Apetrots op de nieuwe Apenrots!

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Dat zijn dierentuindirecteur Erik Zevenbergen en Vrienden-voorzitter Marcel Kreuger, zo lieten ze vandaag weten. Nadat het nieuwe geladaverblijf donderdag al in besloten kring officieel ingewijd werd, mochten vandaag de Vrienden van Blijdorp – goed voor een bijdrage van van €50.000 – ook een kleine openingshandeling verrichten. ”Een rots in de branding”, zo omschreef Zevenbergen Blijdorp’s trouwe achterban die de Diergaarde al 55 jaar met geld en goede wil ondersteunt.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

De ceremonie maakte onderdeel uit van de ‘Vriendendag’ die georganiseerd werd, die verder bestond uit een borrel en enkele vlooienmarkten. Als dank voor het bekostigen van twee kunstrotsen werd aan Marcel Kreuger een bordje overhandigd, dat later bevestigd zal worden aan het soortbordje. Overigens liep de Vriendendag niet helemaal zoals gepland, want het was de bedoeling dat de vernieuwde Vriendenbazaar vandaag ook geopend zou kunnen worden. Helaas is de vergunning voor de bouw halverwege de constructie weer ingetrokken, dus de oplevering zal nog even op zich laten wachten.

Foto: Edwin den Hoedt (BB-Facebook)

Nu écht de laatste werkzaamheden verricht zijn aan het nieuwe geladaverblijf, kunnen we het eindresultaat beoordelen. Het monumentale Roofdieren-Gebouw is in oorspronkelijke staat hersteld en er zijn nu twee aparte verblijven gerealiseerd: een waar vroeger de leeuwen en tijgers leefden en een waar vroeger de Kattengalerij stond. De perken zijn ingericht als een glooiend grasland met grote rotsblokken en worden overkoepeld door een nestconstructie, die zo ontworpen is dat hij de bestaande curves van het Roofdieren-Gebouw accentueert. De twee kleine kooitjes aan de zijkanten bieden niet langer onderdak aan dieren, maar worden gebruikt voor educatieve doeleinden alsmede delen van het interieur die anno 1940 zijn vormgegeven. Eén van de binnenverblijven, ingericht anno nu, is voor het publiek te bezichtigen. Ook is in één van de rotsblokken een tunnel gecreëerd waarvandaan je door raampjes het verblijf in kunt kijken – je waant je zo tussen de dieren. Voor een uitgebreide foto-impressie, klik HIER en voor een vergelijking van vroeger en nu, klik HIER.

Foto: Stefan de Vries (BB-Facebook)

In totaal zijn er nu 12 gelada’s, allen afkomstig uit NaturZoo Rheine, aanwezig in Diergaarde Blijdorp: drie die samen een vrijgezellengroep vormen en negen dieren die samen in een harem leven. Toen de baviaanachtigen een maand geleden voor het eerst naar buiten mochten, was er enige verwarring: waarom zat de familiegroep bij het voorplein van de Rivièrahal en niet, zoals eerder werd gezegd, aan de terrassenkant? Erik Zevenbergen liet aan Blijdorper Bende weten dat de verzorgers daarvoor hadden gekozen omdat de familiegroep momenteel het grootst is en daarom de meeste behoefte had aan een buitenverblijf. Bovendien was het best nog even spannend of de mannengroep succesvol tot stand zou kunnen komen: in de binnenverblijven stonden de heren elkaar naar het leven, dus het leek de verzorgers beter om hen naar buiten te laten aan de iets rustigere zijde. Gelukkig werd het conflict eenmaal buiten bijgelegd en leeft het trio in vrede samen.

Foto: Ria van der Graaf (BB-Facebook)

Hoewel sommigen het misschien een onnatuurlijke manier van huisvesten vinden, zijn mannengroepen een natuurlijk verschijnsel. Zoals ook wordt uitgelegd door middel van een filmpje in het binnenverblijf, kunnen haremleiders ook van de troon worden gestoten door mannetjes uit zulke groepen. Uiteindelijk zijn het de vrouwtjes die het laatste woord hebben in zo’n conflict. Om de dieren zo natuurgetrouw mogelijk te houden, heeft Blijdorp plannen om dit ook in gevangenschap na te bootsen. Daartoe zijn de binnenverblijven van de mannengroep uitgerust met tunnels, waarmee de dieren via een schuif naar de andere kant geleid kunnen worden. De Diergaarde kan dus besluiten om een extra mannetje bij de familiegroep te introduceren. Deze rivalen kunnen dan vrouwtjes van bestaande harems ‘veroveren’ of zelfs een hele harem in één keer overnemen. Niet alleen stimuleert dit dus natuurlijk gedrag en houdt het de dieren bezig, maar het is tegelijkertijd een slimme manier om genetische diversiteit te waarborgen.

Foto: Rob van Eijk (BB-Facebook)

Gelada’s, die dankzij hun uiterlijk vaak voor de bekendere bavianen worden aangezien, zijn de enige apensoort wiens dieet hoofdzakelijk uit gras bestaat. In het wild zijn ze in toenemende mate een zeldzame verschijning, beperkt tot het Ethiopische Hoogland. Overdag besteden ze veel tijd aan grazen en sociale interactie, ’s avonds trekken ze zich vaak terug naar de relatieve veiligheid van de rotskliffen. Niet alleen qua dieet weten ze zich te onderscheiden van andere primaten, ook op het gebied van communicatie laten ze de concurrentie ver achter zich. Ze kennen een wijd scala aan klanken en mondbewegingen die allemaal verschillende betekenissen hebben. Hun bijzondere lipbewegingen worden aangeduid met de term ‘wobbelen’, maar opvallender is het bijna menselijke krijsen van de jongere groepsleden wanneer ze aan het spelen zijn. Wanneer ze bezig zijn met eten, zijn ze erg nauwkeurig met het uitzoeken van de lekkerste grassprieten en schuifelen ze telkens een stukje verder.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De komende tijd zal de geladagroep nog flink worden uitgebreid. Erik Zevenbergen liet aan Blijdorper Bende weten dat er nog twee harems toegevoegd zullen worden aan de familiegroep. Ook de mannengroep zal substantieel worden uitgebreid, maar eerst zal het bestaande drietal nog goed in de gaten gehouden worden om ruzies te vermijden. Het is daarnaast ook nog steeds de bedoeling dat er uiteindelijk manenschapen geïntroduceerd worden in het verblijf, zoals ook is terug te zien aan het ram-spel dat geplaatst is op het terrasje dat is aangelegd op de plek van het vroegere otterverblijf. Overigens wil men eerst eventuele mankementen van het verblijf verhelpen. Zo buigt de botanische afdeling zich momenteel over de grasmat. Hoewel deze nog steeds groen is, hebben de gelada’s al heel wat schade aangericht – ondanks dat ze pas kort buiten zijn en nog met relatief weinig zijn. En dat terwijl het de stevigste grassoort is die de Diergaarde kon vinden!

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De aap is uit de mouw!

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

Nee, écht af is het nog niet. Op de achtergrond is men nog druk met hoogwerkers in de weer, maar dat mag de pret niet drukken. De gelada’s mochten op woensdag 19 september voor het eerst hun nieuwe buitenverblijf ontdekken en daarmee is de soort officieel weer te bewonderen in Rotterdam na meer dan 30 jaar absentie. Deze ‘proef’ was van tevoren niet aangekondigd; de formele opening zal immers pas in de aanloop naar de herfstvakantie plaatsvinden, dan zal ook het andere buitenverblijf klaar voor gebruik zijn en kunnen de bezoekers naar binnen. 

Foto: Jan de Groen (AD)

Door de dieren iets eerder kennis te laten maken met hun nieuwe leefomgeving hoopt Blijdorp te voorkomen dat ze op het moment suprême last van podiumangst krijgen en het vertikken om zich te laten zien. Toen de schuif openging, vonden het de gelada’s het inderdaad nogal spannend en heerste er even twijfel. Toen één gelada over de dam was, volgden er gelukkig meer en binnen een mum van tijd genoten de dieren van hun ruime perk onder de zon.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook). In het Engels worden gelada’s ook wel ‘bleeding-heart monkey’ genoemd vanwege hun markante borsttekening.

Momenteel zijn er ‘slechts’ negen gelada’s te bezichtigen. Het gaat om een harem die alweer twee jaar geleden overkwam uit NaturZoo Rheine en sindsdien achter de schermen verbleef, bestaande uit een mannetje, drie vrouwtjes en hun jongen. Ze zullen in de nabije toekomst gezelschap krijgen van nog een aantal harems en zo in een dynamisch groepsverband samenleven, zoals ze dat in het wild ook zouden doen. Opmerkelijk is dat Blijdorp er dus op het laatste moment voor heeft gekozen om de harems aan de kant van het Rivièrahal-Voorplein te plaatsen, want oorspronkelijk was het de bedoeling dat zij het iets meer glooiende landschap aan de terrassen-kant zouden gaan bevolken. De Diergaarde lijkt in hun persbericht te suggereren dat de harem ook niet alsnog overgeplaatst zal worden naar de andere zijde als deze eenmaal gereed is, en dat daar dus de mannengroep zal komen.

Foto: Greet van Norde (BB-Facebook)

Gelada’s, die dankzij hun uiterlijk vaak voor de bekendere bavianen worden aangezien, zijn de enige apensoort wiens dieet hoofdzakelijk uit gras bestaat. In het wild zijn ze in toenemende mate een zeldzame verschijning, beperkt tot het Ethiopische Hoogland. Overdag besteden ze veel tijd aan grazen en sociale interactie, ’s avonds trekken ze zich vaak terug naar de relatieve veiligheid van de rotskliffen. In de Diergaarde is hun natuurlijke gebied zo goed mogelijk nagebootst, met een combinatie van rotskopjes en grote grasvelden. Wat die grasvelden betreft, is gekozen voor de meest stevige grassoort zodat er – als het goed is – geen grote kale plekken ontstaan.

Foto: Jan de Groen (AD)

In 2011 werd voor het eerst openlijk gesproken over een restauratie van het oude Roofdieren-Gebouw. Toentertijd werd nog gesproken over berberapen als potentiële inwoners en werd gezegd dat de klus in principe in een half jaar te klaren zou zijn. Dankzij problemen met de financiering en bovenal veel onenigheid met de Welstandscommissie heeft het project helaas veel meer tijd en geld in beslag genomen. Toch is het nieuwe geladaverblijf een resultaat om trots op te zijn. De buitenverblijven zijn een mooi voorbeeld van een natuurlijk onderkomen en ook de binnenverblijven staan huisvesting in een natuurgetrouw verband toe. Een leuke toevoeging is dat het gerestaureerde pand geheel gasloos is. De uitstraling van het monumentale Roofdieren-Gebouw is er ook flink op vooruit gegaan: zie de fotoserie hieronder voor een kleine vergelijking van nu en toen! Klik op je pijltjes onderaan om te navigeren.

BINNENVERBLIJVEN: Heden
Foto: Edwin den Hoedt (BB-Facebook)
« 1 van 6 »

Blijdorp Bouwt gestaag door!

Rotterdam is een bouwput en Blijdorp is geen uitzondering. De Diergaarde bouwt voortdurend en momenteel wordt er in meerdere delen van de Diergaarde gewerkt aan nieuwe verblijven. Hoe staat het ervoor?

Eiland-Hoppen: eerste palen geslagen voor Madagaskar

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

De meest zichtbare vooruitgang is de laatste tijd geboekt bij het Oceanium. Fase drie van de stapsgewijze modernisering van het het aquariumcomplex wordt langzaam maar zeker gerealiseerd, uiteindelijk moeten hier de eilandwerelden van Madagaskar, Komodo en de Galapagosarchipel nagebootst worden. De Madagaskar-biotoop bestaat op zijn beurt weer uit een overdekt stuk in de nieuwe kas en een aangrenzend buitenverblijf. Het buitenverblijf zal voorafgaand aan de rest van Eiland-Hoppen opgeleverd worden en de contouren daarvan beginnen inmiddels vorm aan te nemen.

In dit buitenverblijf zal je je als bezoeker tussen een groep ringstaartmaki’s bevinden. Hier kan je dus ook – à la Apenheul – in direct contact komen met de lemuren. Het verschil met hun huidige, tamelijk vergeten onderkomen in de Grote Vijver zou dus niet groter kunnen zijn. Het doorloopverblijf wordt gebouwd waar voorheen de manenwolf huisde. In rap tempo is het terrein bouwrijp gemaakt en zijn de palen van de netconstructie in plaats gebracht. Het wordt nu goed duidelijk hoe hoog het verblijf gaat worden en dat is wenselijk, want ringstaartmaki’s houden ervan om een mooi plekje op te zoeken om te zonnen. Ook het bezoekerspad is uitgestippeld. Dit project wordt gefinancierd met het legaat van wijlen Eric Hille, groot primaatliefhebber en oud-lid van de Vrienden van Blijdorp. Het nieuwe makiverblijf zal dan ook door deze vereniging in gebruik worden genomen op 18 november.

Natuurbehoudscentrum: hoog bezoek

Een stuk minder goed zichtbaar is de bouwplaats waar eens de Zee van Cortez was. De woestijnbiotoop van het Oceanium moet eind dit jaar omgetoverd zijn tot een Natuurbehoudscentrum. In deze ruimte wordt de continentale indeling losgelaten en komt een verzameling van uitermate zeldzame en bedreigde diersoorten. Tot de prominente inwoners behoren onder meer de Egyptische landschildpad, waarvan Blijdorp ook de taak als stamboekhouder op zich heeft genomen, de vuursalamander, waarvan de Diergaarde een kostbaar groepje zal ontvangen van Stichting RAVON, en de Chinese krokodilstaarthagedis. Voor een uitgebreide beschrijving van de plannen, klik HIER.

Foto: Mark Rutte (Instagram @minpes)

Inmiddels zijn de voorbereidende bouwwerkzaamheden getroffen, maar daarvan is op het eerste gezicht nog weinig te zien. Toch zijn er al erg bijzondere bezoekers! Zowel minister-president Mark Rutte als staatssecretaris van Binnenlandse Zaken Raymond Knops zijn inmiddels op bezoek gegaan bij de Antilliaanse groene leguanen. Deze diersoort zal één van de belangrijkste inwoners van het Natuurbehoudscentrum worden. Een mannetje van deze soort, dat al langer in Rotterdam is, is al te zien bij het Caraïbisch Café. Op 16 december staat de opening van het Natuurbehoudscentrum gepland, dus tegen die tijd zullen ook de vier wildgevangen dieren te zien zijn.

Foto: Jop Kempkes (BB-Facebook/Beheer)

Eerder dit jaar haalde Blijdorp op verzoek van natuurbeschermingsorganisaties vier wilde Antilliaanse groene leguanen van Sint Eustatius naar Nederland. De bedoeling is dat in gevangenschap een reservepopulatie wordt opgebouwd van deze soort. De vier nieuwkomers worden voorlopig ondergebracht in het voormalige kaaimantejuverblijf dat tijdelijk van het publiek is afgeschermd. Ze wennen goed aan het bestaan in gevangenschap en er zijn zelfs al eieren aangetroffen. In het wild is deze soort het slachtoffer van verdwijnend leefgebied, aanvallen door huisdieren en aanrijdingen, maar veruit de grootste bedreiging is de ‘normale’ groene leguaan die door menselijk handelen van het vasteland is verspreid naar de Caraïben. De Antilliaanse groene leguaan kan kruisen met deze soort waardoor een hybride-variant ontstaat.

Verder…

Foto: Greet van Norde (Diergaarde Blijdorp fans)

Werk aan de winkel! Vandaag is de Vriendenwinkel nabij de spoorwegovergang leeggehaald. In de komende weken zal het zaakje omgetoverd worden tot een heuse ‘Vriendenbazaar’, die niet langer slechts uit een toonbank en een overkapping bestaat, maar die een echte inloopwinkel is. Een stuk prettiger werken voor de vrijwilligers, aantrekkelijker om even te komen kijken voor de bezoekers en meer mogelijkheden om leden te werven voor de vereniging! Met oog op een dalend ledenaantal, verminderde doorloop in de Vriendenwinkel in de Rivièrahal en steeds grotere donaties aan Blijdorp, zijn extra inkomsten meer dan welkom. Op 20 oktober moet de winkel weer opengaan.

De werkzaamheden aan het Geladaverblijf schieten op. Inmiddels is al een groot gedeelte van de netten geplaatst. Nu het einde van de lange restauratie eindelijk in zicht is, kan ook de Winkel van Sinkel weer in gebruik genomen worden. Het terrasje wordt momenteel voorbereid op de heropening met nieuwe tafels en stoelen en ook het menu is opgefrist, met onder andere biologische snacks. Het aangrenzende wallabyverblijf is daarentegen al een tijdje niet meer toegankelijk, omdat de dieren gestrest waren door de werkzaamheden aan het Roofdieren-Gebouw en behoefte hadden aan rust.

Een kleine update wat betreft het Publiekslab, dat sinds augustus gesloten is voor de bezoekers. Inmiddels is de aanleiding voor alle commotie bekend: er is een parasiet aangetroffen in het systeem en deze heeft een groot deel van de vissen getroffen. De aquaria worden nu grondig gereinigd. Belangrijk is om te vermelden dat de vissen er niet aan overleden zijn, maar ze worden in quarantaine behandeld. Tegelijkertijd wordt er onderhoud verricht aan de filters, want het zoute water had zijn tol geëist van de apparatuur.

Ook een kleine rectificatie met betrekking tot de plannen voor een een renovatie van de ingang. Na de publicatie van ons bericht over de conceptafbeeldingen heeft Diergaarde Blijdorp aan Blijdorper Bende laten weten dat het een verouderde studie naar toekomstige mogelijkheden voor de ingang betreft (die, in tegenstelling tot wat Arc2 Architecten vermeldde, niet uit 2018 stamt). Een verbouwing staat absoluut niet op de agenda, de komende jaren zal veel meer geïnvesteerd worden in dierenwelzijn en zullen broodnodige restauraties worden uitgevoerd. Het oorspronkelijke nieuwsbericht is naar behoren aangepast.

Exclusief: Plannen vernieuwde entree

Ontwerp: Arc2 Architecten (www.arc2.nl)

Er zijn opmerkelijke plannen boven water gekomen van architectenbureau Arc2 voor een verbouwing van de huidige ingang aan de Oceanium-Zijde. Nog niet eerder is er openlijk gesproken over zo’n verbouwing. Er staat niet expliciet bij vermeld dat het om Diergaarde Blijdorp gaat, maar dit kan worden afgeleid uit de plattegrond waar restaurant De Lepelaar op vermeld staat. De Diergaarde heeft laten weten dat zo’n verbouwing niet op de agenda staat.

Ontwerp: Arc2 Architecten (www.arc2.nl)

Arc2 Architecten heeft de plannen erg precies uitgewerkt. Zowel de uitwendige structuur als de binnenkant van de ingang ondergaan een flinke metamorfose. Het huidige zeil zou moeten wijken voor een reeks houten balken die in een kegelvorm opgesteld zijn. Deze balken worden verbonden door ruiten met daarop de print van het bladerdek van een tropisch regenwoud. Op de ontwerpen staat in de top van het geheel een bord met de tekst ‘zoo’ erop. Ook het pad ernaartoe zou worden aangekleed met beelden van dieren.

Ontwerp: Arc2 Architecten (www.arc2.nl). Groen: souvenirwinkel. Rood: diverse horeca. Paars: informatiebalie en personeelsruimte

De geplande wijzigingen aan de binnenkant zijn even ingrijpend als we op de gepubliceerde plattegrond kijken. Het huidige blok van kassa’s in het midden verdwijnt volledig op de ontwerpen. In het midden van het cirkelvormige plein zou dan een reeks poortjes komen, vermoedelijk waar je zelf je tickets of abonnement zou kunnen scannen. De huidige helpdesk zou ruimte moeten maken voor een vernieuwde giftshop, die deels nog doorloopt naar het plein. De ruimte waar nu de Zee van ZOOvenirs gevestigd is, staat op de ontwerpen gemarkeerd als ‘leescafé’, ook al is niet duidelijk wat men hiermee precies voor ogen heeft. Er zou een infobalie komen aan de rechterkant van het entreeplein, tegenover de nieuwe souvenirwinkel. Aan de andere kant van de poortjes komen een koffiebar, toiletten en een lockerruimte. Er staat ook een kleine ‘lounge’ aangegeven aan de rand van het entreeplein, maar wat er hier exact moet komen is nog onduidelijk.

Ontwerp: Arc2 Architecten (www.arc2.nl)

Er gaat zoveel mogelijk gebruik gemaakt worden van duurzame materialen. De houten baleinen moeten het FSC-keurmerk hebben, de ruimte wordt verlicht door LED-lampen en ook andere materialen moeten recyclebaar zijn. Opmerkelijk is dat er voor de muren gebruik gemaakt zal worden van gestampte aarde. Ook staat erbij vermeld dat er energie opgewekt moet worden door middel van zonnepanelen, moet er bewust verwarmd worden waarbij er een minimale hoeveelheid warmte verloren gaat en moet er een waterzuivering komen, maar het is niet gespecificeerd hoe dit dan precies geïmplementeerd zou moeten worden. Dit alles sluit wel aan op het huidige beleid om de Diergaarde ‘groener’ te maken.

Dit alles is echter geen concreet plan. Het ontwerp betreft slechts een studie naar eventuele mogelijkheden voor de entree en is dus geen voorstel voor een nieuwe entree. Dat laat Blijdorp wel vaker doen voor verschillende onderdelen van de tuin om voorbereid te zijn op de toekomst. Een verbouwing van de ingang is absoluut niet aan de orde. Erik Zevenbergen heeft in een eerder interview met Blijdorper Bende al aangegeven dat de focus de komende jaren veel meer zal liggen op de vele urgentere zaken, waaronder de broodnodige renovaties. Er wordt tegelijkertijd gewerkt aan een Masterplan 2030, waarin de visie van Blijdorp voor de komende jaren wordt vastgelegd. Het moet een allesomvattend plan worden dat Blijdorp de komende jaren richting en houvast geeft.

Foto: Diergaarde Blijdorp (blijdorp.nl)

Triomfboog

Foto: Florien de Graaf (BB-Facebook)

Nog heel eventjes… Ja, nu komt het einde van de verbouwing toch écht in zicht! Het geladaverblijf heeft namelijk de reputatie van het meest vertraagde bouwproject in Diergaarde Blijdorp sinds jaren: eigenlijk had het in de zomer van 2016 al klaar moeten zijn. Hoe weten we dat het einde van de restauratie van het Roofdieren-Gebouw nu werkelijk nadert? De eerste boog is geplaatst.

Om Bokito-praktijken met de gelada’s te voorkomen, wordt het gehele complex overkoepeld door een netconstructie. Deze ontwerpkeuze schopt uiteraard tegen het zere been van de Rotterdamse Welstandscommissie, die toeziet op de integriteit van dit soort (rijks)monumenten. Uiteindelijk is er een compromis tot stand gekomen waarbij de netconstructie er komt, maar wel met respect voor de vormgeving van architect Van Ravensteyn.

Foto: Houthoff Zoo Design (Facebook)

Aan de voorkant van het Roofdieren-Gebouw komen drie boogstructuren: één over elk terras en een derde die groter is dan de andere en noodzakelijk is voor de structuur. Aan de achterkant, aan het voorplein van de Rivièrahal, komen vier bogen. Drie van de bogen complimenteren de contouren van het gebouw en de derde, grotere, zorgt voor structuur in het net.

Foto: Carla Dekkers (BB-Facebook). ”Aha, dat was het dus 😉

Het plaatsen van deze bogen is makkelijker gezegd dan gedaan (iets wat overigens opgaat voor de gehele verbouwing). Er zijn drie hijskranen bij betrokken die tot ver in de omgeving te zien zijn. In augustus zal begonnen worden met het plaatsen van het gaas, waar nog eens twee hoogwerkers voor nodig zijn. De openingsdatum is verplaatst naar oktober.

Meer weten over de huidige staat van het geladaverblijf? Klik dan HIER.