Kort Nieuws

Lege paden door een oneindig laagland…

Foto: Florien de Graaf (Rondom Blijdorp). Tja, als de poorten gesloten zijn maar de magnolia’s in bloei staan, moet je toch iets…

Het is stil in Blijdorp… Té stil. Sinds de Rotterdamse dierentuin op 16 maart dicht ging in verband met de COVID-19-pandemie, zijn de paden nagenoeg verlaten. Met een minimale bezetting waarborgt een groepje van zo’n 25 dierenverzorgers (alsmede één botanist) iedere dag het welzijn van de honderden inwoners van het park, groot en klein. Verzorger Stefan Timmermans toonde in een video hoe het park erbij ligt: onwennig om te zien, zowel voor medewerkers als voor trouwe bezoekers. Ook voor de dieren heeft het gevolgen. Van nature schuchtere dieren zoals antilopen schrikken, nu ze doorgaans met rust gelaten worden, extra van de sporadische aanwezigheid van medewerkers. De gorilla’s beleven de situatie op een andere manier: het is inmiddels wetenschappelijk bewezen dat alle primaten op vergelijkbare wijze ziek kunnen worden door het coronavirus, laat staan mensachtigen die 98% van hun DNA met ons delen. Om het zekere voor het onzekere te nemen, werken de verzorgers daar voorlopig met handschoenen en gezichtsmaskers. Vanzelfsprekend geldt ook hier het gebod dat iedere medewerker met ook maar enig symptoom thuis moet blijven en in NVD-dierentuinen zijn tot op heden geen zieke dieren bekend. Rotterdam-Rijnmond kent inmiddels 325 bevestigde gevallen van COVID-19, waarmee het tot de Nederlandse middenmoot behoort. Natuurlijk lopen de verzorgers die dagelijks erop uit moeten bij lange na niet hetzelfde gevaar als het personeel in de zorg, maar toch: bij de vele steunbetuigingen klappen wij in ieder geval óók een beetje voor hen.

Pandaperikelen

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Mooie beelden uit de Diergaarde: rode panda Kwina mag op pad! Kwina kwam vorig jaar ter wereld, maar haar moeder, Yukiko, kwam onverwachts te overlijden. Haar broetje bleek nog niet sterk genoeg en stierf uiteindelijk ook, maar Kwina doet het goed. Nadat ze een tijdje intensief verzorgd werd in een verblijfje achter het reguliere perk, is ze inmiddels klaar om het grote perk te verkennen. Kwina is, gezien haar moeder een ‘immigrant’ uit Japan was, genetisch gezien van grote waarde voor de gezondheid van het Europese fokprogramma. De Diergaarde heeft als EEP-coördinator dan ook geregeld dat haar vader, Hima, binnenkort naar Zweden zal verhuizen (waar je overigens naar hem kan vragen onder de naam ‘Arjun’) om ruimte te maken voor een kamergenootje voor Kwina: jong vrouwtje Chima uit Berlijn. Als het tweetal volgend jaar geslachtsrijp is, gaat Chima op doorreis en wordt er een date geregeld voor Kwina. Wordt vervolgd!

Wederom weinig welstand…

Afbeelding: ontwerp overnetting Flamingo-Strand. Klik HIER voor groot formaat.

Ken je die mop van Blijdorp die een volière wilde bouwen? Ook de bouwagenda van de Diergaarde zal naar verwachting enige vertraging oplopen. Eindelijk lag het er: een ontwerp voor de overnetting van het Flamingo-Strand waar de Welstandscommissie over te spreken was. Dat werd ook wel eens tijd, want al sinds 2015 worstelt de dierentuin met dat dossier. Op 18 maart zou de knoop omtrent de vergunningverstrekking doorgehakt worden, maar toen schopte een zeker virus roet in het eten… Minimaal tot april komen de verschillende commissies van de Gemeente Rotterdam uit voorzorg niet bijeen en zodoende zal het ook nog wel even duren voordat het hoge woord eruit is.

Ladies night

Foto: Patrick Kruizinga (BB-Facebook). Archieffoto: na tien dagen worden jonge maki’s te groot en verhuizen ze naar de rug van de moeder.

Geboortenieuws! Blijdorp is sinds kort een ringstaartje rijker. Makivrouwtje Ketaka is voor het eerst moeder geworden en de kleine houdt zich goed vast aan haar buik. De vader is Leo, het mannetje dat vorig jaar overkwam uit DierenPark Amersfoort. Daarmee is dit de eerste makibaby die in Rotterdam verwekt is, maar niet de eerste geboorte! Vrijwel exact een jaar geleden ontdekten de verzorgers namelijk dat maki Kely al zwanger was toen zij, samen met haar soortgenoten, Apenheul verruilde voor het nieuwe doorloopverblijf bij het Oceanium. Ketaka, Kely en nog twee dames vormen de kinderschare van moeder Kanto. Zij vormen tezamen dan ook een clan en staan elkaar altijd bij in de continu kibbelende makimaatschappij. De andere clan in de Diergaarde bestaat uit Iza en haar drie dochters. De twee kampen zijn al meermaals uit elkaar gehaald, want er loopt nogal een vete tussen de twee, zo is gebleken.

Digitaal dagje uit

Foto: Annemieke de Wit (BB-Facebook)

Goed nieuws voor zij die naar Blijdorp hunkeren: er zijn online nieuwe webcams te bekijken! De camera’s in de nestkasten bij de Gierenrots zijn aangezet nu twee koppeltjes Rüppells gieren aan het broeden zijn. Zodra de nachtelijke temperaturen wat hoger zijn, zullen ook de nesten van de maraboes zichtbaar zijn. Elders in de volière zitten ook twee kapgier-paartjes en de witkopgieren op het nest. Dat laatste duo probeert zich al jaren tevergeefs voort te planten, maar dit jaar zijn alle voortekenen gunstig… Een koppel witruggieren dat bij de Vrije Vlucht Voorstellingen verblijft, treedt momenteel zelfs op als pleeggezin voor een Rüppells-kuiken dat in de broedmachine uit het ei was gekropen. Enneh… Mocht je niet zozeer een webcam-kijker zijn, schroom je dan niet om eens te kijken naar onze uitgebreide collectie van ‘Ontdek…’-pagina’s en specials… Tot slot zouden we graag een Vrienden-lidmaatschap als optie willen aanbevelen. Als Vriend van Blijdorp draag je met een jaarlijkse contributie van nog geen €50,- bij aan een scala aan vernieuwingen in de Rotterdamse Diergaarde en als dank krijg je ook ieder kwartaal een Vriendennieuws-tijdschrift opgestuurd. In de meest recente uitgave daarvan staat mogelijkerwijs zelfs een interview met een zekere beheerder van een zeker blog…

Kraamverlof

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Eén gezin dat wel blij is met het verlaten straatbeeld, is de serval-familie. Aan het begin van de maand beviel servalvrouwtje Jina van een tweeling. Jina staat enigszins bekend als een zenuwpees: nadat ze in 2017 kitten Mosi succesvol grootbracht, stierven in 2018 en 2019 haar nestjes vroegtijdig. Beide keren was ze zo gestrest dat ze de jongen de hele dag heen en weer sleepte van verstopplaats naar verstopplaats, wat leidde tot verwondingen aan hun nekvel. Dit jaar gooit Blijdorp het dus over een andere boeg: Jina bleef uit verzorg in het rustige binnenverblijf en partner Titus werd naar een verblijf achter de schermen verplaatst. Nu er geen horde aan luidruchtige mensen is, kan de tweeling als geluk bij een ongeluk het buitenverblijf in alle rust verkennen. Blijdorp liet, bij gebrek aan beter, alvast online zien hoe de kleintjes het momenteel doen. Let voorlopig een beetje op elkaar, dan kunnen we snel genoeg zelf op kraambezoek.

Masterplan 2030: de directeur vertelt verder…

Foto: Greet van Norde (Vrienden van Blijdorp)

Tweeëndertig jaar: alweer zo lang vindt Blijdorp houvast bij het eens zo ambitieuze Masterplan. Toen de visie in 1988 gepresenteerd werd, was de Diergaarde op sterven na dood. De bezoekersbeleving van de dierentuin moest het afleggen tegen die van Burgers’ Zoo en Beekse Bergen, de wow-factor was ver te zoeken. Het Masterplan wist Blijdorp om te toveren van irrelevante stadstuin tot de de drukst bezochte dierentuin van Nederland. De Rotterdamse oase heeft nu een nieuwe droom: onomstotelijk de mooiste dierentuin van Europa worden. Het is een doelstelling die gehaald moet worden dankzij het Masterplan 2030, zoals deze vandaag gepresenteerd werd tijdens de winterlezing van de Vrienden van Blijdorp. Beloftes over de vele details van de megaprojecten doet het park nog niet, maar de vooruitzichten zijn mooi. Startdatum: vandaag.

De presentatie werd niet afgetrapt met plattegronden of sfeerimpressies, maar met een indringende foto van houtkap in de Amazone. Erik Zevenbergen: ”Het Masterplan gaat niet zomaar over de toekomst van de dierentuin, maar over natuurbehoud, over dat we het gevoel van verbondenheid kwijtraken met de natuur en het vernietigen. Het uitsterven van planten- en diersoorten is iets waar wij als mens schuldig aan zijn, ver weg maar ook dicht bij huis. Wat laten wij achter? Het gaat niet lukken om het tij te keren in de komende tien jaar, maar we kunnen wel de volgende generaties het geloof en de hoop meegeven dat het niet te laat is. Wij kunnen dat positieve geluid zijn, wij kunnen dat verschil maken.” De toon was direct gezet.

Initiatieven die al binnen de dierentuin lopen om te bouwen aan een betere wereld, kregen een speciaal plekje in de schijnwerpers: het gebruiken van afval als compost, onderzoek naar de Komodovaraan, bescherming van de rode panda. Blijdorp wil zich intensiever gaan focussen op vier grote, meerjarige natuurbeschermingsprojecten, met ook nog ruimte in de begroting voor kleinere en spontane acties, zoals dat laatst ook gebeurde voor de bosbranden in Australië. In het Blijdorp van de toekomst zullen soms lastige keuzes gemaakt moeten worden om dierenwelzijn binnen de beperkte grenzen van de stadstuin te garanderen: met welke soorten gaat de Diergaarde verder en welke biotopen moeten het veld ruimen om dieren, waarvoor de nood hoger is, te huisvesten? Kan de continentale indeling gehandhaafd worden? ”Onze doelstellingen zijn ambitieus, maar niet onhaalbaar”, aldus Zevenbergen.

De eerste verbouwing in het Masterplan 2030 zal de veelbesproken overnetting van het Flamingo-Strand zijn. Goed nieuws, binnen twee weken hoopt Blijdorp nu écht die langverwachte vergunning te krijgen! Om de blauwdrukken door de kritische Welstandscommissie heen te krijgen, zijn er wel wat wijzigingen in het ontwerp gemaakt. De volière blijft cirkelvormig, maar om het oorspronkelijke ontwerp van Van Ravensteyn eer aan te doen, wordt het kijkpunt verplaatst. Nu is dit nog onderdeel van het entreeplein, maar tijdens de verbouwing zal er een nieuw bezoekerspad in de volière worden gerealiseerd waar nu de kleine Amoervolière staat. Vanaf daar kijk je deels uit op het grasveld van de flamingo’s en deels op hun waterpartij, die verlegd zal worden om mee te krullen met de rand van de netconstructie.

Ontwerp volière flamingo's
Verleden: entreegebied Diergaarde Blijdorp 1940
« 1 van 5 »

Gebruik de pijltjes om door de galerij te navigeren.

Ook aan de Eilandhoppen-uitbreiding van het Oceanium kan hopelijk dit jaar nog begonnen worden. De video die werd vertoond tijdens de presentatie behoorde ongetwijfeld tot de hoogtepunten van de dag! Deze driedimensionale impressie liet tot in detail de toekomstige kas zien. Vanaf de ijsschotsen bij de pinguïns kom je een kleine hal binnen, vanwaar je het binnenverblijf van de ringstaartmaki’s kan bekijken, hun buitenverblijf in kan gaan en meer informatie krijgt over Madagaskar. Eveneens onderdeel van deze kamer zou een tweetal terraria voor de Henkels bladstaartgekko en de gouden mantella (een Malagassische gifkikker) zijn. Vanaf deze zaal heb je toegang tot de grote Madagaskar-hal. Er wordt een gradiënt-ecosysteem weergegeven, dat van een vrij dor gebied overgaat in een moerassig regenwoud. Planten zijn hier prominent aanwezig: van de baobab, een echte droogte-expert, tot de waterbanaan en reizigerspalm. Drie aparte verblijfjes maken onderdeel uit van de kas: tegen de oostmuur staat een verblijf gepland voor spinschildpadden en Madagaskarleguanen, in de zuidwestelijke hoek een onderkomen voor ploegschaarschildpadden en panterkameleons. Daartussenin is ook nog een iets uitgebreider onderkomen voor de boky-boky te vinden, mogelijk krijgen zij zelfs een eigen buitenverblijf. Wat volgt is een vlonder, laag boven het water, welke leidt tot de ingang van het ‘Komodo Ranger Station’, een tussenruimte waar alvast enige informatie wordt verstrekt over de natuur van de Kleine Soenda-eilanden. Het verblijf voor de Komodovaranen zelf ligt lager dan het bezoekerspad, waardoor je (vergelijkbaar met de Krokodillenrivier) van bovenaf de dieren kan bewonderen. De beelden spreken voor zich: het wordt een erg mooi perk. De overgang tussen Komodo en de Galapagos wordt gevormd door een nagebouwde romp van de HMS Beagle, het schip waarmee Charles Darwin eens deze archipel aandeed. Veel aandacht gaat hier uit naar invasieve diersoorten en evolutie. Het verblijf voor de reuzenschildpadden is als een soort tropische savanne vormgegeven, het bezoekerspad is een vlonder waar de dieren onderdoor kunnen bewegen. De overgang tussen de Eilandhoppen-kas en het Natuurbehoudcentrum wordt gevormd door nog een klein educatief kamertje met een interactieve quiz.

Ontwerp Eilandhoppen
Impressie introductie Eilandhoppen
« 1 van 6 »

Gebruik de pijltjes om door de galerij te navigeren.

Afbeelding: impressie gerestaureerde Bergdierenrots. Klik HIER voor groot formaat.

Ook de toekomstvisie voor de Bergdierenrots werd met een video getoond. De rots wordt in ere hersteld en in het kader van de restauratie wordt ook het terrein achter de rots weer bij het perk gevoegd, om zo een ruim en afwisselend verblijf te creëren voor de rode panda’s. Het huisvesten van grotere dieren uit de Himalaya is niet mogelijk, daar zijn de aanwezige binnenverblijven te krap voor. Wel worden kuifhertjes als optie genoemd om de begane grond verder aan te kleden.

Een belangrijke boodschap die werd overgedragen, is dat het Masterplan 2030 nog geen verfijnd bouwplan is. ”Wat wij presenteren is niet hoe de dierentuin zal worden, maar hoe het zou kunnen worden”, zo verklaarde de directeur. De ‘route’, zoals die gepresenteerd werd afgelopen vrijdag, is de leidraad voor wat er komen gaat. Waar mogelijk zal Blijdorp andere verblijven bij de plannen betrekken om ook de onbekende en minder opvallende dieren een prominente plaats te geven. De hoop is dan ook dat er rondom de Bergdierenrots wat extra verblijven gerealiseerd kunnen worden. Zo ook voor de Victoria Serre: hoewel de nadruk daar op het botanische ligt, is het waarschijnlijk dat ook een aantal vogels terugkeert. De paradijsvogels werden als mogelijkheid genoemd. De François’ langoeren, die ook moeten verhuizen vanwege de restauratie van de Tropenvleugel, kunnen mogelijk een nieuw verblijf krijgen langs de Vleermuizengrot, die op zijn beurt waarschijnlijk weer onderdeel gaat uitmaken van het uitgebreidere olifantenverblijf.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). Impressie gerestaureerde Rivièrahal. Klik HIER voor groot formaat.

Een van de hoogtepunten van het Masterplan 2030 is natuurlijk de restauratie van de Rivièrahal. Deze wordt weer in volle glorie hersteld: het moet net als vroeger een ontmoetingsplek worden met regelmatige evenementen en tentoonstellingen. Na de wederopbouw verloor de Rivièrahal haar aanzien aan Ahoy en De Doelen, iets dat Blijdorp graag anders had gezien. Er wordt nog volop gebrainstormd over manieren om de Rivièrahal weer dé Rotterdamse ontmoetingsplaats te maken: zou het bijvoorbeeld niet leuk zijn als je op een of andere manier zonder toegangskaartje alsnog de Rivièrahal zou kunnen bezoeken? Het majestueuze karakter van de centrale hal blijft behouden, in combinatie met moderne voorzieningen. De binnentuinen van Madrid en Wenen worden als inspiratiebronnen genoemd. Ook de restauratie van de centrale hal van de Rivièrahal zal een domino-effect hebben: het is niet langer mogelijk om dieren te huisvesten in de Westvleugel, met het oog op de beschikbare ruimte én de te verwachten geluidsoverlast. De ruimte die door hun vertrek vrijkomt, kan ook betrokken worden bij de vernieuwde Rivièrahal: een mogelijkheid is het veranderen van het Mensapengebouw in een binnenspeeltuin, al zijn andere opties ook zeker niet uitgesloten. Wanneer de gorilla’s een nieuw verblijf krijgen (ongeveer bij het huidige vrijwilligers- en educatiecentrum), kan dat mogelijkerwijs weer gecombineerd worden met een nieuw verblijf voor de dwergnijlpaarden. Het is niet uitgesloten dat de Wolvenvallei bij deze plannen betrokken zou worden.

De boodschap is duidelijk: Blijdorp durft weer te dromen! Dat is misschien wel de belangrijkste conclusie om te trekken uit deze presentatie. Niet alle vragen kunnen al beantwoord worden, maar dat hoeft ook nog niet: het komende decennium kan de dierentuin prachtige nieuwe biotopen uit de grond stampen, waarbij de monumenten gecombineerd worden met vooruitstrevend dierenwelzijn.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). ‘Tijdlijn Masterplan 2030.’ Klik HIER voor groot formaat.

Masterplan 2030 vervroegd gepresenteerd, Blijdorp ondergaat metamorfose!

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). ‘Tijdlijn Masterplan 2030.’ Klik HIER voor groot formaat.

Tegen alle verwachtingen in heeft Diergaarde Blijdorp vandaag digitaal een tipje van de sluier opgelicht over het Masterplan 2030. Hoewel de publiekspresentatie pas voor zondag gepland staat, ontvingen de medewerkers van de dierentuin gisteren al gedetailleerde uitleg over de toekomstdromen van het Rotterdamse park en sinds vandaag kunnen dus ook geïnteresseerde bezoekers online een eerste indruk krijgen. ‘Natuurlijk in Blijdorp’, zo luidt de slogan. Hoewel nog veel vragen onbeantwoord blijven, is één ding alvast duidelijk: aan ambitie in Blijdorp geen gebrek. De directeur: ”We zorgen voor een gezonde, duurzame bedrijfsvoering, waardoor we veel plannen uit eigen middelen kunnen financieren. Maar we hebben ook samenwerking en hulp van onze omgeving nodig. We willen graag krachten bundelen met partners, gemeente en overheid maar ook bezoekers, natuurbehoudsorganisaties, Vrienden, vrijwilligers en fans.”

In een twee minuten durend filmpje voert directeur Erik Zevenbergen hoogstpersoonlijk het woord. ”Wij zijn een Rotterdams icoon van 163 jaar oud, maar levenslustiger dan ooit.” Te beginnen met de grote lijnen: over tien jaar wil Blijdorp meer dan ooit tevoren betrokken zijn bij de instandhouding van de natuur. Onderzoek binnen de dierentuin en daarop aansluitende educatie krijgen een prominentere plek. Het budget ter ondersteuning van wereldwijde natuurbeschermingsprojecten moet significant groeien naar minimaal een miljoen euro per jaar: een bedrag dat onder meer verzameld moet worden via een jaarlijks bezoekersaantal dat stijgt naar de twee miljoen én via 30% meer welwillende organisaties die financiële bijdrages leveren. Diergaarde Blijdorp wil in 2030 niet alleen CO2-neutraal zijn, maar zelfs broeikasgassen weer opnemen om de schade door klimaatverandering in te perken. Niet-recyclebare materialen worden in de ban gedaan. Dit alles is al indrukwekkend zat, maar de sterren van de show zijn natuurlijk de geplande verbouwingen.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). Impressie Komodovaranen-verblijf Eilandhoppen. Klik HIER voor groot formaat.

Het eerste bouwproject dat ons te wachten staat is de langverwachte overnetting van het Flamingo-Strand, waar deze zomer aan begonnen zal worden. Met respect voor Van Ravensteyns architectuur verandert dit verblijf nabij de stadsentree in een volière, zodat toekomstige flamingojongen niet meer gewiekt hoeven te worden (en beschermd worden tegen zeemeeuwen!). Klik HIER voor een nieuwsbericht van een tijdje terug waarin we meer uitlegden over het plan. Ook de Eilandhoppen-uitbreiding van het Oceanium gaat dit jaar al verrijzen op het terrein waar momenteel de het reuzenschildpaddenverblijf en een grasveldje gelegen zijn, klik voor uitleg daarover HIER. Ook gaat Blijdorp dit jaar de Bergdierenrots, die al enkele jaren niet meer toegankelijk is voor bezoekers vanwege zijn extreme bouwvalligheid, in de lak zetten. De monumentale rotstoren wordt, zoals al decennia lang de bedoeling was, het hart van de nog prille Himalaya-biotoop. Het wordt een tweede locatie voor rode panda’s, zodat toekomstige nestjes nog wat langer ‘in eigen huis’ kunnen blijven of wellicht komt er zelfs een tweede fokstel. Het sluit hoe dan ook feilloos aan op Blijdorps doelstelling om als wereldwijde fokcoördinator van deze soort éxtra betrokken te zijn bij deze diersoort. Of de Diergaarde het ook voor elkaar heeft gekregen om het achterliggende terrein bij het verblijf te trekken en of er (zoals in de wandelgangen al langer wordt gefluisterd) nog omringende perken komen voor Himalaya-bewoners, zal zondag moeten blijken.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). Impressie gerestaureerde Victoria Serre. Klik HIER voor groot formaat.

In 2021 staan minimaal twee projecten op de planning: allereerst krijgen de François’ langoeren een nieuw optrekje. Bronnen melden dat het nieuwe onderkomen nabij de Bergdierenrots zal zijn. Deze bladetende apen uit het Chinees-Vietnamese grensgebied moeten vertrekken uit hun stulpje bij de Chinese Tuin omdat deze kooiconstructie tegen de Rivièrahal aangebouwd is: iets dat eigenlijk niet meer toegestaan is sinds dit pand tot rijksmonument uitgeroepen is, omdat dit afbreuk doet aan het ontwerp. Over die Rivièrahal gesproken: in 2021 wordt eveneens begonnen met de verbouwing van de Victoria Serre. Hoewel het een lange klus zal worden om de uitermate vervallen Oostvleugel op te lappen, houdt dat Blijdorp niet tegen alvast een impressie van het eindproduct vrij te geven. De Tropenvleugel wordt de belichaming van Blijdorps taakomschrijving als geregistreerde botanische tuin en de reuzenwaterlelie, de Victoria amazonica, is hoe dan ook een blijvertje. Minder zeker is of het bonte gezelschap van tropische zangvogels ook welkom is in de Victoria Serre 2.0 – daarover dadelijk meer.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). Impressie uitgebreid olifantenverblijf. Klik HIER voor groot formaat.

Hij gaat er nu écht komen: het oli-duct! De volgende klus op de kalender is de eerste uitbreiding van het olifantenverblijf. Taman Indah was twintig jaar geleden toonaangevend in dikhuidenwelzijn en als onderdeel van Blijdorps taak als EEP-coördinator van de Aziatische olifant moet dat het weer worden. Daartoe moet het perk in westelijke richting groeien. Daarmee slaat Blijdorp drie vliegen in één klap: ook twee rijksmonumenten kunnen meegenomen worden in het plan. De bongo’s moeten namelijk wijken voor deze expansie en hun vervallen stal uit de jaren ’40 kan dan gelijk gerestaureerd worden. Het idee is niet geheel ongelijk aan de Toko Tjitjak, het patatrestaurant dat ook in zo’n gebouwtje gevestigd is. Vanaf het terras kunnen bezoekers de olifanten zien ravotten in een nieuwe waterpartij, die deze gigantische dieren kunnen bereiken via een nieuw te bouwen viaduct. Ondergronds keert de oude ‘Papegaaienlaan’ dan weer terug, het pad dat rechtstreeks van de Tweeling-Gebouwen naar de Grote Vijver liep. Ooit werd gesuggereerd dat zo’n tunnel mogelijkheden zou bieden tot het houden van enkele nachtactieve dieren, maar over zulke details is nog geen woord gerept. Ook gaat het bullenperk erop vooruit. Dit is fase één van de facelift van Taman Indah: later worden ook het kamelenverblijf en het openluchtgedeelte van het Aziatisch Moeras bij het perk getrokken, waarmee het olifantenverblijf qua oppervlakte het grootste onderkomen van Rotterdam wordt. De gesloten Vleermuizengrot wordt dan ingericht als stal voor een mannengroepje olifanten dat Blijdorp ook graag wil gaan huisvesten. Op de artist impression zijn op de achtergrond enkele Indische antilopes afgebeeld te midden van de olifanten: het lijkt er dus op dat Blijdorp nog steeds enkele andere diersoorten wilt onderbrengen hier. Deze tweede fase moet echter nog even op zijn beurt wachten, want een paar andere urgente klussen gaan daarvoor plaatsvinden…

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). Impressie nieuw gorillaverblijf. Klik HIER voor groot formaat.

Aansluitend op de realisatie van het olifantenviaduct krijgen gorilla Bokito en zijn soortgenoten een nieuw onderkomen: het wordt een groen en weelderig perk, gesitueerd in de zuidpunt van het park. ‘Bosrijk’, zo omschrijft Blijdorp het nieuwe buitenverblijf, dat hand in hand moet gaan met een riant nieuw binnenverblijf. In detail durft de Diergaarde nog niet te treden, maar het is goed mogelijk dat zo’n nieuw pand in de buurt van het huidige vrijwilligersgebouw zou komen. De conceptafbeelding lijkt een gerestaureerde Rendierenstal te tonen die omgetoverd is tot kijkhut. Vermoedelijk betekent deze onderneming het definitieve einde van de (karige) Australische en Europese themagebieden, al moet dat nog bevestigd worden. De nood is echter hoog bij de gorilla’s: met name het binnenverblijf kan echt niet langer. Het vertrek van de gorilla’s uit het Mensapengebouw is onderdeel van een overkoepelend thema. De Rivièrahal gaat, nadat elders in de tuin vervangende faciliteiten gerealiseerd zijn, gefaseerd leeggehaald worden. Geen dieren meer in de Rivièrahal, dat is het idee. Het tackelen van de reusachtige, meerjarige en uiterst dure taak van de restauratie van de Rivièrahal is namelijk de volgende klus op de kalender.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). Impressie gerestaureerde Rivièrahal. Klik HIER voor groot formaat.

Het herstellen van de Rivièrahal in oorspronkelijke staat behoort tot een reeks karweien richting de tweede helft van het decennium waarover nog weinig details bekend gemaakt zijn. Wat bekend is, is dat de Centrale Hal net als vroeger een ‘Rotterdamse ontmoetingsplek’ gaat worden, met onder andere horecagelegenheden en tentoonstellingen. Het gerucht gaat dat de functie van speeltuin uitgeschoven gaat worden naar het tegen die tijd leegstaande Mensapengebouw. Voor deze periode valt ook het woord ‘Mammoetwoud’, verwijzend naar de zeldzame reuzensequoia-boom uit westelijk Noord-Amerika. Momenteel groeien er een paar (nog wat bescheiden) exemplaren van deze soort aan de zuidzijde van het Oceanium. Omstreeks deze tijd zal ook fase twee van de uitbreiding van het olifantenverblijf worden afgetrapt. Richting het einde van het decennium krijgen de Sumatraanse tijgers een nieuw heenkomen, gevolgd door een nog wat mysterieuze restauratie van de Grote Vijver.

De hoeveelheid informatie die Diergaarde Blijdorp vandaag naar buiten heeft gebracht is nog maar het topje van de ijsberg! Wat gaat er gebeuren met het vrijgekomen terrein van het gorillaverblijf? Wat is de bestemming voor de Tijgerkreek en de Grote Vijver? Wat is de toekomst van de bosrendieren en wallaby’s? Gaat de Dikhuidenvleugel ook leeggehaald worden? Het zijn vragen waar zondag hopelijk meer over bekend zal worden. In de tussentijd kan je HIER het filmpje met de directeur bekijken.

EDIT: Klik hier voor het verslag van de presentatie.

Afbeelding: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl). ‘Masterplan 2030 facts & figures’. Klik HIER voor groot formaat.

Kort Nieuws

Het zit mee in het NBC

Foto: Eelko Tuurenhout (BB-Facebook)

Wat doe je als je geen zin hebt in je buren en over een staart van meer dan een halve meter lang beschikt? Zweepslagen uitdelen! Een nare territoriale schermutseling heeft plaatsgevonden bij de Antilliaanse leguanen in het Natuurbehoudscentrum. Niet dat de verzorgers daarop zaten te wachten, maar het is wel een goed teken: het viertal begint geslachtsrijp te worden! Om verdere vechtpartijen te voorkomen zijn twee dieren nu weer verhuisd naar hun oude onderkomen bij het Caraïbisch Café, het andere koppel is alsnog te vinden bij het Natuurbehoudscentrum. Duimen maar voor eieren! Over eieren gesproken: eind vorig jaar is er weer een pannenkoekschildpad geboren, voorafgegaan door het overlijden van een mannelijke Egyptische landschildpad. Blijdorps succes met de tandkarpers zet eveneens door met de geboorte van zo’n 140 veelschubbige tandkarpers (Allodontichthys polylepis) achter de schermen. Eerder lukte het al met de Tequila-tandkarpers (Zoogoneticus tequila), Madagaskartandkarpers (Pachypanchax omalonota) en La Palma tandkarpers (Cyprinodon longidorsalis). Laatstgenoemde bewoont het middelste aquarium in het ‘glazen huis’.

Klein maar fijn

Foto: Mark Large (dailymail.co.uk)

Botanisch Blijdorp is weer een beetje gegroeid – een héél klein beetje. Nieuw in de plantenkassen achter de schermen is de Nymphaea thermarum, ’s werelds kleinste waterlelie. Hun soortnaam, thermarum, verraadt al iets over de soort: eind jaren ’80 werd de soort toevallig ontdekt door een Duitse bioloog aan de voet van een waterval nabij een heetwaterbron te Mashyuza, in Rwanda. Na de eeuwwisseling resulteerde het aanleggen van irrigatiewerken in de teloorgang van dit stukje natuur en het verdwijnen van de waterlelie, maar gelukkig waren er nog een paar van deze plantjes aanwezig op de Universiteit van Mainz. Voor de zekerheid werden er ook kweekprojecten op touw gezet in de Engelse Kew Gardens en via de Hortus Botanicus Leiden vonden zaadjes hun weg naar de Rotterdamse Diergaarde. De blaadjes van deze minilelies worden net iets groter dan een euromunt en hun aandoenlijke witte bloem, die nóg kleiner is, bestuiven ze met hun eigen meeldraden. Blijdorp hoopt in het voorjaar een paar van deze planten te kunnen vertonen in het Natuurbehoudscentrum en de Rivièrahal. Op die laatste plek kunnen ze in al hun kleinheid pronken naast hun reusachtige neef, de Victoria amazonica.

Mutatierubriek

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). ”De nieuwe man van het Prins-Alfredhert.”

De januari-uitgave van het Vriendennieuws stelt ons weer op de hoogte van enkele veranderingen in het bestand van de Diergaarde. Uit de dierentuin van Leipzig is in november een vrouwelijke Komodovaraan gekomen. Zij wordt hier gekoppeld aan Odin, het mannetje dat in 2018 uit hetzelfde Duitse park overkwam. Madame verblijft in het Aziëhuis en krijgt rond de eisprong bezoek van haar soortgenoot, die normaliter in de Rivièrahal verblijft. Het dekken is immers noodzakelijk voor de gezondheid van het vrouwtje, maar buiten de ovulatie om is het Aziëhuis iets te krap voor een duo van deze temperamentvolle reptielen. Het is de bedoeling dat de Komodovaranen volgend jaar een nieuw verblijf kunnen betrekken in de geplande Eilandhoppen-aanbouw van het Oceanium. Verder is in november een Indische antilope geboren in de Maleise Bosrand. Elders is de burgerlijke stand weer wat afgeslankt: een mannelijke poolvos, een flamingo, twee krokodilstaarthagedissen en een witkruinmangabey zijn overleden in het vierde kwartaal van 2019. In dezelfde periode verruilden een vrouwelijk kuifhertje, een vrouwelijke ringstaartmaki, een mannelijke wallaby, een slanke lori en een kapgier de Maasstad voor andere Europese dierentuinen. Bij de uitermate zeldzame Prins-Alfredherten heeft er een wisseling van de wacht plaatsgevonden: omdat het Rotterdamse mannetje vertrok naar Opel-Zoo in Duitsland, is er een nieuwe heer gearriveerd uit Tsjechië. Na een tumultueuze kennismaking met het vrouwtje kunnen de twee het inmiddels al wat beter vinden.

Alle beetjes helpen

Wil je Blijdorp helpen vernieuwen? Dat kan nu, gratis en voor niets! Digitaal winkelen is in Nederland goed voor een omzet van 20 miljard euro ieder jaar en via ‘SponsorKliks’ komt dat nu ook ten goede van de Vrienden van Blijdorp. Voordat je afrekent op bijvoorbeeld bol.com, thuisbezorgd.nl, Expedia, Greetz of CoolBlue, kan je nu simpelweg naar vriendenvanblijdorp.nl/sponsorkliks gaan. Daar zoek je dezelfde webshop op en reken je vervolgens af. Jou kost het niets extra’s, maar de Vrienden krijgen dan 75% van de vaste commissie die deze winkels moeten betalen bij een bestelling. Zo help je vanaf de bank de Diergaarde met het realiseren van toekomstige bouwprojecten. Bij voorbaat dank!

Meer zielen, meer vreugd

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

Stichting AAP heeft dankzij Diergaarde Blijdorp weer een beetje ademruimte. Vanuit het opvangcentrum voor afgedankte exotische dieren zijn vijf wasberen overgekomen naar Rotterdam om hier hun dagen te slijten. Er is in de afgelopen jaren een toename geweest van het aantal mensen dat besluit jonge wasbeertjes in huis te nemen, veelal geïnspireerd door video’s die rondgaan op het internet. Eerst zijn ze nog schattig, maar op latere leeftijd worden ze steeds minder handelbaar. Vaak worden ze dan naar een opvang gebracht, maar soms worden ze ook simpelweg in het bos gedumpt. Daar kunnen deze omnivoren een ernstig gevaar vormen voor de inheemse natuur en zelfs permanente invasieve populaties vormen! Japan is in de afgelopen decennia op deze wijze volledig overrompeld door deze Noord-Amerikaanse soort en ook in Duitsland en de Kaukasus zijn immer groeiende populaties ontstaan door menselijk toedoen. In Blijdorp wordt dan ook niet gefokt met deze soort, waarvan inmiddels 12 dieren aanwezig zijn bij het terras van De Lepelaar.

Gemeente blokkeert wederom vergunning Blijdorp

Foto: Sabine Buchholz (BB-Facebook)

”Op de Algemene Ledenvergadering is besloten wat het Vriendenproject van 2016 zal worden: het flamingoverblijf wordt een doorloopvolière.” Het is een zin die bijna vijf jaar geleden op deze website verscheen. Toentertijd werd er weinig aandacht aan besteed – het zou immers een simpele klus worden. Vogels permanent wieken werd verboden en daarom moest er een netconstructie over het Flamingo-Strand gespannen worden. Het leek zo’n eenvoudige taak: een paar palen met een net eroverheen, een klus die met een potje van €100.000,- geklaard kon worden. Achteraf gezien bleek deze uitspraak echter een oorlogsverklaring geweest te zijn: al bijna vijf jaar liggen Diergaarde Blijdorp en de Commissie voor Welstand en Monumenten elkaar dwars. Deze maand besloot deze tak van de Gemeente Rotterdam nog eens zout in de wond te strooien door de dierentuin wéér terug naar de tekentafel te sturen, zo bleek uit twee recente publieke verslagen. Zo komt deze hoognodige ingreep wederom in het gedrang.

Foto: Old Rotterdam (Facebook). Aanvankelijk was er een speeltuin op de plek waar tegenwoordig de flamingo’s foerageren. Het oude ‘Speelhuis’ doet nog altijd dienst als hun binnenverblijf.

De problematiek stamt uit de jaren ’40: toen de Rotterdamse dierentuin van het stadscentrum naar de nieuwe Blijdorp-polder verhuisde, ontwierp Sybold van Ravensteyn eigenhandig de gehele nieuwe tuin. Sinds het overlijden van deze eigenzinnige architect is het aantal gebouwen van zijn hand zienderogen afgenomen: zo ging ‘zijn’ Rotterdam Centraal in 2008 tegen de vlakte. Van Ravensteyns stijl wordt echter als nationaal erfgoed gezien en zodoende is de gehele Rivièrahal-zijde van Diergaarde Blijdorp uitgeroepen tot rijksmonument, een status met vele asterisken. Terwijl de dierentuin nagenoeg vrij baan heeft om te bouwen en te slopen in het noordoostelijke segment, zijn er veel minder keuzemogelijkheden voor het terrein nabij de Oude Ingang, het Roofdieren-Gebouw en de Rivièrahal – een triade waar het flamingoverblijf direct aan grenst. Het is de plaaggeest van Van Ravensteyn: wie aan zijn ontwerpen komt, komt in een bureaucratische rompslomp terecht. In Rotterdam draagt dat gebed zonder einde de titel van Welstandscommissie: een raad van architecten die aangesteld is door de gemeenteraad.

Afbeelding: impressie nieuwe Flamingovolière. Klik HIER voor groot formaat.

Blijdorp heeft voor de geambieerde volière in dit beschermde stukje dan ook een architect in arm genomen die zich specialiseert in dit soort dossiers. Het ontwerp stemde hoopvol: de kooiconstructie, waarvan de pilaren dezelfde hoogte krijgen als de Victoria Serre, gaat zoveel mogelijk op in de omgeving. Gezien de vijver van de flamingo’s geen authentiek onderdeel van deze locatie is (oorspronkelijk was het een speeltuin), krijgt ook de waterpartij sierlijke curves om beter bij de stijl van Van Ravensteyn te passen. Ook de volière zelf zou niet hoekig, maar cirkelvormig worden, een vorm die verder gecomplimenteerd wordt door het eveneens gebogen bezoekerspad. Om Van Ravensteyns visie verder recht aan te doen, werd ook de rest van het voorplein meegenomen in de plannen. Deze wordt na jaren van verzakking weer recht getrokken (en gaat tevens een ondergrondse waterberging faciliteren) en de bankjes die toenmalig koningin Beatrix in 2007 cadeau deed, krijgen een mooi plekje rondom de stokoude boom die tussen het plein en het verblijf in staat. Tot aan de kleur van de schroeven werd er rekening gehouden met het totaalontwerp – maar de Gemeente moest er niets van weten.

Afbeelding: impressie nieuwe Flamingovolière. Klik HIER voor groot formaat.

Net voorafgaand aan de Nieuwjaarslezing werd het ontwerp, zoals dat toen getoond was, afgekeurd: ”de Commissie reageert op dit moment niet positief op het voorstel. Het ontwerp is pragmatisch van aard. De Commissie vindt vooralsnog dat hiermee niet voldoende recht wordt gedaan aan de uitstraling van het bestaande flamingoverblijf (zowel het dag- als nachtverblijf) en het entreegebied van de dierentuin. Dat getracht wordt de overnetting zo min mogelijk zichtbaar te laten zijn is een goed uitgangspunt, maar het voorgestelde ontwerp overtuigt de Commissie hierin nog onvoldoende. De Commissie geeft de suggestie mee het als een object te benaderen waaraan een ontwerpkwaliteit wordt toegevoegd dat in goede verhouding staat tot het voorterrein, de monumentale gebouwen, en de oorspronkelijke hoofdentree van de dierentuin en tevens een ondergeschikt karakter heeft.”

Afbeelding: impressie nieuwe Flamingovolière. Klik HIER voor groot formaat.

Het gesprek tussen Blijdorps architect en de Commissie op 22 januari verliep niet veel beter: ”In relatie tot de kenmerkende vloeiende belijning in het oorspronkelijk ruimtelijk ontwerp van Van Ravesteyn vraagt de Commissie zich af of het ontwerp van de afsluitende netconstructie hiermee in goede verhouding staat. De commissie vraagt zich af of een serie van repeterende staanders het passende antwoord is op het ontwerpuitgangspunt om de afsluitende netconstructie zo min mogelijk zichtbaar te laten zijn. Door de opeenvolging van verschillende ingrepen [aan het terrein] komt het geheel fragmentarisch over. De leesbaarheid van een heldere, vloeiende hoofdvorm gaat hierdoor teniet. De Commissie pleit voor een duidelijk kader rondom het gebied die het groene grondvlak markeert, zodat het gebied waar de volière komt als één geheel ervaren kan worden. Vanuit de kenmerkende openheid van het voorplein vraagt de commissie om de afstand tussen de monumentale boom op het voorplein en de te maken afsluitbare netconstructie te heroverwegen.”

Al met al lijkt het erop dat dierenwelzijn op gespannen voet staat met ‘monumentenwelzijn’. Toch blijft de relatie van de dierentuin met de Gemeente positief: zo is toegezegd dat de Diergaarde op steun kan rekenen met een aantal toekomstige projecten. Als Blijdorp de wens om deze klus dit jaar af te ronden wil verwezenlijken, is haast geboden: in het hoogseizoen hebben de flamingo’s het buitenverblijf nodig om hun natuurlijke gedrag te vertonen. De Welstandscommissie vergadert om de week, dus de dierentuin kan op zijn vroegst op 5 februari met een nieuw voorstel komen. Al sinds 2004 is de fok van flamingo’s in de Diergaarde totaal stilgevallen: iets dat gewijd wordt aan een transport dat toen plaatsvond, maar dat lokale roofdieren bij de nesten kunnen komen helpt ook zeker niet. De hoop is dan ook dat er uiteindelijk weer wat donzige langpootjes te zien zullen zijn wanneer de flamingo’s gewend raken aan hun nieuwe stulpje – maar mogelijk duurt dat dus nog wat langer dan gehoopt.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)