Nieuwjaarslezing 2018

Foto: Marcel Kreuger (Vrienden van Blijdorp)

In de vroege ochtenduurtjes van 14 januari dromden de Vrienden van Blijdorp samen bij het Oceanium waar, met uitzicht op het Haaienbassin, directeur Erik Zevenbergen het nieuwe jaar van de Diergaarde inluidde. In een speech die volgens menig aanwezige zeker een applausje waard was, sloot hij 2017 af en onthulde hij de toekomstplannen van de dierentuin voor 2018 en de jaren die komen gaan. Op verzoek van de directeur delen we geen foto’s van de presentatie, afgezien van een paar kiekjes van Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger.

2017 was zo slecht nog niet. Met 1,4 miljoen bezoekers trok het park iets minder bekijks dan in 2016, toen dat aantal rond de anderhalf miljoen lag. Er waren afgelopen jaar dan ook geen grote verblijven geopend. Qua dierennieuws was het echter een topjaar: twee jonge neushoorns, twee jonge okapi’s en een heleboel ander jong grut passeerden de revue. Tot de nieuwe diersoorten behoorden o.a. de slanke lori’s, belangers toepaja’s, de teugelijsvogel, buissnavelvissen en twee soorten pijlgifkikkers. Blijdorper Bende heeft publieksprijzen uitgedeeld aan de meest populaire gebeurtenissen: klik HIER om de uitslag te bekijken!

Hoewel het NRC haar uitspraken over de vermeende totale bouwstop van eind vorig jaar nog niet heeft teruggenomen, laat Erik Zevenbergen weten dat de dierentuin in het 55-jarige jubileumjaar van de Vrienden van Blijdorp niet stil zal zitten. De focus ligt op de stapsgewijze verbouwing van het Oceanium. Als tweede fase van dit project (met de transformatie van de Florida-Tunnel en Murenenhoek naar het Great Barrier Reef in 2016 als eerste fase) zal dit jaar het Natuurbehoudscentrum gerealiseerd worden. De plannen voor de verbouwing van de Zee van Cortez tot Natuurbehoudscentrum zijn grotendeels ongewijzigd gebleven. In dit gedeelte van het Oceanium worden in meerdere verblijven een selectie van de meest bedreigde diersoorten die de dierentuin rijk is ondergebracht.. Denk aan de Egyptische landschildpad, de doornstaartagame, de Annam-waterschildpad, de McCords slangenhalsschildpad (vuur)salamanders, het gilamonster, de krokodilstaarthagedis en de Antilliaanse leguaan, maar ook minder bedreigde soorten zoals als de renkoekoek. Langs een van de muren komt een nieuwe broedruimte. De nadruk zal hier liggen op het educatieve aspect, onder meer door de aanwezigheid van een ‘doe-tafel’ voor kinderen. Dit project wordt mogelijk gemaakt door een donatie van de Vrienden van Blijdorp die een groots bedrag van €100.000,- bedraagt.

‘Eiland Hoppen’, het onderdeel Oceanium 2.0 dat in de loop van 2018 en 2019 uit de grond zal worden gestampt, moet een beleving worden waar duidelijk moet worden hoe divers de verschillende eilanden van de uithoeken van de planeet zijn. Blijdorp hoopt nu een stukje van deze schoonheid naar Rotterdam te halen. Wie kent de prachtige natuurdocumentaires over bijvoorbeeld de Galapagoseilanden niet? Dit idee, dat al langer op tafel ligt, is verder uitgewerkt sinds vorige plannen bekend werden gemaakt. Dit project wordt echter meer nieuwbouw dan verbouw.

Het gebied Eiland Hoppen wordt grotendeels een aanbouw tegen de bestaande buitenmuren van het Oceanium. De bestaande kas voor de reuzenschildpadden wordt helemaal doorgetrokken tot aan het terrein waar momenteel geen dierenverblijven staan. In deze kas wordt de continentale indeling losgelaten, zoals ook al het geval is met het beoogde bestand van het te bouwen Natuurbehoudscentrum en de plaatsing van het Great Barrier Reef. Het nieuwe gebied wordt betreden na de Falklands, waar de pinguïns huizen.

Foto: Tom van Deuren

Het eerste deel heeft als thema ‘Madagaskar’. Deze keuze lijkt te suggereren dat het plan om een Madagaskarbiotoop te creëren in de Grote Vijver definitief van de baan is. Een prominent onderdeel van dit stukje Madagaskar wordt een doorloopvolière voor ringstaartmaki’s in de buitenlucht, die uitsluitend te betreden zal zijn via het Oceanium. Uit de concepten die vertoond zijn tijdens de presentatie, kunnen we een idee krijgen hoe het geheel eruit zal zien ook, al kan er nog veel veranderen. Nogmaals, wij hebben geen toestemming om die beelden te delen en zullen het dus met een woordelijke omschrijving moeten doen.

In plaats van de bestaande afslag naar rechts na de ijsschotsen, gaat het nieuwe pad naar links na de schuifdeuren. Aan de wand wordt informatie gegeven over het unieke natuur op Madagaskar. In diezelfde gang zijn de binnenverblijven van de ringstaartmaki’s te zien. De groep ringstaartmaki’s die momenteel gehuisvest wordt op het eiland bij de Tijgerkreek, zal hier naartoe verhuizen. Er wordt nog gekeken of er bijvoorbeeld ook vari’s gehouden zullen worden. Die gang leidt vervolgens direct naar het doorloopverblijf van de lemuren.

Deze volièreconstructie, die bij de presentatie ook wel het ‘Eric Hille’-verblijf werd genoemd, komt op de locatie van het huidige manenwolvenverblijf. Momenteel woont er één jong vrouwtje van deze soort in Rotterdam en het lijkt er niet op dat er in de nabije toekomst een soortgenoot voor haar kan worden gevonden, noch kan ze ergens anders in Blijdorp gehouden worden, dus waarschijnlijk zal zij naar een andere dierentuin verhuizen. Dit verblijf zal niet goed zichtbaar zijn vanaf het hoofdpad dat langs deze volière loopt en dus niet ‘overvloeien’ in het aangrenzende themagebied Zuid-Amerika.

Het pad in het doorloopverblijf maakt een rondje door de volière en gaat vervolgens weer naar binnen. Dan kom je terecht in een ruimte die is afgeschermd van de andere twee derde van de nieuwe kas. De precieze invulling van deze ruimte is nog niet bekend, maar op de ontwerpen is rekening gehouden met enkele verblijven voor kleine diersoorten die er geplaatst kunnen worden en het feit dat dit gedeelte van de kas wordt afgescheiden van de rest, zou kunnen betekenen dat er ook wordt nagedacht over het houden van vogels.

Foto: Karin Seltenrijch (BB-Facebook)

Via het ‘Komodo Ranger Station’, een educatief punt dat ook als sluis tussen de twee delen van de kas zal fungeren, kom je in de ruimte die zal worden toegewijd aan het Indonesische eiland Komodo en aan de Galapagoseilanden. Zoals voor de hand ligt, zullen de Komodovaranen en Galapagos reuzenschildpadden hier centraal staan. Opmerkelijk is dat er alweer geïnvesteerd wordt in een onderkomen voor de Komodovaranen – in 2012 hebben de Vrienden van Blijdorp immers nog een nieuw verblijf gefinancierd in het Aziëhuis. Dit verblijf bleek eigenlijk slechter dan hun oude onderkomen in de Rivièrahal.

In het oude verblijf konden ze graven, het was aangekleed met echte planten en er was meer loopruimte voor het paartje. In het Aziëhuis joegen de twee elkaar op en wanneer het rolluik naar beneden was om de varanen te scheiden, waren de twee ruimtes alsnog kleiner dan wenselijk. De grote nadelen van de Rivièrahal zijn echter dat de stookkosten de pan uit reizen, er geen gedeelte is om te zwemmen en het, daar het niet op biotoop is ingedeeld, veel te wensen overlaat op educatief gebied. Hopelijk zal het onderkomen in het Oceanium het beste van twee werelden combineren. Zo wordt in het ontwerp aangegeven dat de twee varanen standaard gescheiden worden gehouden en kunnen ze er zwemmen. Wat er gebeurt met de oude verblijven van de Komodovaranen, staat nog niet vast.

Visueel worden de twee helften gescheiden van elkaar met beplanting. Er wordt nagedacht om het verder van elkaar te splitsen door nog een hut met educatie over de Galapagos te maken langs het pad. Deze route gaat overwegend langs de buitenbocht van de kas, al komt er misschien een korte route die in het hoogseizoen open gaat. Het verblijf voor de schildpadden, in tweeën gesplitst door het bezoekerspad, maar dat via een verbinding onder het pad langs alsnog in één geheel vormt, wordt verder aangekleed met water en gestolde ‘lavastromen’.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer), situatie per 8 januari 2018.

Dan over die andere monsterklus, aan de andere kant van de Diergaarde: de restauratie van het Roofdieren-Gebouw. Al meerdere jaren wordt daar nu gewerkt aan een verblijf voor gelada’s, maar door vele problemen die veroorzaakt werden door de status als rijksmonument van dat gebouw en de grootschalige budgetoverschrijdingen kwam de bouw meerdere malen helemaal stil te liggen. Het einde is gelukkig in zicht, zo laat Erik Zevenbergen weten: de binnenverblijven zijn gebruiksklaar! Dat mag ook wel, want binnenkort komt een tweede groep gelada’s aan in Rotterdam en die zullen voorlopig daar worden ondergebracht. Medio 2016 kwam er al een harem aan, die sindsdien wordt gehouden in een achter de schermen verblijf bij het Henri Martinhuis.

Het oorspronkelijke idee was om in het verblijf van de samengevoegde roofdierterrassen een hooglandbiotoop te laten zien en in het verblijf aan de andere kant meer een rotsachtig verblijf te maken. Er waren wel enkele rotsen gepland aan de kant van de roofdierterrassen, maar op verzoek van de stamboekhouder van de gelada’s zullen hier nu twee extra rotsen bij komen, om aan de (klim)behoeften van de dieren te voorzien. De Vrienden van Blijdorp zullen dit met een gift van €50.000,- mogelijk maken. Verder moet de netconstructie nog gemaakt worden en moet het nodige aankleden gedaan worden. Het nieuwe geladaverblijf moet in de eerste helft van dit jaar geopend worden.

Twee andere aangekondigde verbouwingen (het zou Rotterdam immers niet zijn) zullen bij de Savanne plaatsvinden. Het kijkpunt over zowel het zebra- als giraffeverblijf bij de Lelievijver-fontein wordt onder handen genomen. De Koedoekraam wordt vervangen door een verbeterd horecapunt om de knooppunten zoals de Lepelaar en de Oewanja Lodge te ontzien op drukke dagen. De route van het treintje wordt ook enigszins verlegd om voor minder overlast te zorgen.

Al met al, 2018 belooft als vanouds een prachtig jaar te worden voor Blijdorp.

Met de poten in het zand

Foto: Mariette Kat (BB-Facebook)

Kleine Sunay bijt het spits af: als eerste van de olifantenkudde stapt hij onbezorgd door het binnenverblijf na drie maanden onder de sterren geslapen te hebben. De dames zijn nog wat onwennig en komen pas tot rust als iedereen eenmaal binnen is. Op kosten van de Vrienden van Blijdorp ging Taman Indah op de schop om de harde betonnen bodem te vervangen door een zacht zandbed. Al die tijd stonden de dikhuiden dus buiten en ook de bezoekers mochten niet naar binnen. Aanstaande zaterdag kun je het vernieuwde binnenperk met eigen ogen bekijken, maar tot die tijd kun je alvast genieten van dit onderstaande filmpje van Diergaarde Blijdorp… 

De bizons zijn terug!

Foto: Jim Louwerens (BB-Facebook). Foto van 2016.

De iconische hoefdieren van het wilde westen zijn terug op Blijdorps Prairie: de Amerikaanse bizons. Na negen maanden achter de schermen verbleven te hebben, mochten ze laatst weer hun perk in Rotterdam op.

In oktober vorig jaar is de Diergaarde begonnen aan een grondige opknapbeurt van het in 2002 gebouwde bizonverblijf. Sindsdien is het verblijf verrijkt met een glooiend landschap, keien en boomstammen. Met de verbeterde drainage wordt regenwater sneller afgevoerd en buiten zicht van het publiek is de kraal onder handen genomen.

Zoals tijdens de verbouwing al werd opgemerkt door enkele oplettende bezoekers, is langs het vernieuwde hekwerk van de Praire het nodige groen aangeplant. Op termijn zal hierlangs een nieuw pad worden gerealiseerd, dat vanaf het Arctische ijsberenverblijf tot aan het tropische Amazonica loopt. In het verleden is al een impressie vrijgegeven van dit project, waarop ook een nieuw wolvenverblijf en een typisch Amerikaanse barn afgebeeld waren. Helaas heeft Blijdorp al enige tijd niets over dit plan laten horen.

Samen met vijf volwassen exemplaren die het verblijf al kenden, zijn drie bizonkalfjes meegekomen. Zij zijn geboren in de Spoorwegdriehoek, waar de kudde de afgelopen tijd verbleef. Hoewel ze voor de normale bezoekers dus achter de schermen stonden, bleven ze zeker niet onopgemerkt door de treinreizigers!

Foto: Martijn Mostert (BB-Facebook)

ALV 2017: Vrienden trekken portemonnee

Op 22 april organiseerden de Vrienden van Blijdorp hun jaarlijkse Algemene Ledenvergadering. Samen met Diergaarde Blijdorp zelf zijn een aantal doelen gesteld voor de komende jaren, maar ze daadwerkelijk realiseren is een ander verhaal. Verder zijn een aantal knopen doorgehakt in samenspraak met de leden van de vereniging zelf.

De Vrienden van Blijdorp zullen de komende jaren grof geld doneren aan de Diergaarde. Naast het al eerder bekend gemaakte bedrag van €100.000,- voor het Natuurbehoudscentrum in het Oceanium en het reeds beschikbaar gestelde potje van €100.000,- voor de werken aan het Flamingo-Strand, zullen ze ten behoeve van ‘Eiland Hoppen’, de beoogde wijziging van de Galapagos in het Oceanium, maar liefst 1 miljoen euro ter beschikking stellen volgend jaar. Een geheel nieuw project dat voor het eerst werd genoemd, is het realiseren van verblijven voor reuzentoekans en hyacinthara’s bij Amazonica. Wat men precies in gedachte heeft voor de nieuwe verblijven blijft onbesproken, hetzelfde geldt voor de toekomstplannen met de oude verblijven van deze vogels. De Vrienden hopen ook hiervoor een ton beschikbaar te kunnen stellen.

Ook een verbouwing van Taman Indah werd opnieuw besproken. Dit jaar wordt de betonnen vloer in het binnenverblijf van de Aziatische olifanten vervangen door een zandvloer, een hele vooruitgang op het front van dierenwelzijn. Wel wordt het toch al stoffige Taman Indah nog minder tropisch met deze stuivende bodembedekking. Mede daarom, maar zeker niet alleen daarom, durft interim directeur Jaap de Jong voorzichtig te zeggen dat er al wordt nagedacht over een totale verbouwing van de tropische tuin. Deze dure en moeilijke ingreep zal op zijn vroegst in 2020 plaatsvinden. Hoewel Taman Indah ten tijde van de opening revolutionair was, is het concept inmiddels achterhaald en schieten veel verblijven tekort. Naast de technische en logistieke problemen die bij het (wellicht tijdelijk) verhuizen van een hele kudde olifanten, succesvol koppel Maleise tapirs en oudere Indische neushoorn komen kijken, zal de Welstandscommisie zich wederom bemoeien met de zaak.

Voorlopig zullen er geen orang oetans naar Rotterdam komen, zo verklaart Arie Bos. De vereniging gaat dan ook kijken naar een andere besteding van het legaat dat een Vriend vorig jaar heeft nagelaten ten behoeve van de terugkeer van de mensapen, dit zal vervolgens moeten worden voorgelegd aan de mensen die verantwoordelijk zijn voor de erfenis.

Helaas gaat het minder goed met de Vrienden van Blijdorp zelf. Met 235 minder leden dan in het voorgaande jaar ondervonden ze in 2016 de grootste daling in ledental ooit en het einde daarvan is helaas niet in zicht. De teller staat nu op iets minder dan 5000 leden. Het bestuur en dan met name Public Relations zal gaan kijken naar oplossingen voor dit ingrijpende probleem. Gelukkig zijn er nu nog geen onverwachtse tegenvallers financieel gezien en lieten de aanwezigen weten mee te zullen denken over de kwestie. De contributie voor 2018 blijft staan op 46 euro, waar de aanwezigen mee instemden. De Vrienden van Blijdorp leveren onmisbare steun aan Diergaarde Blijdorp.

Het complete verslag, inclusief de benoeming van een aantal ereleden, is te vinden op de website van de Vrienden van Blijdorp.

Terraszaal: metamorfose!

De afgelopen tijd is het restaurant van de Rivièrahal, de Terraszaal, flink onder handen genomen. Waar vroeger een zelfbedieningsrestaurant was is in iets meer dan twee maanden een bediend pannenkoekenhuis gerealiseerd. Het nieuwe, luxueuze restaurant wordt overwegend positief ontvangen door het publiek.

Hoewel morgen de officiële heropening is, werden gisteren de eerste gasten ontvangen in de vernieuwde Terraszaal. Bij aankomst wordt de gast naar de tafel begeleid en wordt de kaart aangeboden. Naast allerlei verschillende pannenkoeken zijn onder andere salades, broodjes en gebak. Niet te missen zijn ook de speciale ‘Gehaktbal Blijdorp’ en ‘Uitsmijter Blijdorp’ gemaakt van rundvlees uit de regio. Uiteraard is er ook nog gewoon het vertrouwde bakkie koffie en kopje thee. De bestelling wordt door de obers naar de tafels gebracht.

De Terraszaal is heel wat luxer aangekleed dan voorheen. Het is modern, maar heeft ook wel wat weg van vroeger met een fijn oog voor detail en behang met oude zwart-wit foto’s van de Diergaarde. De dakramen, die al vele jaren op sterven na dood waren, zien er heel wat beter uit. Een leuk detail is dat een foto van de oude uitkijktoren, die op de plek van de huidige Terraszaal stond, op de menukaart staat. Het aangrenzende terras buiten is ook flink opgeknapt.

De meningen verschillen over de nieuwe stijl. Niet iedereen is er over te spreken dat ze tegenwoordig niet meer zelf mogen kiezen waar ze gaan zitten, ook zijn de prijzen onaangenaam omhoog gegaan. Men lijkt het er wel over eens te zijn dat het aanbod erg goed is.