Renovatie Oceanium: Eilandhoppen gered!

Foto: @annemiekvandillen (BB-Insta)

”It giet oan”, zo verklaren de presentatoren van Zoo Inside feestelijk. Aan hen was de primeur om te melden dat de kogel door de kerk is: het Eilandhoppen-project sterft geen roemloze dood. Eens bedoeld als geschenk aan Blijdorp wegens het 55-jarige bestaan van de Vereniging in 2018, zal Eilandhoppen een record vestigen. Nog nooit eerder stelden de Vrienden zo’n bedrag ter beschikking: zo’n twee miljoen euro. Hoewel dat prijskaartje zeker het resultaat is van stijgende bouwkosten, krijgen we ook flink wat terug voor deze investering: drie biotopen voor de prijs van één.

De Diergaarde en de Vrienden hebben zich de afgelopen tijd gebogen over deze lastige situatie: enerzijds is er al een stukje Eilandhoppen gerealiseerd in de vorm van het makiverblijf, dat bedoeld was als introductie voor de kas. Toch bleven fondsen een probleem, al helemaal naarmate duidelijker werd hoe duur precies de aanbouw wel niet zou uitvallen. Nu wordt gemeld dat er een ontwerp ligt dat het project financieel haalbaar maakt, terwijl er minimaal wordt ingeleverd op de oorspronkelijke doelstellingen: het beste van beide werelden.

Hoewel het niet exact duidelijk is op welke onderdelen van het ontwerp bezuinigd wordt, blijft de opzet grotendeels ongewijzigd. Waar het ringstaartverblijf een weergave is van het uitgestrekte droge ecosysteem op Madagaskar, komen bezoekers na hun rondje door de buitenlucht terecht in een vochtige, tropische hal. Hier worden de regenwouden van de oostkust nagebootst. Hier krioelt het van de levensvormen en dat blijkt ook uit de oorspronkelijke plannen: kameleons, Madagaskarwevers, boegsprietschildpadden, smalstreepmangoesten en muismaki’s zijn stuk voor stuk genoemd. Ook de ploegschaarschildpadden, spinschildpadden en Madagaskarleguanen, tegenwoordig in het Natuurbehoudscentrum ondergebracht, behoren tot de opties. De fauna wordt ondergebracht in aparte verblijfjes die binnen in de kas gecreëerd worden. Ook de botanisten kunnen er hun hart ophalen. Madagaskar staat immers bekend om unieke flora zoals de waterbanaan en de reizigerspalm. Het groen wordt zeker niet uit het oog verloren bij het invullen van de kas.

Madagaskar beslaat grofweg een derde deel van de beoogde uitbouw, aan het oostelijke uiteinde. Wat resteert, vormt één ruimte zonder tussenmuur, maar beslaat desalniettemin twee totaal verschillende werelden: Komodo, gelegen in de Kleine Soenda-eilanden, en de Galapagos, een archipel in de Stille Oceaan. Allereerst bezoeken we Komodo: een stukje UNESCO Werelderfgoed. In tegenstelling tot grotere Indonesische eilanden zoals Borneo en Sumatra, bestaat Komodo vooral uit tropische savannes – vanzelfsprekend zal het verblijf niet al teveel weelderige planten tellen. In het recente verleden hebben de Komodovaranen in Blijdorp twee onderkomens gehad: één in de Rivièrahal en één in het Aziëhuis. Uit beide verblijven heeft de dierentuin lering getrokken en het verblijf wordt dan ook uiterst diervriendelijk. Met een gronddiepte van tussen de 50 en 75 centimeter diep kan er naar hartenlust worden gegraven en er kan gezwommen worden in een waterpartij. Doorgaans zullen de dieren individueel verblijven in hun eigen ruime verblijven en alleen wanneer het vrouwtje vruchtbaar is, worden de perken gekoppeld. Als bezoeker kijk je van bovenaf het verblijf in: niet geheel ongelijk aan de Krokodillenrivier, alleen bedraagt het hoogteverschil hier slechts één à twee meter.

Visueel wordt deze helft gescheiden van het volgende segment door beplanting en een hutje, bestemd voor uitleg over wat er komen gaat: de Galapagos! Haar extreme isolatie maakte deze eilandenreeks (eveneens Werelderfgoed) tot een informatieschat voor de alom bekende bioloog Charles Darwin, met als bekendste voorbeeld natuurlijk de Galapagosreuzenschildpadden. Het bezoekerspad slingert vanaf het hutje dwars door het lager gelegen schildpaddenverblijf heen, al kunnen de schildpadden onder een brug door om beide helften bereiken. Het verblijf wordt gethematiseerd door de twee ouders van de Galapagos: water en vuur. Door het verblijf worden afgekoelde lavaformaties verspreid, er komt een stuk van het verblijf met zout water en zelfs het pad kleurt zwart. Niet alleen zijn al deze ontwerpkeuzes leuk voor het publiek, maar ze zijn ook nuttig. Galapagosreuzenschildpadden zijn niet per se solitair, maar ze hebben van tijd tot tijd ook best behoefte aan wat rust. Een visuele barrière in de vorm van het verhoogde pad zou daarbij van pas komen. Ook zouden de zogenaamde lava flows enig reliëf geven, wat een goede spieroefening is voor deze zwaargewichten die bij een egale grond soms pootproblemen ontwikkelen. Oudere concepten uit 2018 tonen ook een mogelijk buitenverblijf, al wordt dit in recentere ontwerpen niet getoond.

Eerdere ontwerpen laten ook wat andere interessante ontwerpkeuzes zien. Zo loopt de verzorgersruimte onder het bezoekerspad en is er onder de Galapagos-hut ruimte om de dieren te separeren. Ook werd er nagedacht over een doorsteek, bedoeld voor drukke dagen, waardoor bezoekers desgewenst direct van het begin van het Komodosegment naar de ingang van het Natuurbehoudscentrum kunnen lopen. Opmerkelijk is dat op de plattegronden een verblijfje voor de Filipijnse zeilhagedis is ingetekend bij deze bypass, want deze oude bekende uit het Aziëhuis krijgt al een onderkomen in het Natuurbehoudscentrum.

Vooralsnog doen zowel de Diergaarde als de Vrienden-top nog geen uitspraak over de nieuwe ontwerpen. Bronnen melden dat de beoogde startdatum voor het project ergens in de tweede helft van 2020 ligt. Mocht er nieuwe informatie opduiken, zal Blijdorper Bende daar uiteraard over berichten.

Flitsactie: een vliegende start!

Voor zij die teleurgesteld waren dat de Eilandhoppen-uitbreiding van het Oceanium uitgesteld is, valt er dit jaar alsnog genoeg te vieren in de Diergaarde. Dusver gaat het de Vrienden namelijk voor de wind! Twee van de vijf onderdelen van de ‘Flitsactie’, een krappe twee maanden geleden afgetrapt, zijn alweer afgerond. Deze campagne komt voort uit overleg tussen de vereniging en de dierentuin, omdat de Vrienden graag wat achterstallig onderhoud in het park wilden tackelen. Echte publiekstrekkers zijn het niet, maar het is wel een mooi voorbeeld van de Vrienden die zich hard maken voor dierenwelzijn en een mooier Blijdorp.

Foto: Vrienden van Blijdorp (Facebook)

Olifanten staan natuurlijk bekend om hun intelligentie: deze nieuwsgierige dieren hebben dus continu behoefte aan vermaak! Daarom probeerde de Diergaarde een tijdje terug eens iets nieuws: een grote paal midden in het verblijf, met verschillende bevestigingspunten voor verrijkingsmateriaal. Veelal is dat in de vorm van eten dat spelenderwijs losgepeuterd moet worden, maar ook matten, banden en ballen bijvoorbeeld. Het is een daverend succes en dat smaakt natuurlijk naar meer.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

Dankzij de Vrienden staat er nu een tweede ‘entertainmentboom’ op het buitenperk. De Vrienden hebben een bijzondere band met de Blijdorpse olifantengroep: voor de bouw van Taman Indah telden ze bijna een miljoen gulden neer en in 2017 kwam daar nog eens €100.000 bij om de betonnen vloer te vervangen door een zacht zandbed. In een verder verleden, toen de slurfjes nog in de Dikhuidenvleugel huisden, werd door de Vrienden een flinke bijdrage geleverd aan het creëren van een nieuwe bullenstal voor olifantenman Ramon. Zelfs de matriarch van de Blijdorp-kudde, Irma, is een geschenk van de vereniging! En mogelijk kunnen ze over een paar jaar weer de portemonnee trekken, want de Diergaarde wil graag het bestaande olifantenverblijf flink opschalen…

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

Een klein stukje verderop hebben de Vrienden een verbouwing bekostigd die veel opvallender is: het manoelverblijf straalt weer als vanouds. Dat zegt wat, want hij stamt uit 1999 (en, je raadt het al, was toentertijd ook een Vriendenproject)! Al die tijd heeft dit stukje Mongoolse Steppe braaf zijn werk gedaan, door weer en wind. Heel wat fotografen leunden hun ellebogen erop, heel wat kinderschoentjes hebben over de grote kunstrotsen geklauterd en van tijd tot tijd is het zelfs de geboortegrond van een kleine manoel geweest… Toch gingen er de laatste tijd steeds meer stemmen op onder leden van de vereniging om ‘m eens in de lak te zetten, want ouderdom komt zo met zijn gebreken.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

Met de renovatie is niet alleen gewerkt aan de façade, maar ook aan de inrichting van het verblijf zelf. Zo’n vaart liep het immers nog niet met de fok en men hoopt dan ook dat het nieuwe landschap de manoels zal bevallen. Het verblijf van de Mongoolse renmuizen, dat al jaren leegstaat, is in het verblijf opgenomen en er is gekozen voor een veel minder dichte begroeiing, wat representatiever is voor hun natuurlijke habitat en hopelijk de sleutel vormt tot meer Loesjes. Overigens zullen ma-noel en pa-noel niet meer kunnen genieten van hun nieuwe stekje: vanwege steeds terugkerende en steeds erger wordende niesziekte, waar de man eerder al zijn oog aan verloor, is besloten om hen te euthanaseren. Voorlopig biedt het verblijf onderdak aan de jonge vissende kat, die spoedig zal worden afgelost door twee katers uit Moskou. Eén van de heren zal later worden ‘ingeruild’ voor een dame.

Foto: Marja Suur (BB-Facebook)

Wat kunnen we de komende tijd nog meer van de Vrienden verwachten? Voorlopig zal de rust weer even terugkeren in het park, want de volgende werkzaamheden staan pas gepland voor na de zomer. Niet allerminst omdat steigers onwenselijk zijn in het hoogseizoen, maar ook omdat veel dieren nog last hebben van lentekriebels! Bij de pinguïns is er bijvoorbeeld heel wat jong gespuis te bewonderen, wat best bijzonder is, gezien de Diergaarde een van de weinige dierentuinen is waar regelmatig wordt gefokt met deze poolvogels. Omdat de groep zo productief is en om weinig interventie van de verzorgers vraagt, is de zogenaamde ‘pinguïncrèche’ in onbruik geraakt. Waarschijnlijk gaat deze ruimte, direct rechts van de grote ruit, bij de rest van het verblijf getrokken worden om zo de groeiende kolonie meer bewegingsruimte te bieden. De Vrienden kijken nog samen met de Diergaarde naar de exacte uitvoering van het plan.

Foto: Leo Brentjes (BB-Facebook)

De noodzaak is groter bij de gorilla’s: al enige tijd moeten die het namelijk zonder voederpotten stellen. Deze twaalf kisten, afgekeken van de automatische voederapparaten die ontwikkeld waren voor het Oceanium, werden gebruikt door de verzorgers om eten in te verstoppen. Met sterke elektromagneten werden de deksels er vervolgens op vastgemaakt, maar met onregelmatige intervallen gingen ze open. Zo worden de gorilla’s gestimuleerd om actief bezig te zijn in het buitenverblijf, om verveling tegen te gaan. Bokito is inmiddels echter flink uit de kluiten gewassen en tegen zulke spierkracht was het oude systeem niet bestand. Lang verhaal kort: er moeten sterkere potten worden geplaatst, zodat het gorillaperk – in ’99 gefinancierd door de Vrienden – weer helemaal met z’n tijd mee kan.

Foto: Annemieke de Wit (BB-Facebook)

Als laatste is er de Gierenrots: de entree van de Afrikaanse Savanne en een uit 2010 stammend geschenk van de Vrienden. De reusachtige volière is een doorslaand succes onder de inwoners en pas na de opening werd duidelijk hoe noodzakelijk dat is: in de afgelopen twaalf jaar zijn sommige gierenpopulaties met wel 97% geslonken en de vier gierensoorten in Blijdorp zijn stuk voor stuk kritiek bedreigde diersoorten geworden. Uit sommige gebieden zijn ze al helemaal verdwenen en de uitbraak van ziektes daardoor ligt op de loer. Omdat de Gierenrots-volière erg ruim is opgezet en natuurlijk gedrag toestaat, zijn er al vele jonge aasetertjes uitgevlogen en hopelijk volgen er nog veel meer in de komende jaren. Er is nu behoefte aan een extra nestkast, wat niet zomaar een kwestie is van een vogelhuisje in een boom spijkeren bij deze flinke vogels. De Vrienden willen dat graag bekostigen en gaan tegelijkertijd een extra bijdrage leveren aan natuurbehoud. Een deel van het geld van de Flitsactie, zo’n €5.000, gaat namelijk naar het werk van Dr. Ralph Buij. Als onderzoeker van het Nederlandse Alterra voert hij in Oost-Afrika omvangrijk onderzoek uit om beter zicht te krijgen op de status van een aantal gierensoorten in het wild. Het vergaren van dat soort kennis is immers onmisbaar als we de gier willen redden.

Zo blijkt maar weer: Vrienden maken het verschil. De laatste jaren loopt het ledental van de vereniging helaas terug, waarmee de financiering van dit soort projecten in het nauw dreigt te raken. Als je Blijdorp een warm hart toedraagt, is het wellicht een idee om ook lid te worden! Voor nog geen vijftig euro per jaar ontvang je ieder kwartaal een magazine met behind-the-scenes-informatie en verhalen uit de Diergaarde, mag je gratis lezingen en presentaties bijwonen, ontvang je twee vrijkaartjes om iemand mee te nemen op een dagje uit en draag je bovenal bij aan een mooier Blijdorp. Neem ook eens een kijkje in de nieuwe Vriendenbazaar, waar je met het kopen van leuke aandenkens ook meehelpt. Geïnteresseerd, of wil je weten op welke wijze je nog meer kan helpen? Klik dan hier!

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

ALV 2019: Gas terugnemen

Foto: Vrienden van Blijdorp (Facebook)

Eens zijn ze klein begonnen: de vereniging Vrienden van Blijdorp. Werden er tot de jaren ’80 zo nu en dan wat dieren geschonken aan de Diergaarde en werden er later verblijven gefinancierd, de laatste jaren leek het wel gek, gekker, gekst: in 2008 bekostigden ze een groot deel van de biotoop Arctica, gevolgd door miljoenengeschenk Amazonica in 2013 en het indrukwekkende nieuwe okapiverblijf in 2015. Bij de Algemene Ledenvergadering 2017 vielen ook heel wat monden open toen bekend gemaakt werd dat de Vrienden 2,5 miljoen euro bijeen wilden sprokkelen voor de renovatie van het Oceanium, maar dat is wellicht een brug te ver geweest. De toon voor de  Algemene Ledenvergadering 2019 werd gezet toen bekend gemaakt werd dat Eilandhoppen, een van de beoogde nieuwe stukjes Oceanium, heroverwogen wordt.

Concept voor Eilandhoppen, getoond bij de Nieuwjaarslezing 2019

Als onderdeel van de stapsgewijze opknapbeurt van het Oceanium, inmiddels bijna twintig jaar in dienst, wilden de Vrienden een grote aanbouw realiseren waar momenteel de kas voor de reuzenschildpadden is. In feite is er al een klein stukje Eilandhoppen opgeleverd: het nieuwe doorloopverblijf voor ringstaartmaki’s, waarvan gehoopt werd dat het feilloos zou aansluiten op de rest van het nieuwe themagebied. Via de ringstaartmaki’s zou men bij een overdekt stukje Madagaskar uitkomen, waar de spotlight geworpen zou worden op de unieke Malagassische natuur – gevolgd door een stukje Komodo, het thuis van de Komodovaraan, en een stukje Galapagos, bekend om zijn reuzenschildpadden. De pijnlijke realiteit is echter dat de prijzen van de bouwsector (al jaren) blijven stijgen. Wanneer de keuze over de toekomst van Eilandhoppen gemaakt is, zullen we daar uiteraard over berichten.

Foto: Vrienden van Blijdorp (Facebook)

Dit jaar staat grotendeels in het kader van kleine projecten. Zo zijn de op afstand bestuurbare voedselpotten in het gorillaverblijf, een indrukwekkend stukje verrijkingsmateriaal voor de dieren, toe aan vervanging. De voedselpotten worden van tevoren gevuld door de verzorgers en gaan in de loop van de dag kortstondig open. Zo worden de gorilla’s gestimuleerd om in beweging te blijven. De olifanten zijn toe aan een extra hijspaal, waar verschillende objecten aan gehangen kunnen worden om de dieren bezig te houden. Ook kan de zogenaamde pinguïncrèche, bij binnenkomst in de Falklands-zaal direct rechts, wel een nieuw likje verf gebruiken. Het manoelverblijf, dat door trouwe Blijdorp-bezoekers al jaren wordt voorgedragen als potentieel project, krijgt eveneens een kleine facelift. De Gierenrots, die volgend jaar alweer tien kaarsjes uitblaast, krijgt er wat nestkasten voor de gieren bij. Er werd overigens uitgebreid stilgestaan bij het succesverhaal van deze volière en de ALV werd gevolgd door een lezing over de gieren. Er werd zelfs een live verbinding tot stand gebracht met een gierenonderzoeker in Ethiopië! In totaal moet de zogenaamde ‘flitsactie’ zo’n €60.000,- gaan kosten.

Concept voor het vernieuwde flamingoverblijf, getoond bij de Nieuwjaarslezing 2019

Tot slot: het ellenlange dossier van het Flamingo-Strand. Eigenlijk had deze al eind 2015 op de schop moeten gaan, maar zo makkelijk lag de kwestie niet. Blijdorp wil namelijk, met oog op het nieuwe verbod op leewieken (de enige haalbare wiek-methode voor de flamingo’s), een volière over het bestaande verblijf heen bouwen. Het flamingoverblijf ligt echter in een stukje Diergaarde waar zeer strenge regels van toepassing zijn met betrekking tot het monumentale ontwerp van het park: een grote netconstructie midden in een rijksmonument bots vanzelfsprekend met de visie van de welstandscommissie. Inmiddels ligt er een ontwerp waar de overheid (naar verluidt) vrede mee heeft gesloten. Zou het project later dit jaar dan toch echt van start kunnen gaan…? Hoe dan ook, echt haast heeft de dierentuin niet. Alle dieren in de Diergaarde zijn al geleewiekt toen dit nog legaal was en noemenswaardige pogingen tot broeden zijn sinds 2004 niet meer gedaan.

Concept voor het vernieuwde flamingoverblijf, getoond bij de Nieuwjaarslezing 2019

Rijksmonumenten Gered!

Foto: Old Rotterdam (Facebook)

Het zijn al bijna zeventig jaar lang de kroonjuwelen van de Diergaarde: iconische bouwwerken zoals de de Tweeling-Gebouwen en het Roofdieren-Gebouw. De tand des tijd ontziet echter niets en de afgelopen jaren stonden dan ook voornamelijk in het teken van restaureren in Blijdorp: de oude stallencomplexen en dierenverblijven, door de overheid aangewezen als rijksmonument, hebben één voor één hun allure weer teruggekregen. Toch zijn er nog altijd bouwwerken die in verval verkeren: de Bergdierenrots, de Grote Vijver met zijn brug en uiteraard de Rivièrahal. Het nieuws dat ons bereikt is dan ook groots: de gemeente heeft toegezegd om Diergaarde Blijdorp uit te brand te helpen met dit stukje Rotterdams erfgoed.

Foto: Jean-Luc Sleijpen (BB-Facebook). De Bergdierenrots was eens bestemd om het hart te worden van een Himalaya-biotoop.

De man die hiervoor te danken is, is Pascal Lansink, lid van de gemeenteraad namens de VVD. Hij gaf gehoor aan een oproep die het bestuur van de Diergaarde al langer doet: de Van Ravensteyn-monumenten zijn van ons allemaal, dus laat ze niet aan ons alleen over. Lansink zou de Diergaarde een warm hart toedragen en vond snel bijval. Overigens zal het niemand verrassen dat de Partij voor de Dieren, een partij die pleit voor een dierentuinverbod, het voorstel niet steunde. 50Plus en de SP wilden eerst het totale prijskaartje zien en ook GroenLinks stemde nee. Het eindresultaat was dat 31 van de 40 raadsleden ja zeiden.

Foto: Diergaarde Blijdorp (DB-Facebook). De Rivièrahal was vele decennia een plek waar bijzondere dieren werden gehuisvest. Met oog op de belabberde isolatie van de ruimte werd het verwarmen te duur en tegenwoordig doet de zaal uitsluitend dienst als speeltuin…

Hoewel de wethouder nog geen uitspraak kon doen over de kosten van de restauraties, zal het zeker een duur project worden. Een inmiddels meer dan tien jaar oud plan om de Rivièrahal uit het slob te helpen, ging uit van zo’n twintig miljoen euro, maar vandaag de dag liggen de kosten van de bouwsector veel hoger. Diergaarde Blijdorp is momenteel dan ook druk bezig met inventariseren: op 8 februari heeft Blijdorp zelfs al een vergunning aangevraagd voor het aanpakken van de Bergdierenrots. De woordvoerster van het park liet overigens aan Blijdorper Bende weten dat dit hoofdzakelijk is gedaan om te kijken naar subsidiemogelijkheden en dat het verlenen van dergelijke vergunningen vaak een lang proces is.

Foto: Angela Kuckartz

Momenteel wordt gesproken over zes rijksmonumenten. Daartoe behoren zeker de Bergdierenrots, de Bongostal, de Rendierenstal en het Grote Vijver-complex. De Victoria Serre behoort ook tot de monumenten waarvan de Diergaarde recentelijk te kennen heeft gegeven dat een restauratie daar ook niet lang meer op zich kan laten wachten. Mogelijk wordt met het zesde monument de rest van de Rivièrahal bedoeld. Voor een aantal van deze monumenten bestaan al plannen: klik daarvoor HIER.

De Gemeente Rotterdam heeft in de afgelopen jaren niet bepaald de beste reputatie weten te verwerven onder de liefhebbers van Diergaarde Blijdorp. Inmiddels is het alweer meer dan acht jaar geleden dat de subsidie voor de dierentuin met miljoenen gekort werd, waardoor de toekomst van Blijdorp in de waagschaal lag. Ook heeft de Welstandscommissie van de gemeente voor flink wat oponthoud gezorgd bij verschillende bouwprojecten in recente tijden. Toch heeft de gemeente ook veel betekent voor de tuin in de loop der jaren: het uit 2007 stammende Jubileumgesprek t.w.v. €4,5 miljoen legde uiteindelijk de basis voor de restauraties van de Dikhuidenvleugel, Tweeling-Gebouwen en het Roofdieren-Gebouw.

Foto: Jim Louwerens (BB-Facebook)

Natuurbehoudscentrum: de Ark is Geopend!

Foto: Vrienden van Blijdorp (vriendenvanblijdorp,nl). Het ‘glazen huis’

Vandaag was het dan zover: vele maanden aan zwoegen werden beëindigd met een ruk aan een gordijntje. Het Natuurbehoudscentrum, gesitueerd in de zaal waar voorheen een stukje woestijn werd gesimuleerd in de vorm van de Zee van Cortez, is een feit. Het Natuurbehoudscentrum, hoewel misschien klein in formaat, belichaamt de taakstelling van Diergaarde Blijdorp. Uiteraard is een onvergetelijk dagje uit iets waar de dierentuin naar streeft, maar wanneer puntje bij paaltje komt, gaat het om de conservatie van de mondiale biodiversiteit. Werkelijk iets om trots op te zijn.

Foto: Greet van Norde (vriendenvanblijdorp.nl)

Voorafgaand aan de opening van het Natuurbehoudscentrum mocht Marcel Kreuger namens de Vrienden van Blijdorp, de geldschieters van het project, even het woord voeren. Er werd stilgestaan bij wijlen Henk Zwartepoorte, in vele opzichten een onvergetelijk man. In de decennia dat hij actief was voor Diergaarde Blijdorp, slaagde hij erin om met vele uiterst zeldzame schildpaddensoorten te fokken. Misschien nog wel belangrijker was zijn bereidheid om deze kennis te delen met de wereld, waarmee hij organisaties als de Turtle Survival Alliance van grote dienst was. Omdat in de Diergaarde de middelen ontbraken om zijn volledige visie te verwezenlijken, zette hij de Stichting ReHerp op touw. Na zijn overlijden is een belangrijke drijfveer achter natuurbescherming weggevallen. ReHerp zal dan ook een groot deel van zijn collectie terugsturen naar hun bakermat, Blijdorp. Mary Vriens, huidige voorzitter van ReHerp en vrouw van Henk, mocht dan ook een gedenkplaat voor Henk onthullen in het Natuurbehoudscentrum en twee Egyptische landschildpadden vrijlaten in hun nieuwe onderkomen.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Nog niet het gehele Natuurbehoudscentrum is af. Naar verwachting zal het nog een aantal weken duren totdat alle diersoorten te zien zijn. Een van de soorten die nu wel al aanwezig is, is dus de Egyptische landschildpad, in de wetenschap bekend als Testudo kleinmanni. Het IUCN merkt hem aan als kritiek bedreigd en de populatie krimpt nog altijd, omdat de Egyptische en Libische autoriteiten niet in staat zijn om de vernietiging van zijn leefgebied en de illegale huisdierenhandel een halt toe te roepen. De Egyptische landschildpad is een geboren overlever: zijn geringe grootte – de maximale schildlengte bedraagt nog geen vijftien centimeter – betekent dat hij niet veel voedingsstoffen nodig heeft en zijn lichaamskleur zorgt ervoor dat hij wegvalt tegen zijn omgeving. Het verblijf van de Egyptische landschildpad is direct bij binnenkomst een blikvanger. Het is op zich een vrij simplistisch opgezet onderkomen, maar de sporadische planten en rotsen bieden de dieren meer dan genoeg mogelijkheden om zich te verstoppen. Blijdorp had al een zevental van deze dieren achter de schermen, een gedeelte zal daar ook blijven. Het EEP van deze soort wordt sinds kort ook beheerd vanuit Diergaarde Blijdorp.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De overburen van de Egyptische landschildpadden zijn de San Francisco-lintslangen. Het verblijf is een kunstwerkje op zich: het is een zeer divers verblijf, met waterige gebieden, drogere hooglanden, vele boomstronken en rotsspleten en wat hogere beplanting. Op zich zijn lintslangen een vrij talkrijke groep dieren, maar van deze specifieke variant wordt gedacht dat er nog maar een paar duizend exemplaren leven in het wild.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De achterste zijde van het glazen huis is bestemd voor een stelling met terraria zoals je die wellicht ook achter de schermen zou aantreffen: het doet enigszins denken aan het Publiekslab. Het zijn stuk voor stuk verblijfjes die zo ingericht zijn dat ze makkelijk aangepast kunnen worden om onderdak te bieden aan verschillende soorten. Reptielenliefhebbers opgelet, hier zullen een aantal zeer zeldzame soorten te vinden zijn. Momenteel is de enige inwoner een jonge pannenkoekschildpad, wiens ouders vertoeven in de Krokodillenrivier. Volgens de bordjes kunnen we in de komende weken ook kleine McCordsslangenhalsschildpadden en spinschildpadden verwachten. Deze twee soorten zijn al een aantal jaar exclusief achter de schermen te vinden. Ook wordt hier met zeldzame planten gewerkt, momenteel is één terrarium toegewezen aan bromelia’s en in de nabije toekomst komen er ook primula’s – Diergaarde Blijdorp beheert van deze twee planten de Nationale Plantencollectie.

Foto: Wikipedia. Archieffoto van de Cyprinodon longidorsalis

Aan de voorkant van het glazen huis zijn drie aquaria opgesteld. Hoewel de filters hiervan momenteel nog op gang moeten komen en de aquaria nog leeg staan, weten we dat hier een aantal zeer zeldzame vissensoorten komen. Zo komt er een Mexicaanse rivierhabitat waar de La Palma tandkarper (Cyprinodon longidorsalis) een plekje krijgt. Het verhaal van dit visje kent zijn gelijke niet. Hij komt uit een rivier in Noordoost-Mexico, de Ojo de Agua la Presa – of beter gezegd, één kleine sectie van deze rivier. Een slootje dat bekend staat als Charco La Palma, met een oppervlakte van 10 vierkante meter en maximaal 1,5 meter diep: mogelijk het kleinste verspreidingsgebied van alle gewervelden. Als gevolg van opdroging door irrigatie is deze soort in 1994 in het wild uitgestorven. Ook een andere Mexicaanse vissensoort, de Zoogoneticus tequila, is overgekomen uit Aquazoo Düsseldorf. Doordat invasieve vissensoorten zijn uitgezet in zijn natuurlijke habitat, was hij bijna uitgestorven. Gelukkig lijken beschermingsmaatregelen hun vruchten af te werpen, maar voorlopig is de situatie alsnog dusdanig penibel dat deze soort voor de zekerheid achter de schermen blijft. Hetzelfde geldt voor de Allodontichthys polylepis, die functioneel is uitgestorven in het wild.

Foto: Ron DeCloux (AquaInfo). Archieffoto van de Paretroplus menarambo

Een tweede aquarium staat in het thema van Madagaskar. Zo gaat Blijdorp mangaraharacichliden voor de schermen houden. Van deze soort werd gedacht dat hij in het wild uitgestorven was, met alleen nog drie mannetjes in de dierentuin van Londen. Gelukkig werd bij een expeditie nog een klein groepje vrouwtjes aangetroffen dat vervolgens naar Europa getransporteerd is, waardoor de toekomst van de reservepopulatie in gevangenschap nu in ieder geval veilig gesteld lijkt. Ook gaat de Diergaarde werken met de bedreigde Malagassische soorten Pachypanchax sakaramyi, Pachypanchax menaramboParetroplus menaramboParetroplus damii en Paretroplus kieneri. Welke hiervan precies voor en achter de schermen komen, is nog niet duidelijk. Het derde aquarium gaat onderdak bieden aan achoque’s (Ambystoma dumerilii), een kritiek bedreigd broertje van de axolotl-salamander.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer). Het nieuwe vogelverblijf biedt vele landschapselementen waarachter de stressgevoelige inwoners desgewenst kunnen ontkomen aan het publiek.

Het centrale glazen huis, dat alleen toegankelijk zal zijn wanneer er vrijwilligers aanwezig zijn, is omgeven door nog een aantal verblijven. Het enige verblijf buiten het glazen huis dat momenteel in gebruik is genomen, is dat voor Aziatische zangvogels. Eigenlijk is dit het voormalige grondeekhoornverblijf met enkele lichte aanpassingen. Het koppeltje Balispreeuwen uit Taman Indah heeft hier zijn intrede gedaan, samen met een paartje roodoorbuulbuuls. In de nabije toekomst worden er shamalijsters en Palawan-pauwfazanten toegevoegd aan dat lijstje. Naast dit verblijf is een groot beeldscherm geplaatst waar bezoekers meer kunnen leren over de diverse conservatieprojecten waar de Diergaarde deel aan neemt.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer). Het krokodillenstaartjesverblijf in wording.

Nog vier andere Zee van Cortez-verblijven maken een terugkeer in een nieuw jasje. De Coloradopadden houden hun oude stek, de gilamonsters nemen een oud slangenverblijf nabij de ingang over. Een oud verblijf naast de toegang tot het Kelpwoud wordt momenteel geschikt gemaakt voor de Filipijnse zeilhagedissen, een paar oude bekenden van Blijdorp. Daartegenover is het oude zoutwateraquarium terug te vinden. Momenteel zijn hier alleen een drietal Cortez doktersvissen een een paartje egelvissen aan te treffen. Nieuw zijn de momenteel nog leegstaande verblijven voor Antilliaanse groene leguanen, ploegschaarschildpadden, krokodilstaarthagedissen en vuursalamanders, alsmede de nieuwe ruimte met broedmachines.

Kort gezegd: het Natuurbehoudscentrum is nog alles behalve af en dat zal het ook nooit echt zijn. Zijn inwoners zullen komen en gaan zoals natuurbeschermingsorganisaties dat nodig achten. We zullen nog veel horen van dit stukje Oceanium…