De aap is uit de mouw!

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

Nee, écht af is het nog niet. Op de achtergrond is men nog druk met hoogwerkers in de weer, maar dat mag de pret niet drukken. De gelada’s mochten op woensdag 19 september voor het eerst hun nieuwe buitenverblijf ontdekken en daarmee is de soort officieel weer te bewonderen in Rotterdam na meer dan 30 jaar absentie. Deze ‘proef’ was van tevoren niet aangekondigd; de formele opening zal immers pas in de aanloop naar de herfstvakantie plaatsvinden, dan zal ook het andere buitenverblijf klaar voor gebruik zijn en kunnen de bezoekers naar binnen. 

Foto: Jan de Groen (AD)

Door de dieren iets eerder kennis te laten maken met hun nieuwe leefomgeving hoopt Blijdorp te voorkomen dat ze op het moment suprême last van podiumangst krijgen en het vertikken om zich te laten zien. Toen de schuif openging, vonden het de gelada’s het inderdaad nogal spannend en heerste er even twijfel. Toen één gelada over de dam was, volgden er gelukkig meer en binnen een mum van tijd genoten de dieren van hun ruime perk onder de zon.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook). In het Engels worden gelada’s ook wel ‘bleeding-heart monkey’ genoemd vanwege hun markante borsttekening.

Momenteel zijn er ‘slechts’ negen gelada’s te bezichtigen. Het gaat om een harem die alweer twee jaar geleden overkwam uit NaturZoo Rheine en sindsdien achter de schermen verbleef, bestaande uit een mannetje, drie vrouwtjes en hun jongen. Ze zullen in de nabije toekomst gezelschap krijgen van nog een aantal harems en zo in een dynamisch groepsverband samenleven, zoals ze dat in het wild ook zouden doen. Opmerkelijk is dat Blijdorp er dus op het laatste moment voor heeft gekozen om de harems aan de kant van het Rivièrahal-Voorplein te plaatsen, want oorspronkelijk was het de bedoeling dat zij het iets meer glooiende landschap aan de terrassen-kant zouden gaan bevolken. De Diergaarde lijkt in hun persbericht te suggereren dat de harem ook niet alsnog overgeplaatst zal worden naar de andere zijde als deze eenmaal gereed is, en dat daar dus de mannengroep zal komen.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

Gelada’s, die dankzij hun uiterlijk vaak voor de bekendere bavianen worden aangezien, zijn de enige apensoort wiens dieet hoofdzakelijk uit gras bestaat. In het wild zijn ze in toenemende mate een zeldzame verschijning, beperkt tot het Ethiopische Hoogland. Overdag besteden ze veel tijd aan grazen en sociale interactie, ’s avonds trekken ze zich vaak terug naar de relatieve veiligheid van de rotskliffen. In de Diergaarde is hun natuurlijke gebied zo goed mogelijk nagebootst, met een combinatie van rotskopjes en grote grasvelden. Wat die grasvelden betreft, is gekozen voor de meest stevige grassoort zodat er – als het goed is – geen grote kale plekken ontstaan.

Foto: Jan de Groen (AD)

In 2011 werd voor het eerst openlijk gesproken over een restauratie van het oude Roofdieren-Gebouw. Toentertijd werd nog gesproken over berberapen als potentiële inwoners en werd gezegd dat de klus in principe in een half jaar te klaren zou zijn. Dankzij problemen met de financiering en bovenal veel onenigheid met de Welstandscommissie heeft het project helaas veel meer tijd en geld in beslag genomen. Toch is het nieuwe geladaverblijf een resultaat om trots op te zijn. De buitenverblijven zijn een mooi voorbeeld van een natuurlijk onderkomen en ook de binnenverblijven staan huisvesting in een natuurgetrouw verband toe. Een leuke toevoeging is dat het gerestaureerde pand geheel gasloos is. De uitstraling van het monumentale Roofdieren-Gebouw is er ook flink op vooruit gegaan: zie de fotoserie hieronder voor een kleine vergelijking van nu en toen! Klik op je pijltjes onderaan om te navigeren.

BINNENVERBLIJVEN: Heden
Foto: Edwin den Hoedt (BB-Facebook)
« 1 van 6 »

Surprise: leeuwtjes geboren!

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook). Lalana vlak na de geboorte.

Onverwachts geboortenieuws vanuit Diergaarde Blijdorp! Aziatische leeuwin Lalana is gisteren bevallen van vier welpjes. Het was van tevoren niet aangekondigd dat ze succesvol gedekt was en menig bezoeker was dan ook verrast. Momenteel heeft de dierentuin nog geen persbericht naar buiten gebracht, maar de geboorte is wel bevestigd. Het is de eerste keer dat Lalana moeder is en het zal dan ook nog moeten blijken of ze in staat is om de jongen groot te brengen.

De bevalling vond plaats in de vroege uurtjes van 21 augustus. Lalana was vooraf niet apart gezet, maar beviel in de buitenlucht. Haar kroost hield zich aanvankelijk op in een bosje vlakbij de ingang van het binnenverblijf. Moeders kwam sporadisch even tevoorschijn, terwijl de kleintjes hun aanwezigheid op erg vocale wijze duidelijk maakten. De verzorgers hebben het pad vrijwel direct afgezet zodat het kersverse gezinnetje in alle rust naar binnen kon worden gebracht. Bij het verplaatsen van de jongen werd geconstateerd dat één van de vier jongen het niet had gered. De andere drie zijn nagekeken door de dierenarts en maken het vooralsnog goed. De komende drie maanden zullen ze in een apart kraamverblijf achter de schermen blijven, de andere drie leeuwen zijn gewoon te zien.

Foto: Cor Exalto (BB-Facebook)

Drie keer eerder werden er succesvol Aziatische leeuwtjes grootgebracht in Rotterdam, waar deze soort sinds 2005 aanwezig is. In 2006 werd leeuwin Shantee, die al zwanger was bij haar intrede in het Roofdieren-Gebouw, de moeder van Mika en Bente. Drie jaar later beviel zij van Naui en in 2011 zette ze de tweeling Shanto en Rani op de wereld, beide keren was de vader Kumar. In 2016 beviel leeuwin Bente nog wel van een jong, maar deze werd kort na de geboorte doodgebeten. Momenteel bestaat de Blijdorpse leeuwengroep uit vier leeuwen: mannetje Aapal en de vrouwtjes Bente, Chica en Lalana. Lalana werd dit jaar pas ontvangen en het klikte direct tussen haar en Aapal. De dracht duurt ongeveer 100 dagen bij deze diersoort.

Zwarte Dagen

Helaas is het onvermijdelijk dat er soms afscheid genomen moet worden van geliefde Blijdorp-bewoners, maar de afgelopen twee weken waren een exceptioneel treurige tijd. In korte tijd lieten maar liefst vier jonge dieren het leven. Volgens de Diergaarde bestaat er geen verband tussen de sterftegevallen en is dit een tragisch toeval, buitenstaanders speculeren dat de hitte het welzijn van de dieren mogelijk in het nauw heeft gebracht.

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Het meest opvallend is het overlijden van het Maleise tapir jong Vasanti. Hoewel het er aanvankelijk op leek dat het jong het even goed deed als haar broer Penang twee jaar geleden, bleek niets minder waar te zijn. De verzorgers stelden bloedarmoede vast, een situatie waarbij er niet genoeg zuurstof kan worden opgenomen door het bloed. Ook had ze een ongespecificeerde infectie onder de leden. Ze werd hiervoor behandeld, maar op dinsdagochtend werd ze levenloos aangetroffen in haar verblijf. Uit sectie zal moeten blijken of de bloedarmoede of infectie haar fataal is geworden of dat er nog iets anders aan de hand was. Dit verlies is dubbel zuur: tapirs planten zich slecht mondjesmaat voort in gevangenschap en dit was het laatste jong van Vazan, de fokman die tijdens de zwangerschap van Pooh overleed en naar wie de kleine vernoemd was. Het is moeilijk om succesvolle koppeltjes samen te stellen bij deze soort en Pooh en Vazan waren zo’n zeldzame match made in heaven.

Foto: Jolanda Aalbers (BB-Facebook)

Ook niet onopgemerkt bleef het overlijden van de jonge serval, die vorige maand geboren werd. Van begin af aan was zij een zorgenkindje. Moeder Jina, op zich een ervaren ouder, was opmerkelijk onrustig en sleepte het jong continu heen en weer door het verblijf. Hoewel het regelmatig verplaatsen van het kroost een natuurlijke tactiek is om roofdieren te slim af te zijn, deed Jina dit dusdanig hard dat er een lelijke wond was ontstaan in de nek van de kleine. Hij of zij werd hiervoor behandeld, maar het is dus gebleken dat dit zonder succes was. Er wordt momenteel gekeken naar manieren om een soortgelijk toekomstig voorval te voorkomen.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

In de Europese hoek van de dierentuin is eveneens reden voor verdriet. Allebei de jonge bosrendiertjes hebben het leven gelaten, tot groot ontzet van velen. Rendier Sven, de jongste van de twee en eveneens het eerste jong van hinde Sjakira, had te lijden onder een longontsteking die hij niet kon overwinnen. De dood van Ella, de oudste van de twee, is mysterieuzer. Zij werd op een ochtend dood aangetroffen op het perk. Ze was verwond en had onder andere een darmprolaps, een aandoening waarbij het uiteinde van het spijsverteringskanaal naar buiten steekt. Het is nog onduidelijk of dit is veroorzaakt door onderlinge agressie tussen de dieren.

Diersoorten onder vuur: Blijdorp springt bij

Natuurbehoud staat bovenaan de agenda van Diergaarde Blijdorp. Niet alleen wordt er met talloze diersoorten doelmatig gefokt, vier internationale fokprogramma’s worden ook beheerd vanuit de dierentuin. Dit zijn de stamboeken van de Aziatische olifanten, de kuifhertjes, de rode panda’s en sinds kort die van de Egyptische landschildpad. Bovendien zijn er zelfs drie diersoorten die hun voortbestaan te danken hebben aan de inspanningen van Blijdorp. Van tijd tot tijd worden enkele projecten in de schijnwerpers gezet, om de schrijnende situatie van deze dieren onder de aandacht te brengen. Ook dit jaar zijn er twee campagne’s waar Blijdorp extra aandacht aan schenkt.

Tropische Nederlanders

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Weinig mensen staan erbij stil, maar de Nederlandse natuur bestaat uit meer dan alleen de Veluwe, de Oostvaardersplassen en de Biesbosch; Caraïbisch Nederlands is biologische schatkist. Een van de bijzondere inheemse dieren is de Antilliaanse groene leguaan. Deze bedreigde reptielensoort komt, zoals zijn naam al weggeeft, van nature voor op de Antillen. Daar wordt de soort helaas weggevaagd door ontbossing, aanrijdingen en confrontaties met huisdieren. De grootste bedreiging voor de soort is echter zijn veelvoorkomende neefje, de ‘normale’ groene leguaan. Deze komt van nature niet voor op de eilanden maar is er door de mens wel geïntroduceerd. De twee soorten kruisen geregeld en zo ontstaat een onvruchtbare hybride die op termijn de soort fataal kan worden. Zo is de soort recentelijk uitgestorven op Sint Maarten.

Diergaarde Blijdorp gaat binnenkort een steentje bijdragen aan het fokprogramma van deze soort. Dat is hard nodig, want er zijn slechts twee andere dierentuinen in Europa die de soort houden. Momenteel huisvest Blijdorp één mannetje, dat al langere tijd bij het Caraïbisch Café wordt ondergebracht. In samenwerking met stichting RAVON en de stichting STENAPA zijn nu vier wilde Antilliaanse groene leguanen van Sint Eustatius overgebracht naar Nederland. Hier kunnen zij, onder begeleiding van gerenommeerde reptielenexperts, veilig voor nageslacht zorgen. Dankzij de inspanningen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Algemene Zaken mochten de dieren en de dierverzorgster van Blijdorp vanaf Sint-Maarten meevliegen naar Rotterdam met minister-president Rutte in het regeringsvliegtuig. De reeds aanwezige leguaan en zijn vier nieuwe soortgenoten krijgen binnenkort een geoptimaliseerd verblijf in het nieuwe Natuurbehoudscentrum in het Oceanium, waar zij de komende jaren zullen blijven. Mogelijk zullen ze later naar andere dierentuinen verhuizen om nieuwe fokkoppels samen te stellen. Hopelijk verbetert de situatie in het wild en kunnen de jongen van deze leguanen ooit weer terug naar de Caraïben.

Zangers in nood

Foto: EAZA (silentforest.eu). Vogelmarkt in Indonesië.

Als onderdeel van de EAZA Silent Forest Campagne vraagt de Diergaarde momenteel aandacht voor de bedreigde zangvogels van Zuidoost-Azië. Elk jaar worden daar miljoenen vogels gevangen om op de markt verhandeld te worden als huisdier, eten of statussymbool. Het houden van zangvogels om mee te doen met zangcompetities is eveneens een diepgewortelde traditie in Indonesië, Maleisië en Indochina. Ook internationaal bestaat veel vraag naar zangvogels als huisdier en handelaren verdienen veel geld aan de illegale handel. Het merendeel van de gevangen dieren overlijdt binnen enkele dagen door erbarmelijke omstandigheden waarin zij terecht komen. Er zijn zo’n 850 zangvogelsoorten in de regio die als biologische hotspot bekend staat. Momenteel is de situatie dusdanig uit de hand aan het lopen, dat het IUCN de status van de zangvogels veel sneller moet aanpassen dan gebruikelijk is bij bedreigde diersoorten. Volgens de EAZA ”verdwijnen bepaalde vogelsoorten sneller dan wij bevatten.”

Blijdorp draagt bij aan de twee fronten waarop de EAZA de strijd wil aangaan: conservatie en educatie. Door middel van fokprogramma’s moet de toekomst van de vogelsoorten veilig worden gesteld. Zo staat Blijdorp bekend om zijn succes met de Balispreeuw, een kritiek bedreigde soort: in 30 jaar tijd zijn er een kleine 200 exemplaren geboren in Rotterdam. Het merendeel van de zangvogels in de dierentuin wordt momenteel gehouden in de Victoria Serre van de Rivièrahal, zoals de Indische blauwrug. Ter gelegenheid van de actie worden er daarnaast ook Balispreeuwen, roodoorbuulbuuls, shamalijsters en Palawan-pauwfazanten ondergebracht in de volière bij het Longhouse. In het Longhouse wordt namelijk momenteel een expositie gehouden over de Silent Forest Campagne.

Daarnaast ondersteunt Blijdorp met geld en kennis verschillende ‘in situ’ projecten, binnen het leefgebied van de dieren zelf dus. Op Java en Sumatra behoedt Blijdorp, door het ondersteunen van lokale fokprogramma’s en door het geven van voorlichting, de geelkruinbuulbuuls en de zwartwitte lijstergaaien voor uitsterven. Soortgelijke maatregelen worden getroffen op Nias, waar de Niasbeo centraal staat. Men hoopt ook om op korte termijn de eerste in gevangenschap gefokte dieren uit te zetten. Verder worden parkwachters betaald om een eiland voor de kust van Sumatra te beschermen en in West-Java wordt onderzoek gedaan naar de status van bedreigde soorten en de gezondheid van het oerwoud. Tot slot worden Balispreeuwen, die onderschept zijn op de markt, weer vrijgelaten en gemonitord op het toeristische eiland Bali. Wil je deze projecten een steuntje in de rug geven? Koop dan een van de producten in de Zee van ZOOvenirs waarvan de opbrengst gaat naar de Silent Forest Campagne of lever een oude verrekijker in bij het Longhouse zodat parkwachters ze kunnen hergebruiken. Neem ook eens een kijkje op de website van de campagne, waar meer wordt uitgelegd over de verschillende projecten.

Op hoge poten

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Het heeft het hoofd van een havik en het lijf van een kraanvogel: de secretarisvogel, Sagittarius serpentariusBijna dertig jaar nadat ze uit het bestand verdwenen, keert deze slimme en imposante vogelsoort terug in de Diergaarde. Hij wordt niet voor niets door de Fransen ‘serpentaire’ genoemd: deze langpoten zijn geboren slangenjagers. Het is meermaals vastgelegd dat ze giftige slangen verlammen door op ze te trappen met hun poten en ze vervolgens verorberen. De nieuwkomer, die al enige tijd achter de schermen in quarantaine werd gehouden, is te zien bij de Afrikaanse aaseters op de Gierenrots.

Naast slangen staan ook insecten, reptielen en zelfs kleine zoogdieren op het menu. De secretarisvogel is gebouwd voor het leven op de grond. Hun lange benen stelt hen in staat over het lange savannegras heen te kijken. Naast het trappen hebben ze ook andere inventieve jachtmethodes ontwikkeld, waaronder het opjagen van knaagdieren door te stampen op de grond en het uitvoeren van ‘dodenvluchten’. Soms maken ze zelfs gebruik van branden door aan de rand van het vuur te wachten en alle vluchtende dieren te vangen. Ondanks hun disproportioneel lange poten kunnen ze goed vliegen, waarbij ze hun poten als ooievaars achter zich uitstrekken. Deze roofvogels zoeken buiten het broedseizoen de boomtoppen alleen op om te slapen.

Hoewel de secretarisvogel niet als bedreigde diersoort wordt bestempeld, heeft hij in het wild te kampen met een rappe afname van leefgebied waardoor de populatie snel terugloopt. Gelukkig wordt er in gevangenschap regelmatig gefokt met deze bijzondere diersoort. De eieren worden gelegd in een groot ooievaar-achtig nest in een boom, waar maandenlang aan wordt gewerkt. Meestal bestaat een nest uit één of twee kuikens, in uitzonderlijke gevallen uit drie. De ouders vormen trouwe koppeltjes. Het is aan de moeder om over de jongen te waken, terwijl de vader het gezin van eten voorziet.

De secretarisvogel, die voorlopig nog geen soortgenoot heeft, woont samen met andere Afrikaanse vogelsoorten op de Gierenrots, een moderne en ruime doorloopvolière die in 2010 werd geopend. Vier gierensoorten – te weten Rüppels-, witkop-, witrug- en kapgieren – staan hier centraal. Bovenin de volière laten de zwarte wouwen zich meevoeren door de luchtstromen en langs de oevers van de waterpartij kan vaak een koppeltje hamerkoppen worden gespot, dat onder de overkapping van het bezoekerspad al meerdere jaren een groot nest onderhoudt. De opmerkelijke maraboes, die laatst weer werden losgelaten na binnen overwinterd te hebben, zijn momenteel druk in de weer met takken om hun liefdesnesten mee te knutselen. De komst van de secretarisvogel valt samen met de heropening van alle doorloopvolières in de dierentuin, nu de ophokplicht is beëindigd. Deze werd vorig jaar afgekondigd naar aanleiding van de vogelgriep, ook al is deze nooit in Blijdorp vastgesteld.

Foto: Shirley Kroos (Facebook). De secretarisvogel van Blijdorp is nog een jong exemplaar en beschikt daarom nog niet volledig over het volwassen verenkleed.