Apetrots op de nieuwe Apenrots!

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Dat zijn dierentuindirecteur Erik Zevenbergen en Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger, zo lieten ze vandaag weten. Nadat het nieuwe geladaverblijf donderdag al in besloten kring officieel ingewijd werd, mochten vandaag de Vrienden van Blijdorp – goed voor een bijdrage van van €50.000 – ook een kleine openingshandeling verrichten. ”Een rots in de branding”, zo omschreef Zevenbergen Blijdorp’s trouwe achterban die de Diergaarde al 55 jaar met geld en goede wil ondersteunt.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

De ceremonie maakte onderdeel uit van de ‘Vriendendag’ die georganiseerd werd, die verder bestond uit een borrel en enkele vlooienmarkten. Als dank voor het bekostigen van twee kunstrotsen werd aan Marcel Kreuger een bordje overhandigd, dat later bevestigd zal worden aan het soortbordje. Overigens liep de Vriendendag niet helemaal zoals gepland, want het was de bedoeling dat de vernieuwde Vriendenbazaar vandaag ook geopend zou kunnen worden. Helaas is de vergunning voor de bouw halverwege de constructie weer ingetrokken, dus de oplevering zal nog even op zich laten wachten.

Foto: Edwin den Hoedt (BB-Facebook)

Nu écht de laatste werkzaamheden verricht zijn aan het nieuwe geladaverblijf, kunnen we het eindresultaat beoordelen. Het monumentale Roofdieren-Gebouw is in oorspronkelijke staat hersteld en er zijn nu twee aparte verblijven gerealiseerd: een waar vroeger de leeuwen en tijgers leefden en een waar vroeger de Kattengalerij stond. De perken zijn ingericht als een glooiend grasland met grote rotsblokken en worden overkoepeld door een nestconstructie, die zo ontworpen is dat hij de bestaande curves van het Roofdieren-Gebouw accentueert. De twee kleine kooitjes aan de zijkanten bieden niet langer onderdak aan dieren, maar worden gebruikt voor educatieve doeleinden alsmede delen van het interieur die anno 1940 zijn vormgegeven. Eén van de binnenverblijven, ingericht anno nu, is voor het publiek te bezichtigen. Ook is in één van de rotsblokken een tunnel gecreëerd waarvandaan je door raampjes het verblijf in kunt kijken – je waant je zo tussen de dieren. Voor een uitgebreide foto-impressie, klik HIER en voor een vergelijking van vroeger en nu, klik HIER.

Foto: Stefan de Vries (BB-Facebook)

In totaal zijn er nu 12 gelada’s, allen afkomstig uit NaturZoo Rheine, aanwezig in Diergaarde Blijdorp: drie die samen een vrijgezellengroep vormen en negen dieren die samen in een harem leven. Toen de baviaanachtigen een maand geleden voor het eerst naar buiten mochten, was er enige verwarring: waarom zat de familiegroep bij het voorplein van de Rivièrahal en niet, zoals eerder werd gezegd, aan de terrassenkant? Erik Zevenbergen liet aan Blijdorper Bende weten dat de verzorgers daarvoor hadden gekozen omdat de familiegroep momenteel het grootst is en daarom de meeste behoefte had aan een buitenverblijf. Bovendien was het best nog even spannend of de mannengroep succesvol tot stand zou kunnen komen: in de binnenverblijven stonden de heren elkaar naar het leven, dus het leek de verzorgers beter om hen naar buiten te laten aan de iets rustigere zijde. Gelukkig werd het conflict eenmaal buiten bijgelegd en leeft het trio in vrede samen.

Foto: Ria van der Graaf (BB-Facebook)

Hoewel sommigen het misschien een onnatuurlijke manier van huisvesten vinden, zijn mannengroepen een natuurlijk verschijnsel. Zoals ook wordt uitgelegd door middel van een filmpje in het binnenverblijf, kunnen haremleiders ook van de troon worden gestoten door mannetjes uit zulke groepen. Uiteindelijk zijn het de vrouwtjes die het laatste woord hebben in zo’n conflict. Om de dieren zo natuurgetrouw mogelijk te houden, heeft Blijdorp plannen om dit ook in gevangenschap na te bootsen. Daartoe zijn de binnenverblijven van de mannengroep uitgerust met tunnels, waarmee de dieren via een schuif naar de andere kant geleid kunnen worden. De Diergaarde kan dus besluiten om een extra mannetje bij de familiegroep te introduceren. Deze rivalen kunnen dan vrouwtjes van bestaande harems ‘veroveren’ of zelfs een hele harem in één keer overnemen. Niet alleen stimuleert dit dus natuurlijk gedrag en houdt het de dieren bezig, maar het is tegelijkertijd een slimme manier om genetische diversiteit te waarborgen.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Gelada’s, die dankzij hun uiterlijk vaak voor de bekendere bavianen worden aangezien, zijn de enige apensoort wiens dieet hoofdzakelijk uit gras bestaat. In het wild zijn ze in toenemende mate een zeldzame verschijning, beperkt tot het Ethiopische Hoogland. Overdag besteden ze veel tijd aan grazen en sociale interactie, ’s avonds trekken ze zich vaak terug naar de relatieve veiligheid van de rotskliffen. Niet alleen qua dieet weten ze zich te onderscheiden van andere primaten, ook op het gebied van communicatie laten ze de concurrentie ver achter zich. Ze kennen een wijd scala aan klanken en mondbewegingen die allemaal verschillende betekenissen hebben. Hun bijzondere lipbewegingen worden aangeduid met de term ‘wobbelen’, maar opvallender is het bijna menselijke krijsen van de jongere groepsleden wanneer ze aan het spelen zijn. Wanneer ze bezig zijn met eten, zijn ze erg nauwkeurig met het uitzoeken van de lekkerste grassprieten en schuifelen ze telkens een stukje verder.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De komende tijd zal de geladagroep nog flink worden uitgebreid. Erik Zevenbergen liet aan Blijdorper Bende weten dat er nog twee harems toegevoegd zullen worden aan de familiegroep. Ook de mannengroep zal substantieel worden uitgebreid, maar eerst zal het bestaande drietal nog goed in de gaten gehouden worden om ruzies te vermijden. Het is daarnaast ook nog steeds de bedoeling dat er uiteindelijk manenschapen geïntroduceerd worden in het verblijf, zoals ook is terug te zien aan het ram-spel dat geplaatst is op het terrasje dat is aangelegd op de plek van het vroegere otterverblijf. Overigens wil men eerst eventuele mankementen van het verblijf verhelpen. Zo buigt de botanische afdeling zich momenteel over de grasmat. Hoewel deze nog steeds groen is, hebben de gelada’s al heel wat schade aangericht – ondanks dat ze pas kort buiten zijn en nog met relatief weinig zijn. En dat terwijl het de stevigste grassoort is die de Diergaarde kon vinden!

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De aap is uit de mouw!

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

Nee, écht af is het nog niet. Op de achtergrond is men nog druk met hoogwerkers in de weer, maar dat mag de pret niet drukken. De gelada’s mochten op woensdag 19 september voor het eerst hun nieuwe buitenverblijf ontdekken en daarmee is de soort officieel weer te bewonderen in Rotterdam na meer dan 30 jaar absentie. Deze ‘proef’ was van tevoren niet aangekondigd; de formele opening zal immers pas in de aanloop naar de herfstvakantie plaatsvinden, dan zal ook het andere buitenverblijf klaar voor gebruik zijn en kunnen de bezoekers naar binnen. 

Foto: Jan de Groen (AD)

Door de dieren iets eerder kennis te laten maken met hun nieuwe leefomgeving hoopt Blijdorp te voorkomen dat ze op het moment suprême last van podiumangst krijgen en het vertikken om zich te laten zien. Toen de schuif openging, vonden het de gelada’s het inderdaad nogal spannend en heerste er even twijfel. Toen één gelada over de dam was, volgden er gelukkig meer en binnen een mum van tijd genoten de dieren van hun ruime perk onder de zon.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook). In het Engels worden gelada’s ook wel ‘bleeding-heart monkey’ genoemd vanwege hun markante borsttekening.

Momenteel zijn er ‘slechts’ negen gelada’s te bezichtigen. Het gaat om een harem die alweer twee jaar geleden overkwam uit NaturZoo Rheine en sindsdien achter de schermen verbleef, bestaande uit een mannetje, drie vrouwtjes en hun jongen. Ze zullen in de nabije toekomst gezelschap krijgen van nog een aantal harems en zo in een dynamisch groepsverband samenleven, zoals ze dat in het wild ook zouden doen. Opmerkelijk is dat Blijdorp er dus op het laatste moment voor heeft gekozen om de harems aan de kant van het Rivièrahal-Voorplein te plaatsen, want oorspronkelijk was het de bedoeling dat zij het iets meer glooiende landschap aan de terrassen-kant zouden gaan bevolken. De Diergaarde lijkt in hun persbericht te suggereren dat de harem ook niet alsnog overgeplaatst zal worden naar de andere zijde als deze eenmaal gereed is, en dat daar dus de mannengroep zal komen.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

Gelada’s, die dankzij hun uiterlijk vaak voor de bekendere bavianen worden aangezien, zijn de enige apensoort wiens dieet hoofdzakelijk uit gras bestaat. In het wild zijn ze in toenemende mate een zeldzame verschijning, beperkt tot het Ethiopische Hoogland. Overdag besteden ze veel tijd aan grazen en sociale interactie, ’s avonds trekken ze zich vaak terug naar de relatieve veiligheid van de rotskliffen. In de Diergaarde is hun natuurlijke gebied zo goed mogelijk nagebootst, met een combinatie van rotskopjes en grote grasvelden. Wat die grasvelden betreft, is gekozen voor de meest stevige grassoort zodat er – als het goed is – geen grote kale plekken ontstaan.

Foto: Jan de Groen (AD)

In 2011 werd voor het eerst openlijk gesproken over een restauratie van het oude Roofdieren-Gebouw. Toentertijd werd nog gesproken over berberapen als potentiële inwoners en werd gezegd dat de klus in principe in een half jaar te klaren zou zijn. Dankzij problemen met de financiering en bovenal veel onenigheid met de Welstandscommissie heeft het project helaas veel meer tijd en geld in beslag genomen. Toch is het nieuwe geladaverblijf een resultaat om trots op te zijn. De buitenverblijven zijn een mooi voorbeeld van een natuurlijk onderkomen en ook de binnenverblijven staan huisvesting in een natuurgetrouw verband toe. Een leuke toevoeging is dat het gerestaureerde pand geheel gasloos is. De uitstraling van het monumentale Roofdieren-Gebouw is er ook flink op vooruit gegaan: zie de fotoserie hieronder voor een kleine vergelijking van nu en toen! Klik op je pijltjes onderaan om te navigeren.

BINNENVERBLIJVEN: Heden
Foto: Edwin den Hoedt (BB-Facebook)
« 1 van 6 »

Surprise: leeuwtjes geboren!

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook). Lalana vlak na de geboorte.

Onverwachts geboortenieuws vanuit Diergaarde Blijdorp! Aziatische leeuwin Lalana is gisteren bevallen van vier welpjes. Het was van tevoren niet aangekondigd dat ze succesvol gedekt was en menig bezoeker was dan ook verrast. Momenteel heeft de dierentuin nog geen persbericht naar buiten gebracht, maar de geboorte is wel bevestigd. Het is de eerste keer dat Lalana moeder is en het zal dan ook nog moeten blijken of ze in staat is om de jongen groot te brengen.

De bevalling vond plaats in de vroege uurtjes van 21 augustus. Lalana was vooraf niet apart gezet, maar beviel in de buitenlucht. Haar kroost hield zich aanvankelijk op in een bosje vlakbij de ingang van het binnenverblijf. Moeders kwam sporadisch even tevoorschijn, terwijl de kleintjes hun aanwezigheid op erg vocale wijze duidelijk maakten. De verzorgers hebben het pad vrijwel direct afgezet zodat het kersverse gezinnetje in alle rust naar binnen kon worden gebracht. Bij het verplaatsen van de jongen werd geconstateerd dat één van de vier jongen het niet had gered. De andere drie zijn nagekeken door de dierenarts en maken het vooralsnog goed. De komende drie maanden zullen ze in een apart kraamverblijf achter de schermen blijven, de andere drie leeuwen zijn gewoon te zien.

Foto: Cor Exalto (BB-Facebook)

Drie keer eerder werden er succesvol Aziatische leeuwtjes grootgebracht in Rotterdam, waar deze soort sinds 2005 aanwezig is. In 2006 werd leeuwin Shantee, die al zwanger was bij haar intrede in het Roofdieren-Gebouw, de moeder van Mika en Bente. Drie jaar later beviel zij van Naui en in 2011 zette ze de tweeling Shanto en Rani op de wereld, beide keren was de vader Kumar. In 2016 beviel leeuwin Bente nog wel van een jong, maar deze werd kort na de geboorte doodgebeten. Momenteel bestaat de Blijdorpse leeuwengroep uit vier leeuwen: mannetje Aapal en de vrouwtjes Bente, Chica en Lalana. Lalana werd dit jaar pas ontvangen en het klikte direct tussen haar en Aapal. De dracht duurt ongeveer 100 dagen bij deze diersoort.

Zwarte Dagen

Helaas is het onvermijdelijk dat er soms afscheid genomen moet worden van geliefde Blijdorp-bewoners, maar de afgelopen twee weken waren een exceptioneel treurige tijd. In korte tijd lieten maar liefst vier jonge dieren het leven. Volgens de Diergaarde bestaat er geen verband tussen de sterftegevallen en is dit een tragisch toeval, buitenstaanders speculeren dat de hitte het welzijn van de dieren mogelijk in het nauw heeft gebracht.

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook)

Het meest opvallend is het overlijden van het Maleise tapir jong Vasanti. Hoewel het er aanvankelijk op leek dat het jong het even goed deed als haar broer Penang twee jaar geleden, bleek niets minder waar te zijn. De verzorgers stelden bloedarmoede vast, een situatie waarbij er niet genoeg zuurstof kan worden opgenomen door het bloed. Ook had ze een ongespecificeerde infectie onder de leden. Ze werd hiervoor behandeld, maar op dinsdagochtend werd ze levenloos aangetroffen in haar verblijf. Uit sectie zal moeten blijken of de bloedarmoede of infectie haar fataal is geworden of dat er nog iets anders aan de hand was. Dit verlies is dubbel zuur: tapirs planten zich slecht mondjesmaat voort in gevangenschap en dit was het laatste jong van Vazan, de fokman die tijdens de zwangerschap van Pooh overleed en naar wie de kleine vernoemd was. Het is moeilijk om succesvolle koppeltjes samen te stellen bij deze soort en Pooh en Vazan waren zo’n zeldzame match made in heaven.

Foto: Jolanda Aalbers (BB-Facebook)

Ook niet onopgemerkt bleef het overlijden van de jonge serval, die vorige maand geboren werd. Van begin af aan was zij een zorgenkindje. Moeder Jina, op zich een ervaren ouder, was opmerkelijk onrustig en sleepte het jong continu heen en weer door het verblijf. Hoewel het regelmatig verplaatsen van het kroost een natuurlijke tactiek is om roofdieren te slim af te zijn, deed Jina dit dusdanig hard dat er een lelijke wond was ontstaan in de nek van de kleine. Hij of zij werd hiervoor behandeld, maar het is dus gebleken dat dit zonder succes was. Er wordt momenteel gekeken naar manieren om een soortgelijk toekomstig voorval te voorkomen.

Foto: Cor de Gier (BB-Facebook)

In de Europese hoek van de dierentuin is eveneens reden voor verdriet. Allebei de jonge bosrendiertjes hebben het leven gelaten, tot groot ontzet van velen. Rendier Sven, de jongste van de twee en eveneens het eerste jong van hinde Sjakira, had te lijden onder een longontsteking die hij niet kon overwinnen. De dood van Ella, de oudste van de twee, is mysterieuzer. Zij werd op een ochtend dood aangetroffen op het perk. Ze was verwond en had onder andere een darmprolaps, een aandoening waarbij het uiteinde van het spijsverteringskanaal naar buiten steekt. Het is nog onduidelijk of dit is veroorzaakt door onderlinge agressie tussen de dieren.

Diersoorten onder vuur: Blijdorp springt bij

Natuurbehoud staat bovenaan de agenda van Diergaarde Blijdorp. Niet alleen wordt er met talloze diersoorten doelmatig gefokt, vier internationale fokprogramma’s worden ook beheerd vanuit de dierentuin. Dit zijn de stamboeken van de Aziatische olifanten, de kuifhertjes, de rode panda’s en sinds kort die van de Egyptische landschildpad. Bovendien zijn er zelfs drie diersoorten die hun voortbestaan te danken hebben aan de inspanningen van Blijdorp. Van tijd tot tijd worden enkele projecten in de schijnwerpers gezet, om de schrijnende situatie van deze dieren onder de aandacht te brengen. Ook dit jaar zijn er twee campagne’s waar Blijdorp extra aandacht aan schenkt.

Tropische Nederlanders

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Weinig mensen staan erbij stil, maar de Nederlandse natuur bestaat uit meer dan alleen de Veluwe, de Oostvaardersplassen en de Biesbosch; Caraïbisch Nederlands is biologische schatkist. Een van de bijzondere inheemse dieren is de Antilliaanse groene leguaan. Deze bedreigde reptielensoort komt, zoals zijn naam al weggeeft, van nature voor op de Antillen. Daar wordt de soort helaas weggevaagd door ontbossing, aanrijdingen en confrontaties met huisdieren. De grootste bedreiging voor de soort is echter zijn veelvoorkomende neefje, de ‘normale’ groene leguaan. Deze komt van nature niet voor op de eilanden maar is er door de mens wel geïntroduceerd. De twee soorten kruisen geregeld en zo ontstaat een onvruchtbare hybride die op termijn de soort fataal kan worden. Zo is de soort recentelijk uitgestorven op Sint Maarten.

Diergaarde Blijdorp gaat binnenkort een steentje bijdragen aan het fokprogramma van deze soort. Dat is hard nodig, want er zijn slechts twee andere dierentuinen in Europa die de soort houden. Momenteel huisvest Blijdorp één mannetje, dat al langere tijd bij het Caraïbisch Café wordt ondergebracht. In samenwerking met stichting RAVON en de stichting STENAPA zijn nu vier wilde Antilliaanse groene leguanen van Sint Eustatius overgebracht naar Nederland. Hier kunnen zij, onder begeleiding van gerenommeerde reptielenexperts, veilig voor nageslacht zorgen. Dankzij de inspanningen van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Algemene Zaken mochten de dieren en de dierverzorgster van Blijdorp vanaf Sint-Maarten meevliegen naar Rotterdam met minister-president Rutte in het regeringsvliegtuig. De reeds aanwezige leguaan en zijn vier nieuwe soortgenoten krijgen binnenkort een geoptimaliseerd verblijf in het nieuwe Natuurbehoudscentrum in het Oceanium, waar zij de komende jaren zullen blijven. Mogelijk zullen ze later naar andere dierentuinen verhuizen om nieuwe fokkoppels samen te stellen. Hopelijk verbetert de situatie in het wild en kunnen de jongen van deze leguanen ooit weer terug naar de Caraïben.

Zangers in nood

Foto: EAZA (silentforest.eu). Vogelmarkt in Indonesië.

Als onderdeel van de EAZA Silent Forest Campagne vraagt de Diergaarde momenteel aandacht voor de bedreigde zangvogels van Zuidoost-Azië. Elk jaar worden daar miljoenen vogels gevangen om op de markt verhandeld te worden als huisdier, eten of statussymbool. Het houden van zangvogels om mee te doen met zangcompetities is eveneens een diepgewortelde traditie in Indonesië, Maleisië en Indochina. Ook internationaal bestaat veel vraag naar zangvogels als huisdier en handelaren verdienen veel geld aan de illegale handel. Het merendeel van de gevangen dieren overlijdt binnen enkele dagen door erbarmelijke omstandigheden waarin zij terecht komen. Er zijn zo’n 850 zangvogelsoorten in de regio die als biologische hotspot bekend staat. Momenteel is de situatie dusdanig uit de hand aan het lopen, dat het IUCN de status van de zangvogels veel sneller moet aanpassen dan gebruikelijk is bij bedreigde diersoorten. Volgens de EAZA ”verdwijnen bepaalde vogelsoorten sneller dan wij bevatten.”

Blijdorp draagt bij aan de twee fronten waarop de EAZA de strijd wil aangaan: conservatie en educatie. Door middel van fokprogramma’s moet de toekomst van de vogelsoorten veilig worden gesteld. Zo staat Blijdorp bekend om zijn succes met de Balispreeuw, een kritiek bedreigde soort: in 30 jaar tijd zijn er een kleine 200 exemplaren geboren in Rotterdam. Het merendeel van de zangvogels in de dierentuin wordt momenteel gehouden in de Victoria Serre van de Rivièrahal, zoals de Indische blauwrug. Ter gelegenheid van de actie worden er daarnaast ook Balispreeuwen, roodoorbuulbuuls, shamalijsters en Palawan-pauwfazanten ondergebracht in de volière bij het Longhouse. In het Longhouse wordt namelijk momenteel een expositie gehouden over de Silent Forest Campagne.

Daarnaast ondersteunt Blijdorp met geld en kennis verschillende ‘in situ’ projecten, binnen het leefgebied van de dieren zelf dus. Op Java en Sumatra behoedt Blijdorp, door het ondersteunen van lokale fokprogramma’s en door het geven van voorlichting, de geelkruinbuulbuuls en de zwartwitte lijstergaaien voor uitsterven. Soortgelijke maatregelen worden getroffen op Nias, waar de Niasbeo centraal staat. Men hoopt ook om op korte termijn de eerste in gevangenschap gefokte dieren uit te zetten. Verder worden parkwachters betaald om een eiland voor de kust van Sumatra te beschermen en in West-Java wordt onderzoek gedaan naar de status van bedreigde soorten en de gezondheid van het oerwoud. Tot slot worden Balispreeuwen, die onderschept zijn op de markt, weer vrijgelaten en gemonitord op het toeristische eiland Bali. Wil je deze projecten een steuntje in de rug geven? Koop dan een van de producten in de Zee van ZOOvenirs waarvan de opbrengst gaat naar de Silent Forest Campagne of lever een oude verrekijker in bij het Longhouse zodat parkwachters ze kunnen hergebruiken. Neem ook eens een kijkje op de website van de campagne, waar meer wordt uitgelegd over de verschillende projecten.