Natuurbehoudscentrum: Ambassade voor Biodiversiteit

Dát moet het worden. Geen nagebootste biotoop, maar een ruimte waar de verblijven praktisch worden ontworpen en dierenwelzijn op één staat en zoveel mogelijk wordt verteld over de conservatie van bedreigde diersoorten. In het Natuurbehoudscentrum, dat dit jaar in het Oceanium op de plek van de Zee van Cortez, gerealiseerd zal worden, krijgt de bezoeker een verzameling kritiek bedreigde diersoorten van over de hele wereld te zien. Een Vrienden-onderneming van formaat.

Als je in de afgelopen maanden eens een rondje Oceanium hebt gedaan, is de leegte in het woestijngebied pijnlijk merkbaar. Het duurde wat langer dan gedacht om de begroting rond te krijgen, ook al waren de meeste inwoners al verhuisd. Maar nu is de bouw eindelijk begonnen – of beter gezegd, de sloop! Over een paar maanden moet de ruimte namelijk niet meer te herkennen zijn en dat betekent dat de boel vrij rigoureus op de schop moet.

Foto: Ton Meuldijk (BB-Facebook). De grote renkoekoek, Geococcyx californianus.

In het Vriendennieuws worden de vrijwel definitieve plannen verteld. De achterzijde van de ruimte, de kant waar nu ook de cactustuin is, zal nog het meeste lijken op het bestaande geheel. De renkoekoeken, een van de huidige diersoorten in de Zee van Cortez, zullen verhuizen naar het bestaande grondeekhoornverblijf. Omdat Blijdorp hoopt dat het relatief prille koppeltje hier wellicht ook voor nageslacht zal zorgen, staat het nog niet vast of de ekstergaaien en konijnuiltjes – het drietal is niet per se een succesvolle combinatie – ook mee zullen verhuizen.

Het bestaande zoutwateraquarium en het terrarium voor de Coloradopadden voldoen allebei nog prima, dus ook die verblijven worden met rust gelaten. De gilamonsters keren ook terug. Hun terrarium staat gepland voor de muur die bij binnenkomst rechts is. Zij zijn dan wel niet bedreigd, maar verliezen wel steeds meer leefgebied en zouden daardoor op termijn in de problemen kunnen komen. De fok met deze reptielen wordt al gecoördineerd, dus het kan geen kwaad om de soort in het bestand te houden.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook). De Antilliaanse leguaan, Iguana delicatissima.

De eerder genoemde cactustuin zal echter op de schop gaan. Hier komt een permanent verblijf voor de Antilliaanse leguaan. Momenteel woont één dier bij het Caraïbisch Café, maar het is de bedoeling dat vier wildgevangen dieren naar Rotterdam komen om bij te dragen aan het fokprogramma voor deze bedreigde diersoort. Het Europese stamboek van de Antilliaanse leguaan is door de dierentuin van Jersey opgezet. Minder dan tien EAZA-dierentuinen houden de soort, dus vers bloed is meer dan welkom. Op Sint Eustatius, één van de weinige eilanden in de Caraïben waar deze soort nog voorkomt, werkt de lokale overheid samen met Stichting Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland (RAVON) om dit dier te beschermen.

De helft van de zaal die het meest radicaal zal veranderen, is de kant die vroeger links van het pad was. De verblijven voor onder andere de swiftvosjes, de reptielen, vogels en enkele koudbloedigen gaan allemaal tegen de vlakte en de meeste inwoners zullen verhuizen naar andere dierentuinen. Langs het eerste deel van de wand komen meerdere verblijfjes voor vuursalamanders. Niet lang geleden kwamen vuursalamanders nog in zuidelijk Nederland voor, maar inmiddels zijn ze hoogstwaarschijnlijk (of in ieder geval functioneel) uitgestorven. Stichting RAVON had gelukkig uit voorzorg enkele salamanders gevangen en inmiddels wordt er met die dieren ook gefokt. In overleg met RAVON zal worden besloten of Blijdorp nageslacht of wildvang krijgt en of het wel of niet de bedoeling is dat er met ze wordt gefokt.

Foto: Anja Theunissen (BB-Facebook). De Chinese krokodilstaarthagedis, Shinisaurus crocodilurus.

Langs dezelfde muur komt ook een terrarium voor de Chinese krokodilstaarthagedis. Dit reptiel uit het Chinees-Vietnamese grensgebied is een zeldzaamheid geworden in het wild door het versplinteren van populaties. Sterker nog, het IUCN schat dat de wilde populatie in 30 jaar tijd met 84% is afgenomen. Blijdorp heeft reeds jaren aan ervaring met deze soort en houdt er tot op de dag van vandaag een paar in het Aziëhuis. Tot slot komen er een aantal broedmachines langs de muur.

Het hoogtepunt van het Natuurbehoudscentrum wordt het zogenaamde ‘eiland’ dat centraal staat in de ruimte. Deze ruimte met glazen muren zal alleen geopend zijn wanneer er vrijwilligers aanwezig zijn om te vertellen over de lopende projecten om dieren te beschermen en tegelijkertijd de boel in de gaten te houden. Aan één korte zijde komt een verblijf voor de San Francisco-kousenbandslang. Er zijn vele soorten binnen het geslacht der kousenbandslangen die het over het algemeen goed doen, maar van de San Francisco-variant wordt gedacht dat er nog maar een paar duizend in het wild leven.

Aan een van de lange zijden, die aan de kant van de vuursalamanders, komt een drietal aquaria. Op de ontwerpen is te zien dat er één bak komt voor een lid van het Ambystoma-geslacht, een groep salamanders uit Noord-Amerika waartoe ook de axolotl behoort. Voor de andere twee aquaria staat een verrassing gepland. Blijdorp wil namelijk twee vissoorten die kritiek bedreigd zijn, mogelijk zelfs uitgestorven in het wild, houden. Er wordt momenteel overlegd met de dierentuinen van Londen en Wenen om dit te coördineren. Door op meerdere plekken groepjes te plaatsen, is de kans minder groot dat één enkele onvoorziene ziekte of een technisch mankement de soort de das om doet.

Foto: Stichting ReHerp (reherp.nl). Een jonge Egyptische landschildpad (Testudo kleinmanni) kruipt uit het ei.

Aan de andere korte wand, tegenover de kousenbandslangen, komt een terrarium voor Egyptische landschildpadden en doornstaartagamen. Vooral de eerste diersoort is interessant: het is een van de meest bedreigde schildpaddensoorten ter wereld, met vermoedelijk alleen nog een kleine populatie in het door oorlog verscheurde Libië. Het fokprogramma voor deze zeldzame soort wordt beheerd vanuit Blijdorp. Naast dat het dus een belangrijke ambassadeur is voor bedreigde diersoorten, is het ook nog eens een leuk, actief dier om naar te kijken.

Aan de andere lange zijde, aan de kant van de Antilliaanse leguanen, komt een terrariumstelling voor jonge dieren van kleine diersoorten. De terraria worden zo flexibel mogelijk gemaakt, zodat ze kunnen worden aangepast voor de diersoort die er wordt ondergebracht. Met zulke verblijven wordt ook veelvuldig achter de schermen in de dierentuin gewerkt. In de komende jaren zullen we hier hopelijk McCords slangenhalsschildpadden, McCords doosschildpadden en Annam-waterschildpadden zien opgroeien. Deze kant van het glazen huis krijgt een dichte achterwand, zodat de dieren ook daadwerkelijk niet gestoord kunnen worden door bezoekers die op de ruiten tikken als er geen toezichthouders aanwezig zijn.

Foto: Stichting ReHerp (reherp.nl). De Annam-waterschildpad, Mauremys annamensis.

Daarnaast komt er in het Natuurbehoudscentrum nog een ruimte van 3 bij 5 meter voor de jongen van wat grotere diersoorten, zoals de Komodovaranen. Op de plattegrond staat nog een verblijfje ingetekend, parallel aan het aquarium van de zeevissen. Mogelijk wordt erover nagedacht hier de volwassen exemplaren van de eerder genoemde schildpadden te houden. De Vrienden hadden immers eerder aangekondigd dat zowel de slangenhalsschildpadden als de doosschildpadden voor de schermen te zien zouden zijn in het Natuurbehoudscentrum.

Als alles volgens de planning verloopt, moeten de werkzaamheden rond oktober van dit jaar zijn afgerond. Er is zo’n €100.000,- apart gelegd voor de verbouwing, als onderdeel van een veel groter jubileumgeschenk van 2,4 miljoen euro ter gelegenheid van het 55-jarige bestaan van de vereniging Vrienden van Blijdorp. Gedurende de bouw zal een deel van de constructie achter bouwschermen plaatsvinden, waar het publiek gewoon langs kan lopen. Mogelijk zal er tijdelijk gebruik worden gemaakt van de nooduitgang naast het huidige verblijf van de swiftvosjes om de bezoekersstroom soepel te laten verlopen. Daarnaast zal het verblijf voor de renkoekoeken iets langer op zich laten wachten dan de rest van het Natuurbehoudscentrum. Met oog op de aankomende werken voor Eiland-Hoppen en daarmee het afsluiten van het pad langs de reuzenschildpadden zal dit verblijf tijdelijk onderdeel worden van een pad dat achter het pinguïnverblijf langs loopt, waar de bezoekers tegen die tijd toegang tot zullen krijgen.

Ontwerp: Vrienden van Blijdorp (Vriendennieuws)

BREAKING: Nieuwe fase opknapbeurt Oceanium bekend

Dit jaar werd het grootste gedeelte van fase 1 van de opknapbeurt van het Oceanium opgeleverd: een geheel nieuw Great Barrier Reef, een serie van aquaria die elk een stukje van ’s wereld grootste koraalrif nabootsten. Het is de eerste stap in het immense project om het grootste gebouw in Diergaarde Blijdorp te moderniseren. En nu, met de komst van de nieuwe editie van abonnementhoudersblad ‘De Giraffe’, is bekend welk gedeelte in 2017 gerenoveerd zal worden…

Het gaat om de Zee van Cortez, de nabootsing van de Amerikaanse woestijn die grenst aan de zee. Hier gaat een ‘Natuurbehoudscentrum’ komen. Met deze keuze wordt nogmaals gebroken met de oude ‘reis door de wereldzeeën‘ die sinds het begin van deze eeuw door het gebouw loopt. Het Great Barrier Reef was al een nieuwe biotoop die totaal niet op de bestaande route lag, maar de nieuwe zaal verschilt daarvan in het opzicht dat het niet eens een specifieke biotoop is.

Hoewel in De Giraffe niet veel details aan het licht komen over de inrichting ervan, wordt aangekondigd dat reptielen, geleedpotigen en amfibieën de hoofdrol zullen spelen. De nadruk wordt gelegd op met uitsterven bedreigde soorten zoals McCords doosschildpadden en Antilliaanse leguanen. Beide soorten komen momenteel al voor in het bestand (de schildpadden weliswaar achter de schermen), de eerstgenoemde heeft zich zelfs al meerdere keren voortgeplant! Opmerkelijk is dat nog geen twee jaar geleden een nieuw verblijf werd ingericht voor de Antilliaanse leguanen in het Caraïbisch Café. Het schijnt dat dit verblijf niet in de smaak viel, aangezien ze eerder dit jaar al wisselden met de kaaimantejuus.

Het abonnementhoudersblad laat nog niks weten over de bestemming van de huidige inwoners van de Zee van Cortez, een biotoop die een slordige 15 diersoorten bevat, uiteenlopend van swiftvosjes, konijnuiltjes en rotseekhoorns tot slangen, padden en tropische vissen. Tevens is er een grote cactus-collectie. Een mogelijkheid is dat op termijn meerdere diersoorten naar het bescheiden Noord-Amerika deel verhuizen, maar ongetwijfeld zullen we afscheid moeten gaan nemen van een deel van de collectie.

Geheel uit de lucht vallen de plannen niet. Bij de nieuwjaarslezing van 2016 werd een speculatieve plattegrond van ‘Oceanium 2.0’ vertoond. Daarop is te zien hoe in de huidige Zee van Cortez een vrij open ruimte is gerealiseerd, met verschillende kleine verblijven aan de randen ervan. Dit is overigens maar één interpretatie ervan.

Dit zou de tweede ruimte in het Oceanium zijn die gewijd wordt aan natuurbehoud: eerder werd ook al een ‘Zeereservaat’ gerealiseerd. In deze ruimte zijn geen verblijven aanwezig, maar wel vollop (interactieve) educatie over de Noordzee. Wanneer de lichten blauw schijnen, wordt het verhaal verteld van de gezonde Noordzee. Een Noordzee waarin overbevissing geen rol speelt en de natuur de baas is. Als het licht rood is, wordt het verhaal verteld over bedreiging van de zee. De reële kans op het verliezen van bekende diersoorten. Maar ook wat we er tegen kunnen doen! Deze zaal werd met gemengde gevoelens ontvangen door het publiek. Een grote groep mensen vond het een zeer unieke ruimte, waar schokkende feiten bloot worden gesteld. Anderen klagen dat het een verspilling van ruimte is door het gebrek aan dieren, en dat de lichten alleen maar hoofdpijn opwekken. Die laatste klacht zal in ieder geval uitblijven bij het nieuwe Natuurbeschermingscentrum, omdat daar LED-verlichting gebruikt zal worden dat het daglicht nabootst en zo voor een goed dag- en nachtritme voor de dieren zorgt.

Winterse Babies

Foto: Monique van Oort-Schenk (BB-Facebook)

Elke dag daalt de temperatuur, de winter heeft duidelijk haar intrede gedaan. Vaak wordt geloofd dat deze tijd van het jaar gepaard gaat met een dorre, kale, levenloze natuur. Hoewel dat niet geheel onwaar is, zijn er uitzonderingen op die regel! Zo is er momenteel een kleine geboortegolf gaande in Diergaarde Blijdorp…

Om met het Oceanium te beginnen: Daar laten de kleine konijnuiltjes die enkele maanden geleden uit het ei kropen zich steeds vaker zien! Ze vertonen zich regelmatig onder de warmtelampen en rotsen in hun verblijf in de Zee van Cortez. Het konijnuiltje, ook wel holenuil genoemd, behoort tot de kleinste uilensoorten ter wereld. Ze broeden in verlaten holen van onder andere prairiehondjes.

Aan de oever van de Amoerrivier is ook nieuw leven te bewonderen… Het gaat om drie kroeskoppelikanen! Hoewel dat sinds de afgelopen paar jaren op zich niet zo speciaal meer is, blijft het een waar schouwspel om naar te kijken. Wist je dat kroeskoppelikanen elk jaar hun nesten bovenop hun oude nesten bouwen? Zo ontstaan er in de loop van de jaren ware ‘broedheuvels’.

Foto: Saskia Bokkers (BB-Facebook)

Misschien wel de meest bijzondere geboorte vond in het Aziatisch Moeras plaats. Daar kwam op 9 december een zwarte kuifmakaak ter aarde. De ouders zijn Puzzle en Leontien – van eerstgenoemde werd lang gedacht dat hij onvruchtbaar was! In 2014 werd Puzzle voor de eerste keer vader, eerder dit jaar was het ook raak. Voor Leontien is het nog een beetje spannend, sinds dit de eerste keer is dat zij succesvol een jong grootbrengt. Ze houdt het zeer bedreigde aapje dicht bij zich, het geslacht is dan ook nog niet bekend…

Kort Nieuws

  • Eindelijk laat Blijdorp wat weten over leeuwin Churchilla! Abonnementhoudersblad ‘De Giraffe’ vermeldt haar aankomst. De Aziatische leeuwin uit Berlijn zal binnenkort geïntroduceerd worden bij Aapal, Shantee en Bente.
  • Het jaarverslag van Diergaarde Blijdorp staat online! Daar staan een aantal interessante cijfers in. Zo is er in 2015 bijna 2 miljoen euro aan schulden afgelost en is er zeven keer zoveel verdient als in 2014! Wel zijn er zo’n 20 diersoorten minder, waar tegenover staat dat er ongeveer 150 individuele dieren meer waren. Voor het gehele jaarverslag klik je hier.
  • Een opwindende geboorte in de Tropenvleugel! In een volière, op steenworp afstand van het vernieuwde deel, is een hyacinthara geboren. Het is 9 jaar geleden dat een exemplaar van de grootste papegaai ter wereld uit het ei is gekropen in Blijdorp. Voorlopig verschanst hij of zij zich nog veilig in de nestbox.
  • Recent ging een bergcaracara op stap! De artiest uit de Vrije Vlucht Voorstellingen besloot eens de buurt te gaan ontdekken. Later werd hij teruggevonden op een golfbaan in Rotterdam-Noord! Tja, dat risico loop je nou eenmaal als je wilde vogels vrij laat vliegen. Het komt wel vaker voor dat vogels kleine uitstapjes maken, zoals eerder dit jaar toen een groepje ara’s ervandoor ging.
  • Opwindend nieuws rond het toekomstige geladaverblijf! ‘De Giraffe’ bevestigd namelijk dat er manenschapen bij de baviaanachtigen komen. In een ver verleden waren beide diersoorten samen ook al te zien op de Takinrots.
  • Een kleine ingreep op de Prairie! Daar wordt namelijk het verblijf van de bizons onder handen genomen. Naast een nieuw hek en een betere drainage wordt er ook wat reliëf toegevoegd aan de vlakte. Tot die tijd verblijft de kudde tijdelijk achter de schermen.
  • Als je erg van de gorilla’s houdt, is het misschien een goed idee om binnenkort nog eens de Diergaarde te bezoeken! Gorillaman Nasibu zal namelijk op korte termijn het park verlaten. Hij is op jonge leeftijd liefdevol opgenomen door de Bokito-groep, maar het wordt nu echt tijd dat hij ergens anders zijn eigen harem gaat stichten.
  • Rode panda Gawa is vertrokken naar de Dudley Zoo. Daar heeft hij kennis gemaakt met zijn toekomstige partner, op wiens aanblik hij spontaan uit de boom viel! Liefde op het eerste gezicht dus. Zijn verzorgers laten weten dat hij het erg naar zijn zin heeft in zijn nieuwe onderkomen. Nu wonen er nog twee kleine panda’s in Blijdorp’s nieuwe Himalaya-verblijf.
  • Een nieuwe inwoner van Amazonica: Naast vogelspinnen bewonen nu ook bladsabelsprinkhanen de rupsenhut.
  • Eieren in de Zee van Cortez… Een jong gilamonster-vrouwtje heeft zes eieren gelegd. Omdat ze voor het fokprogramma zo waardevol zijn is moeders met haar soon-to-be kroost achter de schermen geplaatst. Twee andere exemplaren van deze bizarre reptielen zijn nog te zien in hun woestijnverblijf in het Oceanium.
  • Enkele mutaties: Er zijn een witkruinmangabey, 3 ezelspinguïns en een zeldzame McCords doosschildpad geboren, een Chileense poedoe overleden, een zebra, franjeaap, drie konijnuiltjes, twee giraffen en drie Prins-Alfredherten verhuisd en een vissende kat aangekomen.

Satellietbeelden: Google Inc. Oranje: Diergaarde Blijdorp. Ster: Vrije Vlucht Voorstellingen. Rood: Golfclub. Let ook op ‘Zestienhoven’ linksboven!

Foto: Diergaarde Blijdorp (Diergaarde Blijdorp-Facebook). En zo vertrokken Jimbo en Danny, tezamen met twee Prins-Alfredherten, naar Zuid-Frankrijk…