Kort Nieuws

Pluizig pummeltje

Foto: @jennydierenfoto (BB-Insta). ”Dit kleine hoopje is een pasgeboren otter!”

Is het geen snoesje? De nieuwe titeldrager voor ‘jongste inwoner’ van de Rotterdamse dierentuin is nu een otter: vandaag doken er foto’s op van het kleintje. De kersverse ouders, Jacky en Igor, wonen nog geen drie maanden in hun liefdesnestje in de Chinese Tuin. Uit de draagtijd van twee maanden blijkt dat het stel zich al snel op hun gemak voelde in Blijdorp. Moeder Jacky, zeven jaartjes jong inmiddels, is zelf ook ter wereld gekomen in de havenstad: toentertijd verbleven de otters nog tegenover het Roofdieren-Gebouw. Pasgeboren otters zijn zo’n vijftien centimeter lang en kunnen pas na een maand voor het eerst hun ogen openen. Waarschijnlijk duurt het dus ook nog wel even voordat de voltallige otterfamilie zich in het bassin zal wagen.

Kraambezoek

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook)

En daar blijft het niet bij! Er is weer een Mhorr-gazelle geboren. Deze uiterst zeldzame hoefdieren, uitgestorven in het wild, verblijven naast de leeuwen. Het bestand van het Natuurbehoudscentrum is uitgebreid met een van de drie jonge Henkels bladstaartgekko’s die achter de schermen uit het ei zijn gekropen. Hij verblijft, net als zijn ouders, in het wandrek, maar heeft wel een eigen stek toegewezen gekregen. Deze Malagassische reptielen hebben een bijzondere camouflage, wat een vloek en een zegen is: aan de ene kant zijn ze vrijwel onmogelijk te vinden voor roofdieren, maar hun bizarre uiterlijk maakt ze des te gewilder op de huisdierenmarkt. In nog geen vijftien Europese dierentuinen zijn ze te zien. Hopelijk vallen er de komende tijd nog meer geboortes te melden vanuit de Diergaarde: de vrouwelijke ringstaartmaki’s bij het Oceanium hebben sinds kort een heer in hun midden.

Mensenmassa

Normaal gesproken is het doordeweeks heerlijk rustig in het park, maar hoe anders was dat op 6 november! De kop van RTV Rijnmond liegt er niet om: ”Alle hens aan dek op drukste dag in Blijdorp ooit”. In het kader van de landelijke docentenstaking mochten kinderen gratis naar binnen en aan die oproep werd klaarblijkelijk volop gehoor gegeven. De eindstand was 15.118 man, een getal dat in het verleden alleen is overtroffen wanneer er spectaculaire geboortes waren geweest of het park extra lang geopend was. Om alle bezoekers te kunnen bedienen, werden zelfs kantoormedewerkers ingezet bij de horecapunten.

Buiten Blijdorp: hoe gaat het nu met…

Foto: Tiergarten Nürnberg (tiergarten.nuernberg.de). Thomas in 2018.

… gorilla Thomas? Voor zij die het vergeten zijn: Thomas kwam op de valreep van 2002 ter wereld en was het eerste kind voor Tamani, een groepslid dat nog altijd te zien is in Blijdorp. Zijn vader is Ashmar en aan die kant van de stamboom treffen we ook (‘onze’) oma Annet en de welbekende Ernst. Afijn: in 2009 was het tijd voor Thomas om op zijn eigen benen te staan en verruilde hij de polder voor het zonnige Valencia, waar hij lid werd van een mannengroep. In 2018 verloor de dierentuin van Neurenberg echter hun zilverrug en de stamboekhouder bepaalde dat Thomas, inmiddels uitgegroeid tot een echte spierbundel, aan de beurt was om een familiegroep te gaan leiden. De groep aldaar reageerde kalm op zijn komst en, zo laat de dierentuin weten, is nog even rustig nu Thomas voor het eerst vader is geworden! In de vroege uurtjes van 4 november troffen de verzorgers niet één, maar twee jonge mensapen aan. Een van de jongen heeft het niet gered, maar vrouwtje Habibu draagt nu voortdurend een kleintje met haar mee. Dat maakt het wel een flinke uitdaging om het geslacht te bepalen en een naam laat dan ook nog even op zich wachten. Speciaal voor zij die Thomas hebben gemist: het onderstaande filmpje laat zien hoe groot de zilverrug wel niet is geworden!

 

Otters: terug in Nederland, terug in Rotterdam

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

Het duurde even, maar dan heb je ook wat: de otters zijn eindelijk terug in Diergaarde Blijdorp. Het duo kwam eerder deze maand aan en verbleef sindsdien in quarantaine, maar ze zijn inmiddels ingetrokken in hun waterrijke perk in de Chinese Tuin. Voorheen verbleven hier ook twee otters, die uiteindelijk kort na elkaar stierven op hoge leeftijd. Sindsdien werd het verblijf, oorspronkelijk bestemd voor Chinese alligators, gebruikt om enkele brilduikers te huizen. In het verleden zijn in Rotterdam meermaals kleine ottertjes geboren, dus met een beetje geluk laat dat ook ditmaal niet lang op zich wachten.

Het betreft een tweetal Euraziatische otters, een soort met een verspreidingsgebied dat loopt van West-Europa tot het Verre Oosten. Sinds 2002 zijn ze, na twintig jaar afwezigheid, ook weer te vinden in Nederland nadat enkele dieren in Nationaal Park De Weerribben werden uitgezet. Sindsdien hebben ze hun weg weten te vinden naar de rest van noordelijk Nederland, de Flevopolder en zelfs wateren nabij Gouda. Zo nu en dan steken Duitse otters de grens over, wat zo verder bijdraagt aan het herstel van de soort. Er is genoeg ruimte voor de otterpopulatie om te blijven groeien, want de moerassige Biesbosch blijft dusver nog onbezet. De otter stierf in Nederland uit door versnippering van zijn leefgebied, aanrijdingen, de visserij en milieuverontreiniging: problemen die tegenwoordig deels aangepakt zijn, wat zich uit in ecoducten, veilige oversteekpunten, ottervriendelijke fuiken en schonere rivieren. Toch vormen de meer dan acht miljoen auto’s in Nederland een geduchte vijand bij zijn gestage opmars.

Foto: Hart van Nederland (archieffoto)

Kort Nieuws

Zuid-Amerika op stelten

Foto: @gerruisch (BB-Insta). Kuiforopendola.

Het is een drukte van belang bij het volièrecomplex van de rode ibissen en ara’s in het Blijdorpse stukje Zuid-Amerika. Zo is men begonnen aan een kleine facelift van het binnenverblijf van de waadvogels. Kennelijk vallen de veranderingen in de smaak, want de witwangboomeenden zijn direct tot broeden overgegaan. De ibissen, die overigens ook voor nageslacht hebben gezorgd, hebben gezelschap gekregen van nog een andere vogelsoort: de kuiforopendola. Voorheen zat meneer bij de ara’s, maar hier heeft hij kennis gemaakt met een vrouwelijke soortgenoot die laatst naar Blijdorp is gekomen. Het klikte direct tussen de twee, het eerste baltsgedrag liet niet lang op zich wachten! De oropendola was niet de enige inwoner die afscheid nam van de ara-volière: de groenvleugelara’s zijn verhuisd naar de volières van de Vrije Vlucht Voorstellingen. Als hun training slaagt, worden ze de vijfde arasoort om mee te vliegen met de vogeldemonstratie. Ook de in 2018 geboren hyacinthara is vertrokken, hij is op transport gegaan naar Denemarken. Zijn ouders hebben zijn plekje in de aravolière overgenomen, wat betekent dat het hyacinthara-verblijf in de Victoria Serre het voorlopig zonder inwoners moet stellen. Daarnaast is een oude bekende teruggekeerd: de ekstergaai! Voordat werd begonnen aan de bouw van het Natuurbehoudscentrum, waren zij te zien in het Oceanium. Er bestaat een kans dat de aravolière aangevuld wordt met nog een inwoner: de kuifseriema’s hebben eieren gelegd.

Eier-Euforie!

Foto: Paula Strickland (Flickr). Henkels bladstaartgekko, archieffoto.

In de broedmachines in het Natuurbehoudscentrum is nu een aantal bijzondere eieren te zien. Toen deze voor het eerst werden aangezet, waren er al schildpadjes-in-wording te bezichtigen en deze verzameling is nu uitgebreid met vijf eieren van de pantserkrokodillen! Mogelijk is dit het eerste legsel van het stel dat in 2016 vanuit Emmen overkwam naar Blijdorp, daar er geen eerdere pogingen tot voortplanting bekend zijn. Het tweetal krokodillen heeft hun verblijf in de Krokodillenrivier geërfd van de dieren Hakuna en Matata, die stokoud zijn geworden – ze hebben zelfs de verhuizing naar de Blijdorp-Polder meegemaakt! Tevens zijn in de broedmachine twee eieren van de Henkels bladstaartgekko te vinden. Vorig jaar zijn vier van deze Malagassische reptielen overgekomen vanuit Chester en kennelijk valt hun verblijf in Blijdorp in de smaak. Het is de bedoeling dat de volwassen dieren uiteindelijk voor de schermen te zien zullen zijn. Voortplanting is zeker niet vanzelfsprekend bij deze soort die bizar goede camouflage heeft. Mede vanwege hun unieke uiterlijk zijn ze zeer gewild op de exotische huisdierenmarkt, maar wegens grootschalige wildvang zijn ze een bedreigde diersoort.

Het einde van de stupiditeitenrubriek

Foto: BB-Facebook. Bezoeker klimt over muur en gooit stenen naar gelada’s.

In de laatste paar ‘Kort Nieuws’-stukken brachten we overschrijdingen van het parkreglement aan het licht onder de noemer ‘stupiditeitenrubriek’. Helaas zijn dit soort voorvallen van hufterig gedrag van alle tijden en gezien we geen zin hebben om elk artikel te beladen met verhalen over bezoekers die dieren voeren of ze treiteren, hebben we besloten om niet langer keer op keer erop in te gaan. Mocht er iets in het park gebeuren wat niet door de beugel kan en je bevindt je zelf niet in een positie om er een stokje voor te steken, bel dan de Algemene Dienst op het nummer 010 4431 481. Let op, in een eerder bericht op Facebook hebben we een verkeerd nummer geplaatst. Controleer dus of je hem correct hebt genoteerd!

Aandoenlijke Amerikanen

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook)

Twee bijzondere gebeurtenissen aan de Oceanium-Zijde van de Diergaarde. Daar vonden in korte tijd twee bevallingen plaats voor de ogen van het publiek! Op 22 juni kwam een kleine vicuña ter wereld in de Andes-biotoop. Al jaren waren er geen baby’s van de lama-achtigen geboren in Rotterdam, waardoor de vreugde des te groter was. Helaas heeft het jong het niet gered: naar verluidt wilde hij niet drinken. Dat de vicuña’s voor het eerst sinds tijden zijn overgegaan tot voortplanting, is gelukkig wel een goed voorteken voor toekomstige jongen. Op 4 juli was het raak bij de bizons. Vele bezoekers zagen hoe het jong voor het eerst de wereld om hem (of haar) heen bekeek. Het duurde niet lang of hij stapte al dapper rond tussen zijn veel grotere soortgenoten, waaronder zijn in mei geboren halfzusje Gina.

Meer mutaties

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)

Er zijn nog veel meer beschuitjes met muisjes te eten! Zo zijn bij de ingang van het Oceanium twee zeeleeuwen geboren. De vader van beide jongen is Nick en de moeders zijn June en Toya. In de Maleise Bosrand zijn twee Visaya-wrattenzwijnen moeder geworden kort na elkaar. Het eerste nestje bestond uit vier jongen waarvan een het jammer genoeg niet heeft gered en de andere worp is een drieling. Een welkome aanwinst voor het fokprogramma van deze kritiek bedreigde diersoort uit de Filipijnen. Bij de pinguïns zijn de eerste eieren uitgekomen. Het gaat om de ezelspinguïns, die in slechts vijf Europese dierentuinen te zien zijn. Zes koppels zijn dit jaar tot broeden overgegaan en ook bij twee van hun grotere verblijfsgenoten, de koningspinguïns, wordt er gebroed. Blijdorp is een van de weinige parken waar jaarlijks pinguïnbaby’s te zien zijn. In de Krokodillenrivier hebben de steppeslurfhondjes weer voor nageslacht gezorgd. Verder is de vijver in Amazonica aangevuld met een aantal jonge pacu’s. Tot de botanische ontwikkelingen behoort de bloei van de Berkheya radula, een distelsoort, in de Okapi-Volière. Het is een opmerkelijk stekelige plant uit Zuid-Afrika en is dit jaar voor het eerst te zien in Rotterdam. In de Chinese Tuin is een onverwachte gast opgedoken: de Italiaanse traliestinkzwam, die waarschijnlijk is meegelift met de bamboe aldaar.

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook). ”Goed te zien hoe piepklein ze zijn bij de neus van de moeder!”

Kort Nieuws

Au Revoir!

Foto: Dinie Smit (BB-Smit). ”Kan zomaar zijn dat dit mijn laatste foto’s van hem zijn. Vandaag nog maar een poosje genoten van hem!”

Het zit er nu écht aan te komen: ijsbeer Todz gaat Rotterdam achter zich laten. Het is alweer een lange tijd geleden dat hij en zijn tweelingzusje Sizzel voor het eerst kennis maakten met hun buitenverblijf: van die pluizige puppy-grote beertjes is weinig over. In oktober vorig jaar arriveerde Sizzel al in een Duitse dierentuin en nu is de bestemming van Todz bekend: Parc Zoo du Reynou, in Frankrijk. Daar is een spiksplinternieuw verblijf in gereedheid gebracht voor de komst van twee Nederlandse ijsberen: onze Todz en mannetje Nanu uit AquaZoo Friesland (geboren in Denemarken). Het ga je goed, Todz!

Sierlijk

-> Edit 01-09-2019: Later is bekend geworden dat de twee matamata’s beide op hoge leeftijd overleden zijn kort na elkaar. Voorlopig komen er geen nieuwe matamata’s.

Foto: chrysemys.nl. Archieffoto.

Verandering in Amazonica: waar tot voor kort een tweetal matamata’s zat, zijn nu sieraardschildpadden (Rhinoclemmys pulcherrima) te vinden. De trouwere bezoeker herinnert zich misschien wel dat deze soort hier in het verleden al eens te zien was, in 2014 deelden zij namelijk kortstondig dit verblijf met de matamata’s. Waarom de laatstgenoemde soort nu niet meer te zien is, is onbekend daar Blijdorp er geen uitspraak over heeft gedaan. De matamata is een schildpaddensoort die qua bizarheid moeilijk te evenaren is, maar de sieraardschildpad is desalniettemin een interessante soort, afkomstig uit Centraal-Amerika. Ze zijn erg actief en staan bekend om de mooie tekeningen op hun schild en gezicht.

Natuurbehoudscentrum

Foto: Stichting RAVON (ravon.nl). Archieffoto.

Het nieuwste stukje Oceanium blijft zich ontwikkelen. Het zoutwater-aquarium, een herinnering aan de Zee van Cortez die hier voorheen nagebootst werd, telt nu ook weer een zebramurene. Voordat de verbouwing begon, was deze hier ook al aanwezig. Hij deelt zijn aquarium met drie Cortez doktersvissen en twee bruine egelvissen. Aan de andere kant van het Natuurbehoudscentrum is nu ook een langverwachte inwoner te vinden: de vuursalamander (Salamandra salamandra). In tegenstelling tot veel dieren, die middels camouflage zo min mogelijk proberen op te vallen, heeft de vuursalamander onmiskenbare felgele vlekken op zijn lichaam. Van nature komen ze voor in heuvelachtige streken met vochtige bodem en veel kreekjes in heel West-Europa, waaronder Zuid-Limburg. De vuursalamanderpopulatie is sterk afgenomen: sinds 1999 met een verbluffende 99,9%. De schuldige is een schimmel die de huid van salamanders levend opeet. In Nederland zijn het niet meer dan een paar individuen die nog voortbestaan en de uitbraak heeft zich inmiddels verspreid naar onze buurlanden. Stichting RAVON heeft een aantal dieren veiliggesteld en is een fokprogramma begonnen in gevangenschap. Blijdorp heeft een aantal nakomelingen uit dit programma ontvangen. De meeste worden gehuisvest in een gemodificeerde container achter de schermen, maar nu zijn ze dus ook te zien in het Natuurbehoudscentrum. Of de Diergaarde gaat fokken met de dieren, hangt af van wat Stichting RAVON als wenselijk aangeeft.

Shuffle

Foto: Sabine Buchholz (BB-Facebook)

Wederom wordt er geschoven met de vogels in het Aziatische themagebied. De Himalayaglansfazanten, al jaren een vertrouwd gezicht in de Grote Vliegkooi, zijn overgeplaatst naar de Maleise Bosrand, waar ze de voormalige oehoe-volière bewonen. De bankivahoenders zijn, na een tijdje in Taman Indah gezeten te hebben, weer teruggekeerd naar de volière bij het Longhouse nu de tropische zangvogels, daar geplaatst in het kader van de EAZA Silent Forest Campagne, verhuisd zijn. Het overplaatsen van vogelsoorten vindt plaats om leegstand in bepaalde volières te voorkomen en bevordert daarnaast de voortplanting bij sommige soorten.

Wijzer

Foto: Patrick Kruizinga (BB-Facebook)

Verdwalen is verleden tijd in Blijdorp! Sinds kort zijn door het gehele park deze nieuwe wegwijzers geplaatst in de typische Blijdorp-huisstijl. De meeste dieren staan erop aangegeven, maar ook de continenten, wat biotopen, restaurants, speeltuinen, de zie-allesroute en nog veel meer nuttige locaties zijn gemakkelijker dan ooit te vinden. Niet dat Blijdorper Bendeleden vaak verdwalen, maar toch…

Harten Stelen

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

Er kan weer genoten worden van nieuwe kleintjes in Blijdorp. Nadat de kleine giraffe Khaleesi kennis maakte met haar soortgenoten in het buitenverblijf, was het feest op de Prairie: daar is een bizon bevallen van een meisje, Gina geheten. De moeder is gemakkelijk te herkennen aan haar hoorns: eentje staat omhoog, de ander omlaag. Wat eerder, in april, ging de ooievaar op bezoek bij de kuifhertjes in de Chinese Tuin en het jong, Simone, is nu regelmatig te zien op ontdekkingstocht door haar verblijf. Ook bij de vogels is het raak: bij de wevervogels is het een drukte van belang met mannetjes die nestjes knutselen en vrouwtjes die hun jongen voeren. Ook bij de maraboes wordt er druk gebroed.

Buiten Blijdorp

Verdrietig nieuws bereikt ons vanuit Polen. In de dierentuin van Warschau heeft takin Benny zijn laatste adem uitgeblazen. In 2004 werd hij geboren op de Takinrots, waar hij tot 2012 bleef. Zijn oude perk had toen z’n beste tijd wel gehad en was in vergetelheid geraakt, maar in Polen was hij opeens een ster: de wortelliefhebber, daar bekend onder zijn koosnaampje ‘Benek’, werd een van de meest geliefde en gefotografeerde dieren van de dierentuin. Op zijn hoge leeftijd begon zijn gebit hem in de steek te laten, al wist goede medische zorg zijn leven nog wat te rekken. De dierentuin geeft aan op zoek te gaan naar een nieuw mannetje om Beneks twee vriendinnetjes gezelschap te houden.

Foto: Warszawskie ZOO (Facebook)

Ter nagedachtenis aan Kuiper

Foto: RTV Rijnmond (rijnmond.nl). Sifra Dasberg en Erik Zevenbergen in de Chinese Tuin.

Ook in Blijdorp werd dit weekend stilgestaan bij de Tweede Oorlog. Op initiatief van de 85-jarige joodse Sifra Dasberg zal maandag een plaquette worden onthuld in de Chinese Tuin als eerbetoon aan voormalig directeur Kuiper, wie meer heeft gedaan dan Blijdorp door de oorlogsjaren navigeren. Toen de moeder van mevrouw Dasberg werd opgepakt door de nazi’s, nam Kuiper haar ‘als nichtje’ in huis voor de rest van de oorlog. Vorig jaar werd er als onderdeel van het kleine monumentje al een boom geplant. Deze soort bloeit pas laat in de zomer en is daarmee erg behulpzaam voor bijen die zich voorbereiden op de winter.

Rotterdam lag in puin tegen de tijd dat Nederland capituleerde, maar Blijdorp zoals we het nu kennen heeft geluk gehad. Al jaren lang was de Diergaarde zich aan het voorbereiden op de verhuizing van de Kruiskade naar de nieuwe wijk Blijdorp. De feestelijke optocht waarbij heel wat dieren symbolisch overgeplaatst zouden worden, stond gepland voor eind mei 1940. Nog voordat de gehele binnenstad in de as werd gelegd, werd de oude Diergaarde op 12 mei al geraakt door kleinschalige ‘strategische’ bombardementen. Wanneer de rook optrekt, zijn zeventien bomkraters te vinden waar kort daarvoor de verblijven voor tientallen vogels en hoefdieren waren. Uit veiligheidsoverwegingen worden de meeste roofdieren kort daarna afgemaakt. Wanneer op 14 mei de genadeklap wordt uitgedeeld, valt de Diergaarde buiten het deel van de stad dat direct getroffen wordt. De genadeloze vuurzee ontziet het terrein echter niet. In allerijl proberen verzorgers zoveel mogelijk dieren in veiligheid te brengen. Wanneer de branden geblust zijn, worden ook de ontsnapte dieren overgebracht naar het nieuwe terrein dat door zijn ligging gespaard is gebleven. De kadavers van overleden dieren worden begraven in bomkraters en oorlogspuin uit de binnenstad werd gebruikt om wat perken in het nieuwe Blijdorp op te hogen.

Foto: Stadsarchief Rotterdam (Flickr). Na het bombardement is de Rivièrahal de enige grote zaal in Rotterdam. In ’41 vond er een NSB vergadering plaats.

In december 1940 wordt, onder de Duitse vlag, de nieuwe Diergaarde toch geopend. Directeur Kuiper probeerde zoveel mogelijk de oude koers van de Diergaarde te waarborgen. Tot zijn grote frustratie verrijzen er uiteindelijk toch borden met ‘voor joden verboden’ bij de ingangspoorten van de dierentuin en hij haalt deze meerdere keren weer weg. De aanstelling van de nazi Offerhaus als ‘gemachtigde’ voor Blijdorp betekent dat Kuiper in ’42 aftreedt als bestuurder. Hij zou pas terugkeren na de bevrijding, wanneer Offerhaus gevlucht is. Gedurende de oorlog bleef de Diergaarde het ergste leed bespaard, op een paar verdwaalde Amerikaanse bommen die de Grote Vijver treffen na. Hierbij sneuvelt, in een ironisch lotgeval, het zeeleeuwenverblijf dat bij Kuiper erg gehaat was, maar waar Offerhaus geen verandering in wilde aanbrengen. Het tropische klimaat van de Victoria Serre betekende dat de dierentuin wat fruit kon groeien voor het ziekenhuis en medewerkers die opgeroepen werden om te komen werken in Duitsland, doken onder in de hooizolders van stallen. Dag en nacht werd er gesurveilleerd in het park, maar het kon niet voorkomen worden dat een aantal geiten ’s nachts verdween door toedoen van uitgehongerde omwonenden. Het voeren van de dieren vond in het vervolg na sluitingstijd plaats.

Foto: Stadsarchief Rotterdam (Flickr). Jeugdstorm voor de ingang van Diergaarde Blijdorp, 1940.