Nieuwjaarslezing 2018

Foto: Marcel Kreuger (Vrienden van Blijdorp)

In de vroege ochtenduurtjes van 14 januari dromden de Vrienden van Blijdorp samen bij het Oceanium waar, met uitzicht op het Haaienbassin, directeur Erik Zevenbergen het nieuwe jaar van de Diergaarde inluidde. In een speech die volgens menig aanwezige zeker een applausje waard was, sloot hij 2017 af en onthulde hij de toekomstplannen van de dierentuin voor 2018 en de jaren die komen gaan. Op verzoek van de directeur delen we geen foto’s van de presentatie, afgezien van een paar kiekjes van Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger.

2017 was zo slecht nog niet. Met 1,4 miljoen bezoekers trok het park iets minder bekijks dan in 2016, toen dat aantal rond de anderhalf miljoen lag. Er waren afgelopen jaar dan ook geen grote verblijven geopend. Qua dierennieuws was het echter een topjaar: twee jonge neushoorns, twee jonge okapi’s en een heleboel ander jong grut passeerden de revue. Tot de nieuwe diersoorten behoorden o.a. de slanke lori’s, belangers toepaja’s, de teugelijsvogel, buissnavelvissen en twee soorten pijlgifkikkers. Blijdorper Bende heeft publieksprijzen uitgedeeld aan de meest populaire gebeurtenissen: klik HIER om de uitslag te bekijken!

Hoewel het NRC haar uitspraken over de vermeende totale bouwstop van eind vorig jaar nog niet heeft teruggenomen, laat Erik Zevenbergen weten dat de dierentuin in het 55-jarige jubileumjaar van de Vrienden van Blijdorp niet stil zal zitten. De focus ligt op de stapsgewijze verbouwing van het Oceanium. Als tweede fase van dit project (met de transformatie van de Florida-Tunnel en Murenenhoek naar het Great Barrier Reef in 2016 als eerste fase) zal dit jaar het Natuurbehoudscentrum gerealiseerd worden. De plannen voor de verbouwing van de Zee van Cortez tot Natuurbehoudscentrum zijn grotendeels ongewijzigd gebleven. In dit gedeelte van het Oceanium worden in meerdere verblijven een selectie van de meest bedreigde diersoorten die de dierentuin rijk is ondergebracht.. Denk aan de Egyptische landschildpad, de doornstaartagame, de Annam-waterschildpad, de McCords slangenhalsschildpad (vuur)salamanders, het gilamonster, de krokodilstaarthagedis en de Antilliaanse leguaan, maar ook minder bedreigde soorten zoals als de renkoekoek. Langs een van de muren komt een nieuwe broedruimte. De nadruk zal hier liggen op het educatieve aspect, onder meer door de aanwezigheid van een ‘doe-tafel’ voor kinderen. Dit project wordt mogelijk gemaakt door een donatie van de Vrienden van Blijdorp die een groots bedrag van €100.000,- bedraagt.

‘Eiland Hoppen’, het onderdeel Oceanium 2.0 dat in de loop van 2018 en 2019 uit de grond zal worden gestampt, moet een beleving worden waar duidelijk moet worden hoe divers de verschillende eilanden van de uithoeken van de planeet zijn. Blijdorp hoopt nu een stukje van deze schoonheid naar Rotterdam te halen. Wie kent de prachtige natuurdocumentaires over bijvoorbeeld de Galapagoseilanden niet? Dit idee, dat al langer op tafel ligt, is verder uitgewerkt sinds vorige plannen bekend werden gemaakt. Dit project wordt echter meer nieuwbouw dan verbouw.

Het gebied Eiland Hoppen wordt grotendeels een aanbouw tegen de bestaande buitenmuren van het Oceanium. De bestaande kas voor de reuzenschildpadden wordt helemaal doorgetrokken tot aan het terrein waar momenteel geen dierenverblijven staan. In deze kas wordt de continentale indeling losgelaten, zoals ook al het geval is met het beoogde bestand van het te bouwen Natuurbehoudscentrum en de plaatsing van het Great Barrier Reef. Het nieuwe gebied wordt betreden na de Falklands, waar de pinguïns huizen.

Foto: Tom van Deuren

Het eerste deel heeft als thema ‘Madagaskar’. Deze keuze lijkt te suggereren dat het plan om een Madagaskarbiotoop te creëren in de Grote Vijver definitief van de baan is. Een prominent onderdeel van dit stukje Madagaskar wordt een doorloopvolière voor ringstaartmaki’s in de buitenlucht, die uitsluitend te betreden zal zijn via het Oceanium. Uit de concepten die vertoond zijn tijdens de presentatie, kunnen we een idee krijgen hoe het geheel eruit zal zien ook, al kan er nog veel veranderen. Nogmaals, wij hebben geen toestemming om die beelden te delen en zullen het dus met een woordelijke omschrijving moeten doen.

In plaats van de bestaande afslag naar rechts na de ijsschotsen, gaat het nieuwe pad naar links na de schuifdeuren. Aan de wand wordt informatie gegeven over het unieke natuur op Madagaskar. In diezelfde gang zijn de binnenverblijven van de ringstaartmaki’s te zien. De groep ringstaartmaki’s die momenteel gehuisvest wordt op het eiland bij de Tijgerkreek, zal hier naartoe verhuizen. Er wordt nog gekeken of er bijvoorbeeld ook vari’s gehouden zullen worden. Die gang leidt vervolgens direct naar het doorloopverblijf van de lemuren.

Deze volièreconstructie, die bij de presentatie ook wel het ‘Eric Hille’-verblijf werd genoemd, komt op de locatie van het huidige manenwolvenverblijf. Momenteel woont er één jong vrouwtje van deze soort in Rotterdam en het lijkt er niet op dat er in de nabije toekomst een soortgenoot voor haar kan worden gevonden, noch kan ze ergens anders in Blijdorp gehouden worden, dus waarschijnlijk zal zij naar een andere dierentuin verhuizen. Dit verblijf zal niet goed zichtbaar zijn vanaf het hoofdpad dat langs deze volière loopt en dus niet ‘overvloeien’ in het aangrenzende themagebied Zuid-Amerika.

Het pad in het doorloopverblijf maakt een rondje door de volière en gaat vervolgens weer naar binnen. Dan kom je terecht in een ruimte die is afgeschermd van de andere twee derde van de nieuwe kas. De precieze invulling van deze ruimte is nog niet bekend, maar op de ontwerpen is rekening gehouden met enkele verblijven voor kleine diersoorten die er geplaatst kunnen worden en het feit dat dit gedeelte van de kas wordt afgescheiden van de rest, zou kunnen betekenen dat er ook wordt nagedacht over het houden van vogels.

Foto: Karin Seltenrijch (BB-Facebook)

Via het ‘Komodo Ranger Station’, een educatief punt dat ook als sluis tussen de twee delen van de kas zal fungeren, kom je in de ruimte die zal worden toegewijd aan het Indonesische eiland Komodo en aan de Galapagoseilanden. Zoals voor de hand ligt, zullen de Komodovaranen en Galapagos reuzenschildpadden hier centraal staan. Opmerkelijk is dat er alweer geïnvesteerd wordt in een onderkomen voor de Komodovaranen – in 2012 hebben de Vrienden van Blijdorp immers nog een nieuw verblijf gefinancierd in het Aziëhuis. Dit verblijf bleek eigenlijk slechter dan hun oude onderkomen in de Rivièrahal.

In het oude verblijf konden ze graven, het was aangekleed met echte planten en er was meer loopruimte voor het paartje. In het Aziëhuis joegen de twee elkaar op en wanneer het rolluik naar beneden was om de varanen te scheiden, waren de twee ruimtes alsnog kleiner dan wenselijk. De grote nadelen van de Rivièrahal zijn echter dat de stookkosten de pan uit reizen, er geen gedeelte is om te zwemmen en het, daar het niet op biotoop is ingedeeld, veel te wensen overlaat op educatief gebied. Hopelijk zal het onderkomen in het Oceanium het beste van twee werelden combineren. Zo wordt in het ontwerp aangegeven dat de twee varanen standaard gescheiden worden gehouden en kunnen ze er zwemmen. Wat er gebeurt met de oude verblijven van de Komodovaranen, staat nog niet vast.

Visueel worden de twee helften gescheiden van elkaar met beplanting. Er wordt nagedacht om het verder van elkaar te splitsen door nog een hut met educatie over de Galapagos te maken langs het pad. Deze route gaat overwegend langs de buitenbocht van de kas, al komt er misschien een korte route die in het hoogseizoen open gaat. Het verblijf voor de schildpadden, in tweeën gesplitst door het bezoekerspad, maar dat via een verbinding onder het pad langs alsnog in één geheel vormt, wordt verder aangekleed met water en gestolde ‘lavastromen’.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer), situatie per 8 januari 2018.

Dan over die andere monsterklus, aan de andere kant van de Diergaarde: de restauratie van het Roofdieren-Gebouw. Al meerdere jaren wordt daar nu gewerkt aan een verblijf voor gelada’s, maar door vele problemen die veroorzaakt werden door de status als rijksmonument van dat gebouw en de grootschalige budgetoverschrijdingen kwam de bouw meerdere malen helemaal stil te liggen. Het einde is gelukkig in zicht, zo laat Erik Zevenbergen weten: de binnenverblijven zijn gebruiksklaar! Dat mag ook wel, want binnenkort komt een tweede groep gelada’s aan in Rotterdam en die zullen voorlopig daar worden ondergebracht. Medio 2016 kwam er al een harem aan, die sindsdien wordt gehouden in een achter de schermen verblijf bij het Henri Martinhuis.

Het oorspronkelijke idee was om in het verblijf van de samengevoegde roofdierterrassen een hooglandbiotoop te laten zien en in het verblijf aan de andere kant meer een rotsachtig verblijf te maken. Er waren wel enkele rotsen gepland aan de kant van de roofdierterrassen, maar op verzoek van de stamboekhouder van de gelada’s zullen hier nu twee extra rotsen bij komen, om aan de (klim)behoeften van de dieren te voorzien. De Vrienden van Blijdorp zullen dit met een gift van €50.000,- mogelijk maken. Verder moet de netconstructie nog gemaakt worden en moet het nodige aankleden gedaan worden. Het nieuwe geladaverblijf moet in de eerste helft van dit jaar geopend worden.

Twee andere aangekondigde verbouwingen (het zou Rotterdam immers niet zijn) zullen bij de Savanne plaatsvinden. Het kijkpunt over zowel het zebra- als giraffeverblijf bij de Lelievijver-fontein wordt onder handen genomen. De Koedoekraam wordt vervangen door een verbeterd horecapunt om de knooppunten zoals de Lepelaar en de Oewanja Lodge te ontzien op drukke dagen. De route van het treintje wordt ook enigszins verlegd om voor minder overlast te zorgen.

Al met al, 2018 belooft als vanouds een prachtig jaar te worden voor Blijdorp.

Kort Nieuws

Foto: Diertje van de Dag. buissnavelvis, archieffoto
  • Nieuw in Diergaarde Blijdorp: een school ‘tube-snout’-vissen (Aulorhynchus flavidus). Deze buissnavelvissen zijn overgekomen uit het Vancouver Aquarium in Canada en kunnen tot 18 centimeter lang worden. Net zoals (zoet water) naaldvissen hebben ze een erg langgerekt lichaam. Ze komen voor in de koude wateren voor de Alaskaanse en West-Canadese kusten, waar ze zich ophouden bij kelpwouden en grote groepen zeegras. Naar verwachting zullen ze binnenkort te zien zijn in het Kelpwoud waar een soortgelijke leefomgeving wordt nagebootst. In het wild zijn ze dan ook afhankelijk van kelp om hun eieren te leggen. Zootierliste, een database van dieren in EAZA-dierentuinen, beaamt dat Blijdorp de enige dierentuin in Europa is met deze diersoort.
  • Het nieuwe pad tussen de Prairie en Arctica is geopend. Tijdens de werkzaamheden aan het bizonverblijf is een beginnetje gemaakt aan een paadje dat uiteindelijk om het hele verblijf moet lopen. Voorlopig fungeert het als een doodlopend uitzichtpunt, dat wel een uniek perspectief op het verblijf van de ijsberen biedt.
  • Op 19 september is nog een witkruinmangabey geboren! Op 5 september kwam ook al een aapje ter wereld, een meisje dat de verzorgers Evita hebben genoemd. De Diergaarde levert een cruciale bijdrage aan het fokprogramma van deze zeldzame primaten. Tot de andere pasgeborenen behoren onder meer een paar Kaapse grondeekhoorns en witwangfluiteenden.
  • De Mhorr-gazelles trokken afgelopen week flink de aandacht. Op 13 september had een van de gazelles een bevalling die door aanwezigen als ‘moeizaam’ omschreven werd. Gelukkig liep het uiteindelijk goed af, het jong hupst inmiddels vrolijk in het rondte. Een andere gazelle liep afgelopen dinsdag rond met een flinke open wond op zijn achterpoot. Een oplettende bezoeker heeft de verzorgers ingelicht.
  • Afgelopen donderdag mocht jonge giraffe Kayin voor het eerst de Grote Vlakte op. Sinds zijn geboorte begin augustus verbleef hij in binnenverblijf ‘de Ui’, maar laatst kon hij eindelijk in bijzijn van zijn kuddegenoten de poten in de buitenlucht strekken. Zijn enthousiaste bokkensprongen trokken veel bekijks!
  • In de nacht van 2 op 3 september is een Laplanduil overleden. Hoewel de doodsoorzaak niet bekend gemaakt is, zou het gaan om een geval van het Usutu-virus. Beter bekend als de ‘merelziekte’, roeit dit virus op ongekende schaal merels uit, maar ook uilen kunnen geïnfecteerd raken. Wetenschappers spreken van een ware epidemie. De afgelopen jaren is het virus door muggen noordwaarts verspreid, wat tot de dood van honderdduizenden merels heeft geleid en het einde van de massasterfte is nog niet in zicht. Volgens bezoekers van de dierentuin is de andere Laplanduil een paar maanden geleden al overleden, wat dus zou betekenen dat de volière nu leegstaat.
  • Een kleine update betreffende de veranderingen in het Aziëhuis: er wonen twee slanke lori’s, een vrouwtje uit Frankfurt en een mannetje uit Antwerpen. Allebei de toepaja’s zijn vrouwtjes. De bedreigde reptielen de voorheen hier verbleven (McCords slangenhalsschildpadden, Annam-waterschilpadden en Filipijnse zeilhagedissen) komen naar verluidt allemaal terug in het te bouwen Natuurbehoudscentrum in het Oceanium.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook). Kleine mangabey.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Kort Nieuws

  • Nieuw in Diergaarde Blijdorp: de belangers toepaja (Tupaia belangeri). Deze dagactieve zoogdiertjes uit het vasteland van Zuidoost-Azië zijn te vinden bij de ingang van het Aziëhuis. Voorheen werd dit kleine verblijf bewoond door Filipijnse zeilhagedissen, McCords slangenhalsschildpadden en Annam-waterschildpadden. Deze bedreigde reptielen verblijven voorlopig achter de schermen, in afwachting van de oplevering van hun onderkomen in het te bouwen Natuurbehoudscentrum in het Oceanium. Aan de andere kant van het Aziëhuis wordt een verblijf ook al gereed gemaakt voor de komst van noordelijke slanke lori’s.
  • Nog meer geboortes! Inmiddels zijn er niet twee, maar drie bantengkalfjes te zien in de Maleise Bosrand. De andere twee kleintjes werden begin mei geboren, het derde jong liet wat langer op zich wachten. Verder is op 13 juni is nog een Californische zeeleeuw geboren! Het is de tweede pup van dit jaar. Moeder en kind maken het goed en besluiten vaak in het zicht van de bezoekers te gaan liggen. Ook bij de vogels van de dierentuin is heel wat jong grut te zien. Zo is in de volière bij het Weverkopje een jonge groenhelmtoerako te spotten en in de Grote Vliegkooi dartelen een paar jonge Himalayaglansfazanten rond.
  • Sinds 14 juni staat er een grote weegschaal in het binnenverblijf van de gorilla’s. De weegschaal fungeert voor de mensapen als normaal platform en wordt dan ook veelvuldig gebruikt. De Blijdorpse gorillagroep telt momenteel negen leden, waaronder de welbekende Bokito. Ze kiezen er vaak voor om een groot deel van de dag in het Mensapengebouw door te brengen. Een leuke toevoeging dus!
  • Er wordt gewerkt aan de Krokodillenrivier. Het dak wordt gerepareerd en de oude, lekkende plantenbakken worden vervangen. Verder hoopt men door het net te verwijderen meer vliegruimte te realiseren, zodat er nieuwe vogels geïntroduceerd kunnen worden in de hal. Tegenwoordig leven er alleen nog violette schildtoerako’s en driekleurglansspreeuwen, andere soorten zoals de emeraldspreeuwen en sneeuwkaproodborsttapuiten zijn geleidelijk uit het bestand verdwenen. Blijdorp hoopt deze en andere vogelsoorten weer terug te zien in de toekomst!
  • Korte bouwnieuwtjes: begin deze week is de spoorwegovergang opgelapt. De voorheen aftandse betonnen constructie is nu behangen met afbeeldingen van bladeren. Waar bij de scheiding van de oude en nieuwe zijde van de Diergaarde groen bij is gekomen, is op het eiland van de baardapen flink gesnoeid. De bewoners zijn nu weer goed te bezichtigen!

Foto: Lars Timmers (BB-Facebook)

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook). ”Paar uurtjes oud”

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook)

Verbouwing Oceanium: meer onthuld

Oceanium vakgroephoofd Mark de Boer belooft veel goeds op de winterlezing van de Vrienden van Blijdorp. Wie vreest dat het te bouwen Natuurbehoudscentrum slechts een kale ruimte gaat worden, zal aangenaam verrast worden. Ook voor de rest van het Oceanium zijn grote plannen…

Dit jaar zal, zoals al langer bekend is, de bestaande Zee van Cortez worden omgebouwd tot een educatieve ruimte met betrekking tot natuurbehoud. Vergelijkbaar met het Publiekslab, zullen er dieren uit alle windstreken komen. Naast de al eerder aangekondigde McCords doosschildpadden en Antilliaanse leguanen komen er o.a. vogels en amfibieën. Het kersverse koppeltje renkoekoeken en ook de gilamonsters mogen blijven. Een gedeelte zal een vergelijkbare functie krijgen als de voormalige opfokruimtes in de Rivièrahal, gezien jonge Annam-waterschildpadden, Chinese krokodilstaarthagedissen en McCords slangehalsschildpadden er een plekje krijgen tezamen met andere broedmachines. Oudere dieren van deze soorten zijn reeds in Rotterdam aanwezig, zowel voor als achter de schermen. Al deze Aziatische reptielen worden bedreigd in hun voortbestaan. Ook Malagassische vissen, ploegschaarschildpadden, Lake Patzcuaro salamanders, San Francisco kousenbandslangen, vuursalamanders en diverse pijlgifkikkers en spinnen zullen hier te zien zijn. Dit geheel moet zo’n 750.000,- euro gaan kosten.

Zoals eerdere concepten al suggereerden, zal de ingang van waterwereld Oceanium worden verplaatst. Over het zeeleeuwenverblijf komt een nieuwe hal, die helemaal doorloopt tot aan Bass Rock. Dit gebied wordt gethematiseerd als een vissersdorpje. Wat de Schotse vogelrots betreft, overweegt de Diergaarde een doorloopverblijf te realiseren op de huidige locatie.

Zoals eerder duidelijk werd zal op het huidige terrein van de Galapagos een eilandgebied worden gerealiseerd. In plaats van een eerder voorgesteld Indonesisch onderdeel wordt nu gekeken naar een kleinschalig alternatief voor het te bouwen Madagaskar, met lemuren. Het is een opmerkelijke keuze: gecombineerd met de cactustuin in de Zee van Cortez die onderdak gaat bieden aan een Malagassische schildpaddensoort en de keuze om het naastgelegen aquarium te vullen met vissen uit Madagaskar, lijkt het te suggereren dat het bestuur een streep heeft gezet door het plan om in de Grote Vijver een eilandbiotoop te creëren. Een mogelijkheid is dat de welstandscommissie niet akkoord ging met de plannen om dat rijksmonument aan te passen.

De huidige Noordzee, Atlantische Oceaan en Falklands zullen ongeveer hetzelfde blijven. Wel zullen er kleine veranderingen plaatsvinden omtrent thematisering en educatie.

Wil jij er zeker van zijn dat jij bij de volgende winterlezing van de Vrienden van Blijdorp bent? Klik dan HIER!

Foto: Scherpe Rugvinnen (www.scherperugvinnen.nl). Zoals bovenin op het concept te zien is, zal Blijdorp enkele reeds bestaande verblijven een nieuwe functie geven. Zo zal het aquarium nieuwe inwoners krijgen, zullen schildpadden hun intrede doen in de cactustuin en wordt het verblijf van de rotseekhoorns overgenomen door renkoekoeken.