Taman Indah!

Taman Indah betekent ‘prachtige tuin’: een naam die goed past bij deze Aziatische droomwereld. Nog nooit eerder werden dieren zo natuurlijk gehuisvest. In het gebouw zelf heerst een tropisch klimaat, wat een sfeer is die is doorgezet naar de buitenverblijven. Hier wonen een paar van de grootste en meest karakteristieke inwoners van Diergaarde Blijdorp, zoals de Aziatische olifanten en Indische neushoorns…

Indische neushoorn

De eerste dieren die we tegenkomen op onze reis die begon in de Amoer, zijn de Indische neushoorns, die van tijd tot tijd vergezeld worden door Visaya-wrattenzwijnen. De Diergaarde heeft twee van deze bedreigde dikhuiden, een vrouwtje genaamd Namaste en haar jong Karuna. Hier, tussen de Himalayabiotoop en het tweede gedeelte van de Mongoolse Steppe in, wonen ze in een ruim buitenverblijf. Deze van nature solitaire diersoorten zoeken elkaar doorgaans alleen op om te paren. Ze houden losse territoria rond meren, rivieren en moerassen aan, die ze markeren met stapels uitwerpselen (waarvan we links van het pad een voorbeeld vinden). Indische neushoorns zijn niet te verwarren met andere neushoornsoorten: hun huid lijkt wel zoveel op harnas, dat ze geregeld ook pantserneushoorns worden genoemd. Hun dikke huidflappen stellen ze veilig van vrijwel alle roofdieren en lopen zo over in elkaar, dat ze alsnog zeer mobiel zijn. Hun topsnelheid op land bedraagt maar liefst 40 kilometer per uur!

Foto: Monique van Oort-Schenk (BB-Facebook)

Het overdekte paradijs

Foto: Mariette Kat (BB-Facebook)

Nadat je je reis door de Mongoolse Steppe, het Aziatisch Moeras en de Tijgerkreek voort hebt gezet is het tijd om naar Taman Indah zelf te gaan. Volg vanaf de Tijgerkreek het pad dat tussen het olifantenverblijf en de Grote Vliegkooi door gaat en ga via de draaideur naast de waterval naar binnen. Nu ben je in Taman Indah zelf. We lopen over een droge rivierbedding tussen allerlei grote, tropische planten door…

Het pad in Taman Indah vertakt zich meerdere keren. Het makkelijkst hoe we dit net van paden kunnen omschrijven is dat het als het ware twee paden zijn die bij beide ingangen samen komen en onderweg meerdere keren elkaar ontmoeten. Laten we als eerste de ‘rechterroute’ behandelen. Als eerste komen we hier langs het binnenverblijf de Indische neushoornvrouw. Het oorspronkelijke binnenverblijf is echter wat aan de kleine kant, daarom is het ook uitgebreid met een stal achter de schermen. Ze zijn dus niet altijd te zien! Zoals al eerder gezegd is dit het onderkomen van Namaste en haar op Valentijnsdag 2017 geboren kalf Karuna. Karuna is het zevende jong van de in 1991 geboren pantserhuid en haar naam betekent ‘een hart vol mededogen voor alle wezens’. Gelukkig mag de publiekslieveling nog wel even bij haar moeder in Rotterdam blijven wonen, maar haar vader Gujarat is niet bij de opvoeding betrokken. Sterker nog, in het kader van het internationale fokprogramma is hij voor de geboorte al verhuisd naar Planckendael in België.

Foto: Wikicommons (commons.wikimedia.org). De Palawanpauwfazant is een fazant die op een pauw lijkt en op het Filipijnse eiland Palawan leeft!

Na een stroompje over te steken komen we aan onze rechterkant langs een aquarium waar haaievinbarbelen, clownmodderkruipers en reuzengoerami’s zwemmen. In 2016 werd deze waterpartij grondig aangepakt en het kan nu weer heel wat jaartjes mee.

Direct naast het aquarium is het binnenverblijf van de Maleise tapir. Het is een vrije aparte verschijning: het dier heeft een klein slurfje, een zwarte vacht met op z’n rug een witte lap en is nota bene de enige tapirsoort die in Azië leeft. Hier vinden we het binnenverblijf van vrouwtjestapir Pooh en haar jong Penang. Pooh houdt zich vaak op achterin het verblijf, in de ‘grot’. In het binnenverblijf is ook een kleine waterpartij aanwezig. Het kleine manneke, geboren op 4 augustus 2016, doet het goed en is al uitgegroeid tot een ware publiekslieveling. Pasgeboren tapirs zijn makkelijk te onderscheiden van hun ouders, door hun bruin met wit gestippelde vacht. Zo vallen ze in hun eerste, kwetsbare maanden minder op voor roofdieren. Inmiddels is het enige duidelijke verschil tussen Pooh en Penang hun grootte.

Iets verderop vinden we het volgende verblijf, bestaande uit een door glas omcirkelde kunstboom. Hier pronken palawanpauwfazanten en in de bomen klimmen driekleureekhoorns. De pauwfazanten lijken, dankzij hun prachtige verenkleed, erg op pauwen maar zijn in feite een soort fazant. Deze zeldzame vogels uit de Filipijnen hebben al enkele keren een nestje grootgebracht in Blijdorp. De boombewonende driekleureekhoorn, ook wel klapperrat genoemd, onderscheidt zich duidelijk van andere eekhoornsoorten door hun kleurrijke vacht. Naast deze groep leven er ook enkele driekleureekhoorns in de Maleise Bosrand. Wanneer de kantjils in het Azië Huis jongen hebben, verblijft hier ook wel eens het mannetje of het volgroeide jong. Als we nu rechtdoor lopen gaan we weer naar buiten, maar laten we eerst eens kijken wat aan de andere kant van Taman Indah te zien is…

Foto: Karin Seltenrijch (BB-Facebook)

Foto: Jim Louwerens (Diergaarde Blijdorp voor het Hele Gezin een Feest). Van voor naar achter: Verblijf rond boom, Maleise tapir en met linkt afgezet aquarium.

Als we hier naar links gaan komen we in een overdekt gedeelte terecht, waar we een van de drie jaarvogelkoppeltjes van Blijdorp aantreffen. De gewone jaarvogel is een grote vogelsoort uit Zuidoost-Azië, die symbool staat voor wijsheid. Het lijkt op het eerste gezicht op een uit de kluiten gewassen raaf, met een kleurrijke keelzak. Net zoals bij de meeste neushoornvogels zijn er uiterlijke verschillen tussen man en vrouw. De vrouwtjes zijn helemaal zwart, op de blauwe keelzak na. Bij de man is ook het gehele lichaam zwart, maar op de hals groeien witte veren, op de nek roodbruine veren en de keelzak is geel. Het is overigens een fabel dat jaarvogels elk jaar een nieuwe ribbel in hun snavel krijgen: aan deze fabel ontlenen de gewone jaarvogels (samen met alle andere neushoornvogels met  ‘-jaarvogel’ in hun naam) wel hun naam. En nee, ze zijn niet verwant aan de toekan. Gewone jaarvogels hebben een unieke manier van broeden. Voor alles daarover, ga naar onze special over de neushoornvogels van Diergaarde Blijdorp.

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook) ”Rust zacht lieve Saar en goeie ouwe Nico…”

Vroeger leefden hier twee withandgibbons, Nico en Saar, die eind 2016 samen het spuitje kregen. Het gibbonpaar vormde sinds hun introductie in 1978 een vertrouwd gezicht in Rotterdam. Na een verblijf in het Henri ’t Martinhuis verhuisden ze naar een eiland in de Maleise Bosrand. De buitenlucht beviel ze prima, alleen vielen hun ochtendkreten niet zo in de smaak bij de omwonenden. Daarom verhuisden ze terug naar binnen, naar het overdekte Taman Indah, waar ze hun oude dag samen sleten. Vrouwtje Saar werd op haar oude dag (45 jaar) blind en Nico (50 jaar) was ook slechtziend en slechthorend, maar ondanks dat wisten ze nog prima hun weg te vinden door het verblijf dat ze op hun duimpje kenden. Toen het geheugen van Saar haar ook nog eens in de steek liet, was het einde in zicht. Om stress bij Nico te voorkomen werden ze op 28 december 2016 samen ingeslapen. Ze waren na het overlijden van spitssnuitkrokodil Matata en Hakuna (± 100 jaar) in respectievelijk 2014 en 2015  vermoedelijk de oudste dieren in Blijdorp, een titel die nu waarschijnlijk op naam staat van Aziatische olifant Irma (geboren in’70) of een van de zeeschildpadden.

Foto: Josien de Vries (BB-Facebook). Mannelijke gewone jaarvogel.

Je kunt ook boven het plateau waar we nu onder staan komen: Zowel na het ronde verblijf van de pauwfazanten als naast het gibbonverblijf leiden trappen naar boven. Vanaf hier overzie je het gehele gebouw en kun je nogmaals dichtbij de jaarvogels komen. Ook vindt je hier het vervallen terrarium van de wandelende takken.

Foto: Jim Louwerens (BB-Facebook)

Op de begaande grond maakt het pad maakt een bocht naar links. Aan onze rechterkant zien we het binnenverblijf van de olifanten. Het doet op vele manieren denken aan een kleine versie van het buitenverblijf en gedeeltelijk was het ook zo bedoeld. Het binnenverblijf moest natuurlijk zijn – of in ieder geval natuurlijker dan hun oude verblijf in de Dikhuidenvleugel. ’s Nachts hoeven de olifanten niet meer aan de ketting maar staan ze samen, net zoals in de natuur. Hier is ook een klein stukje afgezet voor de man, helemaal rechts. Verder kunnen delen van het verblijf achterin gemakkelijk in aparte ‘boxen’ veranderden. In de grond zitten namelijk palen die omhoog kunnen gaan. Ze zijn anderhalve meter hoog en staan precies ver genoeg uit elkaar dat verzorgers er wel tussendoor kunnen, maar de olifanten niet. Dit is handig wanneer een olifant ziek is, of bij moeilijke bevallingen. Ook worden ze ’s ochtends even apart gezet, voor de dagelijkse medische controle. Verder is er ook een waterpartij aanwezig, zodat de olifanten altijd een bad kunnen nemen, ook al is het buiten nog zo koud.

Foto: Willem Woesman (BB-Facebook)

Aan onze linkerhand – of achter ons, als je naar de olifanten kijkt – vinden we een verhoogd plateau, waar een kleine inham is. In dit kleine grotje wordt via bewegende displays verteld over de unieke communicatie tussen olifanten. Tevens is er een terrarium voor tijgerpythons. Vanachter een glazen ruit kom je hier oog in oog te staan met een slangensoort waarvan in het wild uitzonderlijk grote exemplaren van wel negen meter zijn aangetroffen! Tijgerpythons zijn niet giftig, maar wurgen hun prooien met hun lange, gespierde lijf. Ondanks hoe gevaarlijk ze zijn, worden ze relatief vaak door particulieren gehouden. De gemiddelde tijgerpython wordt dan ook niet langer dan vijf meter.

Maleise tapirs

Buiten vinden we rechts het buitenverblijf van de tapirs. De dieren leven solitair en daarom heeft Blijdorp het verblijf in tweeën gedeeld. Het eerste stuk (bij de Tweeling-Gebouwen) is voor mannetje Vazan en het tweede stuk (dat bij Taman Indah) voor vrouwtje Pooh en haar jong Penang. Omdat de dieren dol zijn op badderen zijn de verblijven uitgerust met een grote hoeveelheid water. Ook zijn er kleine overkappingen aanwezig, waar ze maar al te graag een beetje dutten.

Naast dat ze solitair leven, zijn ze ook in de paartijd simpelweg moeilijk in de omgang. Combineer dat met een stelletje dat elkaar überhaupt niet mag een jongen blijven volledig uit. Sinds begin 2015 heeft de Diergaarde een nieuw koppeltje samengesteld en het verschil met het vorige stel kon niet groter zijn: ze slapen zelfs lepeltje-lepeltje. In augustus 2016, net een jaartje na hun kennismaking kwam er dan ook een kleintje ter wereld.

Foto: Monique van Oort-Schenk (BB-Facebook)

Foto: Karin Seltenrijch (BB-Facebook). Penang was het eerste tapirjong in de Diergaarde in 18 jaar!

Aziatische olifant

Terwijl aan onze rechterhand de Maleise tapirs rondstappen, zien we links de Aziatische olifant: echte joekels.

Hun buitenverblijf is in totaal 1,5 hectare groot en is in drie stukken gedeeld: Het grote ‘familieperk’, waar de vrouwen en jongen wonen, een bullenperk voor de man en een speciaal ‘dekperk’, waar zouden het gevaar van een gracht of waterpartij gepaard kan worden (zo kunnen ze het letterlijk ‘veilig doen’). Het dekperk wordt normaal gebruikt als uitbreiding van het bullenperk en is voor de nodige privacy verstopt achter bomen en bosjes. De andere twee verblijven worden van het publiek gescheiden door een droge greppel/meer, en zo kom je dus oog in oog te staan met deze giganten.

Olifanten behoren tot de slimste wezens op deze planeet: hun vermogen om te rouwen, leren, spelen, medelijden te hebben, helende bladeren te herkennen, geluiden na te bootsen, humor te ervaren, zelfbewust te zijn en te zorgen voor elkaar evenaart dat van de primaten en walvisachtigen. Om zulke slimme wezens bezig te houden doet de Diergaarde haar uiterste best: simpele dingen zoals badderen en ‘swingballen’ zijn zeer effectief gebleken. Naast dat de dieren er zelf voor kunnen kiezen om te gaan zwemmen in hun grote meer, spuiten de verzorgers ze vrijwel dagelijks nat met een simpele tuinslang. Dat lijkt ze vooralsnog prima te vermaken. De man staat, zoals eerder vermeld, alleen. Zielig, denken sommigen maar niets is minder waar. In de natuur leven mannen ook gescheiden van de groep. Ze zoeken elkaar alleen op om te paren en spelen ook geen rol in de opvoeding van hun jongen. Ook hij heeft de mogelijkheid om een verfrissende duik te nemen in het bad, en kan ook ‘slurven’ met de dames. Naast het grote kijkpunt hier, loopt een ‘bergpad’ om het gehele buitenverblijf heen.

Blijdorp heeft een lange geschiedenis met Aziatische olifanten. De oorspronkelijke vier olifanten die in 1940 de Dikhuidenvleugel bewoonden waren Nelly, Sonny, Willy en Aida. De olifanten leken het verblijf goed te verdragen: In 1984 werd ‘Bernhardine’ als eerste Aziatische olifant in Nederland geboren, als dochter van Irma en Ramon. Tevens was ze het begin van ’s werelds eerste tweede-dierentuingeneratie! Irma was in 1975 door de Vrienden van Blijdorp ‘geschonken’ en zou later ‘matriarch’ (= leider) van de groep worden. In ’88 werd de groep tevens uitgebreid met Douanita (‘Donna’), die in de Haven van Rotterdam onderschept was en zes jaar na de geboorte van Bernhardine werd haar zusje Yasmin geboren. Nelly en Willy hebben de Diergaarde niet al te lang meegemaakt. Aida overleed in 1981, maar Sonny werd opmerkelijk oud: Ze overleed in ’98 en was zo’n 60 jaar oud. De zusjes Bernhardine en Yasmin wonen tegenwoordig allebei in Dublin ZOO. Bangka kwam in 2000 als dochter van Irma ter wereld en Trong Nhi in 2003 als dochter van Douanita. In 2010 beviel Trong Nhi van het meisje Faya. Douanita en haar in 2009 geboren dochter Tonya verhuisden in 2012 noodgedwongen naar Praag, nadat Douanita Irma van de troon probeerde te stoten en zo een gevaarlijke situatie creëerde. Sinds het vertrek van die twee is het bestand weer aangevuld met de kleintjes Nhi Linh (dochter Trong Nhi, 2013) en Sunay (zoon Bangka, 2015). De huidige bul is Timber, vader van alle drie de aanwezige jongen. Onthoud wel dat dit lang niet alle olifanten zijn die Blijdorp heeft gezien, er zijn immers al 16 jongen geboren in de Diergaarde…

Volgende stop: De Tweeling-Gebouwen!

Zoekkaart: Blijdorper Bende – Foto’s: Diergaarde Blijdorp/Vrienden van Blijdorp.

WAAR?