Blijdorp Bouwt gestaag door!

Rotterdam is een bouwput en Blijdorp is geen uitzondering. De Diergaarde bouwt voortdurend en momenteel wordt er in meerdere delen van de Diergaarde gewerkt aan nieuwe verblijven. Hoe staat het ervoor?

Eiland-Hoppen: eerste palen geslagen voor Madagaskar

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De meest zichtbare vooruitgang is de laatste tijd geboekt bij het Oceanium. Fase drie van de stapsgewijze modernisering van het het aquariumcomplex wordt langzaam maar zeker gerealiseerd, uiteindelijk moeten hier de eilandwerelden van Madagaskar, Komodo en de Galapagosarchipel nagebootst worden. De Madagaskar-biotoop bestaat op zijn beurt weer uit een overdekt stuk in de nieuwe kas en een aangrenzend buitenverblijf. Het buitenverblijf zal voorafgaand aan de rest van Eiland-Hoppen opgeleverd worden en de contouren daarvan beginnen inmiddels vorm aan te nemen.

In dit buitenverblijf zal je je als bezoeker tussen een groep ringstaartmaki’s bevinden. Hier kan je dus ook – à la Apenheul – in direct contact komen met de lemuren. Het verschil met hun huidige, tamelijk vergeten onderkomen in de Grote Vijver zou dus niet groter kunnen zijn. Het doorloopverblijf wordt gebouwd waar voorheen de manenwolf huisde. In rap tempo is het terrein bouwrijp gemaakt en zijn de palen van de netconstructie in plaats gebracht. Het wordt nu goed duidelijk hoe hoog het verblijf gaat worden en dat is wenselijk, want ringstaartmaki’s houden ervan om een mooi plekje op te zoeken om te zonnen. Ook het bezoekerspad is uitgestippeld. Dit project wordt gefinancierd met het legaat van wijlen Eric Hille, groot primaatliefhebber en oud-lid van de Vrienden van Blijdorp. Het nieuwe makiverblijf zal dan ook door deze vereniging in gebruik worden genomen op 18 november.

Natuurbehoudscentrum: hoog bezoek

Een stuk minder goed zichtbaar is de bouwplaats waar eens de Zee van Cortez was. De woestijnbiotoop van het Oceanium moet eind dit jaar omgetoverd zijn tot een Natuurbehoudscentrum. In deze ruimte wordt de continentale indeling losgelaten en komt een verzameling van uitermate zeldzame en bedreigde diersoorten. Tot de prominente inwoners behoren onder meer de Egyptische landschildpad, waarvan Blijdorp ook de taak als stamboekhouder op zich heeft genomen, de vuursalamander, waarvan de Diergaarde een kostbaar groepje zal ontvangen van Stichting RAVON, en de Chinese krokodilstaarthagedis. Voor een uitgebreide beschrijving van de plannen, klik HIER.

Foto: Mark Rutte (Instagram @minpes)

Inmiddels zijn de voorbereidende bouwwerkzaamheden getroffen, maar daarvan is op het eerste gezicht nog weinig te zien. Toch zijn er al erg bijzondere bezoekers! Zowel minister-president Mark Rutte als staatssecretaris van Binnenlandse Zaken Raymond Knops zijn inmiddels op bezoek gegaan bij de Antilliaanse groene leguanen. Deze diersoort zal één van de belangrijkste inwoners van het Natuurbehoudscentrum worden. Een mannetje van deze soort, dat al langer in Rotterdam is, is al te zien bij het Caraïbisch Café. Op 16 december staat de opening van het Natuurbehoudscentrum gepland, dus tegen die tijd zullen ook de vier wildgevangen dieren te zien zijn.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Eerder dit jaar haalde Blijdorp op verzoek van natuurbeschermingsorganisaties vier wilde Antilliaanse groene leguanen van Sint Eustatius naar Nederland. De bedoeling is dat in gevangenschap een reservepopulatie wordt opgebouwd van deze soort. De vier nieuwkomers worden voorlopig ondergebracht in het voormalige kaaimantejuverblijf dat tijdelijk van het publiek is afgeschermd. Ze wennen goed aan het bestaan in gevangenschap en er zijn zelfs al eieren aangetroffen. In het wild is deze soort het slachtoffer van verdwijnend leefgebied, aanvallen door huisdieren en aanrijdingen, maar veruit de grootste bedreiging is de ‘normale’ groene leguaan die door menselijk handelen van het vasteland is verspreid naar de Caraïben. De Antilliaanse groene leguaan kan kruisen met deze soort waardoor een hybride-variant ontstaat.

Verder…

Foto: Greet van Norde (Diergaarde Blijdorp fans)

Werk aan de winkel! Vandaag is de Vriendenwinkel nabij de spoorwegovergang leeggehaald. In de komende weken zal het zaakje omgetoverd worden tot een heuse ‘Vriendenbazaar’, die niet langer slechts uit een toonbank en een overkapping bestaat, maar die een echte inloopwinkel is. Een stuk prettiger werken voor de vrijwilligers, aantrekkelijker om even te komen kijken voor de bezoekers en meer mogelijkheden om leden te werven voor de vereniging! Met oog op een dalend ledenaantal, verminderde doorloop in de Vriendenwinkel in de Rivièrahal en steeds grotere donaties aan Blijdorp, zijn extra inkomsten meer dan welkom. Op 20 oktober moet de winkel weer opengaan.

De werkzaamheden aan het Geladaverblijf schieten op. Inmiddels is al een groot gedeelte van de netten geplaatst. Nu het einde van de lange restauratie eindelijk in zicht is, kan ook de Winkel van Sinkel weer in gebruik genomen worden. Het terrasje wordt momenteel voorbereid op de heropening met nieuwe tafels en stoelen en ook het menu is opgefrist, met onder andere biologische snacks. Het aangrenzende wallabyverblijf is daarentegen al een tijdje niet meer toegankelijk, omdat de dieren gestrest waren door de werkzaamheden aan het Roofdieren-Gebouw en behoefte hadden aan rust.

Een kleine update wat betreft het Publiekslab, dat sinds augustus gesloten is voor de bezoekers. Inmiddels is de aanleiding voor alle commotie bekend: er is een parasiet aangetroffen in het systeem en deze heeft een groot deel van de vissen getroffen. De aquaria worden nu grondig gereinigd. Belangrijk is om te vermelden dat de vissen er niet aan overleden zijn, maar ze worden in quarantaine behandeld. Tegelijkertijd wordt er onderhoud verricht aan de filters, want het zoute water had zijn tol geëist van de apparatuur.

Ook een kleine rectificatie met betrekking tot de plannen voor een een renovatie van de ingang. Na de publicatie van ons bericht over de conceptafbeeldingen heeft Diergaarde Blijdorp aan Blijdorper Bende laten weten dat het een verouderde studie naar toekomstige mogelijkheden voor de ingang betreft (die, in tegenstelling tot wat Arc2 Architecten vermeldde, niet uit 2018 stamt). Een verbouwing staat absoluut niet op de agenda, de komende jaren zal veel meer geïnvesteerd worden in dierenwelzijn en zullen broodnodige restauraties worden uitgevoerd. Het oorspronkelijke nieuwsbericht is naar behoren aangepast.

Kort Nieuws

Serval-Soap

Foto: Jolanda Aalbers (BB-Facebook)

Social media stonden er bol van: er is een serval geboren, maar het schijnt niet helemaal goed te gaan met de kleine. Moeder Jina zou continu erg onrustig zijn geweest en veel met het jong, dat zich helemaal slap hield, heen en weer lopen. Als gevolg van dit constante gesleep zou er een wond zijn ontstaan bij de nek van het kleintje. Inmiddels is actie genomen door de verzorgers. Mannelijke serval Titus is apart gezet en de kleine is behandeld door de verzorgers. Momenteel waren er geen dierenverzorgers beschikbaar om toelichting te geven bij de situatie.

Koddig

Vertederend: er is weer een rode panda geboren in Blijdorp. Eind juni kwam het jonkie ter wereld in de nestkast, waar hij voorlopig nog blijft. Na de geboorte zijn rode panda’s nog compleet weerloos en afhankelijk van hun moeder. Na een paar maanden maakt de donsvacht plaats voor een meer volwassen uiterlijk. Tegen die tijd gaan ze voor het eerst op korte ontdekkingstochten buiten het hol. Moeder Yukiko is een ervaren en zorgzame ouder, de vader is Hima en speelt geen rol in de opvoeding. De rode panda is een bedreigde diersoort en heeft te kampen met een afname van leefgebied in zijn natuurlijke habitat, de Himalaya. In gevangenschap is de soort gelukkig alom vertegenwoordigd. Blijdorp is zowel de coördinator van het Europese fokprogramma als wereldwijde stamboekhouder.

Naar het zuiden

Foto: Shirley Laurman (BB-Facebook)

Gevlekte hyena Buyah gaat verhuizen naar een Portugese dierentuin, zo meldt abonnementshoudersblad De Giraffe. Ze werd eind 2016 geboren als dochter van Kira en Jelai, samen met nog een tweelingbroer of -zus die het niet gered heeft. Na het vertrek van Buyah zal Jelai de enige hyena in Blijdorp zijn, gezien het overlijden van Kira. Er zal nu een nieuwe partner voor hem worden gezocht. Hopelijk kan hij het beter vinden met de nieuwe dame dan met Kira en Buyah: ze hadden geregeld ruzie en leefden daarom gescheiden van elkaar.

Spreeuwen Spotten

Goed nieuws voor de vogelliefhebbers! Er vlogen al een tijdje twee mannelijke purperglansspreeuwen rond in de Okapi-Volière en deze hebben nu gezelschap gekregen van drie vrouwtjes. Nog een nieuw koppeltje is te zien in de Tropenvleugel van de Rivièrahal. Ook in de Krokodillenrivier is er nu een paartje purperglansspreeuwen te zien, samen met een aantal driekleurglansspreeuwen. Dit gebouw is de laatste tijd speciaal aangepast om beter geschikt te zijn voor het huisvesten van dit soort Afrikaanse vogels. Het foksucces met dit soort tropische vogelsoorten in Europese dierentuinen kwakkelt al een tijdje. Hopelijk is hiermee een stap in de goede richting gezet om de aantallen weer op te krikken.

Kraambezoek

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook). De twee jonge bosrendiertjes kunnen het goed vinden.

Vlak na de geboorte van bosrendiertje Ella is nog er nog één geboren! Dit keer is het een mannetje, dat de naam Sven heeft gekregen. Voor moeder Sjakira is het nog een beetje spannend, dit is haar eerste jong. Sven maakt het goed en laat zich regelmatig zien in zijn verblijf nabij de Oude Ingang. Net als van het andere jong is de vader Lave, de nieuwe fokman die vorig jaar uit Zweden overkwam.

Blij Ei

Een bijzondere samenwerking tussen Diergaarde Blijdorp en Burgers’ Zoo. De Arnhemse dierentuin neemt namelijk twee eieren van de Blijdorpse renkoeken onder zijn hoede. Voor het eerst zijn er in Rotterdam twee bevruchte eieren gelegd, maar de renkoekoeken zelf tonen geen interesse in het uitbroeden ervan. Natuurlijk kunnen deze eieren wel in de broedmachine worden gelegd, maar vogels die op deze wijze zijn uitgebroed hebben vaak zelf geen instinct om hun eieren uit te broeden. Zo zou de gehele gevangen populatie op termijn dus afhankelijk worden van broedmachines en dat is niet wenselijk. In Burgers’ Zoo zijn er daarentegen twee mannetjes die samen geen eieren kunnen leggen, maar wel samen op eieren broeden als ze de kans krijgen. Daarom worden de twee Blijdorp-eieren uitgebroed en grootgebracht door deze twee adoptieouders. De renkoekoeken in Blijdorp zitten momenteel achter de schermen, er wordt momenteel gewerkt aan een nieuw verblijf in het Natuurbehoudscentrum.

Man des huizes

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook). Vroeger werd er grootschalig gefokt met klipdassen.

In de Krokodillenrivier kunnen we weer een vloedgolf van jonge Kaapse klipdassen verwachten volgend jaar. Na een aantal jaar zonder mannetje geleefd te hebben, hebben de dertien dames nu weer gezelschap van een mannetje. Gezien klipdassen zeker niet altijd de meest gastvrije dieren zijn, zowel naar elkaar als naar andere diersoorten, vond de introductie stapsgewijs plaats. Kaapse klipdassen komen van nature voor in grote delen van Sub-Sahara Afrika en zelfs op delen van het Arabische schiereiland. In Blijdorp is de groep heer en meester over een grote rotspartij in de Krokodillenrivier.

Vítejte!

Dat is Tsjechisch voor welkom! Blijdorp heeft een nieuwe mannelijke vissende kat gevonden, zo staat vermeld in De Giraffe. De Tsjechische heer en de Rotterdamse dame kunnen het goed vinden met elkaar en de eerste paringen zijn een feit. Duimen maar voor vissende kittens!

Leguanen-Update

Foto: Jop Kempkes (BB-Beheer/Facebook). Voorafgaand aan de komst van de nieuwe leguanen had Blijdorp al één mannetje. Deze is al te zien bij het Caraïbisch Café.

Hoewel wildgevangen dieren het vaak niet goed doen in gevangenschap, voelen de vier Antilliaanse groene leguanen zich helemaal thuis in Diergaarde Blijdorp. Het viertal verblijft momenteel nog achter de schermen, in afwachting van een nieuw onderkomen in het Natuurbehoudscentrum dat momenteel onder constructie is. Volgens De Giraffe zijn er zelfs al eieren gelegd… Dat is maar goed ook, want de status van het dier is laatst aangepast naar kritiek bedreigd. Blijdorp heeft de dieren opgenomen op verzoek van natuurbeschermingsorganisaties die zich zorgen maken over het lot van de fauna op Sint Eustatius.

Natuurbehoudscentrum

Foto: Studio Evenaar (studio-evenaar.nl). Een spinschildpad in de Rivièrahal

Meer nieuws over de toekomstige bewoners van het Natuurbehoudscentrum. Het is nu door Blijdorp bevestigd dat er onder andere spinschildpadden en Californische lintslangen komen. De spinschildpadden zijn reeds achter de schermen aanwezig en waren een aantal jaar geleden nog te bezichtigen in de Rivièrahal. Deze soort, die voorkomt op Madagaskar, is net als zijn landgenoten de ploegschaarschildpad en de Madagaskar-stralenschildpad een kritiek bedreigde diersoort geworden vanwege een rap afnemend leefgebied en stroperij. Gelukkig is er in Blijdorp zo recentelijk als 2017 nog succesvol gefokt met ze. Met de lintslangen is het een stuk beter gesteld in het wild en ook hiermee heeft Blijdorp voorheen veel gefokt.

Overleden

Helaas zijn beide octopussen in het Oceanium overleden. Er is geen informatie naar buiten gebracht over de doodsoorzaak, maar vermoedelijk heeft het ofwel te maken met de leeftijd van de dieren ofwel zijn de dieren op natuurlijke wijze overleden nadat ze eieren hadden gelegd. Hun aquarium is nu in gebruik genomen door de tweekleurige kreeft die hiervoor in het bolvormige aquarium bij de zeeotterhoek zat.

Beschuit met muisjes!

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Maleise tapir Pooh is bevallen na een dracht van meer dan een jaar! Rond middernacht is de kleine geboren in de speciale kraamstal in Taman Indah. Eigenlijk was ze al uitgerekend eind juni, maar aan een daling van de hoeveelheid progesteron zagen de verzorgers eerder deze week dat de bevalling niet lang meer op zich zou laten wachten. Het jong, waarvan het geslacht nog niet vastgesteld is, heeft al gedronken en stapt binnen al rond. Naar verwachting zal het niet al te lang duren voordat hij of zij zichtbaar is voor het publiek. Dit is de tweede keer dat Pooh moeder is geworden in Blijdorp, in 2016 beviel zij van zoontje Penang. De vader van zowel Penang als dit jong is Vazan: een mannetje waar Pooh het exceptioneel goed kon vinden, maar die helaas in januari is overleden.

Sh*tzooi

De nieuwste kinderspeurtocht van de Diergaarde is een opvallende, op z’n zachtst gezegd. Om dierentuinbezoekers meer bij te brengen over de bijzondere relatie tussen planten en dieren, komt Blijdorp deze zomer met de zogenaamde ‘Wat Zeggie?’-tocht waarbij dierenuitwerpselen onder de loep worden genomen. Op twee plekken in de dierentuin zijn containers verschenen waarin meer verteld wordt over ‘speciale boodschappen’. De bijbehorende speurtocht is te verkrijgen bij de ingangen van de dierentuin.

Koeneusroggen

Foto: Theo de Koning (BB-Facebook)

In 2010 slaagde Blijdorp er als eerste Europese dierentuin in om te fokken met koeneusroggen. Wat toen nog een bijzondere gebeurtenis was, is inmiddels een jaarlijks fenomeen geworden: de koeneusroggen hebben het naar hun zin in hun mangrove-aquarium. Zo verruilden acht rogjes, die vorig jaar in Blijdorp geboren waren, Rotterdam voor een nieuw onderkomen dit jaar. Binnenkort zal de fokgroep in de Diergaarde worden aangevuld met vier roggen uit een Zweedse dierentuin, om de genetische diversiteit te waarborgen.

Geniet van de zomer!

Het Amazonicaplein is omgetoverd tot een ‘Chill & Grill Plein’. Geniet van de barbeque en eet een burger mee. Hier is ook het exclusieve ‘Blijdorp-bier’ te verkrijgen dat brouwerij Noordt speciaal ontwikkeld heeft voor de warme zomer. Verder worden in augustus ook de populaire ZOOmeravonden weer georganiseerd en is er een exclusief Blijdorp College over de Antilliaanse groene leguaan. Voor meer informatie hierover, klik HIER.

Vers bloed

Foto: Sabine Buchholz (BB-Facebook)

Goed nieuws voor de Europese populatie steppeslurfhondjes. De gehele Europese populatie bestaat namelijk uit nazaten van het Blijdorp-koppeltje Gloria en Gambit en leek dan ook gedoemd ten onder te gaan aan inteelt. Gelukkig hebben twee Amerikaanse dierentuinen nu toegezegd drie slurfhondjes uit te wisselen met de Diergaarde. Het betreft de Bronx Zoo in New York en de Philadelphia Zoo. Hoewel dit alsnog niet genoeg diversiteit in de genenpoel zal brengen om de toekomst van de dierentuinpopulatie veilig te stellen, vermindert dit wel de kans dat er al in de komende generaties problemen aan het daglicht komen. Bovendien staan er al genoeg dierentuinen in de rij om ook enkele van deze merkwaardige insecteneters te laten zien aan hun publiek.

Diersoorten onder vuur: Blijdorp springt bij

Natuurbehoud staat bovenaan de agenda van Diergaarde Blijdorp. Niet alleen wordt er met talloze diersoorten doelmatig gefokt, vier internationale fokprogramma’s worden ook beheerd vanuit de dierentuin. Dit zijn de stamboeken van de Aziatische olifanten, de kuifhertjes, de rode panda’s en sinds kort die van de Egyptische landschildpad. Bovendien zijn er zelfs drie diersoorten die hun voortbestaan te danken hebben aan de inspanningen van Blijdorp. Van tijd tot tijd worden enkele projecten in de schijnwerpers gezet, om de schrijnende situatie van deze dieren onder de aandacht te brengen. Ook dit jaar zijn er twee campagne’s waar Blijdorp extra aandacht aan schenkt.

Tropische Nederlanders

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Weinig mensen staan erbij stil, maar de Nederlandse natuur bestaat uit meer dan alleen de Veluwe, de Oostvaardersplassen en de Biesbosch; Caraïbisch Nederlands is biologische schatkist. Een van de bijzondere inheemse dieren is de Antilliaanse groene leguaan. Deze bedreigde reptielensoort komt, zoals zijn naam al weggeeft, van nature voor op de Antillen. Daar wordt de soort helaas weggevaagd door ontbossing, aanrijdingen en confrontaties met huisdieren. De grootste bedreiging voor de soort is echter zijn veelvoorkomende neefje, de ‘normale’ groene leguaan. Deze komt van nature niet voor op de eilanden maar is er door de mens wel geïntroduceerd. De twee soorten kruisen geregeld en zo ontstaat een onvruchtbare hybride die op termijn de soort fataal kan worden. Zo is de soort recentelijk uitgestorven op Sint Maarten.

Diergaarde Blijdorp gaat binnenkort een steentje bijdragen aan het fokprogramma van deze soort. Dat is hard nodig, want er zijn slechts twee andere dierentuinen in Europa die de soort houden. Momenteel huisvest Blijdorp één mannetje, dat al langere tijd bij het Caraïbisch Café wordt ondergebracht. In samenwerking met stichting RAVON en de stichting STENAPA zijn nu vier wilde Antilliaanse groene leguanen van Sint Eustatius overgebracht naar Nederland. Hier kunnen zij, onder begeleiding van gerenommeerde reptielenexperts, veilig voor nageslacht zorgen. Dankzij de inspanningen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Algemene Zaken mochten de dieren en de dierverzorgster van Blijdorp vanaf Sint-Maarten meevliegen naar Rotterdam met minister-president Rutte in het regeringsvliegtuig. De reeds aanwezige leguaan en zijn vier nieuwe soortgenoten krijgen binnenkort een geoptimaliseerd verblijf in het nieuwe Natuurbehoudscentrum in het Oceanium, waar zij de komende jaren zullen blijven. Mogelijk zullen ze later naar andere dierentuinen verhuizen om nieuwe fokkoppels samen te stellen. Hopelijk verbetert de situatie in het wild en kunnen de jongen van deze leguanen ooit weer terug naar de Caraïben.

Zangers in nood

Foto: EAZA (silentforest.eu). Vogelmarkt in Indonesië.

Als onderdeel van de EAZA Silent Forest Campagne vraagt de Diergaarde momenteel aandacht voor de bedreigde zangvogels van Zuidoost-Azië. Elk jaar worden daar miljoenen vogels gevangen om op de markt verhandeld te worden als huisdier, eten of statussymbool. Het houden van zangvogels om mee te doen met zangcompetities is eveneens een diepgewortelde traditie in Indonesië, Maleisië en Indochina. Ook internationaal bestaat veel vraag naar zangvogels als huisdier en handelaren verdienen veel geld aan de illegale handel. Het merendeel van de gevangen dieren overlijdt binnen enkele dagen door erbarmelijke omstandigheden waarin zij terecht komen. Er zijn zo’n 850 zangvogelsoorten in de regio die als biologische hotspot bekend staat. Momenteel is de situatie dusdanig uit de hand aan het lopen, dat het IUCN de status van de zangvogels veel sneller moet aanpassen dan gebruikelijk is bij bedreigde diersoorten. Volgens de EAZA ”verdwijnen bepaalde vogelsoorten sneller dan wij bevatten.”

Blijdorp draagt bij aan de twee fronten waarop de EAZA de strijd wil aangaan: conservatie en educatie. Door middel van fokprogramma’s moet de toekomst van de vogelsoorten veilig worden gesteld. Zo staat Blijdorp bekend om zijn succes met de Balispreeuw, een kritiek bedreigde soort: in 30 jaar tijd zijn er een kleine 200 exemplaren geboren in Rotterdam. Het merendeel van de zangvogels in de dierentuin wordt momenteel gehouden in de Victoria Serre van de Rivièrahal, zoals de Indische blauwrug. Ter gelegenheid van de actie worden er daarnaast ook Balispreeuwen, roodoorbuulbuuls, shamalijsters en Palawan-pauwfazanten ondergebracht in de volière bij het Longhouse. In het Longhouse wordt namelijk momenteel een expositie gehouden over de Silent Forest Campagne.

Daarnaast ondersteunt Blijdorp met geld en kennis verschillende ‘in situ’ projecten, binnen het leefgebied van de dieren zelf dus. Op Java en Sumatra behoedt Blijdorp, door het ondersteunen van lokale fokprogramma’s en door het geven van voorlichting, de geelkruinbuulbuuls en de zwartwitte lijstergaaien voor uitsterven. Soortgelijke maatregelen worden getroffen op Nias, waar de Niasbeo centraal staat. Men hoopt ook om op korte termijn de eerste in gevangenschap gefokte dieren uit te zetten. Verder worden parkwachters betaald om een eiland voor de kust van Sumatra te beschermen en in West-Java wordt onderzoek gedaan naar de status van bedreigde soorten en de gezondheid van het oerwoud. Tot slot worden Balispreeuwen, die onderschept zijn op de markt, weer vrijgelaten en gemonitord op het toeristische eiland Bali. Wil je deze projecten een steuntje in de rug geven? Koop dan een van de producten in de Zee van ZOOvenirs waarvan de opbrengst gaat naar de Silent Forest Campagne of lever een oude verrekijker in bij het Longhouse zodat parkwachters ze kunnen hergebruiken. Neem ook eens een kijkje op de website van de campagne, waar meer wordt uitgelegd over de verschillende projecten.

Natuurbehoudscentrum: Ambassade voor Biodiversiteit

Dát moet het worden. Geen nagebootste biotoop, maar een ruimte waar de verblijven praktisch worden ontworpen en dierenwelzijn op één staat en zoveel mogelijk wordt verteld over de conservatie van bedreigde diersoorten. In het Natuurbehoudscentrum, dat dit jaar in het Oceanium op de plek van de Zee van Cortez, gerealiseerd zal worden, krijgt de bezoeker een verzameling kritiek bedreigde diersoorten van over de hele wereld te zien. Een Vrienden-onderneming van formaat.

Als je in de afgelopen maanden eens een rondje Oceanium hebt gedaan, is de leegte in het woestijngebied pijnlijk merkbaar. Het duurde wat langer dan gedacht om de begroting rond te krijgen, ook al waren de meeste inwoners al verhuisd. Maar nu is de bouw eindelijk begonnen – of beter gezegd, de sloop! Over een paar maanden moet de ruimte namelijk niet meer te herkennen zijn en dat betekent dat de boel vrij rigoureus op de schop moet.

Foto: Ton Meuldijk (BB-Facebook). De grote renkoekoek, Geococcyx californianus.

In het Vriendennieuws worden de vrijwel definitieve plannen verteld. De achterzijde van de ruimte, de kant waar nu ook de cactustuin is, zal nog het meeste lijken op het bestaande geheel. De renkoekoeken, een van de huidige diersoorten in de Zee van Cortez, zullen verhuizen naar het bestaande grondeekhoornverblijf. Omdat Blijdorp hoopt dat het relatief prille koppeltje hier wellicht ook voor nageslacht zal zorgen, staat het nog niet vast of de ekstergaaien en konijnuiltjes – het drietal is niet per se een succesvolle combinatie – ook mee zullen verhuizen.

Het bestaande zoutwateraquarium en het terrarium voor de Coloradopadden voldoen allebei nog prima, dus ook die verblijven worden met rust gelaten. De gilamonsters keren ook terug. Hun terrarium staat gepland voor de muur die bij binnenkomst rechts is. Zij zijn dan wel niet bedreigd, maar verliezen wel steeds meer leefgebied en zouden daardoor op termijn in de problemen kunnen komen. De fok met deze reptielen wordt al gecoördineerd, dus het kan geen kwaad om de soort in het bestand te houden.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook). De Antilliaanse leguaan, Iguana delicatissima.

De eerder genoemde cactustuin zal echter op de schop gaan. Hier komt een permanent verblijf voor de Antilliaanse leguaan. Momenteel woont één dier bij het Caraïbisch Café, maar het is de bedoeling dat vier wildgevangen dieren naar Rotterdam komen om bij te dragen aan het fokprogramma voor deze bedreigde diersoort. Het Europese stamboek van de Antilliaanse leguaan is door de dierentuin van Jersey opgezet. Minder dan tien EAZA-dierentuinen houden de soort, dus vers bloed is meer dan welkom. Op Sint Eustatius, één van de weinige eilanden in de Caraïben waar deze soort nog voorkomt, werkt de lokale overheid samen met Stichting Reptielen Amfibieën Vissen Onderzoek Nederland (RAVON) om dit dier te beschermen.

De helft van de zaal die het meest radicaal zal veranderen, is de kant die vroeger links van het pad was. De verblijven voor onder andere de swiftvosjes, de reptielen, vogels en enkele koudbloedigen gaan allemaal tegen de vlakte en de meeste inwoners zullen verhuizen naar andere dierentuinen. Langs het eerste deel van de wand komen meerdere verblijfjes voor vuursalamanders. Niet lang geleden kwamen vuursalamanders nog in zuidelijk Nederland voor, maar inmiddels zijn ze hoogstwaarschijnlijk (of in ieder geval functioneel) uitgestorven. Stichting RAVON had gelukkig uit voorzorg enkele salamanders gevangen en inmiddels wordt er met die dieren ook gefokt. In overleg met RAVON zal worden besloten of Blijdorp nageslacht of wildvang krijgt en of het wel of niet de bedoeling is dat er met ze wordt gefokt.

Foto: Anja Theunissen (BB-Facebook). De Chinese krokodilstaarthagedis, Shinisaurus crocodilurus.

Langs dezelfde muur komt ook een terrarium voor de Chinese krokodilstaarthagedis. Dit reptiel uit het Chinees-Vietnamese grensgebied is een zeldzaamheid geworden in het wild door het versplinteren van populaties. Sterker nog, het IUCN schat dat de wilde populatie in 30 jaar tijd met 84% is afgenomen. Blijdorp heeft reeds jaren aan ervaring met deze soort en houdt er tot op de dag van vandaag een paar in het Aziëhuis. Tot slot komen er een aantal broedmachines langs de muur.

Het hoogtepunt van het Natuurbehoudscentrum wordt het zogenaamde ‘eiland’ dat centraal staat in de ruimte. Deze ruimte met glazen muren zal alleen geopend zijn wanneer er vrijwilligers aanwezig zijn om te vertellen over de lopende projecten om dieren te beschermen en tegelijkertijd de boel in de gaten te houden. Aan één korte zijde komt een verblijf voor de San Francisco-kousenbandslang. Er zijn vele soorten binnen het geslacht der kousenbandslangen die het over het algemeen goed doen, maar van de San Francisco-variant wordt gedacht dat er nog maar een paar duizend in het wild leven.

Aan een van de lange zijden, die aan de kant van de vuursalamanders, komt een drietal aquaria. Op de ontwerpen is te zien dat er één bak komt voor een lid van het Ambystoma-geslacht, een groep salamanders uit Noord-Amerika waartoe ook de axolotl behoort. Voor de andere twee aquaria staat een verrassing gepland. Blijdorp wil namelijk twee vissoorten die kritiek bedreigd zijn, mogelijk zelfs uitgestorven in het wild, houden. Er wordt momenteel overlegd met de dierentuinen van Londen en Wenen om dit te coördineren. Door op meerdere plekken groepjes te plaatsen, is de kans minder groot dat één enkele onvoorziene ziekte of een technisch mankement de soort de das om doet.

Foto: Stichting ReHerp (reherp.nl). Een jonge Egyptische landschildpad (Testudo kleinmanni) kruipt uit het ei.

Aan de andere korte wand, tegenover de kousenbandslangen, komt een terrarium voor Egyptische landschildpadden en doornstaartagamen. Vooral de eerste diersoort is interessant: het is een van de meest bedreigde schildpaddensoorten ter wereld, met vermoedelijk alleen nog een kleine populatie in het door oorlog verscheurde Libië. Het fokprogramma voor deze zeldzame soort wordt beheerd vanuit Blijdorp. Naast dat het dus een belangrijke ambassadeur is voor bedreigde diersoorten, is het ook nog eens een leuk, actief dier om naar te kijken.

Aan de andere lange zijde, aan de kant van de Antilliaanse leguanen, komt een terrariumstelling voor jonge dieren van kleine diersoorten. De terraria worden zo flexibel mogelijk gemaakt, zodat ze kunnen worden aangepast voor de diersoort die er wordt ondergebracht. Met zulke verblijven wordt ook veelvuldig achter de schermen in de dierentuin gewerkt. In de komende jaren zullen we hier hopelijk McCords slangenhalsschildpadden, McCords doosschildpadden en Annam-waterschildpadden zien opgroeien. Deze kant van het glazen huis krijgt een dichte achterwand, zodat de dieren ook daadwerkelijk niet gestoord kunnen worden door bezoekers die op de ruiten tikken als er geen toezichthouders aanwezig zijn.

Foto: Stichting ReHerp (reherp.nl). De Annam-waterschildpad, Mauremys annamensis.

Daarnaast komt er in het Natuurbehoudscentrum nog een ruimte van 3 bij 5 meter voor de jongen van wat grotere diersoorten, zoals de Komodovaranen. Op de plattegrond staat nog een verblijfje ingetekend, parallel aan het aquarium van de zeevissen. Mogelijk wordt erover nagedacht hier de volwassen exemplaren van de eerder genoemde schildpadden te houden. De Vrienden hadden immers eerder aangekondigd dat zowel de slangenhalsschildpadden als de doosschildpadden voor de schermen te zien zouden zijn in het Natuurbehoudscentrum.

Als alles volgens de planning verloopt, moeten de werkzaamheden rond oktober van dit jaar zijn afgerond. Er is zo’n €100.000,- apart gelegd voor de verbouwing, als onderdeel van een veel groter jubileumgeschenk van 2,4 miljoen euro ter gelegenheid van het 55-jarige bestaan van de vereniging Vrienden van Blijdorp. Gedurende de bouw zal een deel van de constructie achter bouwschermen plaatsvinden, waar het publiek gewoon langs kan lopen. Mogelijk zal er tijdelijk gebruik worden gemaakt van de nooduitgang naast het huidige verblijf van de swiftvosjes om de bezoekersstroom soepel te laten verlopen. Daarnaast zal het verblijf voor de renkoekoeken iets langer op zich laten wachten dan de rest van het Natuurbehoudscentrum. Met oog op de aankomende werken voor Eiland-Hoppen en daarmee het afsluiten van het pad langs de reuzenschildpadden zal dit verblijf tijdelijk onderdeel worden van een pad dat achter het pinguïnverblijf langs loopt, waar de bezoekers tegen die tijd toegang tot zullen krijgen.

Ontwerp: Vrienden van Blijdorp (Vriendennieuws)

Nieuwjaarslezing 2018

Foto: Marcel Kreuger (Vrienden van Blijdorp)

In de vroege ochtenduurtjes van 14 januari dromden de Vrienden van Blijdorp samen bij het Oceanium waar, met uitzicht op het Haaienbassin, directeur Erik Zevenbergen het nieuwe jaar van de Diergaarde inluidde. In een speech die volgens menig aanwezige zeker een applausje waard was, sloot hij 2017 af en onthulde hij de toekomstplannen van de dierentuin voor 2018 en de jaren die komen gaan. Op verzoek van de directeur delen we geen foto’s van de presentatie, afgezien van een paar kiekjes van Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger.

2017 was zo slecht nog niet. Met 1,4 miljoen bezoekers trok het park iets minder bekijks dan in 2016, toen dat aantal rond de anderhalf miljoen lag. Er waren afgelopen jaar dan ook geen grote verblijven geopend. Qua dierennieuws was het echter een topjaar: twee jonge neushoorns, twee jonge okapi’s en een heleboel ander jong grut passeerden de revue. Tot de nieuwe diersoorten behoorden o.a. de slanke lori’s, belangers toepaja’s, de teugelijsvogel, buissnavelvissen en twee soorten pijlgifkikkers. Blijdorper Bende heeft publieksprijzen uitgedeeld aan de meest populaire gebeurtenissen: klik HIER om de uitslag te bekijken!

Hoewel het NRC haar uitspraken over de vermeende totale bouwstop van eind vorig jaar nog niet heeft teruggenomen, laat Erik Zevenbergen weten dat de dierentuin in het 55-jarige jubileumjaar van de Vrienden van Blijdorp niet stil zal zitten. De focus ligt op de stapsgewijze verbouwing van het Oceanium. Als tweede fase van dit project (met de transformatie van de Florida-Tunnel en Murenenhoek naar het Great Barrier Reef in 2016 als eerste fase) zal dit jaar het Natuurbehoudscentrum gerealiseerd worden. De plannen voor de verbouwing van de Zee van Cortez tot Natuurbehoudscentrum zijn grotendeels ongewijzigd gebleven. In dit gedeelte van het Oceanium worden in meerdere verblijven een selectie van de meest bedreigde diersoorten die de dierentuin rijk is ondergebracht.. Denk aan de Egyptische landschildpad, de doornstaartagame, de Annam-waterschildpad, de McCords slangenhalsschildpad (vuur)salamanders, het gilamonster, de krokodilstaarthagedis en de Antilliaanse leguaan, maar ook minder bedreigde soorten zoals als de renkoekoek. Langs een van de muren komt een nieuwe broedruimte. De nadruk zal hier liggen op het educatieve aspect, onder meer door de aanwezigheid van een ‘doe-tafel’ voor kinderen. Dit project wordt mogelijk gemaakt door een donatie van de Vrienden van Blijdorp die een groots bedrag van €100.000,- bedraagt.

‘Eiland Hoppen’, het onderdeel Oceanium 2.0 dat in de loop van 2018 en 2019 uit de grond zal worden gestampt, moet een beleving worden waar duidelijk moet worden hoe divers de verschillende eilanden van de uithoeken van de planeet zijn. Blijdorp hoopt nu een stukje van deze schoonheid naar Rotterdam te halen. Wie kent de prachtige natuurdocumentaires over bijvoorbeeld de Galapagoseilanden niet? Dit idee, dat al langer op tafel ligt, is verder uitgewerkt sinds vorige plannen bekend werden gemaakt. Dit project wordt echter meer nieuwbouw dan verbouw.

Het gebied Eiland Hoppen wordt grotendeels een aanbouw tegen de bestaande buitenmuren van het Oceanium. De bestaande kas voor de reuzenschildpadden wordt helemaal doorgetrokken tot aan het terrein waar momenteel geen dierenverblijven staan. In deze kas wordt de continentale indeling losgelaten, zoals ook al het geval is met het beoogde bestand van het te bouwen Natuurbehoudscentrum en de plaatsing van het Great Barrier Reef. Het nieuwe gebied wordt betreden na de Falklands, waar de pinguïns huizen.

Foto: Tom van Deuren

Het eerste deel heeft als thema ‘Madagaskar’. Deze keuze lijkt te suggereren dat het plan om een Madagaskarbiotoop te creëren in de Grote Vijver definitief van de baan is. Een prominent onderdeel van dit stukje Madagaskar wordt een doorloopvolière voor ringstaartmaki’s in de buitenlucht, die uitsluitend te betreden zal zijn via het Oceanium. Uit de concepten die vertoond zijn tijdens de presentatie, kunnen we een idee krijgen hoe het geheel eruit zal zien ook, al kan er nog veel veranderen. Nogmaals, wij hebben geen toestemming om die beelden te delen en zullen het dus met een woordelijke omschrijving moeten doen.

In plaats van de bestaande afslag naar rechts na de ijsschotsen, gaat het nieuwe pad naar links na de schuifdeuren. Aan de wand wordt informatie gegeven over het unieke natuur op Madagaskar. In diezelfde gang zijn de binnenverblijven van de ringstaartmaki’s te zien. De groep ringstaartmaki’s die momenteel gehuisvest wordt op het eiland bij de Tijgerkreek, zal hier naartoe verhuizen. Er wordt nog gekeken of er bijvoorbeeld ook vari’s gehouden zullen worden. Die gang leidt vervolgens direct naar het doorloopverblijf van de lemuren.

Deze volièreconstructie, die bij de presentatie ook wel het ‘Eric Hille’-verblijf werd genoemd, komt op de locatie van het huidige manenwolvenverblijf. Momenteel woont er één jong vrouwtje van deze soort in Rotterdam en het lijkt er niet op dat er in de nabije toekomst een soortgenoot voor haar kan worden gevonden, noch kan ze ergens anders in Blijdorp gehouden worden, dus waarschijnlijk zal zij naar een andere dierentuin verhuizen. Dit verblijf zal niet goed zichtbaar zijn vanaf het hoofdpad dat langs deze volière loopt en dus niet ‘overvloeien’ in het aangrenzende themagebied Zuid-Amerika.

Het pad in het doorloopverblijf maakt een rondje door de volière en gaat vervolgens weer naar binnen. Dan kom je terecht in een ruimte die is afgeschermd van de andere twee derde van de nieuwe kas. De precieze invulling van deze ruimte is nog niet bekend, maar op de ontwerpen is rekening gehouden met enkele verblijven voor kleine diersoorten die er geplaatst kunnen worden en het feit dat dit gedeelte van de kas wordt afgescheiden van de rest, zou kunnen betekenen dat er ook wordt nagedacht over het houden van vogels.

Foto: Karin Seltenrijch (BB-Facebook)

Via het ‘Komodo Ranger Station’, een educatief punt dat ook als sluis tussen de twee delen van de kas zal fungeren, kom je in de ruimte die zal worden toegewijd aan het Indonesische eiland Komodo en aan de Galapagoseilanden. Zoals voor de hand ligt, zullen de Komodovaranen en Galapagos reuzenschildpadden hier centraal staan. Opmerkelijk is dat er alweer geïnvesteerd wordt in een onderkomen voor de Komodovaranen – in 2012 hebben de Vrienden van Blijdorp immers nog een nieuw verblijf gefinancierd in het Aziëhuis. Dit verblijf bleek eigenlijk slechter dan hun oude onderkomen in de Rivièrahal.

In het oude verblijf konden ze graven, het was aangekleed met echte planten en er was meer loopruimte voor het paartje. In het Aziëhuis joegen de twee elkaar op en wanneer het rolluik naar beneden was om de varanen te scheiden, waren de twee ruimtes alsnog kleiner dan wenselijk. De grote nadelen van de Rivièrahal zijn echter dat de stookkosten de pan uit reizen, er geen gedeelte is om te zwemmen en het, daar het niet op biotoop is ingedeeld, veel te wensen overlaat op educatief gebied. Hopelijk zal het onderkomen in het Oceanium het beste van twee werelden combineren. Zo wordt in het ontwerp aangegeven dat de twee varanen standaard gescheiden worden gehouden en kunnen ze er zwemmen. Wat er gebeurt met de oude verblijven van de Komodovaranen, staat nog niet vast.

Visueel worden de twee helften gescheiden van elkaar met beplanting. Er wordt nagedacht om het verder van elkaar te splitsen door nog een hut met educatie over de Galapagos te maken langs het pad. Deze route gaat overwegend langs de buitenbocht van de kas, al komt er misschien een korte route die in het hoogseizoen open gaat. Het verblijf voor de schildpadden, in tweeën gesplitst door het bezoekerspad, maar dat via een verbinding onder het pad langs alsnog in één geheel vormt, wordt verder aangekleed met water en gestolde ‘lavastromen’.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer), situatie per 8 januari 2018.

Dan over die andere monsterklus, aan de andere kant van de Diergaarde: de restauratie van het Roofdieren-Gebouw. Al meerdere jaren wordt daar nu gewerkt aan een verblijf voor gelada’s, maar door vele problemen die veroorzaakt werden door de status als rijksmonument van dat gebouw en de grootschalige budgetoverschrijdingen kwam de bouw meerdere malen helemaal stil te liggen. Het einde is gelukkig in zicht, zo laat Erik Zevenbergen weten: de binnenverblijven zijn gebruiksklaar! Dat mag ook wel, want binnenkort komt een tweede groep gelada’s aan in Rotterdam en die zullen voorlopig daar worden ondergebracht. Medio 2016 kwam er al een harem aan, die sindsdien wordt gehouden in een achter de schermen verblijf bij het Henri Martinhuis.

Het oorspronkelijke idee was om in het verblijf van de samengevoegde roofdierterrassen een hooglandbiotoop te laten zien en in het verblijf aan de andere kant meer een rotsachtig verblijf te maken. Er waren wel enkele rotsen gepland aan de kant van de roofdierterrassen, maar op verzoek van de stamboekhouder van de gelada’s zullen hier nu twee extra rotsen bij komen, om aan de (klim)behoeften van de dieren te voorzien. De Vrienden van Blijdorp zullen dit met een gift van €50.000,- mogelijk maken. Verder moet de netconstructie nog gemaakt worden en moet het nodige aankleden gedaan worden. Het nieuwe geladaverblijf moet in de eerste helft van dit jaar geopend worden.

Twee andere aangekondigde verbouwingen (het zou Rotterdam immers niet zijn) zullen bij de Savanne plaatsvinden. Het kijkpunt over zowel het zebra- als giraffeverblijf bij de Lelievijver-fontein wordt onder handen genomen. De Koedoekraam wordt vervangen door een verbeterd horecapunt om de knooppunten zoals de Lepelaar en de Oewanja Lodge te ontzien op drukke dagen. De route van het treintje wordt ook enigszins verlegd om voor minder overlast te zorgen.

Al met al, 2018 belooft als vanouds een prachtig jaar te worden voor Blijdorp.