Zwarte Dagen

Helaas is het onvermijdelijk dat er soms afscheid genomen moet worden van geliefde Blijdorp-bewoners, maar de afgelopen twee weken waren een exceptioneel treurige tijd. In korte tijd lieten maar liefst vier jonge dieren het leven. Volgens de Diergaarde bestaat er geen verband tussen de sterftegevallen en is dit een tragisch toeval, buitenstaanders speculeren dat de hitte het welzijn van de dieren mogelijk in het nauw heeft gebracht.

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Het meest opvallend is het overlijden van het Maleise tapir jong Vasanti. Hoewel het er aanvankelijk op leek dat het jong het even goed deed als haar broer Penang twee jaar geleden, bleek niets minder waar te zijn. De verzorgers stelden bloedarmoede vast, een situatie waarbij er niet genoeg zuurstof kan worden opgenomen door het bloed. Ook had ze een ongespecificeerde infectie onder de leden. Ze werd hiervoor behandeld, maar op dinsdagochtend werd ze levenloos aangetroffen in haar verblijf. Uit sectie zal moeten blijken of de bloedarmoede of infectie haar fataal is geworden of dat er nog iets anders aan de hand was. Dit verlies is dubbel zuur: tapirs planten zich slecht mondjesmaat voort in gevangenschap en dit was het laatste jong van Vazan, de fokman die tijdens de zwangerschap van Pooh overleed en naar wie de kleine vernoemd was. Het is moeilijk om succesvolle koppeltjes samen te stellen bij deze soort en Pooh en Vazan waren zo’n zeldzame match made in heaven.

Foto: Jolanda Aalbers (BB-Facebook)

Ook niet onopgemerkt bleef het overlijden van de jonge serval, die vorige maand geboren werd. Van begin af aan was zij een zorgenkindje. Moeder Jina, op zich een ervaren ouder, was opmerkelijk onrustig en sleepte het jong continu heen en weer door het verblijf. Hoewel het regelmatig verplaatsen van het kroost een natuurlijke tactiek is om roofdieren te slim af te zijn, deed Jina dit dusdanig hard dat er een lelijke wond was ontstaan in de nek van de kleine. Hij of zij werd hiervoor behandeld, maar het is dus gebleken dat dit zonder succes was. Er wordt momenteel gekeken naar manieren om een soortgelijk toekomstig voorval te voorkomen.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

In de Europese hoek van de dierentuin is eveneens reden voor verdriet. Allebei de jonge bosrendiertjes hebben het leven gelaten, tot groot ontzet van velen. Rendier Sven, de jongste van de twee en eveneens het eerste jong van hinde Sjakira, had te lijden onder een longontsteking die hij niet kon overwinnen. De dood van Ella, de oudste van de twee, is mysterieuzer. Zij werd op een ochtend dood aangetroffen op het perk. Ze was verwond en had onder andere een darmprolaps, een aandoening waarbij het uiteinde van het spijsverteringskanaal naar buiten steekt. Het is nog onduidelijk of dit is veroorzaakt door onderlinge agressie tussen de dieren.

Exclusief: Plannen vernieuwde entree

Ontwerp: Arc2 Architecten (www.arc2.nl)

Diergaarde Blijdorp overweegt serieus om de ingang aan de Oceanium-Zijde te verbouwen. Dat blijkt uit conceptafbeeldingen die geplaatst zijn op de website van architectenbureau Arc2, dat ook het ontwerp van Amazonica voor zijn rekening nam. Nog niet eerder is er openlijk gesproken over zo’n verbouwing. Op de website staat vermeld dat de opdracht voor dit ontwerp dit jaar gegeven is. Er staat niet expliciet bij vermeld dat het om Diergaarde Blijdorp gaat, maar dit kan worden afgeleid uit de plattegrond waar restaurant De Lepelaar op vermeld staat. 

Zowel de uitwendige structuur als de binnenkant van de ingang gaan flink op de schop. Het huidige zeil moet wijken voor een reeks houten balken die in een kegelvorm opgesteld zijn. De balken worden verbonden door ruiten met daarop de print van het bladerdek van een tropisch regenwoud. Op de ontwerpen staat in de top van het geheel een bord met de tekst ‘zoo’ erop. Mogelijk wordt dit concept toegepast met ‘Diergaarde Blijdorp’ of simpelweg ‘Blijdorp’. Ook het pad ernaartoe wordt aangekleed met beelden van dieren.

Ontwerp: Arc2 Architecten (www.arc2.nl)

De wijzigingen aan de binnenkant zijn even ingrijpend. Het huidige blok van kassa’s in het midden verdwijnt volledig. In het midden van het cirkelvormige plein komt een reeks poortjes, vermoedelijk waar je zelf je tickets of abonnement kan scannen. De huidige helpdesk moet ruimte maken voor een vernieuwde giftshop, die deels nog doorloopt naar het plein. De ruimte waar nu de Zee van ZOOvenirs gevestigd is, staat op de ontwerpen gemarkeerd als ‘leescafé’. Het zal nog moeten blijken wat Blijdorp precies in gedachten heeft hiervoor. Er komt een infobalie aan de rechterkant van het entreeplein, tegenover de nieuwe souvenirwinkel. Aan de andere kant van de poortjes komen een koffiebar, toiletten en een lockerruimte. Er staat ook een kleine ‘lounge’ aangegeven aan de rand van het entreeplein, maar wat er hier exact moet komen is nog onduidelijk.

Ontwerp: Arc2 Architecten (www.arc2.nl). Groen: souvenirwinkel. Rood: diverse horeca. Paars: informatiebalie en personeelsruimte

Er gaat zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van duurzame materialen. De houten baleinen moeten het FSC-keurmerk hebben, de ruimte wordt verlicht door LED-lampen en ook andere materialen moeten recyclebaar zijn. Ook staat erbij vermeld dat er energie opgewekt moet worden door middel van zonnepanelen, moet er bewust verwarmd worden waarbij er een minimale hoeveelheid warmte verloren gaat en moet er een waterzuivering komen, maar hoe dit alles precies gerealiseerd zal worden is nog niet naar buiten gebracht. Opmerkelijk is dat er voor de muren gebruik gemaakt zal worden van gestampte aarde. Dit alles sluit aan op het huidige beleid om de Diergaarde ‘groener’ te maken.

Ontwerp: Arc2 Architecten (www.arc2.nl)

Hoewel de huidige ingang bij het Oceanium nog geen twintig jaar in gebruik is, blijkt de opstelling nu al achterhaald te zijn. Vroeger kocht een aanzienlijk deel van de bezoekers van de Diergaarde ter plekke tickets. Tegenwoordig wordt er veel meer gebruik gemaakt van digitale kaartjes en abonnementen. Dit heeft tot gevolg dat er tegenwoordige op drukke dagen opstoppingen ontstaan bij de scanners, terwijl de kassa’s vrijwel ongebruikt blijven. De vernieuwde indeling moet een eind hieraan maken, al is het momenteel nog onduidelijk hoe men ter plekke aan kaartjes kan komen bij de nieuwe opstelling.

Ontwerp: Arc2 Architecten (www.arc2.nl)

Toch is er ook een controversiële kant van het verhaal. Kan het bedrag dat met zo’n ingreep gemoeid is niet beter besteed worden elders in de tuin? Het is geen geheim dat er veel delen van het park zijn die werk kunnen gebruiken. Zo staan de Takinrots, de Vleermuizengrot en delen van de Rivièrahal al jaren stof te vergaren. Ook zijn er verblijven die nog wel in gebruik zijn, maar die aandacht vergen. Taman Indah voldoet niet meer aan de huidige eisen voor de huisvesting van dikhuiden en grote delen van het Oceanium moeten in de komende jaren onder handen worden genomen. Bovendien staat Blijdorp miljoenen euro’s in het rood en zal het nog jaren duren totdat deze schulden zijn afgelost. Extra vervelend is dat de prijzen van de bouw momenteel historisch hoog zijn.

Foto: Arc2 Architecten (www.arc2.nl)

Directeur Erik Zevenbergen liet eerder weten streng te gaan kijken naar lopende projecten in de dierentuin. Zo zijn de werken aan de BuffaloLodge, een geplande vergaderlocatie grenzend aan de Prairie, stil gelegd tot het geladaverblijf en de lopende verbouwingen in het Oceanium klaar zijn. Het is dus te verwachten dat een renovatie van de ingang nog een aantal jaar op zich zal laten wachten. Bovendien zullen dit soort werkzaamheden plaats moeten vinden terwijl er nog steeds gebruik gemaakt kan worden van de ingang.

Kort Nieuws

Serval-Soap

Foto: Jolanda Aalbers (BB-Facebook)

Social media stonden er bol van: er is een serval geboren, maar het schijnt niet helemaal goed te gaan met de kleine. Moeder Jina zou continu erg onrustig zijn geweest en veel met het jong, dat zich helemaal slap hield, heen en weer lopen. Als gevolg van dit constante gesleep zou er een wond zijn ontstaan bij de nek van het kleintje. Inmiddels is actie genomen door de verzorgers. Mannelijke serval Titus is apart gezet en de kleine is behandeld door de verzorgers. Momenteel waren er geen dierenverzorgers beschikbaar om toelichting te geven bij de situatie.

Koddig

Vertederend: er is weer een rode panda geboren in Blijdorp. Eind juni kwam het jonkie ter wereld in de nestkast, waar hij voorlopig nog blijft. Na de geboorte zijn rode panda’s nog compleet weerloos en afhankelijk van hun moeder. Na een paar maanden maakt de donsvacht plaats voor een meer volwassen uiterlijk. Tegen die tijd gaan ze voor het eerst op korte ontdekkingstochten buiten het hol. Moeder Yukiko is een ervaren en zorgzame ouder, de vader is Hima en speelt geen rol in de opvoeding. De rode panda is een bedreigde diersoort en heeft te kampen met een afname van leefgebied in zijn natuurlijke habitat, de Himalaya. In gevangenschap is de soort gelukkig alom vertegenwoordigd. Blijdorp is zowel de coördinator van het Europese fokprogramma als wereldwijde stamboekhouder.

Naar het zuiden

Foto: Shirley Laurman (BB-Facebook)

Gevlekte hyena Buyah gaat verhuizen naar een Portugese dierentuin, zo meldt abonnementshoudersblad De Giraffe. Ze werd eind 2016 geboren als dochter van Kira en Jelai, samen met nog een tweelingbroer of -zus die het niet gered heeft. Na het vertrek van Buyah zal Jelai de enige hyena in Blijdorp zijn, gezien het overlijden van Kira. Er zal nu een nieuwe partner voor hem worden gezocht. Hopelijk kan hij het beter vinden met de nieuwe dame dan met Kira en Buyah: ze hadden geregeld ruzie en leefden daarom gescheiden van elkaar.

Spreeuwen Spotten

Goed nieuws voor de vogelliefhebbers! Er vlogen al een tijdje twee mannelijke purperglansspreeuwen rond in de Okapi-Volière en deze hebben nu gezelschap gekregen van drie vrouwtjes. Nog een nieuw koppeltje is te zien in de Tropenvleugel van de Rivièrahal. Ook in de Krokodillenrivier is er nu een paartje purperglansspreeuwen te zien, samen met een aantal driekleurglansspreeuwen. Dit gebouw is de laatste tijd speciaal aangepast om beter geschikt te zijn voor het huisvesten van dit soort Afrikaanse vogels. Het foksucces met dit soort tropische vogelsoorten in Europese dierentuinen kwakkelt al een tijdje. Hopelijk is hiermee een stap in de goede richting gezet om de aantallen weer op te krikken.

Kraambezoek

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). De twee jonge bosrendiertjes kunnen het goed vinden.

Vlak na de geboorte van bosrendiertje Ella is nog er nog één geboren! Dit keer is het een mannetje, dat de naam Sven heeft gekregen. Voor moeder Sjakira is het nog een beetje spannend, dit is haar eerste jong. Sven maakt het goed en laat zich regelmatig zien in zijn verblijf nabij de Oude Ingang. Net als van het andere jong is de vader Lave, de nieuwe fokman die vorig jaar uit Zweden overkwam.

Blij Ei

Een bijzondere samenwerking tussen Diergaarde Blijdorp en Burgers’ Zoo. De Arnhemse dierentuin neemt namelijk twee eieren van de Blijdorpse renkoeken onder zijn hoede. Voor het eerst zijn er in Rotterdam twee bevruchte eieren gelegd, maar de renkoekoeken zelf tonen geen interesse in het uitbroeden ervan. Natuurlijk kunnen deze eieren wel in de broedmachine worden gelegd, maar vogels die op deze wijze zijn uitgebroed hebben vaak zelf geen instinct om hun eieren uit te broeden. Zo zou de gehele gevangen populatie op termijn dus afhankelijk worden van broedmachines en dat is niet wenselijk. In Burgers’ Zoo zijn er daarentegen twee mannetjes die samen geen eieren kunnen leggen, maar wel samen op eieren broeden als ze de kans krijgen. Daarom worden de twee Blijdorp-eieren uitgebroed en grootgebracht door deze twee adoptieouders. De renkoekoeken in Blijdorp zitten momenteel achter de schermen, er wordt momenteel gewerkt aan een nieuw verblijf in het Natuurbehoudscentrum.

Man des huizes

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Vroeger werd er grootschalig gefokt met klipdassen.

In de Krokodillenrivier kunnen we weer een vloedgolf van jonge Kaapse klipdassen verwachten volgend jaar. Na een aantal jaar zonder mannetje geleefd te hebben, hebben de dertien dames nu weer gezelschap van een mannetje. Gezien klipdassen zeker niet altijd de meest gastvrije dieren zijn, zowel naar elkaar als naar andere diersoorten, vond de introductie stapsgewijs plaats. Kaapse klipdassen komen van nature voor in grote delen van Sub-Sahara Afrika en zelfs op delen van het Arabische schiereiland. In Blijdorp is de groep heer en meester over een grote rotspartij in de Krokodillenrivier.

Vítejte!

Dat is Tsjechisch voor welkom! Blijdorp heeft een nieuwe mannelijke vissende kat gevonden, zo staat vermeld in De Giraffe. De Tsjechische heer en de Rotterdamse dame kunnen het goed vinden met elkaar en de eerste paringen zijn een feit. Duimen maar voor vissende kittens!

Leguanen-Update

Foto: Jop Kempkes (BB-Beheer/Facebook). Voorafgaand aan de komst van de nieuwe leguanen had Blijdorp al één mannetje. Deze is al te zien bij het Caraïbisch Café.

Hoewel wildgevangen dieren het vaak niet goed doen in gevangenschap, voelen de vier Antilliaanse groene leguanen zich helemaal thuis in Diergaarde Blijdorp. Het viertal verblijft momenteel nog achter de schermen, in afwachting van een nieuw onderkomen in het Natuurbehoudscentrum dat momenteel onder constructie is. Volgens De Giraffe zijn er zelfs al eieren gelegd… Dat is maar goed ook, want de status van het dier is laatst aangepast naar kritiek bedreigd. Blijdorp heeft de dieren opgenomen op verzoek van natuurbeschermingsorganisaties die zich zorgen maken over het lot van de fauna op Sint Eustatius.

Natuurbehoudscentrum

Foto: Studio Evenaar (studio-evenaar.nl). Een spinschildpad in de Rivièrahal

Meer nieuws over de toekomstige bewoners van het Natuurbehoudscentrum. Het is nu door Blijdorp bevestigd dat er onder andere spinschildpadden en Californische lintslangen komen. De spinschildpadden zijn reeds achter de schermen aanwezig en waren een aantal jaar geleden nog te bezichtigen in de Rivièrahal. Deze soort, die voorkomt op Madagaskar, is net als zijn landgenoten de ploegschaarschildpad en de Madagaskar-stralenschildpad een kritiek bedreigde diersoort geworden vanwege een rap afnemend leefgebied en stroperij. Gelukkig is er in Blijdorp zo recentelijk als 2017 nog succesvol gefokt met ze. Met de lintslangen is het een stuk beter gesteld in het wild en ook hiermee heeft Blijdorp voorheen veel gefokt.

Overleden

Helaas zijn beide octopussen in het Oceanium overleden. Er is geen informatie naar buiten gebracht over de doodsoorzaak, maar vermoedelijk heeft het ofwel te maken met de leeftijd van de dieren ofwel zijn de dieren op natuurlijke wijze overleden nadat ze eieren hadden gelegd. Hun aquarium is nu in gebruik genomen door de tweekleurige kreeft die hiervoor in het bolvormige aquarium bij de zeeotterhoek zat.

Beschuit met muisjes!

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Maleise tapir Pooh is bevallen na een dracht van meer dan een jaar! Rond middernacht is de kleine geboren in de speciale kraamstal in Taman Indah. Eigenlijk was ze al uitgerekend eind juni, maar aan een daling van de hoeveelheid progesteron zagen de verzorgers eerder deze week dat de bevalling niet lang meer op zich zou laten wachten. Het jong, waarvan het geslacht nog niet vastgesteld is, heeft al gedronken en stapt binnen al rond. Naar verwachting zal het niet al te lang duren voordat hij of zij zichtbaar is voor het publiek. Dit is de tweede keer dat Pooh moeder is geworden in Blijdorp, in 2016 beviel zij van zoontje Penang. De vader van zowel Penang als dit jong is Vazan: een mannetje waar Pooh het exceptioneel goed kon vinden, maar die helaas in januari is overleden.

Sh*tzooi

De nieuwste kinderspeurtocht van de Diergaarde is een opvallende, op z’n zachtst gezegd. Om dierentuinbezoekers meer bij te brengen over de bijzondere relatie tussen planten en dieren, komt Blijdorp deze zomer met de zogenaamde ‘Wat Zeggie?’-tocht waarbij dierenuitwerpselen onder de loep worden genomen. Op twee plekken in de dierentuin zijn containers verschenen waarin meer verteld wordt over ‘speciale boodschappen’. De bijbehorende speurtocht is te verkrijgen bij de ingangen van de dierentuin.

Koeneusroggen

Foto: Theo de Koning (BB-Facebook)

In 2010 slaagde Blijdorp er als eerste Europese dierentuin in om te fokken met koeneusroggen. Wat toen nog een bijzondere gebeurtenis was, is inmiddels een jaarlijks fenomeen geworden: de koeneusroggen hebben het naar hun zin in hun mangrove-aquarium. Zo verruilden acht rogjes, die vorig jaar in Blijdorp geboren waren, Rotterdam voor een nieuw onderkomen dit jaar. Binnenkort zal de fokgroep in de Diergaarde worden aangevuld met vier roggen uit een Zweedse dierentuin, om de genetische diversiteit te waarborgen.

Geniet van de zomer!

Het Amazonicaplein is omgetoverd tot een ‘Chill & Grill Plein’. Geniet van de barbeque en eet een burger mee. Hier is ook het exclusieve ‘Blijdorp-bier’ te verkrijgen dat brouwerij Noordt speciaal ontwikkeld heeft voor de warme zomer. Verder worden in augustus ook de populaire ZOOmeravonden weer georganiseerd en is er een exclusief Blijdorp College over de Antilliaanse groene leguaan. Voor meer informatie hierover, klik HIER.

Vers bloed

Foto: Sabine Buchholz (BB-Facebook)

Goed nieuws voor de Europese populatie steppeslurfhondjes. De gehele Europese populatie bestaat namelijk uit nazaten van het Blijdorp-koppeltje Gloria en Gambit en leek dan ook gedoemd ten onder te gaan aan inteelt. Gelukkig hebben twee Amerikaanse dierentuinen nu toegezegd drie slurfhondjes uit te wisselen met de Diergaarde. Het betreft de Bronx Zoo in New York en de Philadelphia Zoo. Hoewel dit alsnog niet genoeg diversiteit in de genenpoel zal brengen om de toekomst van de dierentuinpopulatie veilig te stellen, vermindert dit wel de kans dat er al in de komende generaties problemen aan het daglicht komen. Bovendien staan er al genoeg dierentuinen in de rij om ook enkele van deze merkwaardige insecteneters te laten zien aan hun publiek.

Triomfboog

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

Nog heel eventjes… Ja, nu komt het einde van de verbouwing toch écht in zicht! Het geladaverblijf heeft namelijk de reputatie van het meest vertraagde bouwproject in Diergaarde Blijdorp sinds jaren: eigenlijk had het in de zomer van 2016 al klaar moeten zijn. Hoe weten we dat het einde van de restauratie van het Roofdieren-Gebouw nu werkelijk nadert? De eerste boog is geplaatst.

Om Bokito-praktijken met de gelada’s te voorkomen, wordt het gehele complex overkoepeld door een netconstructie. Deze ontwerpkeuze schopt uiteraard tegen het zere been van de Rotterdamse Welstandscommissie, die toeziet op de integriteit van dit soort (rijks)monumenten. Uiteindelijk is er een compromis tot stand gekomen waarbij de netconstructie er komt, maar wel met respect voor de vormgeving van architect Van Ravensteyn.

Foto: Houthoff Zoo Design (Facebook)

Aan de voorkant van het Roofdieren-Gebouw komen drie boogstructuren: één over elk terras en een derde die groter is dan de andere en noodzakelijk is voor de structuur. Aan de achterkant, aan het voorplein van de Rivièrahal, komen vier bogen. Drie van de bogen complimenteren de contouren van het gebouw en de derde, grotere, zorgt voor structuur in het net.

Foto: Carla Dekkers (BB-Facebook). ”Aha, dat was het dus 😉

Het plaatsen van deze bogen is makkelijker gezegd dan gedaan (iets wat overigens opgaat voor de gehele verbouwing). Er zijn drie hijskranen bij betrokken die tot ver in de omgeving te zien zijn. In augustus zal begonnen worden met het plaatsen van het gaas, waar nog eens twee hoogwerkers voor nodig zijn. De openingsdatum is verplaatst naar oktober.

Meer weten over de huidige staat van het geladaverblijf? Klik dan HIER.

Hulphond-Experiment dusver geen succes

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook). De proeven met hulphonden begonnen al dit voorjaar.

‘Hulphonden moeten overal welkom zijn’, zo luidt het in 2016 door Nederland geratificeerde VN-Verdrag met betrekking tot gehandicapten. In praktijk is het echter moeilijk gebleken om deze maatregel door te voeren op veel plekken en Diergaarde Blijdorp heeft ook moeite met de regel. Sinds het begin van dit jaar probeert de Diergaarde een oplossing te vinden, maar testrondjes met assistentiehonden zijn tot op heden niet geslaagd.

Aanvankelijk was het plan om een route op te stellen die mensen met hulphonden toch een leuk dagje Blijdorp kon bezorgen. Om te beginnen vallen alle doorloopverblijven af: hoewel hulphonden getraind zijn om niet te bijten, valt de veiligheid van de Blijdorp-bewoners daar simpelweg niet te garanderen en er moet ook rekening worden gehouden met het overbrengen van infecties. Ook moeten de viervoeters uit de buurt blijven van onder meer antilopen en apen, daar kunnen ze namelijk heftige schrikreacties teweeg brengen. Inmiddels is echter duidelijk geworden dat het geen kwestie van wegstrepen wordt, maar een kwestie van kijken wat wél kan.

Zo blijken ook de grote katachtigen teveel gevraagd. Over de Sumatraanse tijgers in het specifiek meldt het AD: ”die zorgden voor nogal wat reacties bij onze honden, soms best wel heftige.” Het tropische klimaat in Amazonica en de Krokodillenrivier bleken eveneens een no-go te zijn en om die reden lijkt het er ook op dat Taman Indah en mogelijk zelfs het Oceanium niet hulphond-bestendig zijn. Wanneer er zoveel verblijven afvallen, komt ook een ander probleem boven water: sommige probleemloze verblijven liggen te midden van risicogebieden.

De Diergaarde gaat stug door met de proeven, zo benadrukt woordvoerster Eveline Lentz-Mulder van KNGF: ”dit soort attracties moeten toegankelijk  zijn voor mensen met een beperking.” Een definitieve route zal echter op z’n vroegst in het najaar verschijnen, laat Blijdorp weten. Het weigeren van iemand met (officieel gecertificeerde) hulphond valt tegenwoordig onder discriminatie en is dus bij wet strafbaar. Niet alleen dierentuinen hebben moeite met de overschakeling, ook restaurants en taxichauffeurs hebben zich tevergeefs beroepen op praktische bezwaren waaronder hygiëne en allergieën. Ook GaiaZOO en Apenheul weigeren vooralsnog hulphonden.

Plattegrond: Blijdorper Bende. Kaart met verblijven die om één of meer redenen waarschijnlijk voor problemen zullen zorgen bij proeven met hulphonden, gebaseerd op door Blijdorp genoemde bezwaren. Exacte resultaten kunnen uiteraard anders uitwerken.