In Memoriam: Kleine Panda Raj

Foto: Patty Kloosterman (BB-Facebook). Deze foto van Raj en zijn moeder Yukiko won afgelopen kwartaal nog een fotowedstrijd van Blijdorper Bende.

Na eerder deze week al een flinke klap verduurd te hebben met de bevalling van leeuwin Bente die op tragische wijze verliep, is Diergaarde Blijdorp nu ook geconfronteerd met het overlijden van de jonge rode panda Raj. Het was tijd voor de in augustus geboren koter om gespeend te worden, maar hij is hier niet in geslaagd.

Normaal gesproken kunnen de verzorgers jonge panda’s overtuigen om hun brokjes, die een essentiële mix van voedingsstoffen bevatten, te eten door er een zoet mengsel overheen te doen. Raj moest hier echter niets van weten en verzwakte zienderogen, ondanks pogingen om hem sondevoeding te geven. Uit sectie is gebleken dat hij leed aan bloedarmoede en ook te kampen had met slecht functionerende nieren en een afwijkend hart.

Al vele decennia is de rode panda te vinden in Rotterdam. Blijdorp had de smaak al vroeg te pakken wat de fok van deze diersoort betreft en heeft zodoende de rol van EEP-coördinator op zich genomen. De Diergaarde bekommert zich sinds een aantal jaar in toenemende mate over de status van de rode panda in Nepal, waar parkwachters met geld en kennis van Blijdorp het nu opnemen tegen stropers. Dankzij Blijdorp is de lokale bevolking ingelicht over hun bijzondere natuur en zijn er cameravallen geïnstalleerd in het bos en momenteel worden proeven uitgevoerd in de Diergaarde met GPS-halsbanden, die hopelijk eens in het wild gebruikt kunnen worden.

Voorheen leefden ze in het ‘plantsoen’ voor de Rivièrahal, maar sinds 2015 scannen de hoofden van de bezoekers elders in het park de boomtoppen af: ze hebben een mooi plekje gekregen in het Azië-continent, een rustige locatie die zich dan ook goed leent voor de fok met deze toch enigszins schuwe diertjes.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

Aziatische Leeuwen: over het wel en wee van de welpjes

Foto: Petra Muilenburg (BB-Facebook)

Een stortvloed aan berichtgeving vanuit de Tweeling-Gebouwen vandaag. Terwijl enerzijds mensen toekeken hoe de jonge Aziatische leeuwen voor het eerst oog in oog stonden met hun vader, kwamen anderzijds alarmerende berichten binnen waarin gesproken werd over het overlijden van een drietal welpjes. Te midden van alle verwarring was al snel één ding duidelijk: het was geen doorsnee dag voor Diergaarde Blijdorp.

Foto: Eelko Tuurenhout (BB-Facebook)

De dag begon met een luide kreet vanuit een eindhoekje van de Rotterdamse Diergaarde. Na een week eerder al voor het eerst poot op de grasmat gezet te hebben, kwam het prille gezinnetje vanochtend wederom voor een verrassing te staan. Nog een beetje dromerig keek het viertal uit het raam, toen plotseling de schuif achterin het grote binnenverblijf werd geopend en Aapal – onder toezicht van de verzorgers – zijn aanwezigheid bekend maakte. Zoals verwacht, stelde Lalana zich gelijk defensief op. In tegenstelling tot hun Afrikaanse evenbeelden, kennen Aziatische leeuwen een stuk minder hechte familieband. Jongen worden gescheiden van de groep geboren en maken pas op latere leeftijd kennis met de rest, een proces dat vaak met enige spierballentaal gepaard gaat.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Na de aanvankelijke commotie respecteerden beide partijen elkaars bewegingsruimte en daalde het stof neer. Ook toen het gezelschap zich later verplaatste naar het buitenverblijf, bleven de gemoederen kalm. Alweer twee weken geleden waagden Lalana en de drie welpjes, waarvan de geslachten en namen nog niet bekend zijn, zich voor het eerst in het publieke binnenverblijf. Na hun krachten alvast geoefend te hebben op de kunstrotsen, daar waar een aantal jaar terug nog okapi’s overnachtten, mochten ze precies een week geleden kennis maken met de kille Hollandse winterlucht. Eerst waren de kleintjes instinctief op hun hoede, nog enigszins onwennig wat betreft de wolkjes die uit hun mond kwamen, maar al snel was er geen houden meer aan en trotseerden ze speels alle landschapselementen die hun verblijf rijk is.

Screenshot: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Ondertussen speelde zich achter de schermen een drama af, dat aan de doorsnee bezoekers ontgaan zal zijn, maar op de voet werd gevolgd door dierentuinliefhebbers op het thuisfront. Van het verblijf waar deze zomer Lalana en haar kroost tijd kregen om aan te sterken, werd vanochtend opgemerkt dat het was betrokken door een andere leeuwin. Rond half zeven werden de eerste twee kale, nog hulpeloze jongen gespot. Helaas waren de beelden alles behalve vertederend: één van de jongen werd opgegeten, mogelijk was deze niet levensvatbaar. Ook de ander gaf weinig tekenen van leven. Anderhalf uur later volgde er nog een. De webcam was met tussenpozen niet beschikbaar: of de verzorgers soms opzettelijk de stream uit de lucht hebben gehaald of dat er sprake was van overbelasting, is niet bekend. ’s Middags liet Diergaarde Blijdorp middels een persbericht weten dat alle drie de jongen het niet gered hebben.

De leeuwin in kwestie is Bente, in 2006 geboren als dochter van Shantee en daarmee de enige van haar nazaten die tegenwoordig nog aanwezig is in Rotterdam. Bente is alles behalve een geboren moeder. Een eerdere worp van haar eindigde in een soortgelijk bloedbad, volgens de Diergaarde ‘weet ze niet goed wat ze ermee aanmoet’. Voorlopig blijft ze achter de schermen om op krachten te komen. Lalana’s kleintjes zullen binnenkort geïntroduceerd worden bij Chica en uiteindelijk ook bij Bente. Wel worden ze voorlopig apart van de andere leeuwen gevoerd, om agressief gedrag onderling te vermijden.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

Kattenkwaad

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

Vrijwel precies drie maanden na hun geboorte, kan menig Blijdorp-bezoeker ze nu in levenden lijve bewonderen: de drie jonge Aziatische leeuwtjes. Opgewacht door een peloton fotografen stapten ze, onder hoede van moeder Lalana, op 22 november voor het eerst het grote binnenverblijf in. Voortaan mogen ze van 12.00 – 14.00 uur de benen strekken hier. De laatste keer dat er welpjes te bewonderen waren in de Diergaarde was ten tijde van Shanto en Rani, geboren in 2011. Het is dan ook de eerste succesvolle worp in het nieuwe leeuwenverblijf én het is het eerste nestje in Rotterdam waarvan de moeder niet Shantee is. 

Foto: Luciënne de Gier (BB-Facebook)

De geboorte van de welpjes was een aangename verrassing voor het publiek. De bevalling, die plaats had gevonden in een bosje nabij de ingang van het binnenverblijf, werd geconstateerd terwijl het park gewoon open was. Om de rust te bewaren werden wat bezoekerspaden afgesloten. Nadat de verzorgers de volwassen leeuwen naar binnen wisten te lokken, werden de welpjes snel naar het kraamverblijf achter de schermen verplaatst. Het nestje bleek vier jongen te tellen, waarvan eentje dood werd aangetroffen. Het geslacht van de drie anderen staat nog altijd niet vast. Sindsdien was het gezinnetje uitsluitend te volgen via de webcams, wat vaak tot vertederende en grappige waarnemingen leidde.

Foto: Jolanda Aalbers (BB-Facebook). ”Dan geniet je thuis extra van dit pluizenbeestje dat iets ziet wat wij niet zien!”

In tegenstelling tot hun Afrikaanse neven, kennen Aziatische leeuwen een minder hechte onderlinge band. Wanneer een leeuwin op het punt staat te bevallen, zal zij zich dan ook afzonderen van haar groepsgenoten en zelf bepalen wanneer ze terugkeert. Om die reden gaat Blijdorp erg voorzichtig om met jonge leeuwtjes. Het eerste ‘contact’ met Aapal, Bente en Chica vond plaats op een afstandje. Geleidelijk mochten ze steeds dichter bij elkaar komen en zo kwam het dat oplettende bezoekers soms zelfs een glimp opvingen van de welpjes. Nu is dus het volgende stapje gezet naar integratie in de groep. Overdag, wanneer de andere leeuwen buiten worden gehouden, mogen Lalana en haar drieling in het binnenverblijf ravotten. Even geïnteresseerd als de menselijke toeschouwers, gluren de andere leeuwen alvast door de ruiten naar binnen – of ze hebben het gewoon koud, ook mogelijk natuurlijk.

Blijdorper Bendelid Cor de Gier legde de ontdekkingstocht vast in het filmpje hieronder. Veel kijkplezier!

Foto: Ruud van Amersfoort (BB-Facebook)

Vaarwel Franjeapen!

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

Het wordt weer iets stiller in Blijdorp: de franjeapen hebben afscheid genomen van de Maasstad. De Diergaarde kon niet aan hun behoefte aan een ruim verblijf voldoen en dus hebben deze eeuwig energierijke en bovenal mooie dieren Nederland verruild voor Brasov Zoo in Roemenië. Aankondigingen in de Roemeense pers verklappen dat het transport al een aantal maanden geleden op touw is gezet. Het groepje van acht is inmiddels ontvangen in quarantaine aldaar en zal binnenkort intrede doen in een spiksplinternieuw complex voor verschillende apensoorten, waaronder baardapen, kapucijnapen en lemuren.

Foto: Theo de Kaper (BB-Facebook)

De problematiek met hun huisvesting ontstond eerder dit jaar. Het wrong namelijk tussen Nasibu en de andere gorilla’s. Met een leeftijd van meer dan 10 jaar is hij een heuse puber inmiddels, met alle apenstreken van dien: ‘oma’ Annet had moeite om haar kostje bijeen te scharrelen in zijn bijzijn, maar bovenal begon hij seksueel volwassen te worden. Totdat hij elders terecht kan, verblijft hij in het koepelverblijf, voorheen het stekje van de witkruinmangabeys. De mangabeys moesten op hun beurt dus opschuiven naar het kopjeverblijf van de franjeapen, terwijl zij het leegstaande verblijf in de gorillakijkhut betrokken. Hier hebben ze het al die tijd zonder (waardig) buitenverblijf moeten stellen en met geen makkelijke oplossing voor de woningnood, heeft de Diergaarde dus afscheid van ze genomen. Met hun vertrek is de aanwezigheid van de witkruinmangabeys op de Savanne permanent geworden.

Foto: Johanna Kok (BB-Facebook)

De franjeapen zijn al sinds jaar en dag een vertrouwde verschijning in de Diergaarde. Aanvankelijk leefden ze in het Henri Martinhuis, waarna ze in 2003 een plekje onder de zon kregen op het eiland in de Grote Vijver. Letterlijk: het relatief schaduwloze verblijf bleek veel te zonnig voor de schaduwliefhebbers, ’s zomers moesten ze zelfs in het binnenverblijf worden opgesloten. In 2004 kregen ze een ander, ditmaal boomrijk eilandje naast dat van de gorilla’s. Jammer genoeg bleek dat het geboren acrobaten zijn en nadat ze voor de zoveelste keer de verzorgers een work-out met vangnetten hadden bezorgd, keerden ze terug naar de Grote Vijver. Driemaal is scheepsrecht: in 2010 kregen ze een ruime vlucht op de Afrikaanse Savanne, waar ze sindsdien hebben vertoefd.

Apetrots op de nieuwe Apenrots!

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Dat zijn dierentuindirecteur Erik Zevenbergen en Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger, zo lieten ze vandaag weten. Nadat het nieuwe geladaverblijf donderdag al in besloten kring officieel ingewijd werd, mochten vandaag de Vrienden van Blijdorp – goed voor een bijdrage van van €50.000 – ook een kleine openingshandeling verrichten. ”Een rots in de branding”, zo omschreef Zevenbergen Blijdorp’s trouwe achterban die de Diergaarde al 55 jaar met geld en goede wil ondersteunt.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

De ceremonie maakte onderdeel uit van de ‘Vriendendag’ die georganiseerd werd, die verder bestond uit een borrel en enkele vlooienmarkten. Als dank voor het bekostigen van twee kunstrotsen werd aan Marcel Kreuger een bordje overhandigd, dat later bevestigd zal worden aan het soortbordje. Overigens liep de Vriendendag niet helemaal zoals gepland, want het was de bedoeling dat de vernieuwde Vriendenbazaar vandaag ook geopend zou kunnen worden. Helaas is de vergunning voor de bouw halverwege de constructie weer ingetrokken, dus de oplevering zal nog even op zich laten wachten.

Foto: Edwin den Hoedt (BB-Facebook)

Nu écht de laatste werkzaamheden verricht zijn aan het nieuwe geladaverblijf, kunnen we het eindresultaat beoordelen. Het monumentale Roofdieren-Gebouw is in oorspronkelijke staat hersteld en er zijn nu twee aparte verblijven gerealiseerd: een waar vroeger de leeuwen en tijgers leefden en een waar vroeger de Kattengalerij stond. De perken zijn ingericht als een glooiend grasland met grote rotsblokken en worden overkoepeld door een nestconstructie, die zo ontworpen is dat hij de bestaande curves van het Roofdieren-Gebouw accentueert. De twee kleine kooitjes aan de zijkanten bieden niet langer onderdak aan dieren, maar worden gebruikt voor educatieve doeleinden alsmede delen van het interieur die anno 1940 zijn vormgegeven. Eén van de binnenverblijven, ingericht anno nu, is voor het publiek te bezichtigen. Ook is in één van de rotsblokken een tunnel gecreëerd waarvandaan je door raampjes het verblijf in kunt kijken – je waant je zo tussen de dieren. Voor een uitgebreide foto-impressie, klik HIER en voor een vergelijking van vroeger en nu, klik HIER.

Foto: Stefan de Vries (BB-Facebook)

In totaal zijn er nu 12 gelada’s, allen afkomstig uit NaturZoo Rheine, aanwezig in Diergaarde Blijdorp: drie die samen een vrijgezellengroep vormen en negen dieren die samen in een harem leven. Toen de baviaanachtigen een maand geleden voor het eerst naar buiten mochten, was er enige verwarring: waarom zat de familiegroep bij het voorplein van de Rivièrahal en niet, zoals eerder werd gezegd, aan de terrassenkant? Erik Zevenbergen liet aan Blijdorper Bende weten dat de verzorgers daarvoor hadden gekozen omdat de familiegroep momenteel het grootst is en daarom de meeste behoefte had aan een buitenverblijf. Bovendien was het best nog even spannend of de mannengroep succesvol tot stand zou kunnen komen: in de binnenverblijven stonden de heren elkaar naar het leven, dus het leek de verzorgers beter om hen naar buiten te laten aan de iets rustigere zijde. Gelukkig werd het conflict eenmaal buiten bijgelegd en leeft het trio in vrede samen.

Foto: Ria van der Graaf (BB-Facebook)

Hoewel sommigen het misschien een onnatuurlijke manier van huisvesten vinden, zijn mannengroepen een natuurlijk verschijnsel. Zoals ook wordt uitgelegd door middel van een filmpje in het binnenverblijf, kunnen haremleiders ook van de troon worden gestoten door mannetjes uit zulke groepen. Uiteindelijk zijn het de vrouwtjes die het laatste woord hebben in zo’n conflict. Om de dieren zo natuurgetrouw mogelijk te houden, heeft Blijdorp plannen om dit ook in gevangenschap na te bootsen. Daartoe zijn de binnenverblijven van de mannengroep uitgerust met tunnels, waarmee de dieren via een schuif naar de andere kant geleid kunnen worden. De Diergaarde kan dus besluiten om een extra mannetje bij de familiegroep te introduceren. Deze rivalen kunnen dan vrouwtjes van bestaande harems ‘veroveren’ of zelfs een hele harem in één keer overnemen. Niet alleen stimuleert dit dus natuurlijk gedrag en houdt het de dieren bezig, maar het is tegelijkertijd een slimme manier om genetische diversiteit te waarborgen.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Gelada’s, die dankzij hun uiterlijk vaak voor de bekendere bavianen worden aangezien, zijn de enige apensoort wiens dieet hoofdzakelijk uit gras bestaat. In het wild zijn ze in toenemende mate een zeldzame verschijning, beperkt tot het Ethiopische Hoogland. Overdag besteden ze veel tijd aan grazen en sociale interactie, ’s avonds trekken ze zich vaak terug naar de relatieve veiligheid van de rotskliffen. Niet alleen qua dieet weten ze zich te onderscheiden van andere primaten, ook op het gebied van communicatie laten ze de concurrentie ver achter zich. Ze kennen een wijd scala aan klanken en mondbewegingen die allemaal verschillende betekenissen hebben. Hun bijzondere lipbewegingen worden aangeduid met de term ‘wobbelen’, maar opvallender is het bijna menselijke krijsen van de jongere groepsleden wanneer ze aan het spelen zijn. Wanneer ze bezig zijn met eten, zijn ze erg nauwkeurig met het uitzoeken van de lekkerste grassprieten en schuifelen ze telkens een stukje verder.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De komende tijd zal de geladagroep nog flink worden uitgebreid. Erik Zevenbergen liet aan Blijdorper Bende weten dat er nog twee harems toegevoegd zullen worden aan de familiegroep. Ook de mannengroep zal substantieel worden uitgebreid, maar eerst zal het bestaande drietal nog goed in de gaten gehouden worden om ruzies te vermijden. Het is daarnaast ook nog steeds de bedoeling dat er uiteindelijk manenschapen geïntroduceerd worden in het verblijf, zoals ook is terug te zien aan het ram-spel dat geplaatst is op het terrasje dat is aangelegd op de plek van het vroegere otterverblijf. Overigens wil men eerst eventuele mankementen van het verblijf verhelpen. Zo buigt de botanische afdeling zich momenteel over de grasmat. Hoewel deze nog steeds groen is, hebben de gelada’s al heel wat schade aangericht – ondanks dat ze pas kort buiten zijn en nog met relatief weinig zijn. En dat terwijl het de stevigste grassoort is die de Diergaarde kon vinden!

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)