara’s in het Blijdorpse stukje Zuid-Amerika. Zo is men begonnen aan een kleine facelift van het binnenverblijf van de waadvogels. Kennelijk vallen de veranderingen in de smaak, want de witwangboomeenden zijn direct tot broeden overgegaan. De ibissen, die overigens ook voor nageslacht hebben gezorgd, hebben gezelschap gekregen van nog een andere vogelsoort: de kuiforopendola. Voorheen zat meneer bij de ara’s, maar hier heeft hij kennis gemaakt met een vrouwelijke soortgenoot die laatst naar Blijdorp is gekomen. Het klikte direct tussen de twee, het eerste baltsgedrag liet niet lang op zich wachten! De oropendola was niet de enige inwoner die afscheid nam van de ara-volière: de groenvleugelara’s zijn verhuisd naar de volières van de Vrije Vlucht Voorstellingen. Als hun training slaagt, worden ze de vijfde arasoort om mee te vliegen met de vogeldemonstratie. Ook de in 2018 geboren hyacinthara is vertrokken, hij is op transport gegaan naar Denemarken. Zijn ouders hebben zijn plekje in de aravolière overgenomen, wat betekent dat het hyacinthara-verblijf in de Victoria Serre het voorlopig zonder inwoners moet stellen. Daarnaast is een oude bekende teruggekeerd: de ekstergaai! Voordat werd begonnen aan de bouw van het Natuurbehoudscentrum, waren zij te zien in het Oceanium. Er bestaat een kans dat de aravolière aangevuld wordt met nog een inwoner: de kuifseriema’s hebben eieren gelegd.

Eier-Euforie!

Foto: Paula Strickland (Flickr). Henkels bladstaartgekko, archieffoto.

In de broedmachines in het Natuurbehoudscentrum is nu een aantal bijzondere eieren te zien. Toen deze voor het eerst werden aangezet, waren er al schildpadjes-in-wording te bezichtigen en deze verzameling is nu uitgebreid met vijf eieren van de pantserkrokodillen! Mogelijk is dit het eerste legsel van het stel dat in 2016 vanuit Emmen overkwam naar Blijdorp, daar er geen eerdere pogingen tot voortplanting bekend zijn. Het tweetal krokodillen heeft hun verblijf in de Krokodillenrivier geërfd van de dieren Hakuna en Matata, die stokoud zijn geworden – ze hebben zelfs de verhuizing naar de Blijdorp-Polder meegemaakt! Tevens zijn in de broedmachine twee eieren van de Henkels bladstaartgekko te vinden. Vorig jaar zijn vier van deze Malagassische reptielen overgekomen vanuit Chester en kennelijk valt hun verblijf in Blijdorp in de smaak. Het is de bedoeling dat de volwassen dieren uiteindelijk voor de schermen te zien zullen zijn. Voortplanting is zeker niet vanzelfsprekend bij deze soort die bizar goede camouflage heeft. Mede vanwege hun unieke uiterlijk zijn ze zeer gewild op de exotische huisdierenmarkt, maar wegens grootschalige wildvang zijn ze een bedreigde diersoort.

Het einde van de stupiditeitenrubriek

Foto: BB-Facebook. Bezoeker klimt over muur en gooit stenen naar gelada’s.

In de laatste paar ‘Kort Nieuws’-stukken brachten we overschrijdingen van het parkreglement aan het licht onder de noemer ‘stupiditeitenrubriek’. Helaas zijn dit soort voorvallen van hufterig gedrag van alle tijden en gezien we geen zin hebben om elk artikel te beladen met verhalen over bezoekers die dieren voeren of ze treiteren, hebben we besloten om niet langer keer op keer erop in te gaan. Mocht er iets in het park gebeuren wat niet door de beugel kan en je bevindt je zelf niet in een positie om er een stokje voor te steken, bel dan de Algemene Dienst op het nummer 010 4431 481. Let op, in een eerder bericht op Facebook hebben we een verkeerd nummer geplaatst. Controleer dus of je hem correct hebt genoteerd!

Aandoenlijke Amerikanen

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook)

Twee bijzondere gebeurtenissen aan de Oceanium-Zijde van de Diergaarde. Daar vonden in korte tijd twee bevallingen plaats voor de ogen van het publiek! Op 22 juni kwam een kleine vicuña ter wereld in de Andes-biotoop. Al jaren waren er geen baby’s van de lama-achtigen geboren in Rotterdam, waardoor de vreugde des te groter was. Helaas heeft het jong het niet gered: naar verluidt wilde hij niet drinken. Dat de vicuña’s voor het eerst sinds tijden zijn overgegaan tot voortplanting, is gelukkig wel een goed voorteken voor toekomstige jongen. Op 4 juli was het raak bij de bizons. Vele bezoekers zagen hoe het jong voor het eerst de wereld om hem (of haar) heen bekeek. Het duurde niet lang of hij stapte al dapper rond tussen zijn veel grotere soortgenoten, waaronder zijn in mei geboren halfzusje Gina.

Meer mutaties

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)

Er zijn nog veel meer beschuitjes met muisjes te eten! Zo zijn bij de ingang van het Oceanium twee zeeleeuwen geboren. De vader van beide jongen is Nick en de moeders zijn June en Toya. In de Maleise Bosrand zijn twee Visaya-wrattenzwijnen moeder geworden kort na elkaar. Het eerste nestje bestond uit vier jongen waarvan een het jammer genoeg niet heeft gered en de andere worp is een drieling. Een welkome aanwinst voor het fokprogramma van deze kritiek bedreigde diersoort uit de Filipijnen. Bij de pinguïns zijn de eerste eieren uitgekomen. Het gaat om de ezelspinguïns, die in slechts vijf Europese dierentuinen te zien zijn. Zes koppels zijn dit jaar tot broeden overgegaan en ook bij twee van hun grotere verblijfsgenoten, de koningspinguïns, wordt er gebroed. Blijdorp is een van de weinige parken waar jaarlijks pinguïnbaby’s te zien zijn. In de Krokodillenrivier hebben de steppeslurfhondjes weer voor nageslacht gezorgd. Verder is de vijver in Amazonica aangevuld met een aantal jonge pacu’s. Tot de botanische ontwikkelingen behoort de bloei van de Berkheya radula, een distelsoort, in de Okapi-Volière. Het is een opmerkelijk stekelige plant uit Zuid-Afrika en is dit jaar voor het eerst te zien in Rotterdam. In de Chinese Tuin is een onverwachte gast opgedoken: de Italiaanse traliestinkzwam, die waarschijnlijk is meegelift met de bamboe aldaar.

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook). ”Goed te zien hoe piepklein ze zijn bij de neus van de moeder!”

Kort Nieuws

Niet Moeders Mooiste…

Foto: DierenPark Amersfoort

Een bijzondere nieuwe koudbloedige inwoner is aangekomen in Rotterdam: de Titicacakikker (Telmatobius culeus). Met een lengte van 15 centimeter zijn ze een tamelijk grote amfibie. Hun naam danken ze aan hun leefgebied, het Titicacameer in het Zuid-Amerikaanse Andesgebergte. Het water is erg rijk aan zuurstof: zodanig zelfs, dat de Titicacakikker al zijn benodigde zuurstof kan halen door het via zijn gladde huidflappen te absorberen – aan dit bizarre uiterlijk heeft hij overigens ook zijn minder flatteuze bijnaam ‘scrotumkikker’ te danken. In de afgelopen vijftien jaar zou de wilde populatie met meer dan 80% zijn afgenomen door een combinatie van bedreigingen, waaronder vervuiling en zijn status als lokale delicatesse. Zowel in 2015 als in 2016 zijn massa-sterftes vastgelegd, waarbij telkens duizenden kikkers te overlijden kwamen. Om dit unieke dier te beschermen, zijn in het verleden fokprogramma’s op touw gezet, maar voortplanting wilde pas in 2010 lukken in een Peruaanse dierentuin. Sinds 2016 is ook de dierentuin van Denver bij het project betrokken. Vorig jaar vertrok een grote lading Titicacakikkers vanuit Denver naar de dierentuin naar Chester, waarvandaan ze naar andere Europese dierentuinen verspreid zijn. Eerder dit jaar nam DierenPark Amersfoort er acht in ontvangst en nu zijn er dus tien in Rotterdam gearriveerd, waarvan een deel in het Natuurbehoudscentrum te zien zal zijn.

Jouw man, mijn man

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Blijdorp heeft zijn handen eraan vol: het fokprogramma van de Amoerpanters. De Amoerpanter is de meest zeldzame luipaardensoort ter wereld met slechts zestig exemplaren in het wild. Daarom is het extra belangrijk dat er in Europese dierentuinen een bufferpopulatie wordt gecreëerd, maar het fokprogramma wordt – net als de wilde populatie – geteisterd door een gebrek aan genetische diversiteit. Tot overmaat van ramp is er in het verleden één behoorlijk productief lid van het fokprogramma geweest dat achteraf gezien geen Amoerpanter was. Aan het EEP mogen alleen Amoerpanters meedoen die meer dan 65% raszuiver zijn. Alsof dat nog niet voor genoeg complicaties zorgt, moet er ook opgepast worden voor zwarte Amoerpanters: deze worden vaak niet geaccepteerd door hun soortgenoten. Dat laatste is het probleem in de Diergaarde, want toen in 2016 twee pantertjes dood ter wereld kwamen had eentje een zwarte vacht. Dit betekent dat zowel Vatne als Cema het recessieve gen voor de zwarte vachtkleur hebben en daarom mogen ze zich niet meer samen voortplanten. Het Vriendennieuws heeft laten weten dat Cema inmiddels verhuisd is naar een andere dierentuin. Binnenkort wordt er een vervangend mannetje verwacht. Hopelijk kan het dan eindelijk eens meezitten voor de Amoerpanter.

Trifacta

Foto: Jim Louwerens (BB-Facebook)

Kort nadat de Gemeenteraad in maart dit jaar akkoord ging om Blijdorp te helpen met de restauratie van de laatste paar Van Ravensteyn-rijksmonumenten die daar behoefte aan hebben, doneerde de Rijksoverheid vier miljoen euro ten behoeve van deze onderneming, als onderdeel van een grotere investering in Nederlandse cultuur en erfgoed. Als laatste bestuurslaag komt nu ook de provincie Zuid-Holland over de brug, met een subsidie van meer dan anderhalve ton voor de Bergdierenrots in het specifiek. In februari dit jaar vroeg Blijdorp al een vergunning aan voor dit specifieke project, wat doet vermoeden dat de Bergdierenrots wellicht het eerste monument zal zijn om aangepakt te worden. Overigens is er nog geen aankondiging geweest dat deze vergunningsaanvraag goedgekeurd is.

Op eigen poten

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook). Mboshi.

Binnenkort zal Blijdorp weer drie okapi’s tellen. Mboshi, die op de valreep van 2017 ter wereld kwam als eerste jong van M’buti, is laatst vertrokken naar de Franse dierentuin La Teste. Daar komt hij overigens een oude bekende tegen: okapi Rab, die er maar niet in slaagde om te sjansen met zijn vrouwelijke soortgenoten, ging hem in 2018 voor. Binnenkort zal ook het langverwachte transport van okapi Gerrit, in 2017 geboren als Kamina’s zesde jong, niet lang meer op zich laten wachten. Voor hem is een plaatsje gevonden in Lissabon. Overigens is Blijdorp alweer in blijde verwachting: Kamina is uitgerekend voor september. Leuk feitje is dat ze tot nu toe altijd om en om bevallen is van mannetjes en vrouwtjes.

‘Project P’: hoe gaat het nu met…

Foto: Bruce Beehler (Australian Geographic)

De voortekenen zijn gunstig! Weinig bezoekers weten het, maar eind 2016 kwam er een heel bijzonder dierentransport aan in Blijdorp: dat van vier Raggi’s paradijsvogels uit de dierentuin van San Diego. Daarmee werd Diergaarde Blijdorp de tweede dierentuin in Europa om deze prachtige vogelsoort uit Nieuw-Guinea te huisvesten, nadat het Vogelpark Walsrode vier jaar daarvoor al een aantal had ontvangen, eveneens uit Amerika. Van de vier paradijsvogels die Blijdorp in ontvangst heeft genomen, zijn er nog drie over: een vrouwtje en twee mannen. Het is de bedoeling dat deze stressgevoelige soort ooit voor de schermen een plekje krijgt, maar voorlopig mogen ze in alle rust wat jaartjes achter de schermen verblijven. Het vrouwtje heeft nu een onbevrucht ei gelegd, zo meldt het Vriendennieuws. De verwachting is dat de mannetjes volgend jaar geslachtsrijp worden: zouden we uiteindelijk jonge paradijsvogeltjes kunnen zien? Overigens is het de dieren in Walsrode al gelukt om zich voort te planten, wat éxtra hoopgevend is.

Odins optrekje op de schop

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Het verblijf van de Komodovaranen in het Aziëhuis is weer in gebruik genomen. Diergaarde Blijdorp laat weten dat de afgelopen twee maanden kleine aanpassingen zijn gemaakt aan het perk, terwijl de varaan in de tussentijd vertoefde in het oude verblijf in de Rivièrahal. Toen in 2012 de Komodovaranen hun nieuwe stek in gebruik namen, bleek al snel dat het Aziëhuis zo zijn gebreken had. Een groot pluspunt was dat de dieren konden zwemmen en een handige toevoeging was de mogelijkheid voor de verzorgers om het verblijf in tweeën te delen, mochten de dieren elkaar even niet zien zitten. De keerzijden waren dat het verblijf kleiner was (al helemaal als het rolluik het verblijf in tweeën deelde) en dat de dieren niet konden graven. Voor dat laatste is nu de mogelijkheid gecreëerd en er zijn ook extra UV-lampen geplaatst. Blijdorp rekent kennelijk op jongen, want ze zeggen expliciet dat het verblijf ook ontsnappingsproof is gemaakt voor kleine Komodo’s. Momenteel is er overigens alleen een mannetje, Odin geheten, aanwezig, tezamen met een flinke groep kwetterende rijstvogels. De Komododame is begin dit jaar op verzoek van de stamboekhouder verhuisd. Of de keuze om het verblijf op te lappen betekent dat Eilandhoppen definitief van de baan is, is onduidelijk.

Wisselen van de wacht

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). Wolodja.

Todz was nog niet vetrokken naar Parc Zoo du Reynou in Frankrijk, of er stond al een nieuwe poolcarnivoor op de stoep van de Diergaarde: ijsbeerman Wolodja, zeven jaartjes jong. Op twee-jarige leeftijd emigreerde hij van zijn geboorteplaats Moskou naar de dierentuin van Berlijn, waar hij zijn taak als fokman succesvol volbracht heeft. Na een tussenstop in Ouwehands’ Dierenpark kwam hij nog net op tijd voor Vaderdag aan in Rotterdam. Nieuwsgierig kijken hij en zijn oudere date, Olinka, alvast naar elkaar in hun Arctische onderkomen. Hopelijk kunnen we uiteindelijk weer op een kille februari-dag massaal in de rij staan om de eerste stapjes van pluizige ijsbeerjongen in de buitenlucht te aanschouwen. Overigens hoeven de nieuwe verzorgers van Todz daar niet op te hopen: die dierentuin heeft nu twee mannetjes.

Buiten Blijdorp

Foto: Reformatorisch Dagblad Archief (rd.nl). Khaing Phyo Phyo en de pasgeboren Timber

In het Belgische dierenpark Planckendael markeerde de vierde dag van juni één jaar zonder olifant Khaing Phyo Phyo, nadat zij daar in 2018 vroegtijdig werd ingeslapen vanwege ernstige nierfalen. Phyo Phyo kwam in 1981 ter wereld in de oerwouden van Myanmar, waarna ze werd gekocht door Ouwehands’ Dierenpark. In 1995 kwam ze naar Rotterdam en hier werd ze in ’98 de moeder van Timber, met Ramon als partner. Het was geenszins een gemakkelijke bevalling, omdat Phyo Phyo alleen perste wanneer de dierenarts haar baarmoeder via de darmen masseerde. Timber zou later de vader van Faya, Trong Nhi en Sunay worden, de huidige drie jonge leden van de Blijdorpse olifantengroep. Later verhuisde Phyo Phyo nog een aantal keer en in 2009 zorgde ze zelfs voor de allereerste olifantengeboorte in België, met Kai-Mook in Antwerpen. Ze was al lange tijd ziek en haar laatste zoon, de in 2018 geboren Tarzen, kon ze niet eens zelf voorzien van melk. Hij was al zwak bij de geboorte en is, ondanks verwoede pogingen van verzorgers en dierenartsen, niet lang na het overlijden van zijn moeder in zijn slaap gestorven. Overigens leefde Phyo Phyo in Planckendael samen met een oude bekende: Yu Yu Yin, van 1995 tot ’99 aanwezig in Blijdorp. Ze heeft zich altijd als tante ontfermd over de jongen en kleinkinderen van Phyo Phyo.

Foto: vajuu.com

Kort Nieuws

Op de schop

Foto: Marleen Mets (BB-Facebook). ”De manoels laten hun huis verbouwen.”

De zogenaamde flitsactie was nog niet afgetrapt of ze waren al begonnen: de Vrienden zijn begonnen met het opfleuren van het manoelverblijf. Dit jaar blaast dit stukje Mongolië twintig kaarsjes uit en logischerwijs komt ouderdom zo met zijn gebreken. De ruit had al zó lang een scheur erin, dat het nog net niet onwennig zal zijn om ‘m zonder te zien! Daarnaast wordt er ook aandacht besteed aan de inrichting van het verblijf zelf, gezien de fokresultaten wat te wensen overlaten. De manoel is niet bepaald een zeldzame katachtige, maar talrijk is anders. De Vrienden van Blijdorp gaan zich dit jaar ook bekommeren om kleinschaligere aanpassingen bij de gorilla’s, gieren, pinguïns en olifanten onder het motto ‘Alle kleine bee(s)tjes helpen’. In totaal moet de flitsactie zo’n €60.000,- gaan kosten.

Nieuwe romances

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook)

Gaat Cupido raak schieten? Dat is de vraag die de verzorgers bezighoudt. De koedoedames hebben na anderhalf jaar van het vrijgezellenleven genoten te hebben, weer een man in hun midden. Het betreft een wat jonger dier dat nog niet de imposante hoorns van zijn voorganger, Nico, heeft en hij is afkomstig uit de dierentuin van München. Hij heeft het naar zijn zin op de Rotterdamse Savanne, al vindt hij de nieuwsgierige giraffen nog wel eens te dichtbij komen. Verder wordt er uitgekeken naar een nieuwe partner voor ijsbeervrouw Olinka. Hij zal weldra uit Berlijn overkomen en heeft de naam Wolodja. Hij is acht jaar oud en werd geboren in Moskou.

Durf te dromen

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

In het kader van de jaarlijkse World Oceans Day was er vandaag een bijzondere gast in het Natuurbehoudscentrum. De wetenschappers achter de bekende Ocean Cleanup, een Nederlands initiatief om plasticsoep in de Stille Oceaan op te ruimen, maken gebruik van het laboratorium in het Oceanium om onderzoek te doen naar plastic deeltjes in water. Zij waren vandaag de hele dag in het Natuurbehoudscentrum aanwezig om bezoekers te leren over het nadelige effect van zwerfafval op de gezondheid van de wereldzeeën. Blijdorp is al vele jaren nauw betrokken bij projecten om meer kennis over de zee te verwerven, zo zijn de TU Delft en de Rijksuniversiteit Groningen gezamenlijk bezig met een langdurig onderzoek naar het schoolgedrag van de valse haringen in het haaienbassin.

Nesteldrang

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Zou het dan eindelijk…? De witkopgieren zijn de laatste tijd druk bezig met het rondslepen van takjes en ander nestmateriaal. Van de vier gierensoorten die aanwezig zijn in Blijdorp, is het de enige die nog nooit succesvol een jong heeft voortgebracht. Omdat ze maar slecht tegen de kou kunnen, verhuizen ze ’s winters zelfs naar de kleinere volières bij de Vrije Vlucht Voorstellingen. Elk jaar doen ze een dappere poging tot broeden en het is ze één keer gelukt om daadwerkelijk een jong uit te laten komen, maar deze was helaas te nat en heeft het niet gered. Gezien de alarmerende situatie van gieren in het wild, zou nageslacht maar al te welkom zijn. Het moet gezegd worden dat de stortbuien van de laatste dagen niet erg hoopgevend zijn.

Stupiditeiten-Rubriek

Foto: Menno Sman (BB-Facebook)

Op een incidentele ontsnapping na, biedt de Vrije Vlucht Voorstellingen de enige mogelijkheid tot vrijheid voor de inwoners van Diergaarde Blijdorp. De participanten weten dat de verzorgers hen van eten voorzien en keren meestal direct na hun opkomst weer terug naar hun volières achter de schermen. Soms vinden ze het echter leuk om hun familieleden elders in het park op te zoeken, op ontdekkingsreis te gaan of om simpelweg extra lang rond te vliegen. Zo ook op 31 mei, toen een van de jonge maraboes neerstreek bij de ingang van het park. Je zou zeggen dat het voor zich spreekt dat een vogel met een spanwijdte van ruim twee meter en een snavellengte van dertig centimeter niet bepaald uitnodigend is voor bezoekers om te gaan aaien, maar toch moest de observerende verzorger zich flink inspannen om nieuwsgierige toeschouwers op afstand te houden. Hou in gedachte: een ware dierenvriend voedert niet, staar niet naar gorilla’s, het gras is voor de dieren, vlinders niet aanraken, klim niet op balustrades, tik niet op ruiten, een prairiehond-lik = tetanusprik en geen wilde dieren aaien.

Kraamnieuws

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Wederom brengt de lente een flinke lijst aan geboortes voort. Kleine prairiehondjes lopen dapper rond in hun verblijf en, voor het eerst sinds een aantal jaar, zijn ook die andere onvermoeibare fokmachines weer bezig: de klipdassen. De man, vorig jaar gearriveerd, heeft zijn handen vol: maar liefst dertien dames vragen om zijn aandacht. Het is duidelijk dat hij z’n best gedaan heeft. Verder telt het Afrikaanse gedeelte van de Diergaarde nu ook jonge grondeekhoorns, maraboes en een groenhelmtoerako. Boven de spoorweg hebben ook de wilde ooievaars voor nageslacht gezorgd. In de Maleise Bosrand zijn de eieren van de Himalayaglansfazanten uitgekomen en ook bij de Bengaalse oehoe valt nieuw leven te bewonderen. In de Victoria Serre zijn in het meest linker verblijf twee reuzentoekans geboren en er worden er nog meer verwacht.

Foto: Kevin Varekamp (BB-Facebook). Jonge grondeekhoorn (archieffoto)

Ploegschaarschildpad: Op het randje van extinctie

Foto: Sebastiaan de Bruyn (BB-Facebook)

Schildpadden, een groep prehistorische dieren, kennen een ongelofelijke diversiteit aan soorten: van de eeuwig migrerende zeeschildpadden en kleine, kleurrijke doosschildpadden tot imposante alligatorschildpadden en de alom bekende reuzenschildpadden. Het is een clade met allerlei uitersten en één zo’n tragische recordhouder is de ploegschaarschildpad: mogelijk de meest bedreigde landschildpad ter wereld. Sinds kort is Blijdorp een van de weinige plekken op de wereld waar ze voor alledaagse bezoekers te zien zijn, nu ze van hun verblijf achter de schermen overgeplaatst zijn naar het Natuurbehoudscentrum. Het verhaal van dit viertal is een perfect voorbeeld van de wrede wereld waarin de ploegschaarschildpad stand probeert te houden.

Foto: Oklahoma City Zoo (okczoo.org). Volwassen ploegschaarschildpad.

De ploegschaarschildpad (Astrochelys yniphora) is een prachtig dier: hun schild heeft een nagenoeg perfecte bolvorm met een eenvoudige, maar desalniettemin mooie tekening. Hun Nederlandse naam danken ze aan de twee uitstekende schildplaten bij hun hals, die in het wild een belangrijke rol spelen bij de voortplanting. De mannetjes gebruiken ze om met elkaar te worstelen over vrouwtjes en proberen elkaar ermee om te rollen. Hun schoonheid is helaas eerder een vloek dan een zegen: al jaren behoren ze tot de meest gestroopte schildpaddensoorten en dat heeft ze tot de rand van de afgrond geduwd. Al decennia lang worden ze opgenomen in de top 25 meest bedreigde schildpadsoorten. Werd de wilde populatie een aantal jaar geleden nog op zo’n 500 dieren geschat, nu zouden dat er nog geen honderd zijn. Al deze dieren bevinden zich in het Bala Bay National Park, gelegen in Noordwest-Madagaskar. Tel daar zo’n 200 dieren uit het Ampijoroa-fokcentrum en minder dan 50 individuen in Noord-Amerikaanse en Europese dierentuinen bij op, en dat is het.

Foto: Diergaarde Blijdorp (rijnmond.nl). Ploegschaarschildpad toen deze in 2012 aankwam in Rotterdam.

Regelmatig bereikt ons slecht nieuws. Zo werd het Ampijoroa-fokcentrum in ’96 door bewapende stropers overvallen en werden er bijna honderd dieren buitgemaakt. Toen de overheid van de eilandstaat in 2009 in een grote politieke crisis verzeild raakte, zagen stropers hun kans schoon en raakte de wilde populatie in een duikvlucht, met vele dieren die naar de Aziatische markten gesmokkeld werden. In 2013 onderschepte de Thaise douane 50 gesmokkelde dieren, mogelijk goed voor een tiende van alle ploegschaarschildpadden wereldwijd op dat moment. Het jaar 2016 zag wederom een gigantische afname van de wilde populatie, alsmede een nieuwe gewapende aanval op Ampijoroa, die ternauwernood werd afgeweerd. Elk jaar worden er wel een aantal dieren geconfisqueerd, om nog maar te zwijgen over de schildpadden die helaas niet teruggevonden worden…

De dieren van Diergaarde Blijdorp kwamen, samen met nog negen soortgenoten, in 2012 naar Europa nadat ze in 2009 en 2010 onderschept waren door de douane van Hong Kong. Toen ze hier aankwamen, waren ze naar schatting zo’n vijf jaar oud en inmiddels naderen ze de leeftijd waarop ze geslachtsrijp zijn. Het zou dan ook fantastisch zijn als met deze dieren gefokt kan worden, wat dusver nog maar mondjesmaat gelukt is in gevangenschap. Deze vier ploegschaarschildpadden zijn onmisbare schakels in de kleine bufferpopulatie en het is dan ook te hopen dat ze bezoekers van de Diergaarde kunnen inspireren om de beschermingsmaatregelen te steunen.

Foto: Turtle Conservancy (turtleconservancy.org). Bewakers van het Ampijoroa-fokcentrum.

ALV 2019: Gas terugnemen

Foto: Vrienden van Blijdorp (Facebook)

Eens zijn ze klein begonnen: de vereniging Vrienden van Blijdorp. Werden er tot de jaren ’80 zo nu en dan wat dieren geschonken aan de Diergaarde en werden er later verblijven gefinancierd, de laatste jaren leek het wel gek, gekker, gekst: in 2008 bekostigden ze een groot deel van de biotoop Arctica, gevolgd door miljoenengeschenk Amazonica in 2013 en het indrukwekkende nieuwe okapiverblijf in 2015. Bij de Algemene Ledenvergadering 2017 vielen ook heel wat monden open toen bekend gemaakt werd dat de Vrienden 2,5 miljoen euro bijeen wilden sprokkelen voor de renovatie van het Oceanium, maar dat is wellicht een brug te ver geweest. De toon voor de  Algemene Ledenvergadering 2019 werd gezet toen bekend gemaakt werd dat Eilandhoppen, een van de beoogde nieuwe stukjes Oceanium, heroverwogen wordt.

Concept voor Eilandhoppen, getoond bij de Nieuwjaarslezing 2019

Als onderdeel van de stapsgewijze opknapbeurt van het Oceanium, inmiddels bijna twintig jaar in dienst, wilden de Vrienden een grote aanbouw realiseren waar momenteel de kas voor de reuzenschildpadden is. In feite is er al een klein stukje Eilandhoppen opgeleverd: het nieuwe doorloopverblijf voor ringstaartmaki’s, waarvan gehoopt werd dat het feilloos zou aansluiten op de rest van het nieuwe themagebied. Via de ringstaartmaki’s zou men bij een overdekt stukje Madagaskar uitkomen, waar de spotlight geworpen zou worden op de unieke Malagassische natuur – gevolgd door een stukje Komodo, het thuis van de Komodovaraan, en een stukje Galapagos, bekend om zijn reuzenschildpadden. De pijnlijke realiteit is echter dat de prijzen van de bouwsector (al jaren) blijven stijgen. Wanneer de keuze over de toekomst van Eilandhoppen gemaakt is, zullen we daar uiteraard over berichten.

Foto: Vrienden van Blijdorp (Facebook)

Dit jaar staat grotendeels in het kader van kleine projecten. Zo zijn de op afstand bestuurbare voedselpotten in het gorillaverblijf, een indrukwekkend stukje verrijkingsmateriaal voor de dieren, toe aan vervanging. De voedselpotten worden van tevoren gevuld door de verzorgers en gaan in de loop van de dag kortstondig open. Zo worden de gorilla’s gestimuleerd om in beweging te blijven. De olifanten zijn toe aan een extra hijspaal, waar verschillende objecten aan gehangen kunnen worden om de dieren bezig te houden. Ook kan de zogenaamde pinguïncrèche, bij binnenkomst in de Falklands-zaal direct rechts, wel een nieuw likje verf gebruiken. Het manoelverblijf, dat door trouwe Blijdorp-bezoekers al jaren wordt voorgedragen als potentieel project, krijgt eveneens een kleine facelift. De Gierenrots, die volgend jaar alweer tien kaarsjes uitblaast, krijgt er wat nestkasten voor de gieren bij. Er werd overigens uitgebreid stilgestaan bij het succesverhaal van deze volière en de ALV werd gevolgd door een lezing over de gieren. Er werd zelfs een live verbinding tot stand gebracht met een gierenonderzoeker in Ethiopië! In totaal moet de zogenaamde ‘flitsactie’ zo’n €60.000,- gaan kosten.

Concept voor het vernieuwde flamingoverblijf, getoond bij de Nieuwjaarslezing 2019

Tot slot: het ellenlange dossier van het Flamingo-Strand. Eigenlijk had deze al eind 2015 op de schop moeten gaan, maar zo makkelijk lag de kwestie niet. Blijdorp wil namelijk, met oog op het nieuwe verbod op leewieken (de enige haalbare wiek-methode voor de flamingo’s), een volière over het bestaande verblijf heen bouwen. Het flamingoverblijf ligt echter in een stukje Diergaarde waar zeer strenge regels van toepassing zijn met betrekking tot het monumentale ontwerp van het park: een grote netconstructie midden in een rijksmonument bots vanzelfsprekend met de visie van de welstandscommissie. Inmiddels ligt er een ontwerp waar de overheid (naar verluidt) vrede mee heeft gesloten. Zou het project later dit jaar dan toch echt van start kunnen gaan…? Hoe dan ook, echt haast heeft de dierentuin niet. Alle dieren in de Diergaarde zijn al geleewiekt toen dit nog legaal was en noemenswaardige pogingen tot broeden zijn sinds 2004 niet meer gedaan.

Concept voor het vernieuwde flamingoverblijf, getoond bij de Nieuwjaarslezing 2019