Triomfboog

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

Nog heel eventjes… Ja, nu komt het einde van de verbouwing toch écht in zicht! Het geladaverblijf heeft namelijk de reputatie van het meest vertraagde bouwproject in Diergaarde Blijdorp sinds jaren: eigenlijk had het in de zomer van 2016 al klaar moeten zijn. Hoe weten we dat het einde van de restauratie van het Roofdieren-Gebouw nu werkelijk nadert? De eerste boog is geplaatst.

Om Bokito-praktijken met de gelada’s te voorkomen, wordt het gehele complex overkoepeld door een netconstructie. Deze ontwerpkeuze schopt uiteraard tegen het zere been van de Rotterdamse Welstandscommissie, die toeziet op de integriteit van dit soort (rijks)monumenten. Uiteindelijk is er een compromis tot stand gekomen waarbij de netconstructie er komt, maar wel met respect voor de vormgeving van architect Van Ravensteyn.

Foto: Houthoff Zoo Design (Facebook)

Aan de voorkant van het Roofdieren-Gebouw komen drie boogstructuren: één over elk terras en een derde die groter is dan de andere en noodzakelijk is voor de structuur. Aan de achterkant, aan het voorplein van de Rivièrahal, komen vier bogen. Drie van de bogen complimenteren de contouren van het gebouw en de derde, grotere, zorgt voor structuur in het net.

Foto: Carla Dekkers (BB-Facebook). ”Aha, dat was het dus 😉

Het plaatsen van deze bogen is makkelijker gezegd dan gedaan (iets wat overigens opgaat voor de gehele verbouwing). Er zijn drie hijskranen bij betrokken die tot ver in de omgeving te zien zijn. In augustus zal begonnen worden met het plaatsen van het gaas, waar nog eens twee hoogwerkers voor nodig zijn. De openingsdatum is verplaatst naar oktober.

Meer weten over de huidige staat van het geladaverblijf? Klik dan HIER.

Ze zijn er!

Foto: Antoon Tychon (YouTube). Gelada’s in het wild.

Het duurde even, maar dan heb je ook wat. Na jaren van renoveren en restaureren nadert het einde van de laatste besteding van het jubileumgeschenk: het geladaverblijf. De eerste dieren zijn inmiddels verhuisd naar het voormalige Roofdieren-Gebouw en beschikken daar over ruime, moderne binnenverblijven zolang de buitenverblijven nog niet gereed zijn.

Bij de nieuwjaarslezing dit jaar maakte directeur Erik Zevenbergen al bekend dat een tweede groep gelada’s niet lang meer op zich zou laten wachten. Medio 2016 kwam er al één harem aan uit NaturZoo Rheine. De aanwezigheid van transportboxen bij het Roofdieren-Gebouw lijkt te suggereren dat nu ook de tweede groep aangekomen is. Foto’s op social media bevestigen ook dat er al gelada’s binnen worden gehouden, al valt hieruit niet op te maken of het gaat om de oorspronkelijke harem of een tweede groep (of mogelijk allebei).

Volgens de planning zal het geladaverblijf in juli worden geopend. Tot die tijd hoeft er eigenlijk niet zoveel meer gedaan worden:

Ingang Linker Vleugel
Ingang Linker Vleugel
De laatste hand is al gelegd aan deze kant van het gebouw. De bedoeling is dat deze vleugel volledig zal worden gebruikt voor huisvesting van de dieren.
« 1 van 11 »

Klik op de pijltjes onder de foto om naar de volgende te gaan. © Jop Kempkes / Blijdorper Bende

Allereerst de kant waar de harems zullen komen. Hier waren voorheen de terrassen voor de leeuwen en tijgers. Deze kant is ontworpen als een glooiend grasland. Dit is een perfecte omgeving voor de grasetende apen om hun jongen op te laten groeien. Dit dal wordt doorsneden door een stroompje dat geflankeerd wordt door tropische palmen en rotsblokken. De twee terrassen die eens van elkaar gescheiden werden door een metalen hek, zijn nu verbonden met elkaar. De oude muur in het midden biedt uitkomst als visuele barrière, zodat de dieren desgewenst de rust kunnen opzoeken. De oude ramen hebben een nieuwe functie gekregen als schuif tussen de binnen- en buitenverblijven. Op de verschillende rotspartijen kan niet alleen naar hartenlust geklommen worden, maar de haremheren kunnen vanaf hier ook goed de wacht houden en ‘mensjes kijken’.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook). Een van de gelada’s eerder dit jaar, toen nog in het quarantaineverblijf achter het Henri Martinhuis.

De andere kant van het pand heeft eveneens een ware facelift gekregen en waar eens de stoffige kattengalerij dieren ‘ophokte’, zal binnenkort een bachelorgroep heer en meester zijn. Deze kant bootst de andere biotoop van de gelada na: de kliffen van het Ethiopische hoogland. Hoewel het natuurlijk moeilijk is om dit soort extreme leefgebieden exact na te bootsen in gevangenschap, is er alles aan gedaan om de dieren een zo natuurgetrouw bestaan te geven door er vele kunstrotsen te creëren. In een van deze rotsen komt een bezoekerstunnel, waardoor je als bezoeker tussen de gelada’s staat. Rondom de rotskopjes zijn ook verschillende bomen geplant. Hoewel de gelada’s daar in theorie niet zullen aanzitten, zal nog moeten blijken of de vegetatie bestendig is tegen ravottende apen.

De reden dat aan deze kant uitsluitend mannen gehouden zullen worden, is dat de sociale structuur van de gelada’s voor een mannenoverschot zorgt. Elke man wil meerdere vrouwtjes onder zijn hoede hebben, wat er voor zorgt dat er altijd mannetjes overblijven die naast het net vissen. Hoewel de mannetjes in het bijzijn van vrouwtjes zeer fanatiek zijn en geen concurrentie dulden, is gebleken dat ze zonder vrouwtjes prima samen kunnen leven.

Foto: Nick de Koning (ZS-Forum). Het Roofdieren-Gebouw na het vertrek van de leeuwen in 2015.

De eerste plannen voor de verbouwing van het Roofdieren-Gebouw, toentertijd nog het onderkomen van de Aziatische leeuwen, werden in 2011 bekend gemaakt. Het is dan ook een understatement om te zeggen dat er lang na dit moment is toegewerkt! Deze restauratie was fase drie van de besteding van het zogenaamde jubileumgeschenk. Toen werd er nog gesproken over berberapen, een in gevangenschap alom vertegenwoordigde soort, als invulling. Inmiddels is duidelijk geworden dat het geladaverblijf niet alleen veel langer op zich liet wachten dan gehoopt, maar ook vies veel duurder is uitgevallen dan gehoopt: het vele herzien van de plannen vanwege de monumentale status van het gebouw heeft een grote som geld gekost. Dit heeft het budget dusdanig doen slinken, dat de Vrienden van Blijdorp op het laatst nog bij moesten springen met een gift van €50.000 om de inrichting van de buitenverblijven mee te bekostigen.

De dieren zijn er klaar voor en de verblijven zijn zo goed als gereed: waar wachten we op? Het enige probleem is dat er momenteel nog geen afscheiding is met het publiek. Diergaarde Blijdorp heeft ervoor gekozen om een grote netconstructie over het geheel te plaatsen. Op die manier hoeft er geen ruimte ingeleverd te worden om bijvoorbeeld een gracht of greppel aan te leggen. Dit brengt natuurlijk wel enkele praktische bezwaren met zich mee. Zo houden de trouwe dierentuinfotografen hun hart al vast hiervoor: camera’s en gaas zijn meestal geen vrienden. Blijdorp is hiervan op de hoogte en gaat het (zo onopvallend mogelijke) gaas dan ook loodrecht naar beneden spannen aan de bezoekerskant om de hinder tot een minimum te beperken. Niet alleen de fotografen schrokken echter van deze ontwerpkeuze, maar ook de Welstandscommissie die zich om de monumenten van Rotterdam bekommert. Na heel wat overleg is er gelukkig een ontwerp tot stand gekomen waar alle partijen blij mee zijn. De manier waarop de bogen geplaatst zullen worden, accentueert de bestaande curves van het gebouw. Een detail dat de meeste bezoekers zal ontschieten, maar wel eer doet aan architect Van Ravensteyn.

Foto: Houthoff Zoo Design (Facebook)

Nieuwjaarslezing 2018

Foto: Marcel Kreuger (Vrienden van Blijdorp)

In de vroege ochtenduurtjes van 14 januari dromden de Vrienden van Blijdorp samen bij het Oceanium waar, met uitzicht op het Haaienbassin, directeur Erik Zevenbergen het nieuwe jaar van de Diergaarde inluidde. In een speech die volgens menig aanwezige zeker een applausje waard was, sloot hij 2017 af en onthulde hij de toekomstplannen van de dierentuin voor 2018 en de jaren die komen gaan. Op verzoek van de directeur delen we geen foto’s van de presentatie, afgezien van een paar kiekjes van Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger.

2017 was zo slecht nog niet. Met 1,4 miljoen bezoekers trok het park iets minder bekijks dan in 2016, toen dat aantal rond de anderhalf miljoen lag. Er waren afgelopen jaar dan ook geen grote verblijven geopend. Qua dierennieuws was het echter een topjaar: twee jonge neushoorns, twee jonge okapi’s en een heleboel ander jong grut passeerden de revue. Tot de nieuwe diersoorten behoorden o.a. de slanke lori’s, belangers toepaja’s, de teugelijsvogel, buissnavelvissen en twee soorten pijlgifkikkers. Blijdorper Bende heeft publieksprijzen uitgedeeld aan de meest populaire gebeurtenissen: klik HIER om de uitslag te bekijken!

Hoewel het NRC haar uitspraken over de vermeende totale bouwstop van eind vorig jaar nog niet heeft teruggenomen, laat Erik Zevenbergen weten dat de dierentuin in het 55-jarige jubileumjaar van de Vrienden van Blijdorp niet stil zal zitten. De focus ligt op de stapsgewijze verbouwing van het Oceanium. Als tweede fase van dit project (met de transformatie van de Florida-Tunnel en Murenenhoek naar het Great Barrier Reef in 2016 als eerste fase) zal dit jaar het Natuurbehoudscentrum gerealiseerd worden. De plannen voor de verbouwing van de Zee van Cortez tot Natuurbehoudscentrum zijn grotendeels ongewijzigd gebleven. In dit gedeelte van het Oceanium worden in meerdere verblijven een selectie van de meest bedreigde diersoorten die de dierentuin rijk is ondergebracht.. Denk aan de Egyptische landschildpad, de doornstaartagame, de Annam-waterschildpad, de McCords slangenhalsschildpad (vuur)salamanders, het gilamonster, de krokodilstaarthagedis en de Antilliaanse leguaan, maar ook minder bedreigde soorten zoals als de renkoekoek. Langs een van de muren komt een nieuwe broedruimte. De nadruk zal hier liggen op het educatieve aspect, onder meer door de aanwezigheid van een ‘doe-tafel’ voor kinderen. Dit project wordt mogelijk gemaakt door een donatie van de Vrienden van Blijdorp die een groots bedrag van €100.000,- bedraagt.

‘Eiland Hoppen’, het onderdeel Oceanium 2.0 dat in de loop van 2018 en 2019 uit de grond zal worden gestampt, moet een beleving worden waar duidelijk moet worden hoe divers de verschillende eilanden van de uithoeken van de planeet zijn. Blijdorp hoopt nu een stukje van deze schoonheid naar Rotterdam te halen. Wie kent de prachtige natuurdocumentaires over bijvoorbeeld de Galapagoseilanden niet? Dit idee, dat al langer op tafel ligt, is verder uitgewerkt sinds vorige plannen bekend werden gemaakt. Dit project wordt echter meer nieuwbouw dan verbouw.

Het gebied Eiland Hoppen wordt grotendeels een aanbouw tegen de bestaande buitenmuren van het Oceanium. De bestaande kas voor de reuzenschildpadden wordt helemaal doorgetrokken tot aan het terrein waar momenteel geen dierenverblijven staan. In deze kas wordt de continentale indeling losgelaten, zoals ook al het geval is met het beoogde bestand van het te bouwen Natuurbehoudscentrum en de plaatsing van het Great Barrier Reef. Het nieuwe gebied wordt betreden na de Falklands, waar de pinguïns huizen.

Foto: Tom van Deuren

Het eerste deel heeft als thema ‘Madagaskar’. Deze keuze lijkt te suggereren dat het plan om een Madagaskarbiotoop te creëren in de Grote Vijver definitief van de baan is. Een prominent onderdeel van dit stukje Madagaskar wordt een doorloopvolière voor ringstaartmaki’s in de buitenlucht, die uitsluitend te betreden zal zijn via het Oceanium. Uit de concepten die vertoond zijn tijdens de presentatie, kunnen we een idee krijgen hoe het geheel eruit zal zien ook, al kan er nog veel veranderen. Nogmaals, wij hebben geen toestemming om die beelden te delen en zullen het dus met een woordelijke omschrijving moeten doen.

In plaats van de bestaande afslag naar rechts na de ijsschotsen, gaat het nieuwe pad naar links na de schuifdeuren. Aan de wand wordt informatie gegeven over het unieke natuur op Madagaskar. In diezelfde gang zijn de binnenverblijven van de ringstaartmaki’s te zien. De groep ringstaartmaki’s die momenteel gehuisvest wordt op het eiland bij de Tijgerkreek, zal hier naartoe verhuizen. Er wordt nog gekeken of er bijvoorbeeld ook vari’s gehouden zullen worden. Die gang leidt vervolgens direct naar het doorloopverblijf van de lemuren.

Deze volièreconstructie, die bij de presentatie ook wel het ‘Eric Hille’-verblijf werd genoemd, komt op de locatie van het huidige manenwolvenverblijf. Momenteel woont er één jong vrouwtje van deze soort in Rotterdam en het lijkt er niet op dat er in de nabije toekomst een soortgenoot voor haar kan worden gevonden, noch kan ze ergens anders in Blijdorp gehouden worden, dus waarschijnlijk zal zij naar een andere dierentuin verhuizen. Dit verblijf zal niet goed zichtbaar zijn vanaf het hoofdpad dat langs deze volière loopt en dus niet ‘overvloeien’ in het aangrenzende themagebied Zuid-Amerika.

Het pad in het doorloopverblijf maakt een rondje door de volière en gaat vervolgens weer naar binnen. Dan kom je terecht in een ruimte die is afgeschermd van de andere twee derde van de nieuwe kas. De precieze invulling van deze ruimte is nog niet bekend, maar op de ontwerpen is rekening gehouden met enkele verblijven voor kleine diersoorten die er geplaatst kunnen worden en het feit dat dit gedeelte van de kas wordt afgescheiden van de rest, zou kunnen betekenen dat er ook wordt nagedacht over het houden van vogels.

Foto: Karin Seltenrijch (BB-Facebook)

Via het ‘Komodo Ranger Station’, een educatief punt dat ook als sluis tussen de twee delen van de kas zal fungeren, kom je in de ruimte die zal worden toegewijd aan het Indonesische eiland Komodo en aan de Galapagoseilanden. Zoals voor de hand ligt, zullen de Komodovaranen en Galapagos reuzenschildpadden hier centraal staan. Opmerkelijk is dat er alweer geïnvesteerd wordt in een onderkomen voor de Komodovaranen – in 2012 hebben de Vrienden van Blijdorp immers nog een nieuw verblijf gefinancierd in het Aziëhuis. Dit verblijf bleek eigenlijk slechter dan hun oude onderkomen in de Rivièrahal.

In het oude verblijf konden ze graven, het was aangekleed met echte planten en er was meer loopruimte voor het paartje. In het Aziëhuis joegen de twee elkaar op en wanneer het rolluik naar beneden was om de varanen te scheiden, waren de twee ruimtes alsnog kleiner dan wenselijk. De grote nadelen van de Rivièrahal zijn echter dat de stookkosten de pan uit reizen, er geen gedeelte is om te zwemmen en het, daar het niet op biotoop is ingedeeld, veel te wensen overlaat op educatief gebied. Hopelijk zal het onderkomen in het Oceanium het beste van twee werelden combineren. Zo wordt in het ontwerp aangegeven dat de twee varanen standaard gescheiden worden gehouden en kunnen ze er zwemmen. Wat er gebeurt met de oude verblijven van de Komodovaranen, staat nog niet vast.

Visueel worden de twee helften gescheiden van elkaar met beplanting. Er wordt nagedacht om het verder van elkaar te splitsen door nog een hut met educatie over de Galapagos te maken langs het pad. Deze route gaat overwegend langs de buitenbocht van de kas, al komt er misschien een korte route die in het hoogseizoen open gaat. Het verblijf voor de schildpadden, in tweeën gesplitst door het bezoekerspad, maar dat via een verbinding onder het pad langs alsnog in één geheel vormt, wordt verder aangekleed met water en gestolde ‘lavastromen’.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer), situatie per 8 januari 2018.

Dan over die andere monsterklus, aan de andere kant van de Diergaarde: de restauratie van het Roofdieren-Gebouw. Al meerdere jaren wordt daar nu gewerkt aan een verblijf voor gelada’s, maar door vele problemen die veroorzaakt werden door de status als rijksmonument van dat gebouw en de grootschalige budgetoverschrijdingen kwam de bouw meerdere malen helemaal stil te liggen. Het einde is gelukkig in zicht, zo laat Erik Zevenbergen weten: de binnenverblijven zijn gebruiksklaar! Dat mag ook wel, want binnenkort komt een tweede groep gelada’s aan in Rotterdam en die zullen voorlopig daar worden ondergebracht. Medio 2016 kwam er al een harem aan, die sindsdien wordt gehouden in een achter de schermen verblijf bij het Henri Martinhuis.

Het oorspronkelijke idee was om in het verblijf van de samengevoegde roofdierterrassen een hooglandbiotoop te laten zien en in het verblijf aan de andere kant meer een rotsachtig verblijf te maken. Er waren wel enkele rotsen gepland aan de kant van de roofdierterrassen, maar op verzoek van de stamboekhouder van de gelada’s zullen hier nu twee extra rotsen bij komen, om aan de (klim)behoeften van de dieren te voorzien. De Vrienden van Blijdorp zullen dit met een gift van €50.000,- mogelijk maken. Verder moet de netconstructie nog gemaakt worden en moet het nodige aankleden gedaan worden. Het nieuwe geladaverblijf moet in de eerste helft van dit jaar geopend worden.

Twee andere aangekondigde verbouwingen (het zou Rotterdam immers niet zijn) zullen bij de Savanne plaatsvinden. Het kijkpunt over zowel het zebra- als giraffeverblijf bij de Lelievijver-fontein wordt onder handen genomen. De Koedoekraam wordt vervangen door een verbeterd horecapunt om de knooppunten zoals de Lepelaar en de Oewanja Lodge te ontzien op drukke dagen. De route van het treintje wordt ook enigszins verlegd om voor minder overlast te zorgen.

Al met al, 2018 belooft als vanouds een prachtig jaar te worden voor Blijdorp.

Roofdieren-Gebouw: nog steeds een bouwput?

Al twee jaar wonen er geen dieren meer in het Roofdieren-Gebouw. De Aziatische leeuwen hebben toen een nieuw, groots onderkomen bij de gerestaureerde Tweeling-Gebouwen gekregen. Daarna ging het monumentale pand op de schop: de eerste stappen werden gezet om een modern onderkomen te creëren voor een nieuwkomer in Rotterdam: gelada’s, een Oost-Afrikaanse apensoort. Hoe staat het er nu voor met deze slepende verbouwing?

Plannen en conceptversies voor het verblijf liggen al langere tijd op straat. Er komt niet één geladagroep, maar twee: een groep bestaande uit meerdere harems en een groep met uitsluitend mannetjes. Verder wordt het geheel verrijkt met drie mannelijke manenschapen (A. l. sahariensis), waarvan eentje reeds verblijft in Apenheul. En niet geheel onbelangrijk: een grote netconstructie die beide verblijven overdekt, nu al een omstreden zet van Blijdorp.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer) 17-10-’17

Hoe staat het er nu voor? Inmiddels is de buitenkant van het Roofdieren-Gebouw in oorspronkelijke staat hersteld. De buitenmuren zijn weer bedekt met gedetailleerd, beige tegelwerk, vergelijkbaar met die bij de Dikhuidenvleugel. De markante schoorsteen is niet langer een bouwval en net zoals vroeger afgewerkt met tegels en het bijbehorende beeld ‘Orpheus’ pronkt als vanouds. Ook de kooien bij de ingangen naar de binnenverblijven zijn gerestaureerd met prachtig houtwerk en de deuren zijn vernieuwd. Al met al een hele verbetering dus!

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer) 17-10-’17

Aan de zijde waar de mannengroep zal verblijven, direct tegenover de ingang van de Rivièrahal, zijn meerdere kunstrotsen gemaakt. Door een van deze rotsen komt een bezoekerstunnel, zodat de mensen letterlijk omringd worden door gelada’s. Deze specifieke rotspartij is al afgewerkt en op kleur gebracht; twee andere rotskopjes hebben nog een grijzige betonkleur. De bodem van het buitenverblijf bestaat overigens nog steeds uit zand. Aan de kant waar de fokgroep komt, uitkijkend op de Wallaby Walkabout, is al veel gedaan. Het is vanwege de vele hekken en zeilen moeilijker om een gedetailleerd beeld te krijgen van de situatie hier, maar het meeste is wel duidelijk. Het hek dat de twee terrassen voorheen scheidde is, ondanks fel verzet van de Rotterdamse welstandscommissie, verwijderd. Sterker nog, de gracht is gedempt en de grond is opgehoogd. Het muurtje langs het bezoekerspad is overigens ook al in oorspronkelijke staat hersteld en afgewerkt met een tegelrand. In de aarde zijn meerdere grote rotsblokken ingegraven. Op conceptafbeeldingen is te zien dat deze kant dan ook relatief plat en meer beplant zal worden in vergelijking met de andere zijde.

Foto: Houthoff Zoo Design (Facebook) 7-9-’17

Hoe de binnenkant van het Roofdieren-Gebouw ervoor staat, kunnen we niet met zekerheid zeggen. Houthoff Zoo Design, het bedrijf dat zich over deze klus ontfermt, maakt via Facebook echter wel duidelijk dat de laatste hand gelegd wordt aan de binnenverblijven. Vorige maand zeiden ze dat de vloeren (uitgerust met vloerverwarming) klaar waren voor de afwerking met epoxy. Op een winterlezing van de Vrienden van Blijdorp werd tevens duidelijk dat er een compromis is gesloten met de gemeente: de linkervleugel (gezien vanaf het directiegebouw) zal zoveel mogelijk ongewijzigd blijven ten opzichte van het oorspronkelijke ontwerp, terwijl de rechtervleugel gemoderniseerd mag worden. De eerstgenoemde kant zal dan ook worden afgeschermd voor het publiek, in tegenstelling tot de andere helft. De trap naar binnen wordt rolstoelvriendelijk gemaakt en de verblijven worden, zoals foto’s bevestigen, ruimer ingericht. Het allereerste verblijf zal echter geheel worden teruggebracht naar het oorspronkelijke hok. Zo hoopt de Diergaarde het verschil tussen dierenwelzijn anno 1940 en dierenwelzijn anno 2017 te laten zien. Ook de verzorgers gaan erop vooruit, met een bredere dienstgang achter de schermen – de verzorgers moeten dan ook grote hoeveelheden hooi kunnen aanvoeren. De verschillende plekken waar de verzorgers naar binnen kunnen, worden feilloos opgenomen in de rotsachtige decoratie van de muren. Na de publieke binnenverblijven zal het pad leiden naar de eerdergenoemde tunnel door het openluchtverblijf van de mannetjes.

Foto: Houthoff Zoo Design (Facebook)

Wat moet er nu nog gebeuren? Helaas nog erg veel. Men was lange tijd hoopvol dat het project dit jaar nog zou worden afgerond en op zich zouden de verblijven vrij rap bewoonbaar gemaakt kunnen worden. Maar aan één monsterlijk aspect van de verbouwing zijn de bouwvakkers nog niet begonnen: de constructie van de ‘koepel’ over het geheel. De bogen die daartoe gebouwd dienen te worden, zijn zo ontworpen dat ze de originele contouren van het complex accentueren. Het gaas zelf moet zo doorzichtig mogelijk worden om het zicht optimaal te houden. Een mooie tegemoetkoming voor de fotografen is dat het gaas op ooghoogte loodrecht naar beneden zal hangen.

En de toekomstige bewoners? Die zijn al klaar om te verhuizen. Augustus vorig jaar kwamen de eerste zeven gelada’s uit NaturZoo Rheine aan in de Diergaarde. Sindsdien is de groep al op natuurlijke wijze uitgebreid: een goed voorteken voor het fokporgramma. Van nature leven gelada’s in een hiërarchie waarbij één mannetje de baas is over meerdere vrouwtjes. Dit heeft als gevolg dat er eigenlijk te weinig vrouwtjes zijn om voor alle mannen een harem te vormen. In gevangenschap wordt dit probleem het ‘mannenoverschot’ genoemd. Het is geen mogelijkheid om evenveel mannetjes als vrouwtjes samen te huisvesten, gezien de spanning tussen de mannen die in zo’n situatie zou ontstaan. Door het samenstellen van een mannengroep zorgt Diergaarde Blijdorp dat er ruimte is voor deze mannetjes. Op termijn moet de totale geladapopulatie in Blijdorp uitbreiden tot zo’n tachtig dieren.

Foto: Houthoff Zoo Design (Facebook). Een van de drie rotspartijen die momenteel gerealiseerd zijn.

Kort Nieuws

  • Op meerdere plekken in Rotterdam zijn kleine ‘neushoornstapjes’ te vinden, als publiciteitsstunt voor de geboorte van de Indische neushoorn in Blijdorp. Naast dat het een unieke manier van reclame maken is, zijn de sporen niet schadelijk voor de natuur: in plaats van de pootafdrukken te plakken, zijn het juist nauwkeurig schoon gespoten tegels. Na verloop van tijd zullen ze dus weer geleidelijk verdwijnen…
  • Groots nieuws vanuit de Tropenvleugel! Daar lijkt het erop dat de jaarvogels gaan broeden. Eerder deze week konden bezoekers zien dat het vrouwtje de nestkast van binnen inspecteerde. Inmiddels zou dit gedeelte van de Victoria Serre zijn afgesloten, om deze imposante dieren wat rust te gunnen. De meeste neushoornvogels, waaronder de gewone jaarvogel, broeden op een unieke manier. Voor alles daarover, klik HIER.
  • Leeuwin Churchilla gaat voortaan als Chica door het leven! Dat zou bekend zijn gemaakt in een nieuwe vrijwilligersnieuwsbrief. Het besluit heeft er  waarschijnlijk mee te maken dat ‘Churchilla’ nou eenmaal niet de makkelijkste naam is om uit te spreken.
  • Bij de ingang aan de Oceanium-zijde zijn nieuwe uitrijkaartautomaten geplaatst.
  • Wist je dat de laatste geboorte van 2016 die van de populaire baardaap was? Dat en meer werd bekend met de publicatie van het nieuwe Vriendennieuws. Daarnaast zijn er in het vierde kwartaal van 2016 schijnbaar vier steppeslurfhondjes geboren en is er ook een gelada achter de schermen ter wereld gekomen. Dit zou, volgens de mutatielijsten, het tweede exemplaar van deze bijzondere apensoort zijn om geboren te worden in Blijdorp. Achter de schermen zouden dus al 9 gelada’s moeten zitten, in afwachting van de oplevering van hun nieuwe verblijf. Wat minder vrolijk is dat er onder andere een stekelvarken en een vissende kat zijn gestorven. Daarnaast lijkt de mutatielijst door te laten schemeren dat er twee bantengs en drie bizons zijn afgemaakt. De bantengs en bizons overleden namelijk respectievelijk ‘tegelijk’ op 31 oktober en 14 december. Het gaat om vijf mannetjes van rundersoorten die van nature in groepen van één man en meerdere vrouwen leven. In gevangenschap kan dat ervoor zorgen dat er zogenaamde ‘mannenovergeschotten’ ontstaan, waar niet altijd een goed onderkomen voor gevonden kan worden. Diergaarde Blijdorp is altijd erg open geweest over dit controversiële maar onvermijdelijke beleid dat alle dierentuinen naleven.
  • De laatste tijd is meerdere keren gemeld dat er boomstammen rondom de zakken met slib zijn gelegd in de Grote Vijver. De zakken werden daar vorig jaar neergelegd nadat het slib was opgebaggerd uit meerdere sloten in de Diergaarde. Ze zouden de fundatie van het nieuw te bouwen Madagaskar-themagebied worden, maar tot op heden ligt dat project stil. De Grote Vijver is namelijk een van de vele rijksmonumenten in Blijdorp. Wie een monument wil aanpassen, heeft een felbegeerde vergunning van de welstandscommissie nodig. Op de Nieuwjaarslezing van 2017 gaven de Vrienden van Blijdorp dan ook aan dat het project tot op nader order geschrapt is. Waarom er dan nu toch nog aanpassingen worden gedaan en wat dat zegt over de toekomst van Madagaskar, is onbekend.

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook). De jonge baardaap ofwel wanderoe.

Foto: Michel Wijnbeek (BB-Facebook). ”(…) We liepen langs de Grote vijver en het leek erop dat er toch wat aangelegd gaat worden.”

Ze komen…

Foto: NaturZoo Rheine (www.NaturZoo.De)

Het zal nog even duren voor we ze daadwerkelijk kunnen zien… Hun verblijf is immer allesbehalve klaar! Maar, de inwoners zijn al onderweg – wellicht al aangekomen, als je dit leest. Maar de website van NaturZoo Rheine vertelt ons dat de eerste gelada’s onderweg zijn! Het gaat om een fokgroep, bestaande uit een mannetje, drie vrouwen en hun drie jongen. Ze reizen samen met acht andere dieren, die naar andere dierentuinen in Europa gaan. Zo loopt het aantal gelada’s in Rheine terug van 76 naar 61, die overigens ook na de verhuizing de grootste geladagroep ter wereld heeft.

Deze harem is het begin van één van de twee geladagroepen die in 2017 intrek zullen nemen in hun verblijf – tot die tijd blijft de harem achter de schermen (hoogstwaarschijnlijk niet op de voormalige Takinrots zoals veelal gespeculeerd wordt, maar buiten zicht van het publiek in een quarantaineverblijf). Dat ze zo vroeg aankomen is, volgens ex-directeur Marc Damen, te wijten aan hoe moeilijk fokgroepen van deze apensoort te krijgen zijn. De uiteindelijke Blijdorp-kolonie zal naast verschillende andere harems ook uit een mannengroep in een apart verblijf bestaan. Omdat gelada’s net zoals veel andere dieren in groepjes leven waar één man de baas is over meerdere vrouwtjes en daarbij andere mannetjes op afstand houdt, ontstaat er al snel een zogenaamd ‘mannenoverschot’. Om te voorkomen dat ze moeten worden afgemaakt, creëren dierentuinen aparte groepen waar de spanning die ontstaat door de aanwezigheid van vrouwtjes absent is en de mannen vredig samenleven.

Het nieuwe verblijf is te realiseren in en rond het Roofdieren-Gebouw, één van de rijksmonumenten die op de Diergaarde’s roemruchte symmetrieas staat. Omdat het veranderen van een ouderwets gebouw met krappe hokken naar een natuurlijke structuur waar gelada’s ruim in kunnen leven nog wel wat voeten in de aarde heeft wat de welstandscommissie (die erop toeziet dat monumenten in hun oorspronkelijke staat blijven)  betreft, duurt de bouw al een flinke poos. Gelukkig lijken de laatste geschillen de wereld nu uit geholpen en beginnen de echte werkzaamheden langzamerhand. Als alles volgens plan gaat, zou de restauratie zo’n zes maanden in beslag moeten nemen. We zullen dus nog even geduld moeten hebben tot we gelada’s in Rotterdam kunnen zien…

Foto: NaturZoo Rheine (www.NaturZoo.De). Het verhuizen van zoveel gelada’s is een flink karwij: Er moet rekening worden gehouden met de sociale structuren van de groep, de bloedlijnen, de logistiek en het welzijn van de dieren.

ALV 2016

Het is weer die tijd van het jaar: de Vrienden hebben hun Algemene Leden Vergadering weer gehouden… 

Hoewel we er niet veel van kunnen zien, vordert het nieuwe Great Barrier Reef in het Oceanium gestaag! De Florida-Tunnel is inmiddels vrijwel volledig vis-vrij (de inwoners staan op een uitsterfbeleid, hun kuit wordt opgevangen). Als alles goed gaat moet het nieuwe koraalgebied in oktober open gaan!

De vergunning voor de restauratie van het monumentale Roofdieren-Gebouw is nog steeds niet afgegeven, maar niet getreurd: De Diegaarde hoopt ‘m één dezer weken eindelijk te krijgen. Daarna zou het snel moeten gaan: Het gehele project zou zo’n zes maanden in beslag moeten nemen. Omdat gelada’s een talrijke soort zijn binnen de dierentuinwereld krijgt Blijdorp niet twee fokgroepen, maar één. De ander wordt een ‘mannengroep’. De 10 dieren die de fokgroep moeten gaan vormen arriveren over enkele maanden en zullen voorlopig achter de schermen vertoeven…

Voor de bouw van Madagaskar en de werken aan het Flamingo-Strand is helaas weinig te melden: Beide projecten worden vooralsnog vooruit geschoven. En voor wie hoopte op de terugkeer van de oerang oetans: Voorlopig niet. Het geld in het potje daarvoor blijkt een legaat van een inmiddels overleden Vriend te zijn. Het is aangekondigd dat het verblijf er voorlopig niet gaat komen…

Misschien wordt in 2017 de eerste geboorte – wat de okapi’s betreft – in de Okapi-Volière een feit! Kamina is gedekt en als ze  bevrucht is zou de baby begin volgend jaar geboren worden… Nog meer dierennieuws: Sizzel en Todz mogen alsnog een jaartje blijven en zullen dus niet in 2016, maar in 2017 de tuin verlaten. Verder is er vorige week een kuifhertje geboren aan de rand van de Chinese Tuin: Een mannetje. Zodra hij zelfstandig is, zal hij achter de schermen worden voorgesteld aan zijn toekomstige partner die reeds aanwezig is. Daarna gaan ze als happy couple hun intrede doen in Blijdorp’s Himalaya, waar ze een verblijf met de rode panda’s gaan delen. En dan zijn er nog 4 nieuwe inwoners van de Diergaarde aangekondigd: Van de Diergaarde moeten we het nog even geheim houden wie dat precies zijn. Wel verklappen we: Het zijn er 4 om naar uit te kijken!

Nieuwjaarslezing 2016

2016 moet weer een mooi jaar worden in Diergaarde Blijdorp! Hoewel grote nieuwe verblijven zullen ontbreken, staan er nog veel kleine werkzaamheden gepland en is er opwindend geboortenieuws….

Mutaties

Elk jaar worden er vele tientallen ‘grote’ dieren geboren. Vaak gaat dit onopgemerkt, maar lang niet altijd. Eind dit jaar hoopt Blijdorp op een kleine Maleise tapir, die – als alles goed gaat – geboren zou moeten worden medio september. RTV Rijnmond heeft het zelfs over Aziatische leeuwtjes.  Marc Damen, directeur van de Diergaarde, heeft op de lezing bevestigd dat amoerpanter Vatne zwanger is!

Nog meer spannend nieuws rondom de mutaties. Er komen dit jaar twee Aziatische leeuwinnen vanuit Duitsland om Aapal, Shantee en Bente te vergezellen, een nieuw servalvrouwtje die beschikt over goede genen en in de nabije toekomst zullen de kuifhertjes bij de rode panda’s worden geïntroduceerd, nadat de nieuwe man aankomt. De langverwachte spitssnuitkrokodillen zullen in februari te zien zijn. Iets minder positief nieuws vanuit de Tijgerkreek: Alia en haar nieuwe vlam Emas mogen niet fokken i.v.m. hun genen. Ook is dit het laatste jaar dat Sizzel en Todz samen te zien zullen zijn in Arctica: Eind dit jaar zullen ze worden gesplitst. Nieuwkomers in de tuin worden 20 gelada’s en enkele manenschapen


Ambities

Marc Damen zei ook dat Blijdorp dit jaar in de top 3 van Nederlandse toeristische trekpleisters moet komen. Momenteel staat het vierde – na de Efteling, het Rijksmuseum en het Van Gohgmuseum – met dit jaar 1.520.000 bezoekers. Het beste jaar in sinds de opening van het Oceanium.


 

Blijdorp Bouwt…

Over het Oceanium gesproken: Dit jaar begint dan toch de opknapbeurt van het Oceanium. Momenteel is alleen Fase 1 besproken: Een ‘Great Barrier Reef’. Deze zou moeten komen bij de Florida-Tunnel en moeten doorlopen tot en met de Koraalbak (voor de koeneusroggen). Let op: Deze plannen zijn nog niet definitief. De eerste impressies zijn al gepresenteerd, hier het resultaat:

Foto: Nick de Koning (Vrienden van Blijdorp)

De impressie laat zien dat de scheiding tussen het aquarium van de everlipvissen en de Florida-Tunnel zal verdwijning waardoor er ruimte is voor meer Australische vissoorten (1) die voortaan ‘Groot-Barrièrerif’ zal gaan eten. Het aquarium tussen de everlipvissen en de huidige zeeduivels (2) zal voortaan onderdak gaan bieden aan de murenen, omdat hun aquarium samen met die van de zeeduivels (‘te sluiten aquaria’) zal worden afgesloten. Ook hier kunnen verschillende ander vissen bij komen wonen. Het verblijf tussen de Murenegrot en de Mangrove wordt een bak voor levende koralen (3).

Het idee van een Groot-Barrièrerif komt niet overeen met de huidige ‘reis om de wereld’. Sowieso was er altijd al vraag naar een groot koraalrif waaraan het tot op heden aan ontbreekt, maar ook luistert Blijdorp zo naar een overeenkomst die gesloten is tussen de EAZA (Europese dierentuinen) en de AZA (Amerikaanse dierentuinen). Om met zoveel mogelijk diersoorten te kunnen kweken focussen de Amerikaanse aquaria voortaan vooral op de vissen uit de Caraïbische Zee en West-Pacific. De Europese aquaria zullen echter zich vooral gaan richten op vissen uit de Indische Oceaan en de East-Pacific (waaronder de Koraalzee!). Blijdorp gaat proberen het nog voor de zomer gedaan te hebben!

Ook waren de eerste plannen voor de rest van het vernieuwde Oceanium te zien.

Foto: Nick de Koning (Vrienden van Blijdorp)

Let op: Deze plannen zijn niet definitief. Hoewel deze impressie nog speculatiever is dan de vorige, laat het wel wat interessante concepten zien. Zo zou een gedeelte van het zeeleeuwenverblijf overdekt worden (1) (waardoor het Oceanium in zijn geheel groter wordt). Bass Rock (2) lijkt niet erg te worden aangepast, maar er zijn wel wat aanpassingen aan de Noordzee (3). De dubbele schuifdeuren verdwijnen, net zoals de ‘voelpoel’ en de complete Kwallenhoek. Opvallend genoeg staat ook het Dijkhelling-Aquarium niet op de kaart, maar dat zou ook zo kunnen komen doordat deze schets al wat ouder is. Het aquarium van de haringen moet aan de achterzijde wat ruimte inleveren, terwijl de ‘waterval’ en de tank tussen de Noordzee en Bass Rock juist weer aan elkaar worden verbonden. Richting de Haaientunnel (4) verdwijnt de educatieve ruimte. Op het plein ná de Haaientunnel komt een muur waardoor bezoekers voortaan de hoofdroute beter zouden moeten kunnen volgen. Na het nieuwe Groot-Barrièrerif (7) volgt de Mangrove (8), die lichte aanpassingen zal ondergaan; door de ondiepe Mangrove (jonge Atlantische pijlstaartroggen, degenkrabben en tropische vissen) komt een pad die het verblijf in tweeën splitst. Opvallend genoeg staan hier dezelfde kleurrijke stippen als bij het Groot-Barrièrerif, dus wie wat wat voor een (nep)koralen hier komen… De Nederlandse Antillen en de Amazone (10) ondergaan een veel grotere metamorfose. Alle verblijven hier worden samengevoegd tot één lange rivier met jungle. Daarnaast kan ook het Caraïbisch Café (9) zijn terras verder uitbreiden. De plannen zijn nog niet dusdanig uitgewerkt dat we er al veel over kunnen zeggen, maar wat Blijdorp ook bekokstoofd belooft iets goeds. Op de Falklands (11) lijkt er niet al teveel gebeuren, behalve het omdraaien van het ijsschotsenpad en het normale pad en het iets vergroten van het pinguïnverblijf. Zo minimaal als de verbouwing de Falklands aandoet, zo groot zijn de plannen met de Galapagos (12). Op de bovenstaande foto zijn de plannen niet goed te zien, maar het lijkt erop dat Blijdorp de kas groots gaat uitbreiden en wellicht zelfs wel andere bewoners toevoegen. In de Zee van Cortés (niet genummerd) lijkt er ook weinig te worden aangepast. Als laatste kijken we naar de veranderingen bij de Kelpwouden, waar de twee voormalige zeeotter-verblijven worden samengevoegd. Wie weet komen er wel nieuwe inwoners (al zijn de kansen dat dat zeeotters zijn miniem)!

Dit jaar gaan we dan ook eindelijk een punt zetten achter Hart van Afrika. De Koedoestal wordt opgeleverd op de ALV 2016, waarna de verblijven van de bosbuffels en penseelzwijnen wordt samengevoegd met het voormalige, leegstaande verblijf van de Mhorr-gazelles. Dit verblijf zal een Congolese sfeer krijgen en worden voorzien van nieuwe kijkpunten.

Foto: Nick de Koning (Vrienden van Blijdorp)
Blijdorp wil dit jaar nog een monument gaan aanpakken, of er op z’n minst een begin aan maken. Het gaat om een groot, onbenut stuk Blijdorp: de Grote Vijver. Momenteel zijn hier op een kaal eiland (en enkele kleine eilandjes) ringstaartmaki’s te zien. Al deze ruimte zou veel beter kunnen worden gebruikt als de Vrienden hem gewoon dicht zouden laten gooien, maar dat mag niet. Wel willen de Vrienden er meer uit gaan halen. Op het hoofdeiland zal een gebouw komen te staan (dit zou geen probleem moeten zijn, sinds dat er ook 30 jaar heeft gestaan) die als binnenverblijf voor de lemuren zal gaan functioneren en enkele Malagassische reptielen gaan huisvesten. Er zullen twee nieuwe eilanden worden aangelegd waar vervolgens ringstaartmaki’s en vari’s (een soort lemuur) gaan wonen. Let op: Volgens Marc Damen is de onderstaande schets ALLEEN bedoelt om een idee te geven, het pad/de grote van de eilanden staat nog NIET vast! 

Foto: Nick de Koning (Vrienden van Blijdorp)

Daarnaast wordt dit ook het jaar van kleinere werkzaamheden om de dierentuin ”schoon, veilig, heel, duurzaam en gastvriendelijk te houden”, aldus Marc Damen. Over de restauratie van het Roofdieren-Gebouw en de opknapbeurt van het Flamingo-Strand is niet veel bekend gemaakt. Blijdorp denkt de werkzaamheden aan het Roofdieren-Verblijf in zes maanden te kunnen voltooien, mits de welstandscommissie groen licht geeft. Daarnaast hoopt Blijdorp in september te beginnen aan het Flamingo-Strand te kunnen gaan beginnen.

Berberapen? Gelada’s!

Lange tijd was de hoofdgedachte, dat er berberapen zouden komen om het Roofdieren-Gebouw te bevolken zodra de renovatie af is. Maar Blijdorp liet zachtjes het echte antwoord horen: Er komen Gelada’s! Door een bordje op te hangen werd het voor ons echt bekend!

Gelada’s zijn primaten die in de Ethiopische hooglanden voorkomen, en wordt vaak aangezien voor baviaan. Gelada’s worden ongeveer 70 centimeter lang en leven in groepen van meerdere harems. Het hoofdvoedsel van de soort is gras en is de enige primaat die graast.

Afbeelding

Foto: Nick de Koning (VvB)