Kort Nieuws

Natuurbehoudscentrum: Pátzcuaro!

Foto: New York Times. Een aantal salamanders van het geslacht Ambystoma zijn uniek in het opzicht dat zij hun hele leven lang hun uitwendige kieuwen houden en dus eigenlijk nooit voorbij het larvenstadium komen.

Het nieuwste stukje Oceanium blijft zich ontwikkelen! De aquaria in het zogenaamde glazen huis, de middelste kamer waar streng toezicht wordt gehouden, zijn nu in gebruik genomen. In het (van binnen gezien) linker aquarium zijn zes achoques (Ambystoma dumerilii) uitgezet. Deze salamander is verwant aan de welbekende axolotl, maar is een kritiek bedreigde diersoort. Ze komen van nature voor in het Pátzcuaro-meer, het op twee na grootste meer van Mexico, waar naar schatting nog zo’n honderd exemplaren te vinden zijn. In de buurt van dat meer is een klooster te vinden, waar de zusters werken met een eeuwenoud traditioneel medicijn dat zou helpen tegen ademhalingsproblemen. Al 150 jaar lang fokken zij hiervoor op verantwoorde wijze achoques en zij spelen tegenwoordig dan ook een sleutelrol in de internationale inspanning om de achoque te redden. Immers, als de achoque, een toppredator in het uiterst diverse meer, verdwijnt, dreigt een heel ecosysteem in te storten…

Natuurbehoudscentrum: Charco La Palma!

Foto: Wikipedia. Archieffoto van de Cyprinodon longidorsalis

Het middelste aquarium biedt onderdak aan de La Palma tandkarper (Cyprinodon longidorsalis). Hij komt uit een rivier in Noordoost-Mexico, de Ojo de Agua la Presa – of beter gezegd, één kleine sectie van deze rivier. Een slootje dat bekend staat als Charco La Palma, met een oppervlakte van 10 vierkante meter en maximaal 1,5 meter diep: mogelijk het kleinste verspreidingsgebied van alle gewervelden. Als gevolg van opdroging door irrigatie is deze soort in 1994 in het wild uitgestorven, wat betekent dat alle levende exemplaren van deze soort in gevangenschap leven.

Natuurbehoudscentrum: Madagaskar!

Foto: R. Traxl (ZooTierListe). Een volgroeide kotsovato.

Het rechter aquarium bevat een aantal soorten die van Afrika’s grootste eiland, Madagaskar, afkomstig zijn. Zo zitten er zes kotsovato-cichliden (Paretroplus kieneri), door het IUCN op de rode lijst opgenomen als ‘kwetsbaar’. Door het uitzetten van niet-inheemse vissoorten en vernietiging van leefgebied zijn een aantal lokale populaties al verdwenen, een trend die voorlopig niet lijkt te veranderen. Ook een andere, nauwverwante cichlide leeft in dit aquarium: een achttal Paretroplus menarambo. Met een status als ‘kritiek bedreigd’ heeft deze het nog slechter in zijn natuurlijke leefgebied op noordwestelijk Madagaskar. Sinds de jaren ’90 werd gedacht dat hij in het wild uitgestorven was, maar in 2011 ontdekten wetenschappers een resterende populatie in het Tsenymeer. Eveneens kritiek bedreigd is de Pachypanchax sakaramyi, een tandkarpersoort. De Sakaramy-rivier, waar ze hun soortnaam aan ontlenen, is door irrigatie afgenomen tot een paar poeltjes die gevoed worden door lekkende pijpleidingen. In de Antsakoabe-rivier zou wel nog een levensvatbare populatie bestaan en naar verluidt leven ze ook in een paar beschermde kratermeertjes, maar tot op heden blijft de wilde populatie teruglopen.

Diergaarde op het Doek

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

De kandidaten van het NTR-programma ‘Project Rembrandt’, een zoektocht naar de meest getalenteerde schilder van Nederland, hebben laatst hun ateliers versleept naar Blijdorp. Voor hun opdracht moesten ze de Blijdorpse olifantengroep zo mooi mogelijk naschilderen. Benieuwd naar het resultaat? Kijk vanavond dan naar Project Rembrandt op NPO 1!

Gelada’s

Foto: Monique van Oort-Schenk (BB-Facebook)

Hoe gaat het met de gelada’s? Het is alweer bijna een half jaar geleden dat de schuif naar hun buitenverblijf openging en deze bijzondere apen de Rotterdamse buitenlucht mochten proeven. Helaas is de mannengroep inmiddels geslonken tot slechts twee dieren, nadat één mannetje om medische redenen ingeslapen moest worden. Bij de familiegroep is ook nog geen sprake van uitbreiding, maar de bolle buiken van sommige vrouwtjes lijken te suggereren dat hier wellicht verandering in gaat komen. Uiteindelijk hoopt Blijdorp dat het oude Roofdieren-Gebouw onderdak gaat bieden aan twee grote, spectaculaire groepen van deze Ethiopische graseters. Het komt echter niet al te vaak voor dat er in Europa gelada’s beschikbaar zijn voor andere parken, dus mogelijk zal het nog even duren voordat de groepen zo’n indrukwekkende omvang gaan aannemen.

Duurzaam Denken

Foto: Friso Spoelstra (De Havenloods)

Dat deden Diergaarde Blijdorp, frisdrankproducent Vrumona en plasticrecycler Morssinkhof Rymoplast. Zij zijn een proef begonnen in de dierentuin waarbij kleine plastic flesjes ingeleverd kunnen worden om vervolgens hergebruikt te worden. Het systeem lijkt veel op statiegeld, alleen kan je bij deze flessenautomaat een keuze maken tussen een kortingsbon voor een flesje Sourcy of een kleine donatie aan een project om zeeschildpadden bij Sint Eustatius te beschermen. Vrumona heeft de kans aangegrepen om symbolisch een zeeschildpad van de Diergaarde te ‘adopteren’. De nieuwe flessenautomaat past goed binnen de visie van Blijdorp om steeds groener te werken. Immers, dierenbescherming begint bij een schoon milieu. Nu is het natuurlijk hopen dat veel mensen kiezen om hun geld te doneren aan de zeeschildpadden…

Wuiven naar Wanda

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Zwarte neushoorn Wanda gaat de Diergaarde verlaten. Wanda is inmiddels best een oude dame, maar heeft nooit voor nageslacht gezorgd. Haar menstruatiecyclus is nogal onregelmatig en ze heeft dan ook behoefte aan een rustige leefomgeving: hopelijk kan haar nieuwe onderkomen, Gyor Zoo in Hongarije, die aan haar bieden. Het transport vindt in april plaats, maar om de verhuizing zo soepel mogelijk te laten verlopen wordt nu alvast getraind met het in- en uitlopen van de transportkist. Het vertrek van Wanda betekent dat meer bewegingsruimte kan worden geboden aan Naima en haar dochter Mara.

Lentekriebels

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook). Van nature hangen jonge maki’s de eerste tien dagen aan de buik van het moederdier en klampen ze zich vervolgens vast aan haar rug. Deze foto suggereert dat de geboorte mogelijk al enige tijd geleden plaats heeft gevonden achter de schermen.

Love is in the air in de Rotterdamse Diergaarde! In het Aziatisch moeras laat de nieuwe kuifmakaakman Kersen blijken dat hij een echte charmeur is: meerdere dekkingen zijn waargenomen. Ook olifantenbul Timber is weer op bezoek gegaan bij de dames Trong Nhi en Bangka, er zijn meerdere pogingen tot voortplanting gedaan. De eerste geboorte bij de nieuwe ringstaartmaki-groep is een feit! Het vrouwtje kwam al zwanger aan vanuit Apenheul en draagt nu dus een kleine ringstaart met zich mee.

De dwergnijlpaarden leven sinds een tijdje gescheiden. Op de snuiten van de dieren zijn kleine wondjes te zien en Eveliens uiers zijn zichtbaar – allemaal gunstige voortekenen dat in de toekomst wellicht ook hier jongen te zien zullen zijn. Toen het duo in 2013 hun verblijf in gebruik nam, waren ze nog aan de jonge kant om zich voort te planten, maar inmiddels zijn de dieren volwassen. Zowel bij de giraffen als bij de naburige ‘bosgiraffen’, de okapi’s, zijn er bevestigde zwangerschappen: als alles goed gaat zal giraffe Kimberley in april bevallen en okapi Kamina in september. Het zijn beide ervaren moeders.

Ook worden er weer volop nesten gebouwd: in de Gierenrots-volière zitten de hamerkoppen, kapgieren en Rüppells gieren allemaal op eieren. Het laatstgenoemde koppeltje is bijzonder: het vrouwtje, voor wie het de eerste keer is dat ze een ei heeft gelegd, is in 2011 zelf in Blijdorp geboren en is een bekende bij de Vrije Vlucht Voorstellingen. Het is voor bezoekers moeilijk om goed zicht te krijgen op de nestkast, maar via de webcam kan je van dichtbij meegluren. Ook op de kliffen van zeerots Bass Rock zijn de drieteenmeeuwen, eidereenden en papegaaiduikers druk aan het sjouwen met nestmateriaal.

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)

Nieuwjaarslezing 2019

Foto: Vrienden van Blijdorp (Facebook)

Met meer dan 1,4 miljoen bezoekers was 2018 een mooi jaar voor Blijdorp. De oplevering van het geladaverblijf was een mijlpaal, maar ook het makiverblijf luidde een nieuwe fase in voor de verbouwing van het Oceanium. En 2019 belooft evenveel mooie momenten, als niet meer. Op de jaarlijkse Nieuwjaarslezing van de Vrienden van Blijdorp had directeur Erik Zevenbergen meer dan genoeg om te vertellen.

Te beginnen met de lopende projecten. Nadat in 2018 al een mooi doorloopverblijf voor ringstaartmaki’s uit de grond werd gestampt, zijn de verwachtingen hoog gespannen voor de rest van het project Eilandhoppen. Wel zullen we nog even geduld moeten hebben, want het zou heel goed kunnen dat de werkzaamheden flink wat tijd in beslag gaan nemen. In grote lijnen blijft de opzet van deze nieuwe aanbouw van het Oceanium ongewijzigd, maar aan de nieuwe plattegronden en conceptafbeeldingen is te zien dat de exacte invulling beetje bij beetje duidelijk wordt. Wanneer je het makiverblijf, een nabootsing van de dorre zuidkust van Madagaskar, verruilt voor de tropische sferen van de kas waan je je in een regenwoud. Op diverse plekken in de hal, die ruim zes meter hoog wordt, maak je kennis met de excentrieke eilandbewoners. In het oog zal gelijk het verblijf voor de boky-boky’s springen, een immer actieve mangoestensoort. Ook worden er verblijven ingericht voor Madagaskarleguanen, de felrood gekleurde Madagaskarwevervogels en de uiterst zeldzame ploegschaarschildpadden. Daarnaast is het de bedoeling dat het flora-aspect van de natuur hier nadrukkelijk naar voren komt, met onder andere de waterbanaan als bijzondere verschijning.

Via het ‘Komodo Ranger Station’, een educatieve tussenruimte, kom je in de rest van de nieuwe kas. In deze ruimte ga je op expeditie langs de Komodovaranen en Galapagosreuzenschildpadden, beide reusachtige reptielensoorten, van elkaar visueel gescheiden door een flinke hoeveelheid beplanting. In het segment van de Komodovaranen loopt het pad langs de muur van de ruimte, met de varanen in de binnenbocht. Vergelijkbaar met de Krokodillenrivier kijk je hier van bovenaf het verblijf in, dat ongeveer één of twee meter lager dan het pad ligt. De opzet van het verblijf is in vele opzichten eigenlijk het beste van twee werelden, vergeleken met de huidige verblijven in het Aziëhuis en de Rivièrahal. In tegenstelling tot het Aziëhuis wordt er uitgegaan van een doorgaans gescheiden bestaan van het mannetje en vrouwtje, met alleen contact tussen de dieren wanneer het vrouwtje vruchtbaar is. Tevens wordt het verblijf ingericht zodat er weer lekker gegraven kan worden zoals dit het geval was in de Rivièrahal, met een gronddiepte variërend van 50 tot 75 centimeter. Ook komt er weer een waterpartij voor de dieren om in de zwemmen, een van de grote verbeteringen in het Aziëhuis. Daarnaast wordt het verblijf uitgerust met sproei-installaties en UV-lampen.

Via een educatief hutje kom je bij de reuzenschildpadden. Dit gedeelte is het minst nauwkeurig uitgewerkt van de drie zones. Wel is het goed duidelijk geworden dat er veel wordt ingegaan op de geologie van de archipel, gevormd door water en vuur. Er komt een stuk met zeewater, omgeven door gestolde lava en meer van dit soort rotsblokken liggen verspreid door het perk. Leuk voor het publiek, maar ook nuttig voor de dieren: in gevangenschap kampen schildpadden vaak met pootproblemen omdat ze te weinig bewegen en het is bewezen dat enig reliëf goed is voor de ontwikkeling van dat soort spieren. Het pad loopt dwars door het perk heen met halverwege een brug waar de schildpadden onderdoor kunnen.

Het is wellicht minder interessant voor het publiek, maar voor de verzorgers moet Eilandhoppen een vooruitgang in werkomstandigheden bieden. De verzorgersruimte loopt onder het bezoekerspad en zo hoeven ze zich op drukke dagen niet door de menigtes heen te worstelen. Onder de Galapagos-hut is er ruimte om de dieren te scheiden van elkaar. Op drukke dagen kan de Diergaarde een ander pad openstellen, een zogenaamde bypass, waarmee men vanaf het Komodo Ranger Station gelijk naar de ingang van het Natuurbehoudscentrum gaat. Opmerkelijk is dat op de plattegronden een verblijfje voor Filipijnse zeilhagedissen is ingetekend bij de bypass, want volgens andere plannen zou deze soort, vroeger te zien in het Aziëhuis, al een onderkomen krijgen in het Natuurbehoudscentrum.

Aan de andere kant van de Diergaarde, bij de Oude Ingang, sleept zich al jaren een bouwproject voort: de aanpassingen aan het Flamingo-Strand. Door een nieuwe wet mogen vogels niet meer geleewiekt worden: de permanente ingreep waardoor vogels niet meer kunnen vliegen. Grootschalig kortwieken van de flamingo’s is niet haalbaar, dus is het onvermijdelijk dat er een volière moet worden gemaakt over het bestaande flamingoverblijf. Meteen stuitte dit plan echter op veel weerstand vanwege de strenge regels die gelden voor dit stukje Diergaarde, met oog op Van Ravensteyns monumentale ontwerpen. Maar, er zit schot in de zaak! Inmiddels heeft Blijdorp een architect in arm genomen die zich specialiseert in dit soort zaken en er is nu een ontwerp dat hopelijk zonder veel ophef uitgevoerd kan worden. Het wordt een ronde volière, waar de bezoeker naar binnen kan en vanaf een vlonder de dieren kan bewonderen. Er wordt gestreefd om de nieuwe volière dit najaar op te leveren.

Bij de Nieuwjaarslezing werd echter niet alleen gekeken naar wat voor plannen dit jaar verwezenlijkt kunnen worden. Erik Zevenbergen ging ook in op de financiële situatie van het park. De exploitatie van de dierentuin is voldoende om de bedrijfsvoering mee rond te krijgen, maar het budget staat weinig toe op het gebied van grote bouwprojecten. Daarom wil de Diergaarde zich wenden tot externe partijen, zoals de directeur ook al liet weten bij zijn interview met Blijdorper Bende vorig jaar. Cruciaal voor het verwerven van dit soort fondsen is dat Blijdorp voorbeelden kan laten zien van wat ze willen bewerkstelligen. De combinatie van al dit soort plannen, ideeën en dromen vormt samen het Masterplan 2030: de leidraad voor toekomstige projecten in de Diergaarde. Erik Zevenbergen vertoonde alvast een aantal van deze concepten op de Nieuwjaarslezing. Vergeet niet dat al deze ideeën zich in een zeer vroeg stadium van ontwikkeling bevinden en het zeker jaren zal duren voordat de eerste van deze klussen, hoogstwaarschijnlijk tegen die tijd flink afwijkend van de huidige ontwerpen, ook daadwerkelijk uitgevoerd zullen worden.

In de nieuwe toekomstplannen wordt gekeken naar het combineren van de vijf rijksmonumenten die nog gerestaureerd moeten worden (Rivièrahal, Takinrots, Grote Vijver, Bongostal en Bosrendierenstal) met vooruitstrevend dierenwelzijn. Een mooi voorbeeld hiervan zijn de plannen voor de Takinrots. Het is een vrij simpel concept: de rots wordt in ere hersteld en gaat onderdak bieden aan de rode panda’s en kuifhertjes. Het Europese fokprogramma’s van beide soorten staat onder beheer van de Diergaarde en daarom vindt Blijdorp het belangrijk om toonaangevend te zijn met de huisvesting van deze dieren. Er wordt gekeken naar de mogelijkheden om de flinke lap grond achter de rots ook op te nemen in het verblijf.

Eveneens vrij eenvoudig zijn de plannen die gemaakt zijn voor de Victoria Serre, het deel van de Rivièrahal dat het dringendst toe is aan onderhoud. Blijdorp dient zich hier te houden aan de bestaande paden en architectuur. Het is de bedoeling dat de Tropenvleugel, net als nu, onderdak gaat bieden aan zeldzame tropische vogels. Er gaat veel aandacht besteed worden aan voorlichting en fokprogramma’s, het wordt wel omschreven als ‘ontmoetingsplek’ voor mens en dier. De bouwwerkzaamheden zullen zich dus hoofdzakelijk focussen op puur restaureren.

De Grote Vijver wordt omschreven als ‘blank canvas’. De diverse geschiedenis van het complex betekent dat er best veel mogelijk is met de restauratie. Er zijn hele uiteenlopende ideeën over het gebruik van het hoofdeiland en de kleinere omringende eilanden. Ook wordt er gekeken naar de toekomst van tijgers in Blijdorp: de huisvestingseisen voor deze katachtigen is sterk veranderd sinds de oplevering van de Tijgerkreek en het wordt steeds moeilijker om hieraan te voldoen. Mogelijk wordt het verblijf omgebouwd tot perken voor andere soorten, zo werden er tapirs en nevelpanters genoemd als mogelijkheden. In andere versies wordt het gebruikt als horecapunt en in weer andere versies wordt het eiland in de Grote Vijver een terras en worden de omringende eilandjes gebruikt als waterspeeltuin. Kortom: de toekomst van de Grote Vijver staat geenszins vast.

Écht spraakmakend wordt het overigens pas bij de dromen die Blijdorp heeft voor het olifantenverblijf. Taman Indah was eens het toonbeeld van dierenwelzijn en de Diergaarde wil dat het dat weer wordt. Het buitenverblijf moet groeien: het bongoverblijf, het kamelenverblijf en het gehele Aziatisch Moeras worden allemaal opgenomen in het verblijf. Het resultaat is een reusachtig perk, dat de olifanten toestaat om op natuurlijke wijze ‘rond te trekken’. De Vleermuizengrot krijgt een nieuwe bestemming als binnenverblijf voor de mannelijke olifant (of mogelijk meerdere bullen, de nieuwe afmetingen zouden dat toestaan). De oude ‘papegaaienlaan’ zou ook kunnen terugkeren in de vorm van het ‘olifantenduct’ dat al vaker besproken is in het verleden. De bongostal kan, vergelijkbaar met de Toko Tjitjak, worden omgetoverd tot een horecapunt met uitzicht op het olifantenverblijf. Hoewel het misschien klinkt alsof deze plannen gepaard gaan met het verdwijnen met veel diersoorten, valt dit best mee nu het Aziatische Moeras steeds meer leegloopt. Er wordt nog gekeken naar mogelijkheden om ook andere dieren met de olifanten samen te laten leven.

Al dit toekomstdromen werd afgesloten met de opening van de Vriendenbazaar. Een aantal van de vrijwilligers lieten een zeil met daarop een foto van de oude Vriendenwinkel zakken en onthulden zo het nieuwe gebouw, dat thematisch aansluit op de rest van het Keuzeplein en de poort naar het Azië-gedeelte. Het nieuwe pand is een hele verbetering: in plaats van in weer en wind buiten te staan en onder een afdakje naar wat knuffeldieren te kijken, kan je nu naar binnen en daar rustig rondkijken. Dit maakt het hopelijk niet alleen wat aantrekkelijker om er iets te kopen, maar betekent ook dat de vrijwilligers er beter kunnen vertellen wat de Vrienden van Blijdorp allemaal betekenen voor de Diergaarde. Hopelijk wordt het goed zaken doen: des te sneller kunnen alle mooie plannen die hierboven genoemd zijn werkelijkheid worden.

Foto: Vrienden van Blijdorp

Buren bij de Lemuren

Foto: Greet van Norde (Vrienden van Blijdorp)

Even terug: nadat in 2016 het Great Barrier Reef werd opgeleverd, werd ons verteld dat de volgende renovatie van het Oceanium die van de Zee van Cortez zou zijn. Toch waren het vandaag niet de Antilliaanse leguanen die hun nieuwe stekje betrokken, maar de ringstaartmaki’s! Het was een dag vol schijnbare tegenstellingen in Diergaarde Blijdorp. In een voor de rest rustige dierentuin dromden twee zalen aan Vrienden van Blijdorp ’s ochtends bijeen in het Oceanium. Ondanks deze grote opkomst vond de officiële openingshandeling plaats in het bijzijn van een handjevol aanwezigen. Om nog maar te zwijgen over hoe deze winterse dag eigenlijk net even te koud was voor de exotische lemuren! Een rare samenloop van omstandigheden die misschien alleen maar passend is voor deze opmerkelijke halfapen.

Foto: Greet van Norde (Vrienden van Blijdorp)

De opening werd voorafgegaan door een praatje door Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger en Marjolein van Klei, vakgroephoofd Amerika. Er werd even stilgestaan bij Eric Hille, wiens legaat dit verblijf mogelijk heeft gemaakt. Hij was zijn hele leven een trouwe supporter van de Diergaarde en besloot dat zijn vermogen na zijn overlijden besteed zou mogen worden door de vereniging Vrienden van Blijdorp. Als dank hiervoor vond de kleine openingshandeling plaats in besloten kring, met directeur Erik Zevenbergen, Marcel Kreuger, de verzorgers en Eric’s familie. Wel kon dit moment voor het eerst in Blijdorp-geschiedenis op een afstandje gevolgd worden via een livestream van de Vrienden van Blijdorp op Facebook!

Foto: Jop Kempkes (BB-Beheer/Facebook)

De visie die de Diergaarde voor ogen had toen begonnen werd met de constructie van dit verblijf, is mooi tot uiting gekomen. Het nieuwe tehuis van de ringstaartmaki’s in Blijdorp is veel natuurgetrouwer vormgegeven dan in andere dierentuinen. Ringstaartmaki’s leven in het wild op de dorre zuidpunt van Madagaskar en hun buitenverblijf is dan ook op die manier ingericht. De vegetatie wordt gekenmerkt door korte, stekelige planten die her en der afgewisseld wordt door wat grotere begroeiing om in de klimbehoefte van de maki’s te voorzien – al was vandaag alles gesluierd door een laagje sneeuw.

Foto: Jop Kempkes (BB-Beheer/Facebook)

Het landschap wordt onderbroken door een hutje, met daarin informatieve borden over de ringstaartmaki’s. Zo kan je hier een idee krijgen hoe de voetzool van een lemuur voelt: de textuur geeft de dieren dusdanig veel grip, dat de verzorgers afgelopen week verrast werden door maki’s die recht omhoog klommen langs de gladde metalen pilaren in het doorloopverblijf! Iets verderop stuit je op nog een huisje, ditmaal niet toegankelijk voor het publiek. Hier kunnen de maki’s, echte liefhebbers van de hitte, op kille dagen opwarmen terwijl ze toch in het zicht van de bezoekers zitten. Hetzelfde principe gaat op voor de kleine baobab-replica iets verderop. Het pad maakt een lus door het verblijf en zal in de toekomst hopelijk regelmatig overgestoken worden door de inwoners. Het is roodgekleurd, een kleine verwijzing naar de bijna Mars-achtige aarde die in grote hoeveelheden aanwezig is op Madagaskar.

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Op dagen dat het te koud is voor de dieren om naar buiten te gaan, zoals vandaag, zijn ze alsnog zichtbaar achter het glas in hun binnenverblijf. Op het eerste gezicht is het een vrij simpel onderkomen dat gebruik maakt van tralies. Het is weliswaar geen esthetisch kroonjuweel, maar het staat de verzorgers wel toe om de maki’s ongehinderd te observeren en ze op die manier van de juiste zorg te voorzien. Het binnenverblijf, dat gesitueerd is in een kleine aanbouw, bestaat uit vijf aangrenzende ruimtes die van elkaar afgesloten kunnen worden indien nodig. Achterin het buitenverblijf is eveneens een kleine separatiekooi.

Foto: Danny Noorman (BB-Facebook). De andere makigroep in de Grote Vijver.

Momenteel wordt dit stukje Madagaskar bevolkt door een groepje van negen vrouwelijke ringstaartmaki’s, die binnenkort gezelschap krijgen van een paar mannetjes. Met zoveel dierentuinen die ringstaartmaki’s houden, zou je bijna vergeten hoe bijzonder deze soort is! Hun meest opvallende lichaamsdeel, de gestreepte staart die langer is dan de rest van hun lichaam, heeft meerdere functies. Zo gebruiken vrouwtjes ze om hun jongen warm te houden, maar door hun staarten tussen hun polsen te wrijven kunnen ze ook geursignalen afgeven. Op die manier worden territoria afgebakend, maar ook voor communicatie binnen de groep worden ze gebruikt. Wel zo handig voor een diersoort die een groot deel van hun dag besteedt aan onderlinge verhoudingen en rangordes. Het zijn veelzijdige diertjes die behendig genoeg zijn om zich met gemak tussen boomtoppen te verplaatsen, maar een groot deel van hun activiteit vindt plaats op de grond. Wanneer ze hier lopen, kan je al snel zien waarom hun wetenschappelijke naam Lemur catta is: hun gestalte heeft wel iets weg van dat van een kat.

Hoewel de ringstaartmaki’s vandaag binnen moesten blijven, mochten ze eerder deze week al eens op verkenningstocht gaan in hun nieuwe verblijf. Hoe dat eraan toeging, zie je hieronder!

Kort Nieuws

Uitstel, maar geen afstel

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer). De huidige makigroep, grotendeels bestaande uit oudere vrouwtjes, blijft op hun eiland in de Grote Vijver.

Diergaarde Blijdorp lijkt maar niet in staat te zijn om het te voorkomen: uitlopende bouwprojecten. Helaas is ook het nieuwe maki-onderkomen geen uitzondering op de regel. Het was de bedoeling dat dit doorloopverblijf over een week gebruiksklaar zou zijn. Ditmaal zijn het geen bouwvergunningen die roet in het eten gooien, maar de dieren zelf. Het nieuwe stukje Madagaskar zal bevolkt worden door een tweede groep maki’s, bestaande uit negen vrouwtjes en hun jongen, die aanstaande woensdag zal overkomen vanuit Apenheul. Dat betekent dat er nog een maand quarantaine nodig is, om het zekere voor het onzekere te nemen. Op 16 december zal de opening nu plaatsvinden, in besloten kring voor de Vrienden van Blijdorp. Ook het Natuurbehoudscentrum laat wat langer op zich wachten: de opening staat nu gepland voor 10 februari.

Bloedbloem in Bloei

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Inmiddels is het weer omgeslagen tot klassiek herfstweer, maar dat was eerst niet zo. De kortstondige periode van aangename temperaturen wist met een aantal planten te sollen, en dan bedoelen we niet alleen die eenzame narcissen langs de weg! Ook het Afrikaanse neefje van deze oer-Hollandse plant, de poederkwast (Haemanthus albiflos), raakte flink in de war. Zo kwam het voor dat in hartje herfst er toch nog wat tropisch schoon te bewonderen was in de buitenlucht van het Rotterdamse Afrika-themagebied. De poederkwast dankt zijn naam aan de lange, witte meeldraden die samen op een soort borstel lijken. Misschien nog wel bijzonderder is dat door de gehele plant een rood sap stroomt, waardoor hun wetenschappelijke familie ook wel die van de ‘bloedbloemen’ wordt genoemd.

Baby-stapjes

Screenshot: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Hoewel is gebleken dat het iets langer duurt dan gehoopt voor de kleine leeuwtjes om naar buiten te gaan, nadert langzaam maar zeker het moment. Inmiddels heeft het drietal hun tweede inenting ondergaan en zijn ze ontwormd. Er wordt naar de ontmoeting met Aapal, Bente en Chica toegewerkt door het gezin telkens iets dichter bij de rest van de groep te plaatsen: de oorspronkelijke kraamkamer is van alle separatiekooien het verst weg van het grote binnenverblijf en stapsgewijs zijn de andere kooien ter beschikking gesteld van Lalana en de drie welpjes. Nieuwsgierig luisteren de volwassen leeuwen naar de commotie achter de schuif…

Lief en Leed

Een update met betrekking tot de vissende katten. Uit de Diergaarde bereikt ons het bericht dat een van de twee jongen helaas niet meer is. Het werd duidelijk dat deze ernstig misvormd was, mogelijk door een verkeerde ligging in de baarmoeder. Zijn ruggengraat was vergroeid en z’n achterpoten stonden scheef, waardoor hij nooit in staat zou zijn om normaal te lopen. De dierenarts heeft hem om die reden uit zijn lijden verlost. Met de andere kitten, een meisje, is het beter gesteld.

Langnekken

Foto: Jean-Luc Sleijpen (BB-Facebook)

Het is een vertrouwd gezicht in Blijdorp: de voltallige giraffenkudde die binnen staat terwijl ze rozenblaadjes uit de grote, hangende ruiven peuteren met hun behendige tong. Het lijkt er nu op dat Blijdorp de giraffen naar buiten wil gaan lokken, óók als het weer wat minder wordt. Er zijn namelijk drie palen geplaatst aan de rand van het verblijf, uitgerust met een katrol vergelijkbaar met die in het binnenverblijf. Zo kan er dus een ruif met voedsel aan worden gehangen. De gele palen zijn versierd met een patroon gelijk aan dat op de vacht van een netgiraffe. De stellages zijn nog niet in gebruik genomen.

Blijdorp maakt het verschil, ook in Nepal

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Nepal, gelegen in de verre Himalaya, wordt vaak in één ademzucht genoemd met Mount Everest. Toch is het land meer dan kille bergtoppen: in de dalen treffen we een fragiel maar divers ecosysteem aan. In recente jaren heeft Diergaarde Blijdorp veel betekend voor het beschermen van deze natuurlijke balans. Alweer twee jaar geleden ging Janno Weerman, vakgroephoofd Azië en stamboekhouder van de rode panda, naar Oost-Nepal.

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Hij heeft veel tijd doorgebracht met de lokale bevolking die, dankzij Diergaarde Blijdorp en het Red Panda Network, opgeleid kan worden om de natuur te beschermen. Ook zijn er toen cameravallen aangebracht die foto’s maken van dieren die voorbijkomen. Al snel was het raak: muntjakken, Aziatische zwarte beren, Assam makaken, luipaarden en vele andere diersoorten blijken het gebied met regelmaat te doorkruisen. Blijdorp gaat nu nog een stapje verder met deze samenwerking en doopt Yukiko en Hima om tot proefpanda’s: het koppeltje gaat GPS-halsbanden dragen, zodat de verzorgers kunnen kijken hoe de dieren hierop reageren en kunnen bepalen of deze methode ook in het wild kan worden toegepast.

Enge Dierendag

Foto: Willem Moesman (BB-Facebook)

Op 31 oktober was het Halloween en traditiegetrouw betekent dat dat in Blijdorp de griezels van het dierenrijk in de spotlight staan! Een team vrijwilligers was in de Rivièrahal gestationeerd, samen met een verscheidenheid aan enge dieren die normaliter een plekje achter de schermen hebben. De opmerkelijke miljoenpoten, de gigantische reuzenslakken en de handtamme rattenslangen: het publiek mocht kennis maken met al deze wezens die doorgaans verafschuwd worden. Nee, ze bijten écht niet.

Foto: Willem Moesman (BB-Facebook)

Kort Nieuws

Madagaskar: meer dan uitsluitend jungle

Foto: Jim Louwerens. De achterwand van het doorloopverblijf moet eveneens op een rotswand gaan lijken.

Hoewel veel dierentuinen ervoor kiezen alleen in te gaan op de regenwouden van Madagaskar, heeft Diergaarde Blijdorp besloten om het over een andere boeg te gooien. Het nieuwe doorloopverblijf voor de ringstaartmaki’s zal namelijk veel meer ingaan op de dorre kant van het eiland, zo blijkt uit de nieuwste uitgave van De Giraffe. Wat het botanische aspect betreft, zullen er veelal doornachtige struikjes worden aangeplant. Achterin het verblijf wordt het natuurgebied Tsingy de Bemaraha nagebootst, bekend om zijn grote rotsnaalden, door middel van enkele kunstrotsen waarop de maki’s kunnen zonnen. Net als bij de Gierenrots zal er een overkapping in het verblijf komen waar mens en dier gebruik van kunnen maken. Ook kunnen de maki’s zich terugtrekken in een Baobab-replica. De bedoeling is dat de maki’s dus – weer of geen weer – het ruime buitenverblijf kunnen benutten. De makigroep die hier komt, is overigens niet dezelfde groep als die die nu te zien is in de Grote Vijver. De oude dametjes die daar wonen mogen er hun oude dag slijten, terwijl een vrouwtjesgroep uit Apenheul het nieuwe verblijf zal betrekken. De bedoeling is dat er uiteindelijk ook mannetjes worden toegevoegd aan de groep.

Vrij als een Vogel

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Bijzondere rekruten voor de Vrije Vlucht Voorstellingen: achter de schermen wordt een paartje blauwkopara’s (Primolius couloni) getraind om volgend seizoen mee te kunnen vliegen. Ze hebben bij oefensessies al kennis gemaakt met de omgeving en hebben zelfs al een uitstapje gemaakt naar de volkstuintjes in de buurt. Deze diersoort is in slechts een twintigtal Europese dierentuinen te bezichtigen en is dus een bijzondere toevoeging aan het bonte gezelschap vogels dat meedoet met de vogelshows. Bovendien is het ook nog eens een diersoort die het moeilijk heeft in het wild, dus de verzorgers hopen dat het koppeltje in de toekomst overgaat tot broeden. Daarnaast maakte nog een andere soort een verschijning tijdens de ZOOmer Avonden. Het gaat om een jonge Darwin nandoe. Het exacte verhaal achter deze debutant is niet bekend, maar de verzorgers hebben wel verteld dat hij eenmalig meedeed om te wennen aan het dierentuinpubliek. Inmiddels is hij overgeplaatst naar het verblijf waar ook zijn soortgenoten leven. Vermoedelijk is dit dier dus in een broedmachine uitgebroed en mag hij nu weer kennismaken met zijn ouders.

Jong leven

Foto: Peter Milano (BB-Facebook)

Er is weer een hyacinthara geboren! Het is de tweede keer in tien jaar tijd dat dit het geval is. Voorlopig blijft het kleintje nog in de nestkast. Hoewel deze soort in gevangenschap talrijk is, gaat het ze in de natuur minder voor de wind en het IUCN heeft ze aangemerkt als kwetsbare diersoort. Het vorige jong van de Blijdorpse hyacinthara’s werd eind 2016 geboren en doet tegenwoordig mee aan de Vrije Vlucht Voorstellingen en verblijft ’s winters in de aravolière.

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

Nog meer vertederende foto’s uit de Tropenvleugel: er zijn twee groenvleugelduiven geboren. Hoewel dit een relatief veel voorkomende vogelsoort is in gevangenschap, blijven het prachtige dieren om naar te kijken. Daarnaast laat de rode panda, die deze zomer ter wereld kwam, zich nu ook zien. Het is een mannetje en is Raj gedoopt. Hij gaat soms zelf op stap, maar blijft meestal dicht in de buurt van moeder Yukiko. Diergaarde Blijdorp heeft een bijzondere band met deze diersoort, ze coördineren namelijk het Europese fokprogramma voor deze diersoort.

Vriendennieuws

De vereniging Vrienden van Blijdorp maakt sinds kort onderdeel uit van een koepelorganisatie voor dierentuinliefhebbers: de Gemeinschaft der Zooförderer. De organisatie, die 61 andere leden telt, is een ervaren voorvechter van het bestaansrecht van dierentuinen en is betrokken bij natuurbescherming, door zowel fokprogramma’s in gevangenschap als in situ-projecten te ondersteunen. Met het lidmaatschap hoopt de vereniging makkelijker kennis en ervaringen uit te kunnen wisselen – daarnaast zou het ook moeten helpen met de organisatie van Vriendenreizen naar bevriende parken.

Komodoman

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)

Helaas is de imposante mannelijke Komodovaraan niet meer. Op zijn oude dag kreeg hij in toenemende mate last van artritis en uiteindelijk is unaniem besloten door de dierenarts, verzorgers en leiding dat het niet langer verantwoordelijk was om zijn lijden voort te laten duren. Volgend jaar zullen de Komodovaranen een nieuwe stek krijgen in het Oceanium. Hun huidige onderkomen in het Aziëhuis is, ondanks dat het in 2012 gerealiseerd is, ondermaats en hier wordt dan ook niet langer actief geprobeerd om jongen te verwekken. Wel is het noodzakelijk voor de gezondheid van het vrouwtje dat er met haar gepaard wordt, dus er is een nieuw mannetje uit Leipzig overgekomen. Normaliter verblijft hij in de Rivièrahal, maar rond de eisprong wordt hij overgeplaatst.

Afscheid

Foto: Zoo Rostock (zoo-rostock.de). Het ‘Polarium’ in Rostock

De dag waarvan we wisten dat ‘ie zou komen is eindelijk hier: De ijsbeertweeling Sizzel en Todz gaat de wijde wereld in. Op moment van schrijven is zojuist bevestigd dat Sizzel is gearriveerd in Zoo Rostock in Duitsland. Hier zal ze haar intrede doen in een gloednieuw ijsberenverblijf dat qua vormgeving enigszins doet denken aan ‘ons’ eigen Arctica: ze zal het ongetwijfeld naar haar zin gaan hebben daar. Leuk om te vermelden is dat ze hier ook kennis zal maken met ijsbeer Akiak, in 2015 in Ouwehands’ Dierenpark geboren! Todz is momenteel nog in Rotterdam, maar ook zijn vertrek zal niet lang meer op zich laten wachten. Hoewel het natuurlijk jammer is om de twee geliefde Blijdorp-bewoners uit te moeten zwaaien, is het regelmatig verplaatsen van dieren noodzakelijk om een diverse genenpoel te houden. Daarnaast ontstaat zo ook nog eens de kans dat we over een paar jaar weer witte pluizenbolletjes kunnen bewonderen! In de tussentijd wordt er namelijk al druk gezocht naar een nieuwe mannelijke ijsbeer om aan Olinka te koppelen.

Foto: Ruud van Amersfoort (BB-Facebook). ”Adieu Sizzel!”